RIS307726 Collegereactie handreiking revolverende fondsen Rekenkamer Den Haag

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

000

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10048030 RIS307726 Contactpersoon

Stefan Barkhuysen Dienst

Bedrijfsvoeringsexpertisecentrum Afdeling

Control - Inkoop Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

stefan.barkhuysen@denhaag.nl

2 februari 2021 Onderwerp

Collegereactie handreiking revolverende fondsen Rekenkamer Den Haag

Geachte voorzitter,

Tijdens de procedurevergadering van de commissie Bestuur van 8 oktober 2020 heeft de commissie ingestemd met een verzoek van de fractie van de Partij voor de Dieren om het college om een reactie te vragen op de brief van de Rekenkamer handreiking revolverende fondsen, RIS306216. Met dit schrijven doet het college dit verzoek gestand. Voorop gesteld staat dat het college de handreiking zoals uitgebracht door de Rekenkamer erg bruikbaar acht en de benoemde kernvraagstukken ook zo veel als mogelijk proberen te ondervangen bij het instellen van eventuele dergelijke fondsen in de toekomst. Revolverend fonds als instrument Om bepaalde maatschappelijke doelen te realiseren kan de gemeente verschillende beleidsinstrumenten inzetten. Revolverende fondsen zijn daar een van, maar subsidies worden ook veel gebruik, net als het verstrekken van informatie (voorlichtingscampagne). De keuze van een instrument hangt af van de betreffende situatie en de opgave waar de gemeente voor staat. Alle instrumenten kennen voor- en nadelen. Bij een revolverend fonds worden middelen uit een fonds geïnvesteerd in (maatschappelijke) projecten. Opbrengsten van projecten vloeien – deels of geheel – weer terug naar het fonds (= revolveren). Deze middelen kunnen vervolgens worden ingezet voor nieuwe investeringen. Een revolverend fonds is bedoeld voor langjarige investeringen.

Het beheer kan binnen de gemeente (intern) of bij een private partij (extern) worden belegd. Een revolverend fonds kan een geschikt instrument zijn wanneer het doel is maatschappelijke vraagstukken met anderen aan te pakken, waarbij initiatieven van derden (andere overheden, ondernemingen, instellingen of particulieren) door de gemeente (mede) gefinancierd worden. Hierbij is er meestal wel sprake van een rendabele businesscase, maar vormen bepaalde risico’s een drempel om volledig door de markt te worden opgepakt.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10048030

De keuze voor extern beheer kan bijvoorbeeld zijn omdat daar specifieke kennis over het beoordelen van businessplannen is of omdat het er op die manier extra geld beschikbaar is en er dus een grotere hefboom ontstaat. Er kunnen bestaande en nieuwe financieringsbronnen worden aangeboord. Europese fondsen en rijkssubsidies, private investeringen en financieringen, gemeentelijke investeringsfondsen en structurele budgetten kunnen worden gecombineerd. Het revolverende karakter kan verschillende vormen hebben, zoals het terugbetalen van een lening, het verkopen van een participatie, het ten laste brengen van een investering door een derde of besparingen op toekomstige kosten. De mate van revolverendheid kan verschillen, maar ook met een langzaam uitdovend effect bereik je wellicht meer dan je met een eenmalige subsidie had bereikt. Subsidies kunnen handiger zijn als er bijvoorbeeld sprake is van een onrendabele top bij een business case en de markt het met de subsidie vervolgens wel kan oppakken. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld de rijkssubsidie Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++). De SDE++ biedt subsidie voor de inzet van technieken voor hernieuwbare energie en van andere CO2reducerende technieken. Per techniek wordt de ‘onrendabele top’ gesubsidieerd.

Dat is het verschil tussen de kostprijs van de techniek die de CO₂ reduceert (het ‘basisbedrag’) en de marktwaarde van het product dat de techniek oplevert (het ‘correctiebedrag’). De Raad en de het College hebben hierbij verschillende rollen. De Raad stelt de beleidskaders en daarmee de beleidsdoelen vast. Het College voert binnen de gestelde kaders en doelen het beleid vervolgens uit door het maken van concrete afspraken met de organisaties die daarvoor in aanmerking komen. Het College ziet toe op de feitelijke uitvoering van de geleverde producten, diensten, activiteiten en prestaties en legt hierover verantwoording af aan de Raad. In het bijzonder bij een revolverend fonds legt het College het investeringskader voor aan de Raad bij investeringen in fondsen groter dan € 2,5 mln. Hierin staat de doelgroep en doelstelling van het fonds uit beleidsmatige overwegingen (en daarmee de toegang tot de faciliteiten van het fonds). Bijvoorbeeld dat een fonds moet investeren in kleinschalige bedrijfsruimte in de wijken om zo werkgelegenheid te creëren. De fondsmanager bepaalt vervolgens de individuele investering op financiële gronden. Op deze manier zijn rollen en verantwoordelijkheden (en expertises, het kunnen beoordelen van financiële businesscases is ook gewoon een vak) zuiver en helder belegd.

Daarnaast wordt jaarlijks in de programmabegroting in de relevante hoofdstukken een korte samenvatting gegeven van de investeringsstrategie van de fondsen zodat de Raad kan constateren of deze nog in lijn zijn met het vigerende gemeentelijke beleid. Kernvraagstukken en vervolg handreiking Rekenkamer Er zijn verschillende aandachtspunten bij het instellen van een revolverend fonds. De Rekenkamer legt deze zogenaamde kernvraagstukken op een heldere manier uit in haar handreiking. In de kern dienen volgens de Rekenkamer de volgende vragen te worden beantwoord alvorens een dergelijk fonds wordt opgericht: • • • •

Nut en noodzaak: wat is de concrete aanleiding om een revolverend fonds op te richten? Fondsbeheer: wel of niet bij een externe partij beleggen? Kaders voor fonds: kan er doeltreffend op de doelen gestuurd kan worden en risico’s beperkt worden? Toets op staatssteun: is het revolverend fonds niet een verkapte vorm van staatssteun?

Bij de eerste revolverende fondsen van de gemeente (Energiefonds Den Haag, Fonds Ruimte en Economie Den Haag) is hier al ervaring mee opgedaan. Juist doordat er bij de start van deze fondsen EU-geld in deze fondsen is gestort zijn deze onderdelen door de Europese Commissie streng getoetst.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10048030

Het rapport van de Rekenkamer geeft een handzaam inzicht in de werking revolverende fondsen. Het maakt de betrokkenen (weer) bewust van de keuzes die gemaakt dienen te worden bij het instellen van een revolverend fonds. Het college is dan ook voornemens om bij besluitvorming van toekomstige fondsen expliciet(er) stil te staan bij deze punten. Uitwerkingsbesluit ontwikkelfonds wijkinitiatieven De Rekenkamer gaat in de samenvatting van de handreiking specifiek in op het recente collegebesluit over het revolverende ‘Ontwikkelfonds wijkinitiatieven’. Dit fonds ondersteunt het uitwerken van plannen door bewoners en eigenaars om de woonomgeving te verduurzamen. Deze regeling is bedoeld om de voorbereidingskosten van initiatieven op het gebied van energiebesparing en duurzame opwekking te financieren, zodat de initiatieven businesscases ontwikkelen die aan de eisen van de markt kunnen voldoen en meer initiatieven de weg vinden naar financiering en realisatie. Als dat leidt tot een succesvol projectvoorstel kan deze bijdrage via het project worden terugbetaald en zo revolveren. In 2020 is begonnen met de eerste projecten via onder andere een voucher regeling. De planning is dat dit fonds vanaf medio 2021 Haagse initiatieven kan gaan financieren. De Rekenkamer geeft aan dat enkele zaken ontbreken in het collegebesluit (mandatering van bevoegdheden, exit strategie en staatsteun).

Hoewel sommige punten wel impliciet terug te vinden zijn, ziet dit genomen collegebesluit (vooralsnog) enkel in de “inhoudelijke uitwerking” van het fonds zelf en de beleidsmatige afwegingen. Nadere invulling is onderhanden en voor de daadwerkelijke inrichting van het fonds zal een besluit volgen waarbij zaken als investeringsstrategie, beheer, exit strategie en staatssteun aan de orde zullen komen. We verwachten dit op korte termijn aan u voor te leggen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3