RIS307384 Afdoening motie Wijk vaker af van de kostendelersnorm

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

de Gemeenteraad

SZW/10082899 RIS307384 Contactpersoon

Ben Hoogland Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer

14070

Datum

E-mailadres

13 juli 2021

ben.hoogland@denhaag.nl Onderwerp

Afdoening motie ‘Wijk vaker af van de kostendelersnorm’

Uw raad heeft bij de bespreking van de commissiebrief van de wethouder SZW, de heer Van Alphen inzake derde voortgangsrapportage Maatschappelijke Opvang (RIS305386) op 16 december 2020 de door het raadslid mevrouw Holman ingediende motie ‘Wijk vaker af van de kostendelersnorm” (RIS307384) aangenomen. De motie luidt als volgt: Constaterende dat: - door de kostendelersnorm de bijstandsuitkering wordt verlaagd wanneer meerdere volwassenen met een bijstandsuitkering in een woning wonen; - dit voor problemen, armoede en dakloosheid zorgt, bijvoorbeeld voor ouders die meerderjarige kinderen in huis hebben wonen, mantelzorgers die familie of vrienden met een beperking, chronische ziekte of ouderen in huis willen nemen, of anderszins wanneer mensen met een bijstandsuitkering iemand een dak boven het hoofd wil bieden; Overwegende dat: - er in Den Haag wordt gewerkt aan een alternatief in de vorm van een medebewonersnorm; - dit een goede stap is, maar daarmee nog niet alle nadelige gevolgen van de kostendelersnorm worden voorkomen; - uit onderzoek van Argos deze zomer bleek dat Den Haag nauwelijks gebruik maakt van de mogelijkheid om af te wijken van de kostendelersnorm en deze niet toe te passen, terwijl Amsterdam jaarlijks in 150 tot 200 gevallen wél van de kostendelersnorm afwijkt; Verzoekt het college: - in de gemeentelijke organisatie te borgen dat er vaker maatwerk wordt toegepast

bij de kostendelersnorm en/of medebewonersnorm om schrijnende situaties te voorkomen, en hierin speciale aandacht te hebben voor jongeren tot 27 jaar; - bij het Rijk te blijven lobbyen voor het afschaffen van de kostendelersnorm, en hierin aan te sluiten bij het initiatief van de FNV, de Woonbond, Ieder(in) en andere maatschappelijke organisaties.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10082899

Reactie college : In de verzamelbrief SZW gemeenten van november 2015 biedt de Staatssecretaris de gemeenten de discretionaire bevoegdheid om bij tijdelijke inwoning af te kunnen zien van de toepassing van de kostendelersnorm. Deze discretionaire bevoegdheid om tijdelijk af te zien van de toepassing van de kostendelersnorm beperkt zich tot crisis- of noodsituaties die tot schrijnende en/of onredelijke situaties leiden. Is een noodsituatie vastgesteld, dan dient vervolgens gewogen te worden of toepassing van de kostendelersnorm in die situatie onredelijk is en/of tot een schrijnende situatie leidt. Dit vergt een individuele beoordeling van alle relevante feiten en omstandigheden van betrokken belanghebbenden. Dat proces laat zich niet vatten in regels en kan alleen langs de weg van maatwerk worden beoordeeld. We hebben geprobeerd om met deze bevoegdheid maatwerk toe te passen. Uit de praktijk blijkt echter dat dit onvoldoende soelaas biedt. De wetgeving is op dit onderdeel erg ingewikkeld. De ervaringen in de rest van het land zijn vergelijkbaar. In slechts een gering aantal individuele gevallen is er sprake van maatwerk. De problemen met de kostendelersnorm beperken zich echter niet tot individuele probleemsituaties.

Het college constateert, net als diverse maatschappelijke organisaties en de ombudsman, dat de kostendelersnorm financiële afhankelijkheid, financiële onzekerheid en schulden veroorzaakt, als ook een drempel vormt om woonruimte te delen met anderen. Deze meer algemene problematiek valt met de gegeven maatwerkmogelijkheden niet op te lossen. Dit is diverse malen bij het Rijk aangekaart. De betreffende wetgeving biedt geen ruimte voor categoriale oplossingen. Onder druk van de aanhoudende kritiek op de kostendelersnorm heeft het ministerie van SZW afgelopen zomer aan bureau Significant de opdracht gegeven onderzoek1 te doen naar de belemmeringen voor bijstandsgerechtigden om woonruimte te delen binnen de Participatiewet. Het onder 75 gemeenten uitgevoerde onderzoek bevestigt het beeld van het college van Den Haag. Vrijwel alle gemeenten worstelen met dezelfde problematiek. Op 6 november 2020 heeft het Kabinet gereageerd2 op het betreffende onderzoek. Het kabinet vindt het onwenselijk dat wanneer bijstandsgerechtigden woonruimte willen delen, zij hierin worden belemmerd. Het delen van woonruimte kan voor mensen uitkomst bieden: als tijdelijke overbrugging totdat een eigen woning beschikbaar is; voor jongeren die nog bij hun ouders wonen; of als alternatief uit financiële overwegingen.

In de uitkomsten van het onderzoek ziet het Kabinet aanleiding om te verkennen of het mogelijk is de kostendelersnorm anders vorm te geven. De Tweede Kamer heeft het Kabinet vervolgens opgeroepen om nog voor het einde van het jaar 2020 met gemeenten in gesprek te gaan over hoe dakloosheid als onbedoeld effect van de kostendelersnorm kan worden voorkomen. Tussen het ministerie van SZW, de VNG, Divosa, Stimulanz en een aantal van de G4 gemeenten heeft hierover inmiddels op beleidsniveau overleg plaatsgevonden. Uit dit overleg zijn diverse oplossingsrichtingen voor de kostendelersnorm ter tafel gebracht, zoals: Het volledig afschaffen van de kostendelersnorm; 1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/11/06/bijlage-1-bij-kabinetsreactie-

onderzoek-significant-ape-belemmeringen-woonruimte-delen 2 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/11/06/kabinetsreactie-op-

onderzoek-bijstandsgerechtigden-en-belemmeringen-om-woonruimte-te-delen-alsmede-o

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10082899

-

De kostendelersnorm alleen toepassen op medebewoners en niet op hoofdbewoners; Hoofdbewoners niet op hun uitkering korten en voor medebewoners een vaste norm bepalen; De kostendelersnorm pas toepassen vanaf 27 jaar.

Het ministerie heeft toegezegd deze oplossingsrichtingen verder uit te werken en nader bespreken met aan het overleg deelnemende organisaties. Parallel aan dat proces hebben G4 wethouders op 3 februari jongstleden een brief gestuurd aan de Vaste Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en minister Koolmees, waarin op een volledige herziening van de uitgangspunten van de Participatiewet wordt aangedrongen. De bepalingen uit de Participatiewet passen niet meer bij deze tijd. Zo zijn de regels veel te ingewikkeld, de uitkomsten te weinig voorspelbaar, de regels niet toegerust op de huidige arbeidsmarkt, biedt de wet met name aan flexibel werkenden te weinig ondersteuning en is het sociaal minimum te laag. Ook wordt ook aandacht gevraagd voor de problematiek rond de kostendelersnorm. Op 17 mei jongstleden is de “Verkenning andere vormgeving kostendelersnorm” aan de 2e Kamer verstuurd. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/05/17/verkenningandere-vormgeving-kostendelersnorm In de begeleidende brief van de minister is opgenomen dat de verkenning feitelijk van aard is en dat vanwege de demissionaire status van het kabinet geen aanbevelingen worden gedaan. Het college volgt de ontwikkelingen rond de kostendelersnorm op de voet. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3