RIS307461 Boodschappen aftrekken van de bijstand

Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand Indiener: Fatima Faïd, Haagse Stadspartij RIS: 307461 Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand Datum: 4-1-2021 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Er was in de laatste week van 2020 nationale ophef over de gemeente Wijde Meren die 7000,- euro mocht terugvorderen van een bijstandsgerechtigde en haar ook een boete van 3000,- euro mocht opleggen vanwege het niet melden van het ontvangen van boodschappen door haar moeder ( zie bijlage). Overeenkomstig artikel 30 van het Reglement van orde stelt het lid Fatima Faïd (Haagse Stadspartij) de volgende vragen. In antwoord op eerdere vragen over schulden in de bijstand (RIS304192) antwoordde het college: “Op 31 december 2019 stonden 42.402 bijstandsvorderingen open, waarbij 19.807 personen een bijstandsschuld aan de gemeente Den Haag hadden.” 1. Wat is de huidige stand van zaken? Graag op dezelfde wijze antwoorden als in de vorige antwoorden zodat een goede vergelijking mogelijk is. 2. Het apart benoemen van de bijstandsvorderingen en schulden impliceert een verschil. Wat is het verschil tussen een vordering en een bijstandsschuld? 3. In hoeveel gevallen is er ook een boete opgelegd? Hoe hoog is het bedrag aan openstaande boetes? Wat is de gemiddelde opgelegde boete? 4.

In hoeveel gevallen is er sprake van moedwillige, geplande fraude? En in hoeveel gevallen is er sprake van onbedoelde fraude, bijvoorbeeld omdat de regels niet duidelijk waren of er gewoon niet aan voldaan kon worden? 5. Worden in de gevallen van onbedoelde fraude of kleine overtredingen ook boetes opgelegd? Zo ja waarom? 6. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd bij zaken die overeenkomen met deze zaak? Dus hoe vaak zijn mensen bestraft omdat zij, eten voor henzelf of hun kinderen,dieren etc hadden gekregen van anderen? 7. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd in het geval dat geld naar hen is overgemaakt door een familielid voor eten, hulp bij betalen van de vaste lasten, vervanging van kapot witgoed, etc? 8. Hoeveel mensen zijn bestraft omdat ze toch hun zoon/dochter onderdak hebben verleend? 9. Is er sprake van maatwerk? Zo ja, welke spelregels gelden daarbij? Hoe wordt voorkomen dat maatwerk willekeur is? Zo nee, waarom wordt er geen gebruik gemaakt van maatwerk? 10. Welke prikkels krijgt de gemeente vanuit de rijksoverheid om maximale invorderingen na te streven en maximale boetes op te leggen? 11. Hoeveel rechercheurs werken er bij de sociale dienst om fraude op te sporen? Hoeveel FTE in totaal?

12. Wat waren de kosten voor de fraudebestrijding in 2018, 2019 en 2020? 13. Worden er bij de fraude opsporing huisbezoeken afgelegd? Wordt daarbij ook gekeken naar het soort levensmiddelen in de koelkast en voorraadkast? Is er “tandenborstelcontrole”? 14. Wordt er gebruikt gemaakt van externe partijen zoals stichtingen of opsporingsbureaus bij het opsporen van fraude? Zo ja welke zijn dit? Uit het artikel blijkt dat er door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een aparte stichting, het Inlichtingenbureau, is opgericht om fraude in de bijstand te onderzoeken. 15. Maakt de gemeente gebruik van het door de centrale overheid opgerichte Inlichtingenbureau? Zo ja, doet de gemeente dat ook actief door databestanden aan te bieden? 16. Als de gemeente inderdaad gebruik maakt van het Inlichtingenbureau, hoe houdt de gemeente dan toezicht op correcte en AVG-proof afhandeling? Is er een uitvoeringsovereenkomst? Zo ja, kan deze met de raad gedeeld worden? 17. Zo nee, op welke manier houdt de gemeente dan toezicht op correcte naleving van AVG afhandeling? 18. Wat zijn de resultaten van deze samenwerking? 19. Hoeveel van de zogezegde ‘fraude’ gevallen zijn aangeleverd door het Inlichtingenbureau of een andere op dezelfde manier werkende organisatie? 20. Worden de mensen van wie de data zijn ingestuurd vooraf of achteraf ingelicht over de verwerking van hun gegevens? 21.

Of worden er geen op individu maar op groepen gerichte databestanden ingeleverd? 22. Zo ja, waaruit bestaan de criteria voor het samenstellen van deze databestanden? Spelen criteria als: postcode, stadsdelen, wijken, gezinssamenstelling, gender, etniciteit, politiecontacten en schulden een rol om opgenomen te worden in het bestand? Zo ja, welke altijd en welke soms? 23. Kan het gebeuren dat een hele wijk of gebied met meerdere huishoudens met een uitkering gezamenlijk als data wordt aangeleverd bij het Inlichtingenbureau? Zo ja, op welke gronden? 24. Wordt de samenwerking met het Inlichtingenbureau en het verstrekken van databestanden voor fraude opsporing getoetst aan gemeentelijk beleid over AVG, dataveiligheid? 25. Is de Chief Data Officer van de gemeente Den Haag hierbij betrokken? 26. Het Inlichtingenbureau heeft 12 producten, welke producten neemt de gemeente af? 27. Met welk resultaat? 28. Het Inlichtingenbureau maakt gebruik van profiling, kunt u aangeven hoe het Inlichtingenbureau deze profiling uitvoert? Hoe ziet de werkwijze van het bureau eruit? 29. Zijn sekse, gezinssamenstelling, woonbuurt en etniciteit gegevens die worden aangeleverd door gemeente of worden toegevoegd door het Inlichtingenbureau? 30. De profiling gebeurt aan de hand van gegevens die de gemeente aanlevert én ‘signalen’ die wijzen op ‘overtreding’ dan wel ‘fraude’.

Over welke signalen hebben we het hier? 31. Levert de gemeente deze signalen af of wordt dit door het Inlichtingenbureau zelf bij elkaar gesprokkeld?

32. Klopt het dat deze ‘signalen’ zeer algemeen zijn? Zo nee waarom niet? 33. Hoe voorkomt de gemeente dat de signalen die door het Inlichtingenbureau gehanteerd worden onterecht mensen beschuldigen? 34. Hoe vaak is het voorgekomen dat mensen onterecht beschuldigd zijn van fraude? 35. Wordt er überhaupt gecheckt of de bevindingen van deze manier van werken wel kloppen? 36. Welke waarborgen zijn er om te zorgen dat mensen niet valselijk beschuldigd worden? 37. Wat vindt de gemeente ervan dat de bewijslast dat men niet gefraudeerd heeft volledig bij de cliënt is komen te liggen? 38. Kent u SuWiNet? Zo ja, wat is het en op welke manier maakt de gemeente hier gebruik van? 39. Hoeveel mensen zijn hierdoor als fraudeur aangewezen? 40. Werkt de gemeente Den Haag ook met het andere private bureaus of stichtingen op het gebied van zorg, jeugdzorg en sociale zaken? Zo ja, welke zijn dit? 41. Wordt daar op dezelfde manier op grote schaal gebruik gemaakt van data? 42. Zijn er plannen om gebruik te gaan maken van de opvolger van SyRI? 43. Van welke eigen systemen maakt de gemeente gebruik bij het opsporen van fraude? 44. Op welke manieren worden algoritmes ingezet bij deze eigen systemen? 45. Wat gebeurt er als er een melding via het bovenstaande systeem binnenkomt of de gemeente een tip krijgt dat er iemand zou frauderen in de bijstand? 46.

Klopt het dat dan onmiddellijk de bijstand wordt stopgezet voor minimaal 3 maanden om eerst onderzoek te doen? Kan deze periode ook nog verlengd worden als het onderzoek nog niet is afgerond? 47. Is het college het met de HSP-fractie eens dat dit ingaat tegen de onschuldpresumptie? Dat wil zeggen dat iemand onschuldig is tot het tegendeel is bewezen? 48. Is het college het met HSP-fractie eens dat dit grote gevolgen heeft voor de betrokken personen? 49. Wat gebeurt er als blijkt dat de betrokken persoon geen fraude heeft gepleegd? Is de gemeente dan verantwoordelijk voor de opgelopen schulden, huurachterstanden, incassokosten etc, die voorkomen uit het stopzetten van de bijstand? Zo nee, waarom niet? 50. Is het college het met HSP-fractie eens dat als dit niet zo is, deze betrokkenen gestraft worden ondanks dat gebleken is dat zij niks verkeerd deden? 51. Is het college het met HSP-fractie eens dat de jacht op bijstandsfraudeurs en de bestraffing van kleine fouten is doorgeslagen? Zo nee, waarom niet? 52. Wat gaat het college doen om mensen in de bijstand weer als mensen te behandelen niet als fraudeurs? 53. Kan het college schulden van mensen die voortkomen uit onterechte verdenkingen en hulp van anderen kwijtschelden? Fatima Faïd, Haagse Stadspartij

Bijlage: Bericht NOS.