RIS307349 Beantwoording SV HIT-advisering en beginselaanvragen bij bouwplannen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

30 maart 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Bos, luidend: ‘HIT-advisering en beginselaanvragen bij bouwplannen’

DSO/10072084 RIS307349

Het raadslid de heer Bos heeft op 22 december 2020 een brief met daarin 38 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van Het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De gemeente adviseert ontwikkelaars en eigenaren op verschillende manieren over de haalbaarheid van mogelijke bouwplannen, functieveranderingen en wijziging in gebruik o.a. met het Haags Initiatieven Team (HIT) en de beginsel aanvragen. 1.

Wanneer is het Haagse Initiatieven Team (HIT) opgericht en met welk collegebesluit?

Om initiatieven uit de stad reeds in de conceptuele fase beter te faciliteren, heeft de gemeente op 15 februari 2012 het Haags Initiatieven Team (HIT) ingesteld. In een vroegtijdig stadium - als locatie, functie en globaal programma bekend zijn - beoordeelt het HIT door middel van een quick scan de wenselijkheid en haalbaarheid van een initiatief, zie ook RIS251582. 2.

Wie nemen er deel aan het HIT?

Aan het adviesoverleg nemen de volgende vertegenwoordigers van diensten en afdelingen deel: de aangewezen ambtelijke accounthouder voor het initiatief, de afdeling Stedenbouw en Planologie, de afdeling Projectmanagement Den Haag, de Dienst Stadsbeheer, de Dienst Publiekszaken, de afdeling Economie, de afdeling Mobiliteit, de afdeling Grondzaken en Planeconomie, de afdeling Juridische Planvorming en Omgevingsrecht, de afdeling Monumentenzorg en Welstand, de afdeling Wonen, de afdeling Archeologie, de Omgevingsdienst Haaglanden, de GGD en afhankelijk van het initiatief ook vertegenwoordigers van de Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn, de Bestuurdienst (afdeling Veiligheid) en de Veiligheidsregio. 3.

Hoeveel HIT adviezen zijn er per jaar (sinds 2010) gegeven?

Per jaar worden gemiddeld 86 initiatieven behandeld. 4.

Hoeveel daarvan hebben tot daadwerkelijke vergunningsaanvragen geleid?

Het HIT stuurt niet op het realiseren van initiatieven, dus het al dan niet leiden tot een daadwerkelijke vergunningaanvraag is voor het HIT niet relevant. Dit wordt dan ook niet geregistreerd. 5.

Hoe vaak wordt er door het HIT vergaderd en wie bepaalt de agenda?

Het HIT-overleg komt 22 keer per jaar samen. De agenda wordt bepaald door de ingediende initiatieven.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10072084

6.

Welke experts of partijen raadpleegt het HIT voordat het een advies afgeeft?

Zie het antwoord op vraag 2. 7.

Moet er leges betaald worden om een voorstel voor te leggen aan het HIT? Zo nee, waarom niet?

Nee, dat is niet aan de orde. Het betreft een adviesorgaan, geen wettelijk overleg, product of loket. 8.

Wat zijn de kosten per jaar van het HIT team?

Het HIT vraagt alleen om een tijdsinspanning van de adviseurs van de verschillende betrokken disciplines. Deze inzet komt uit de reguliere bezetting. Dit is daardoor niet in kosten te vertalen. 9.

Klopt het dat de bijeenkomsten van het HIT niet openbaar zijn?

Ja. 10. Klopt het dat de verslagen van vergaderingen van het HIT niet openbaar zijn? Ja. Het gaat om zeer premature plannen en daarnaast om ambtelijk beraad zonder juridische status. 11.

Is het HIT alleen toegankelijk voor eigenaren van een perceel of gebouw? Of kan ook een partij die van plan is een gebouw of perceel aan te kopen aankloppen voor advies?

Ja, beiden kunnen een initiatief voorleggen aan het HIT. 12. Wordt de eigenaar van het gebouw of perceel op de hoogte gesteld als er een partij een voorstel over zijn/haar kavel heeft ingediend bij het HIT-team? Nee, er wordt alleen geïnformeerd naar de eigendomssituatie. 13. Wat is de juridische status van een advies van het HIT? Het HIT-advies heeft geen juridische status, het is een ambtelijk advies. 14. Kan een eigenaar of initiatiefnemer rechten ontlenen aan de uitspraken van het HIT? Zo ja, hoe lang blijven deze uitspraken dan geldig? Nee. 15.

En als het beleid ondertussen verandert, blijven de adviezen dan nog steeds geldig?

Er is geen sprake van formele advisering en dus ook niet van al dan niet geldig zijn van het advies. Er kunnen zoals eerder aangegeven geen rechten worden ontleend aan adviezen van het HIT. 16. Klopt het dat de stukken die het HIT ontvangt ter bespreking, het verslag en het daaropvolgende advies niet ingezien kunnen worden door omwonenden of andere burgers? Ja.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10072084

17.

Is het college bereid de adviezen en verslagen van het HIT openbaar te maken, ter inzage te leggen of op andere wijze beschikbaar te stellen aan de burgers van Den Haag? Zo nee, waarom niet?

Nee. De adviezen en verslagen moeten worden gezien als andere ambtelijke adviezen en verslagen en zijn derhalve niet openbaar. Daarbij betreft het doorgaans zeer prille, conceptuele plannen en globale ideeën, waarbij tevens sprake kan zijn van gevoelige bedrijfsinformatie. 18. Is de werkwijze van het HIT ooit geëvalueerd? Zo ja, kan het college de evaluatie met de raad delen? Nee. Wel heeft het HIT gekeken naar het eigen functioneren en mogelijke verbeteringen. De HIT-leden hebben geconstateerd dat deze integrale werkwijze positief beoordeeld wordt door initiatiefnemers en de betrokken diensten. 19. Staat de weg naar het HIT ook open voor burgers die graag iets in de buurt willen ondernemen of voor andere bottom-up initiatieven, bijvoorbeeld bij aankoop en herontwikkeling van panden? Ja. 20. Waar kunnen bewoners en initiatieven van onderop voor advies terecht in de gemeentelijke organisatie? Initiatieven kunnen worden aangedragen via hit@denhaag.nl. Vaak kiezen vastgoedontwikkelaars ervoor eerst een beginselaanvraag in te dienen bij de gemeente. Daarover de volgende vragen: 21. Hoeveel beginselaanvragen werden er in 2018, 2019 en 2020 ingediend? Hoeveel daarvan resulteerden in een reguliere aanvraag? Er zijn in totaal 650 beginselaanvragen ingediend in de jaren 2018, 2019 en 2020; 289 daarvan resulteerden in een reguliere aanvraag. 22.

Wat is de juridische waarde van de uitspraak over de beginselaanvraag? Kan men aan een oordeel over een beginselaanvraag rechten ontlenen? Een aanvraag om beginseluitspraak kan worden beschouwd als (geformaliseerd) vooroverleg. De uitspraak kan luiden dat het college in beginsel bereid is om aan het verzoek medewerking te verlenen. Deze beginseluitspraak is geen besluit in de zin van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en/of de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het indienen van een bezwaarschrift is daarom niet mogelijk. De uitspraak wordt een jaar gestand gedaan. In de uitspraak staat dat er geen rechten aan kunnen worden ontleend. Er moet immers nog een procedure worden doorlopen waar mogelijk nieuwe gezichtspunten uit naar voren kunnen komen. Als er geen nieuwe gezichtspunten zijn en er zijn in de technische uitwerking geen onvolkomenheden, dan kan het college geen ander standpunt innemen zonder dat sprake is van schending van het vertrouwensbeginsel.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10072084

23. De stukken van een beginselaanvraag kunnen niet worden opgevraagd of ingezien door omwonenden. Klopt dat? Waarom is dat? De beginselaanvraag wordt bij binnenkomst gepubliceerd op overheid.nl. Omdat het geen formele procedure is en alleen sprake is van een vorm van vooroverleg worden verdere stukken niet gepubliceerd. Wel kunnen omwonenden naar aanleiding van de publicatie zelf contact opnemen met de initiatiefnemer om meer informatie te krijgen of betrokken te worden bij de plannen. 24. Hoe kunnen omwonenden invloed uitoefenen op of in de beginselaanvraagprocedure? Omwonenden kunnen geen invloed uitoefenen in deze fase van planontwikkeling. Uiteraard kunnen bewoners wel op eigen initiatief invloed uit proberen te oefenen naar aanleiding van de publicatie op overheid.nl. Omwonenden worden altijd formeel betrokken op het moment dat de plannen officieel worden ingediend en daarmee en concretere en juridische status hebben. 25. Wij hebben signalen ontvangen dat in een aantal gevallen omwonenden geprobeerd hebben om via een WOB-procedure stukken over beginselaanvragen op te vragen. Zij kregen in die procedure echter als antwoord dat de stukken al openbaar zijn en dus niet ‘WOB-baar’ zouden zijn. Hoe verklaart u dit? Het college kent deze signalen niet. Beginselaanvragen zijn net als veel andere stukken (zg.

bestuurlijke aangelegenheden) volgens de Wob in principe openbaar, maar er is een aantal uitzonderingscategorieën. Als de stukken al verstrekt zijn (op aanvraag), oftewel ‘openbaar gemaakt’, hoeven ze niet opnieuw te worden verstrekt. Als ze nog niet verstrekt zijn, wordt de lijn van de Wob toegepast: openbaarmaking, tenzij er een uitzondering geldt. Als er geen Wob-verzoek wordt ingediend, maar een verzoek om informatie, geldt de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Zie verder het antwoord op de vragen 24 en 26. 26. Bent u het met mij eens dat de bovenstaande situatie tot veel frustraties leidt? En dat mensen het gevoel hebben van het kastje naar de muur en weer teruggestuurd te worden? Het college begrijpt en waardeert dat inwoners van Den Haag betrokken willen worden bij bouwplannen in hun omgeving. De beginselaanvraag is een fase waarin mogelijkheden voor bouwplannen worden verkend. Deze plannen zijn vaak nog zeer globaal, soms al uitgewerkt. Getoetst wordt of een dergelijk plan mogelijk is, of stuit op onoverkomelijke knelpunten. Zoals aangegeven bij vraag 21 leidt minder dan de helft van de beginselaanvragen daadwerkelijk tot een aanvraag voor een omgevingsvergunning. Daarbij worden plannen vaak (sterk) veranderd en uitgewerkt in de fase tussen de beginseluitspraak en de indiening van de omgevingsvergunning.

Het betrekken van omwonenden in de fase van de beginselaanvraag is daarom prematuur en herbergt het risico onnodig verwarring te scheppen. Het is de verantwoordelijkheid van de (particuliere) initiatiefnemer om te communiceren met de buurt en te bepalen wat het juiste moment hiertoe is. Initiatiefnemer krijgt daarvoor de participatiehandleiding mee, met handreikingen hoe dat op een goede manier vorm te geven. Toepassen ervan is door het college echter niet afdwingbaar. Het maatschappelijke draagvlak wordt door het college getoetst na indiening van de aanvraag omgevingsvergunning. 27. Hoe ziet de beoordeling er bij een beginselaanvraag precies uit? Op welke aspecten wordt getoetst? De beoordeling van een beginselaanvraag wijkt in principe niet af van de beoordeling van een officiële aanvraag om omgevingsvergunning. Het grote verschil is dat er geen indieningsvereisten zijn en dat de aanvrager zelf kan bepalen waarover hij een uitspraak wil.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10072084

In veel gevallen gaat het om een uitspraak over de stedenbouwkundige haalbaarheid en in minder gevallen om een toets of de aanvraag voldoet aan redelijke eisen van welstand en/of een technische toets. 28. Beginselaanvragen worden doorgaans behandeld door de welstandscommissie in een openbare zitting. Is dit juist? Indien (zie antwoord bij vraag 27) een officiële uitspraak wordt gevraagd van de welstandscommissie, dan vindt behandeling plaats in een openbare zitting. 29. Inspraak is mogelijk op alle door de Welstandscommissie geagendeerde plannen. Is dit juist? Ja. 30. Volgens de website van de Welstandscommissie kunnen geagendeerde plannen door iedereen worden ingezien bij het Den Haag Informatiecentrum. Uit eigen ervaring is mij gebleken dat het Informatiecentrum geen inzage mag geven in deze beginselplannen. Is het college bereid om deze Kafkaeske situatie op te lossen en inzage voor bewoners en belanghebbenden mogelijk te maken? Zo nee, waarom niet? Wettelijk is bepaald dat het advies van de Welstandscommissie onafhankelijk is en openbaar op grond van de Welstandsnota. Als aanvrager ervoor kiest om tevens advies op welstand te vragen, dan weet aanvrager dat zijn plan op dat punt openbaar wordt. Interne adviezen, zoals in het geval van HIT en beginselplannen, hebben niet een wettelijke status en zijn niet openbaar om redenen zoals hierboven genoemd.

Veel plannen komen niet bij welstand terecht, dus de situatie zoals beschreven in de vraag kan inderdaad voorkomen. Het college gaat na of de informatie op de website van de gemeente moet worden aangepast, zodat daar geen onnodige misverstanden over ontstaan. 31. Klopt het dat er alleen een gemeentelijke bekendmaking wordt gedaan bij het indienen van een beginselaanvraag? Zo ja, waarom wordt er geen bekendmaking gedaan over de uitkomst van de aanvraag? Ja, de indiening van de aanvraag wordt bekend gemaakt. Deze werkwijze is ingevoerd op verzoek van de raad. Over de uitspraak van de aanvraag wordt geen bekendmaking gedaan, omdat deze uitspraak (positief dan wel negatief) geen besluit is in de zin van de wet. Het bekendmaken van de uitspraak zou juist tot verwarring kunnen leiden. 32. Is het college het met mij eens dat omwonenden door de bovenstaande gang van zaken onnodig in spanning zitten over de status van ingediende beginselaanvragen en dit niet transparant is? Nee, het college is van mening dat er onnodig onrust kan ontstaan onder bewoners door het actief openbaar maken van een prematuur plan zonder status. Er wordt ook nog geen formele beslissing genomen op het plan. Juist om onnodige verwarring te voorkomen wordt de buurt betrokken op het moment dat het plan concreet is. Dit is aan de orde zodra er een officiële aanvraag wordt ingediend. 33.

Is het college bereid de werkwijze aan te passen zodat ook positieve en negatieve besluiten op beginselaanvragen worden gepubliceerd? Nee, het college ziet om bovengenoemde redenen geen aanleiding om de werkwijze aan te passen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10072084

34. Is het college bereid de stukken van beginselaanvragen te delen met omwonenden en bewoners van Den Haag aangezien deze stukken openbaar zijn? In de uiteindelijke reguliere aanvraagprocedure kunnen burgers wel de stukken inzien of toegestuurd krijgen. Zie antwoorden bij de vragen 23 t/m 26. 35. In de beoordeling van de aanvragen die eerst bij het HIT of in een beginselprocedure zijn geweest wordt er vaak naar die beoordeling verwezen. Wat is hiervan de juridische basis? Het in beginsel ingenomen standpunt of advies wordt op dat moment openbaar gemaakt en in de beschikking overgenomen als standpunt van het college. Vanaf dat moment wordt het een juridische afweging. 36. Bent u het met mij eens dat door te verwijzen naar eerdere aanvragen die niet openbaar zijn afgehandeld het niet duidelijk is over welke plannen en ontwerpen er toen gesproken is, en dat daarmee bewoners of belanghebbenden niet kunnen inschatten en beoordelen in hoeverre er toen aan kritiek tegemoet is gekomen? Beginselaanvragen zijn volgens de wet openbaar zodra het complete verzoek is afgehandeld, tenzij de Wob zich hiertegen verzet. Het openbaar maken betekent in dit geval dat burgers kunnen zien hoe het advies tot is gekomen, wat de afwegingen zijn geweest en welke belangen zijn gewogen.

Daaruit kan bijvoorbeeld blijken dat het ontwerp eerst niet voldeed, omdat het belang van bezonning van omringende woningen teveel werd geschaad volgens de gemeentelijke bezonningsnorm. In sommige gebieden in de stad wordt gewerkt met kwaliteitsteams of supervisors die de ruimtelijke kwaliteit beoordelen of helpen de plannen aan te scherpen. 37. Zijn de adviezen van kwaliteitsteams en supervisors openbaar? Zo nee, waarom niet? Nee, deze zijn niet openbaar. De advisering door kwaliteitsteams gebeurt binnen vooraf vastgestelde kaders zoals bestemmingsplannen en beeldkwaliteitsplannen, in de fase voorafgaand aan de vergunningsaanvraag. Deze vorm van kwaliteitszorg is een aanvulling op de wettelijk verplichte welstandstoets tijdens de vergunningsaanvraag. De verslaglegging van de welstandstoets is wel openbaar. 38. Hoe wordt de werkwijze van kwaliteitsteams en supervisors geëvalueerd? Vanaf 2021 zal er jaarlijks een verslag worden uitgebracht aan het college van B&W en de gemeenteraad over het functioneren van het ruimtelijk kwaliteitssysteem, waar de kwaliteitsteams onderdeel van zijn (naast onder andere de welstandscommissie). Dit is aangekondigd in de commissiebrief Stadsstedenbouwer en ruimtelijk kwaliteitssysteem (RIS307136) die in december 2020 is verstuurd aan de raad. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6