RIS307454 Afdoening motie Onderzoek uitbreiding areaal Stedelijke Groene Hoofdstructuur

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSB/10271697 RIS307454 Contactpersoon

Frans Botma Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

15 maart 2022

frans.botma@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie ‘Onderzoek uitbreiding areaal Stedelijke Groene Hoofdstructuur’

Uw raad heeft bij de bespreking van het voorstel van het college inzake Nota Stadsnatuur (RIS305824) op 16 december 2020 de door het raadslid de heer Wijsmuller ingediende motie Nota Stadsnatuur.7 (RIS307454), waarin het college wordt gevraagd om te onderzoeken hoe het areaal van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH) kan worden uitgebreid door het versmallen van wegen, aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. De motie luidt als volgt: Constaterende dat: • de natuur en biodiversiteit in een groeiende stad permanent onder druk staat; • het in stand houden en versterken van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (RIS300506) een belangrijk uitgangspunt is voor beleid; • in het kader van de mobiliteitstransitie efficiënter ruimtegebruik wordt nagestreefd; Overwegende dat: • er gezocht moet worden naar plekken waar nieuwe hoogwaardige natuur aan de stad kan worden toegevoegd; • Den Haag meerdere asfaltwegen heeft langs natuurgebieden; • door het versmallen van wegen ruimte ontstaat om natuur aan de stad toe te voegen; • de Machiel Vrijenhoeklaan hier een goed voorbeeld van is; • dit mogelijk ook zou kunnen bijvoorbeeld bij het Haagse Bos (Laan van NOI), Zuiderpark (Loevesteijnlaan), Wapendal (Daal en Bergselaan) en langs andere groengebieden in de stad.

Verzoekt het college: • te onderzoeken waar door middel van het versmallen van wegen langs groengebieden de Stedelijke Groene Hoofdstructuur kan worden uitgebreid, en de raad hierover rapporteren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Het college geeft op de volgende manier antwoord op deze uitspraak van de raad: Het college heeft onderzocht waar, op basis van de uitgangspunten in bestaande beleidskaders, mogelijkheden zijn om wegen te versmallen ter versterking van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH). Daarbij is ook gekeken naar de versterking van de Hoofdboomstructuur (HBS), die onderdeel is van de SGH. Uit de inventarisatie komen 39 wegen naar voren waar kansen zijn om de SGH te versterken door te versmallen. Dat betreft ook het versmallen van wegen door deze als fiets- en wandelpad in te richten. Een overzicht van alle wegen die voor “versmalling en vergroening” in aanmerking komen treft u aan in de tabel met een uitgebreidere omschrijving in de bijlage. Het “versmallen en vergroenen” van wegen is niet nieuw. In het verleden zijn de wegen op verschillende plaatsen in Den Haag versmald om meer ruimte aan groen te geven. Versmalling heeft het mogelijk gemaakt om op de Bezuidenhoutseweg (2006) en de Laan van NOI (2005) groene middenbermen te realiseren. Van recenter datum is de herinrichting van de Melis Stokelaan (2018) en de Machiel Vrijenhoeklaan (2019). De herinrichting van deze wegen heeft niet alleen een bijdrage geleverd aan meer groen, maar ook aan de verbetering van de verkeersveiligheid.

Het is wel nieuw dat systematisch in beeld is gebracht waar ruimte is voor het “versmallen en vergroenen” van wegen. De verdichting van de stad geeft extra urgentie aan het vergroenen, zodat de verstedelijking samengaat met meer groene leefruimte, klimaatadaptatie en verminderen van hittestress. De kansen voor “versmallen en vergroenen” gelden voor verschillende soorten wegen in de stad. Uit de inventarisatie komen kansen voor regionale en stedelijke hoofdwegen, wijkontsluitingswegen en erftoegangswegen naar voren. Op diverse locaties kan de ecologische structuur van de stad worden versterkt door verbindingen tussen groengebieden te verbeteren en het oppervlakte groen uit te breiden. Zo liggen bij de Laan van Clingendael en de Benoordenhoutseweg kansen om het Haagse Bos en Clingendael beter met elkaar te verbinden. Door versmalling van wegen kan ook ruimte ontstaan voor de aanplant van nieuwe bomen of verbetering van de groeipositie van bestaande bomen. De voor Den Haag zo kenmerkende lange groene lanen kunnen zo worden versterkt en nieuwe lanen kunnen ontstaan. Voorbeelden van locaties waar hiervoor kansen liggen zijn de Van Alkemadelaan en de Hoefkade. Meer bomen en betere groeiplaatsen voor bestaande bomen leveren ook een bijdrage aan de doelstelling van meer blad voor de stad in 2030.

Het versmallen en vergroenen van wegen sluit op een aantal locaties aan op de stedelijke ontwikkeling in verdichtingslocaties in de stad. Er zijn locaties voor “versmallen en vergroenen” in beeld gebracht in het Central Innovation District (CID), de Binckhorst en Den Haag Zuidwest. De vergroening kan hier bijdragen aan meer leefbaarheid, klimaatadaptatie en een aantrekkelijker vestigingsmilieu. Deze locaties kunnen daarmee bijdragen aan het gelijk oplopen van verstedelijking en vergroening. Door minder asfalt en meer groen kan zo ook concreet uitwerking worden gegeven aan het inrichtingsprincipe “groen tenzij”. Voorbeelden van locaties waar hiervoor kansen liggen zijn de Weteringkade, het Rijswijkseplein en de Waldorpstraat. Het versmallen en vergroenen van wegen sluit nauw aan op opgaven in het mobiliteitsbeleid en de mobiliteitstransitie. Door versmalling van overgedimensioneerde wegen kan het wegbeeld beter aansluiten op de functie van een bepaalde weg. Een goed voorbeeld hiervan zijn wijkontsluitingswegen die nu in een aantal gevallen een profiel van 2x2 rijstroken hebben. In de Haagse Nota Mobiliteit en de nota Straten Wegen Lanen is voor wijkontsluitingswegen een profiel van 2x1 rijstroken het vastgestelde uitgangspunt. Het versmallen van te brede wegen draagt bij aan de verkeersveiligheid en een leesbaar wegbeeld.

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Een smaller wegprofiel maakt de weggebruiker duidelijk dat hoge snelheden niet passend zijn. Versmalling van wegen verbetert ook de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers, het geeft daarmee concreet invulling aan de uitgangspunten voor “omgekeerd ontwerpen” in de strategie mobiliteitstransitie (RIS310664). In de inventarisatie van kansrijke locaties voor “versmallen en vergroenen” wordt onderscheid gemaakt in vier soorten locaties: 1.

2.

3.

4.

Robuuste ecologische hoofdstructuur; versmallen en vergroenen van wegen waarmee ecologische verbindingszones worden versterkt en het groenareaal in de grote Haagse groengebieden wordt vergroot; Verstedelijken en vergroenen; versmallen en vergroenen van wegen in samenhang met gebiedsontwikkeling in het CID, de Binckhorst en Den Haag Zuidwest, zodat verstedelijking en vergroenen met elkaar opgaan; Versterken groene Haagse Lanen; versmallen en vergroenen van wegen ter versterking van de hoofdboomstructuur langs de bestaande “lange lanen” van de stad. Hierbij is onderscheid gemaakt in locaties waar versmallen veel potentiële winst biedt voor een stevige hoofdboomstructuur en locaties waar versmallen mogelijk is, maar waar de winst beperkt is. Nieuwe Haagse lanen; versmallen en vergroenen voor realisatie van nieuwe hoofdboomstructuren langs wegen. Veel van deze “Nieuwe Haagse Lanen” bevinden zich in sterk versteende wijken. Het toevoegen van groen kan een hoge bijdrage leveren aan de ecosysteemdiensten en de leefbaarheid in deze wijken.

De inventarisatie van potentiële locaties voor “versmallen en vergroenen” heeft plaatsgevonden op basis van expert judgement. Met behulp van deskundigen op het gebied van groen, mobiliteit en ruimte zijn potentiele locaties in beeld gebracht. Bij de inventarisatie zijn de bestaande beleidskaders voor groen, mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling het uitgangspunt geweest. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

De Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH) van Den Haag bestaat uit grote groengebieden, ecologische verbindingszones tussen deze gebieden en de hoofdboomstructuur. In de inventarisatie van potentiële versmallingslocaties zijn alleen wegen opgenomen die een relatie hebben met de SGH. Het gaat dan om wegen die de SGH doorsnijden of parallel hieraan lopen inclusief wegen die deel uitmaken van de stedelijke hoofdboomstructuur zoals opgenomen in de Nota Stadsbomen (RIS307817). Wegen die geen relatie met de SGH hebben, zijn niet opgenomen.

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

De Stedelijke Groene Hoofdstructuur (Nota Stadsbomen) •

Voor de relatie tussen versmallen en de stedelijke ontwikkeling zijn de Agenda Ruimte voor de Stad (RIS 295016), het omgevingsplan Binckhorst (RIS299317) en de Structuurvisie CID (RIS 307135) gehanteerd. Er is gekeken of de versmallingslocaties een relatie hebben met de gebiedsontwikkelingen in het CID, de Binckhorst en de Den Haag Zuidwest. Daarnaast is gekeken of ze deel uitmaken van de “Lange Lanen” van Den Haag en de “Groen Blauwe Icoonprojecten” (RIS 302827).

•

In de inventarisatie van potentiële versmallingslocaties zijn alleen wegen opgenomen waar mogelijkheden zijn om te versmallen binnen de kaders van het geldende mobiliteitsbeleid. Er is gekeken of het versmallen van een weg past bij de verkeersfunctie van de weg in de Haagse Nota Mobiliteit (RIS 180762) en bij het wegbeeld in de nota Straten, Wegen en Lanen (RIS 280303). Wegen waar versmallen haaks staat op de verkeersfunctie of het wegbeeld, zijn niet opgenomen. Voor de doorstroming van het gemotoriseerd verkeer op stedelijke hoofdwegen en wijkontsluitingswegen is de vormgeving van de kruispunten maatgevend voor de kwaliteit van de verkeersafwikkeling. Zolang er op kruispunten voldoende opstel- en afrijcapaciteit beschikbaar is, kan een goede verkeersafwikkeling in de meeste gevallen worden gewaarborgd, ook bij wegen met een 2x1 profiel. In deze inventarisatiefase van het onderzoek is geen onderzoek gedaan naar de gevolgen van versmalling voor de doorstroming van het verkeer. Bij de uitwerking van concrete locaties moet er aandacht zijn voor de gevolgen voor de doorstroming van al het verkeer. Speciale aandacht geldt daarbij voor de doorstroming op wegen met openbaar vervoer lijnen en wegen die deel uitmaken van de routes voor de nood- en hulpdiensten.

Uit de inventarisatie komen in totaal 39 locaties naar voren waar het kansrijk is om te versmallen en vergroenen (zie tabel). Om in beeld te brengen wat versmallen en vergroenen kan betekenen voor het wegbeeld en het groen, is voor tien locaties een visualisatie gemaakt. Het gaat om sfeerimpressies van de mogelijke situatie na versmalling. Het gaat nadrukkelijk nog niet om ontwerpen en ook de kosten voor versmalling zijn niet in beeld gebracht.

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Robuuste ecologische hoofdstructuur 1 Laan van Clingendael

Uitwerking in het kader van: Verkenning versmallen en vergroenen.

2 3

Sterfietsroute Scheveningen Bad (UVP Fiets). Project Scheveningse Bosjes (Breng de romantiek terug)

4

Doctor Aletta Jacobsweg Cremerweg, Ver-Huëllweg, Duinweg, Gerbrandyweg (Scheveningse Bosjes) Tramwegpad

5 6

Kruispunt Teldersweg - Scheveningseweg Kranenburgweg

Onderdoorgang Teldersweg (UVP SWL) Sterfietsroute Scheveningen Haven (UVP Fiets)

7 8

Hildebrandplein Daal en Bergselaan

Onderdoorgang Hildebrandplein (UVP SWL) Verkenning versmallen en vergroenen

Verstedelijken en vergroenen 9 Prinses Beatrixlaan

Uitwerking in het kader van: Gebiedsontwikkeling CID / Beatrixkwartier

10

Weteringkade, Rijswijkseplein, Rijswijkseweg

Verkenning nieuwe multimodale Schenkverbinding (UVP SWL)

11 12

Pletterijkade Schedeldoekshaven – Prins Bernhardviaduct

I.c.m. sterfietsroute en kadevervanging (UVP Fiets) Gebiedsontwikkeling CID / Campusboulevard

13 14

Prins Clauslaan Bezuidenhoutseweg t.h.v. KJ-plein

Gebiedsontwikkeling CID / CS Oost Gebiedsontwikkeling CID / CS oost

15 16

Lekstraat Waldorpstraat

Gebiedsontwikkeling CID Gebiedsontwikkeling CID / HS Kwartier

17 18

Maanweg Melis Stokelaan

Gebiedsontwikkeling Binckhorst / HOV Binckhorst Gebiedsontwikkeling Den Haag Zuidwest

Verkenning versmallen en vergroenen

19 Hengelolaan Gebiedsontwikkeling Den Haag Zuidwest Versterken groene Haagse Lanen; grote potentiele winst voor hoofdboomstructuur 20 21

Laan van NOI in het Bezuidenhout Van Alkemadelaan

Verkenning versmallen en vergroenen Verkenning versmallen en vergroenen

22 23

Benoordenhoutseweg Vreeswijkstraat

Verkenning versmallen en vergroenen Hoofdfietsroute Vreeswijkstraat (UVP Fiets)

24 25

Raamweg Javastraat

Verkenning versmallen en vergroenen Verkenning versmallen en vergroenen

Versterken groene Haagse Lanen; beperkte potentiele winst voor hoofdboomstructuur 26 Laan van NOI in het Haagse Bos Verkenning Van Alkemadelaan – Laan van NOI (UVP SWL) 27 28

Bezuidenhoutseweg Hofzichtlaan

Op termijn i.c.m. groot onderhoud Op termijn i.c.m. groot onderhoud

29 30

Juliana van Stolberglaan Nieuwe Duinweg

Op termijn i.c.m. groot onderhoud Op termijn i.c.m. groot onderhoud

31 32

Conradkade Laan van Meerdervoort

Op termijn i.c.m. groot onderhoud Op termijn i.c.m. groot onderhoud

33

Nieuwe Haagse Lanen Hoefkade

Sterfietsroute Moerwijk (UVP Fiets)

34 35

Buitenhof / Vijverdam Parallelweg

Binnenstadsplan 2030 Metropolitane fietsroute Westland (UVP Fiets)

36

Steijnlaan

37

Zevensprong

Nieuw trammaterieel lijn 6 / 12 en sterfietsroute Vroondaal (UVP Fiets) Verkenning verkeersstructuur Transvaal (UVP SWL)

38 39

Van Musschenbroekstraat Westvlietweg

Groot onderhoud en riolering Op lange termijn i.c.m. ontwikkeling Vlietzone.

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

UVP Fiets = Uitvoeringsprogramma Ruim baan voor de Fiets 2020 – 2025 UVP SWL = Uitvoeringsprogramma Straten, wegen en lanen 2020 – 2024

Sfeerimpressie: Versmallen en vergroenen Van Alkemadelaan.

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Overzichtskaart: 39 locaties waar het kansrijk is om te versmallen en vergroenen

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Kansrijke locaties voor het versmallen en vergroenen van wegen ter versterking van de Stedelijke Groene Hoofstructuur Vervolg. Het versmallen en vergroenen van wegen biedt kansen voor het verhogen van de leefkwaliteit door een groenere stad, voor het toevoegen van groen in samenhang met verdichting en voor een betere oversteekbaarheid en meer verkeersveiligheid. Dit is een eerste inventarisatie die inzicht geeft in 39 kansrijke locaties om te “versmallen en vergroenen”. Of het daadwerkelijk mogelijk is om te versmallen en vergroenen vereist nader onderzoek. Het college wil de mogelijkheden voor “versmallen en vergroenen” zoveel mogelijk laten meelopen in lopende planvormingstrajecten voor herinrichting van de openbare ruimte, mobiliteitsprojecten, onderhoudsprojecten en in de planvorming voor de grote gebiedsontwikkelingen. Acht locaties zijn geen onderdeel van lopende planvorming of gebiedsontwikkeling, maar bieden wel veel potentiele winst voor groen, mobiliteit en ruimte. Om te voorkomen dat deze locaties uit beeld verdwijnen, wil het college deze locaties een slag dieper onderzoeken in een verkenning. In deze verkenning zal onderzocht worden wat de ruimtelijke mogelijkheden zijn, wat de investeringskosten zijn en wat de gevolgen zijn voor de doorstroming.

De verkenning, die past binnen het programma openbaar groen, kan de basis zijn om te bepalen voor welke locaties het zinvol is om een ontwerpproces te starten. •

Versmallen en vergroenen als integraal onderdeel van lopende en toekomstige herinrichtingsprojecten. Een aantal kansrijke locaties wordt verder uitgewerkt als onderdeel van lopende en toekomstige planvormingstrajecten, waaronder een aantal projecten die in het Uitvoeringsprogramma Ruim baan voor de fiets 2020 – 2025 zijn opgenomen en projecten die in het Uitvoeringsprogramma Straten, Wegen en Lanen 2020 – 2024 zijn opgenomen. Hier liggen kansen om vergroening integraal mee te nemen in projecten voor fietsroutes, wegen en openbaar vervoer. Een goed voorbeeld hiervan is het Hildebrandplein, waar vanuit mobiliteit wordt gewerkt aan plannen voor een onderdoorgang, waarmee het ook mogelijk wordt een ontbrekende schakel in de ecozone langs de Laak te realiseren. Het versterken van de SGH door het versmallen van wegen kan hier integraal in de planvorming worden meegenomen. In de tabel is dit aangeduid als “I.c.m. project of i.c.m. verkenning”.

•

Versmallen en vergroenen als integraal onderdeel van gebiedsontwikkeling. Een aantal kansrijke locaties is gelegen in de grote ontwikkelingsgebieden Binckhorst, CID en Den Haag Zuidwest. Wijzigingen in de verkeersstructuur en de groenstructuur zijn hier onderdeel van de grotere ruimtelijke ontwikkelingsopgaven. Een goed voorbeeld hiervan is de omgeving van de Weteringkade en het Rijswijkseplein. Vergroening op deze locaties hangt direct samen met verdichting en een nieuwe ontsluitingsstructuur van het CID. Nadere uitwerking van kansrijke locaties voor “versmallen en vergroenen” moet meelopen in de planvorming in de grote gebiedsontwikkelingen. In de tabel is dit aangeduid als “I.c.m. gebiedsontwikkeling”. Voor een aantal van deze locaties worden al verkennende studies voorgesteld in het Uitvoeringsprogramma Straten, Wegen en Lanen 2020 – 2024.

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Sfeerimpressie: Versmallen en vergroenen Prinses Beatrixlaan. •

Verkenning “versmallen en vergroenen”. Er is een aantal kansrijke locaties waar versmalling en vergroening grote winst biedt voor groen, mobiliteit en ruimtelijke kwaliteit, waar geen enkele planvorming voor loopt en die geen onderdeel zijn van de grote gebiedsontwikkelingen. Voor deze locaties stelt het college voor om een ontwerpverkenning te doen. Daarbij moet concreet worden hoe de vergroening kan plaatsvinden inclusief inzicht in de kosten en de gevolgen voor de verkeersafwikkeling van voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en autoverkeer. In de tabel is dit aangeduid als “Verkenning Versmallen en Vergroenen”.

•

Versmallen en vergroenen i.c.m. groot onderhoud en riolering. Er is tot slot ook een aantal locaties genoemd, waar het mogelijk is om te versmallen, maar waar de winst voor groen, mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling bescheiden is. Voor deze locaties geldt dat “versmalling en vergroening” in beeld komt op het moment dat het mogelijk is om “werk-met-werk” te maken, zodat “versmalling en vergroening” kan worden gecombineerd met groot wegonderhoud, riolering of andere werkzaamheden. Uitwerking van deze locaties is aan de orde op het moment dat deze werkzaamheden gepland zijn. In de tabel is dit aangeduid als “i.c.m. onderhoud, riolering”.

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10271697

Sfeerimpressie: Versmallen en vergroenen Benoordenhoutseweg. Uit de inventarisatie van kansrijke locaties voor “versmallen en vergroenen” is duidelijk naar voren gekomen dat er veel kansen liggen om de stedelijke groene hoofdstructuur te versterken door het versmallen van wegen. Dit levert tevens een bijdrage aan doelstellingen op het gebied van mobiliteit en stedelijke ontwikkeling. Wegbeelden worden veiliger, de oversteekbaarheid voor voetgangers- en fietsers verbetert en de groei van de stad kan samengaan met meer groen. Kansrijke locaties voor versmallen en vergroenen worden de komende jaren verder uitgewerkt als onderdeel van de grote gebiedsontwikkelingen en als onderdeel van geplande planvorming voor mobiliteit en openbare ruimte. Voor acht locaties laat het college een aparte verkenning uitvoeren naar de mogelijkheden voor versmallen en vergroenen, zodat hier meer inzicht ontstaat in de mogelijkheden en de kosten. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

10/10