RIS307511 Toelichting Uitvoeringsagenda Stadslogistiek

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Liesbeth van Tongeren Wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10061475 RIS307511 Contactpersoon

Rowena Dekker Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

19 januari 2021

rowena.dekker@denhaag.nl

Onderwerp

Toelichting Uitvoeringsagenda Stadslogistiek

Geachte voorzitter, In deze brief staat een toelichting op het besluit van het college om de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek te tekenen en op het voornemen om in 2025 een nul-emissiezone voor stadslogistiek in te voeren. Aanleiding De ondertekening van de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek is een logisch vervolg op eerdere besluitvorming van de gemeente over schoner vervoer. In 2008 is een milieuzone voor vrachtauto’s ingevoerd waarmee alleen de schonere vrachtwagens (emissieklasse 4 of nieuwer) in het centrum worden toegelaten. Bedrijven, overheden en kennisinstellingen hebben in 2014 een landelijk convenant gesloten om de stedelijke logistiek efficiënter en duurzamer te maken: de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek (ZES). Circa 200 bedrijven, overheden en organisaties, waaronder Den Haag hebben inmiddels de Green Deal ZES ondertekend. Den Haag heeft in 2018 met betrokken partijen uit de stad, waaronder MKB Den Haag, het Convenant Stedelijke Distributie Den Haag (maart, 2018, RIS 299301) ondertekend. Doelstellig van dit convenant is slimmere bevoorrading en nul-emissie stadsdistributie in Den Haag in 2025. In de Aanpak schoon vervoer (oktober 2019, RIS 303606) en de commissiebrief Milieuzones Den Haag (juli 2020, RIS 305702) is de gewenste route naar schoner vervoer en nul-emissie stadsdistributie in 2025 nog een keer geschetst, zie bijgevoegd schema.

Met de ondertekening van de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek wordt nu een principebesluit genomen over de nul-emissiezone, om het bedrijfsleven tijdig duidelijkheid te verschaffen. Aan de nadere inrichting ervan kan een volgend college nog invulling geven. De vraag naar distributie van goederen en diensten wordt steeds groter. Dat leidt tot een groeiende vraag naar transport: in vrijwel alle Nederlandse steden rijden steeds meer vrachtwagens en bestelauto’s. Niets doen leidt, zeker in combinatie met de toenemende verdichting in steden, tot meer uitstoot van schadelijke stoffen (emissie) en gaat ten koste van de gezondheid, het klimaat, de bereikbaarheid en de verkeersveiligheid. Met het landelijke Klimaatakkoord (juni 2019) hebben de doelstellingen van de Green Deal ZES een nieuwe impuls gekregen. Het Klimaatakkoord zet in op een versnelling naar een volledig emissievrije stadslogistiek: de zogenoemde zero-emissie of nul-emissie stadslogistiek.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10061475

In het akkoord is afgesproken dat vanaf 2025 vrachtwagens en bestelauto’s geen uitstoot meer mogen veroorzaken in de centra van dertig tot veertig grotere steden. Deze afspraken zijn een belangrijke aanjager voor emissieloos transport in heel Nederland in 2050. Om dat te bereiken is de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (UAS) opgesteld. De uitvoeringsagenda schetst het kader voor het moment van invoeren van de nul -emissiezone, een overgangsregeling voor dieselauto’s en de toegangseisen per voertuigcategorie. Uniforme landelijke uitgangspunten voorkomen een lappendeken aan regels tussen de verschillende steden. Nul-emissiezone Het college is voornemens een nul-emissiezone in te voeren voor vracht- en bestelauto’s per 1 januari 2025, conform de landelijk afgesproken voorwaarden en overgangsregelingen zoals genoemd in de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek. Efficiënte en emissievrije stadslogistiek is een gezamenlijke opgave van overheid en bedrijfsleven, landelijk, maar ook lokaal. In het convenant Stedelijke distributie en in de Aanpak schoon vervoer staan al de nodige door beide partijen te nemen acties benoemd. Zodra de principebesluitvorming rondom het invoeren van een nul-emissiezone voor stadslogistiek genomen is zal het convenant geëvalueerd en geüpdatet worden, om waar nodig de acties en stappen verder te concretiseren.

In dit kader worden maatregelen onderzocht voor ondersteuning van met name het Haagse MKB door bijvoorbeeld een subsidie, een sloopregeling, het stimuleren van deelbestelauto’s, alternatieve transportconcepten of een laadtegoed voor een elektrische auto. Een belangrijk onderdeel van schone stadlogistiek is het gebruik van goederenhubs: vrachtauto’s brengen de goederen tot aan de rand van de stad, waarna die verder verdeeld worden met een fijnmazig netwerk van schoon stadsvervoer, al dan niet gecombineerd met handige afhaalsystemen voor de ontvangers van de goederen. Uitgangspunten Uitvoeringsagenda Stadslogistiek Vanaf zomer 2019 heeft een ambtelijke werkgroep met vertegenwoordigers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), gemeenten en brancheorganisaties (MKB Nederland, BOVAG, Evofenedex, Stichting Natuur & Milieu, RAI Vereniging, TLN) gewerkt aan het opstellen van deze uitvoeringsagenda. De uitvoeringsagenda bevat de aanpak en acties voor duurzame en efficiënte stadslogistiek op landelijk niveau. De uitvoeringsagenda heeft twee doelen: • het ontwikkelen van een landelijk gezamenlijk actieplan • het maken van afspraken over uniforme uitgangspunten voor de nul-emissiezones. Een van de centrale actiepunten betreft de realisatie van de zogenoemde nul-emissiezones voor stadslogistiek vanaf 2025.

Om te zorgen dat het bedrijfsleven zich hierop tijdig kan voorbereiden, is afgesproken dat gemeenten hier uiterlijk vier jaar van tevoren een principebesluit over nemen. Samenwerking met andere sectoren De transitie naar duurzame en efficiënte stadslogistiek is een gezamenlijke opgave waarbij ieder een eigen verantwoordelijkheid heeft: • Gemeenten ontwikkelen in hun eigen gemeente of regio een integraal plan voor duurzame en efficiënte stadslogistiek en nemen besluiten over het instellen van een nul-emissiezone, in afstemming met de regionale mobiliteitsplannen. • I&W faciliteert regio-overstijgende aspecten, uniformeert, stimuleert, ondersteunt en past de landelijke regelgeving aan om het instellen van een nul-emissiezone voor stadslogistiek mogelijk te maken. Zo heeft het Rijk een subsidieregeling voor de aanschaf van elektrische bestelauto’s opgesteld. Ondernemers kunnen vanaf komend voorjaar subsidie aanvragen voor de aanschaf of lease van een elektrische bestelauto. Daarnaast is het Rijk ook bezig met het opstellen van een subsidieregeling voor schone vrachtauto’s.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10061475

•

Ondernemings-, branche- en belangenorganisaties stimuleren en ondersteunen hun leden en achterban. Dit betreft zowel transporteurs en verladers als ontvangers van goederen, om de overgang te maken naar emissievrije stadslogistiek.

Gevolgen COVID-19 Het verbeteren van de luchtkwaliteit is van groot belang, zeker in deze coronatijd. Luchtverontreiniging veroorzaakt ziekten (waaronder luchtweginfecties, longziekten en hart- en vaatziekten) en vroegtijdige sterfte. Er wordt inmiddels ook verband gelegd naar luchtverontreiniging als plausibele risicofactor voor COVID-19. Het RIVM gaat de komende maanden onderzoeken wat de (oorzakelijke) relatie is tussen luchtkwaliteit en het vaker voorkomen en/of een ernstiger verloop van COVID-19. Het aanpakken van de luchtkwaliteit door middel van het invoeren van een nul-emissiezone voor vracht- en bestelauto’s vraagt om een extra investering van de markt. Dit terwijl ondernemers het al moeilijk hebben vanwege de huidige coronamaatregelen. Hier heeft het college ook alle begrip voor. In overleg met MKB Nederland en VNO-NCW is daarom afgesproken dat er naast een overgangsregeling voor vrachtauto’s ook een extra overgangsregeling voor bestelauto’s zal komen. Daarnaast zal, in aanvulling op bovenstaande, het college onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor verdere ondersteuning van het Haagse MKB. Het college denkt daarbij onder meer aan het stimuleren van het gebruik deelauto’s, alternatieve transportmogelijkheden via bijvoorbeeld een HUB of een laadtegoed voor een elektrische auto.

In het Convenant Stedelijke Distributie Den Haag wordt al samengewerkt met MKB Den Haag naar een schoner (vracht)vervoer. Toelatingseisen nul-emissiezone Den Haag sluit zich aan bij de uitgangspunten uit het nationale klimaatakkoord en de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek als het gaat om de toegangsregels tot de nul-emissiezone stadslogistiek. Daarmee ontstaan er uniforme toegangsregels voor alle nul-emissiezones in Nederland. Staatssecretaris Van Veldhoven informeerde op 5 oktober 2020 de Tweede Kamer over de uitgangspunten voor de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek. Er is samen met het bedrijfsleven met name aandacht besteed aan de overgangsregelingen om het voor ondernemers in deze lastige tijden mogelijk te maken de overstap naar duurzaam vervoer te maken. Dit heeft geleid tot afspraken waarbij ondernemers na 2025 nog een aantal jaren langer mogen doorrijden met de schoonste dieselvoertuigen: Basisafspraken: • Gemeenten kondigen minimaal vier jaar voor de invoering de ligging en omvang van de nulemissiezone aan. Dit is belangrijk om vroegtijdig aan iedereen duidelijkheid te geven. • Alle nieuwe bestel- en vrachtauto’s die vanaf 1 januari 2025 op kenteken worden gezet moeten nul-emissie aan de uitlaat zijn om de nul-emissiezone voor stadslogistiek in te mogen.

• Alle bestel- en vrachtauto’s die rondrijden in de nul-emissiezone moeten vanaf 1 januari 2030 nul-emissie aan de uitlaat zijn. Overgangsregeling vrachtauto’s: • Emissieklasse 6-vrachtwagens die op 1 januari 2025 maximaal 5 jaar oud zijn (bakwagens) respectievelijk maximaal 8 jaar oud zijn (trekker-opleggercombinatie) mogen uiterlijk tot 1 januari 2030 de zone in rijden. • Plug-in hybride vrachtauto’s hebben tijdelijk, tot 1 januari 2030, toegang tot de nulemissiezone voor stadslogistiek, als zij daar aantoonbaar en handhaafbaar emissieloos rijden.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10061475

Overgangsregeling bestelauto’s: • Bestelauto’s met minimaal Emissieklasse 5 hebben tot 1 januari 2027 onbeperkt toegang tot de nul-emissiezones voor stadslogistiek. • Bestelauto’s met minimaal Emissieklasse 6 hebben tot 1 januari 2028 onbeperkt toegang tot de nul-emissiezones voor stadslogistiek. Voor gemeenten is er ruimte voor lokaal maatwerk bijvoorbeeld door het verlenen van (tijdelijk) ontheffing van bovenstaande landelijke kaders. Omvang nul-emissiezone Voor de omvang van de nul-emissiezone is er gekeken naar de onderzoeken die door RoyalHaskoningDHV gedaan zijn in het kader van het bepalen van de omvang van de milieuzone voor vrachtverkeer en voor personen- en bestelauto’s. Gezien de uitkomsten van de onderzoeken (zie RIS 305702) naar de gewenste omvang van de milieuzone is ervoor gekozen om ook de nul-emissiezone voor vracht- en bestelauto’s even groot de laten zijn als de vastgestelde milieuzone voor diesel personen- en bestelauto’s. Deze wordt begrensd door de centrumring, met uitzondering van de noordzijde, daar is de grens het Telderstracé. De wegen op de grens van de zone maken geen deel uit van de nul-emissiezone. Deze omvang is ook getoetst in het platform stedelijke distributie door alle betrokken branchepartijen en meegenomen in de consultatieronde voor de milieuzone personen-en bestelauto’s (RIS 305702).

Hierin kon men zich over het algemeen vinden in de voorgestelde omvang. Een belangrijk argument was dat de zone groot genoeg moet zijn om ook daadwerkelijk de gewenste impact te hebben op de luchtkwaliteit en het rendabel moet maken voor de business case van ondernemers om te kunnen investeren in een schoon alternatief.

Figuur 1: Kaart indicatie nul-emissiezone vracht- en bestelauto’s per 1-1-2025

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10061475

Tijdspad invoering nul-emissiezone

Januari 2021

Principebesluit invoering nul-emissiezone stadslogistiek

Februari 2021

Ondertekening Uitvoeringsagenda Stadslogistiek

Uiterlijk 1 januari 2024

Verkeersbesluit nul-emissiezone en Beleidsregel ontheffingen.

1 januari 2025

Nul-emissiezone in werking voor nieuwe bestel- en vrachtauto’s, met een overgangsregeling voor bestaande bestel- en vrachtauto’s.

1 januari 2030

Nul-emissiezone in werking voor alle bestel- en vrachtauto’s

Financiering Het ondertekenen van de overeenkomst zelf verplicht de gemeente niet tot acties die geld kosten. De nakoming van de afspraken in de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek zijn ook niet in rechte afdwingbaar en indien een van de Partijen de afspraken in de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek niet voort wenst te laten duren, dan kan deze Partij door middel van schriftelijke opzegging haar deelname beëindigen. De kosten voor de voorbereiding van de eventuele instelling van een nul-emissiezone en andere kosten worden gedekt uit de middelen van programma 3 (Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie) voor Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit. Behalve voor de Sloopregeling 2021 zijn de kosten voor eventuele stimulerende maatregelen nog niet gedekt. Communicatie Een goede communicatie over het besluit en de gemaakte afspraken is van groot belang. Samen met het Rijk en de andere partijen die de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek hebben ondertekend worden gezamenlijke landelijke en regionale campagnes voorbereid. In Den Haag zullen onder andere via het Platform Stedelijke distributie samen met de brancheorganisaties lokale ondernemers worden geïnformeerd over het besluit en mogelijkheden voor ondersteuning en andere flankerende maatregelen.

Na de principebesluitvorming over de invoering van een nul-emissiezone voor vracht- en bestelauto’s zal er zowel vanuit de gemeente als vanuit de betrokken branchepartijen gestart worden met een communicatiecampagne. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie Liesbeth van Tongeren

5/5