RIS307307 Bijlage 3

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 MET DE FOCUS OP VERDACHTEN 12 T/M 17 JAAR

EENHEID DEN HAAG TEAM ANALYSE & ONDERZOEK OKTOBER 2020

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 CONCLUSIES: - ER IS EEN FORSE STIJGING IN HET AANTAL MES- EN STEEKINCIDENTEN VAN 121% T.O.V. 2018 (37>82) IN DE GEMEENTE DEN HAAG MET VERDACHTEN 12 t/m 17 JR, MET NAME ONDER 15 T/M 17 JARIGEN VERDACHTEN; - IN DE STRAFBARE FEITEN IS DE TOENAME VOORAL TE ZIEN BIJ DE STRAATROVEN (4>20) EN DE OVERVALLEN (2 > 11); - DE VERDACHTEN PLEGEN DE DELICTEN VOORAL MET LEEFTIJDSGENOTEN; - DE HOTSPOTS LIGGEN IN HET CENTRUM EN IN DISTRICT ZUID (ZUIDERPARK, LAAK EN BERESTEIN); - DE INCIDENTEN VINDEN PLAATS VOORAL OP DE OPENBARE WEG EN IN DE OMGEVING VAN SCHOLEN, IN 2019 NIET MEER OP DE SCHOLEN ZELF; - DE MOTIVATIE VOOR HET MEEDRAGEN VAN HET MES BETREFT OM TE DREIGEN/DWANG UIT TE OEFENEN, VANWEGE ZELFBESCHERMING (12%) EN AANTAL KEER VANWEGE WERK; - DE ACHTERGROND VAN DE INCIDENTEN BETREFT VOORAL FINANCIEEL GEWIN EN RUZIE/CONFLICT. HET AANDEEL VANWEGE DRILLRAP IS (NOG) ZEER BEPERKT; - DE HELFT VAN HET AANTAL VERDACHTEN IS WELISWAAR BETROKKEN BIJ DE INCIDENTEN, MAAR ZONDER MES; - 69% VAN DE VERDACHTEN KENT HET SLACHTOFFER NIET; - ER IS EEN GROTE VERSCHEIDENHEID IN DE GEBRUIKTE MESSEN. HET ZIJN VOORAL KLEINE EN VOUWBARE /INKLAPBARE MESSEN.

HET GEBRUIK VAN KEUKENMESSEN EN ZAKMESSEN SAMEN BEDRAAGT 31%; - DE VERDACHTEN ZIJN VAAK LAAG OPGELEID, KOMEN UIT GEBROKEN GEZIN EN WONEN IN DE ZOGENOEMDE ‘KRACHTWIJKEN’; - 93% VAN DE VERDACHTEN HEEFT EEN OF MEERDERE ANTECENDENTEN, 63 TOT 65% HEEFT GEWELDS- EN/OF VERMOGENSANTECEDENTEN.

OKTOBER 2020

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 AANBEVELINGEN: - ER ZAL MEER INGEZET KUNNEN WORDEN OP VOORLICHTING EN PREVENTIE OP SCHOLEN IN HET LAGER ONDERWIJS (MBO/VMBO/MAVO). HET ADVIES IS OM IN DE CONCENTRATIEGEBIEDEN (AL DAN NIET IN DE GEHELE GEMEENTE) AL OP BASISSCHOOL IN GROEP 8 VOORLICHTING TE GEVEN; IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS ZOU DE FOCUS KUNNEN LIGGEN BIJ DE BOVENBOUW. CONFLICTHANTERING ZOU ONDERDEEL MOETEN ZIJN VAN DE VOORLICHTING. NAAST ALGEHELE VOORLICHTING ZIJN ER SPECIFIEKE SCHOLEN WAAR BEWUST AANDACHT VOOR DE PROBLEMATIEK GEVRAAGD MOET WORDEN. - ER KAN CONTACT GEZOCHT WORDEN MET OVERKOEPELENDE BRANCHEORGANISATIES (MKB/SUPERMARKTCONCERNS) OVER HET ER HET MEENEMEN VAN MESSEN VAN EN NAAR DE WERKVLOER; - ER MOET MEER AANDACHT KOMEN VOOR ALGEHELE PROBLEMATIEK VAN DE VOOR JEUGD IN KRACHTWIJKEN; - SAMEN MET DE POLITIE EN ANDERE KETENPARTNERS MOET ER MEER ZICHT KOMEN OP DE VERDACHTEN VAN DE GEPLEEGDE DELICTEN, O.A. DOOR ACTIEF IN TE ZETTEN OP DE PGA LOKAAL AANPAK EN HET BLIJVEND IN KAART BRENGEN EN MONITOREN VAN DE JEUGDGROEPEN EN JONGE AANWAS; - DE HUIDIGE AANPAK VAN HET VRIJWILLIGE VERKOOPVERBOD BIJ VEEL WINKELKETENS OP MESSEN AAN JONGEREN ONDER 16 JAAR UITBREIDEN/AANSCHERPEN NAAR EEN TOTAAL VERBOD OP VERKOOP VAN MESSEN AAN JONGEREN ONDER 18 JAAR (VRIJWILLIG, AL DAN NIET WETTELIJK GEREGELD).

OKTOBER 2020

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 INLEIDING In 2018 en 2019 steeg het aantal jonge verdachten dat betrokken was bij messteekincidenten. De signalen vanuit de media en de stijgende cijfers hebben ertoe geleid dat ook de lokale politiek graag wil weten wat de achterliggende oorzaken zijn van deze trend. Het doel van deze analyse is om te onderzoeken wat de ontwikkeling is in de mes- en steekincidenten onder jongeren in gemeente Den Haag. Er wordt gekeken of er sociale, criminaliteit of persoonskenmerken te onderscheiden zijn op basis waarvan er een gerichte focus aangebracht kan worden in een integrale probleemgerichte aanpak. Definitie mes- en steekincident: “Een incident waarbij een mes/steekwapen in de hand wordt genomen om een ander te bedreigen, iets af te dwingen/dreigen en/of lichamelijk letsel toe te brengen.” STIJGING CIJFERS Vanaf maart 2018 nam het aantal mes- en steekincidenten in zijn totaliteit toe voor de gemeente Den Haag (fig. 1, 593 > 666). Uit nader onderzoek bleek dat deze toename vooral te herleiden is naar een stijging van het aantal incidenten met verdachten in de leeftijdscategorie 12 t/m 17 jaar. Voor de gemeente Den Haag steeg dit aantal in 2019 ten opzicht van 2018 met 121% (van 37 naar 82 incidenten, zie fig. 2). Ter vergelijking, het aantal incidenten in de gehele Eenheid Den Haag voor die leeftijdscategorie stijgt

OKTOBER 2020

met 87%. in de leeftijdscategorie 18 t/m 24 jaar blijft het aantal incidenten voor de gemeente Den Haag nagenoeg gelijk, (-7%, 97 > 90 incidenten). In de leeftijdscategorie 25+ is er een lichte stijging te zien van 9 % (356> 388 incidenten), (zie tabel 1).

incidenten

12 t/m 17

18 t/m 24

25 +

2018

37

97

356

2019

82

90

388

+121%

-7%

+9%

Tab 1: totaal aantal incidenten 2018 vs. 2019

Daar de stijging dus vooral in de leeftijd 12 t/m 17 jaar te zien is, is in de analyse verder alleen gekeken naar deze leeftijdscategorie. Nader inzoomend op deze categorie leert dat de stijging in 2019 vooral te zien is onder de 15 t/m 17 jarigen. In 2018 was de stijging het grootst onder de 14 jarigen, (zie fig.3). Figuur 1: totaal aantal incidenten 2016 t/m 2019

Figuur 3: leeftijd unieke verdachten 2016 t/m 2019 Figuur 2: toename incidenten VD 12 t/m 17 jaar

Bij 32 incidenten (=6%. 528 vs. 560) zijn er verdachten in meerdere leeftijdscategorieën, dit lage aantal betekent dat de incidenten (94%) vooral gepleegd worden met leeftijdsgenoten. In district C is de toename met verdachten 12 t/m 17 jr. met 143% (14>34 incidenten) het hardst gestegen.

HOTSPOTS Voor wat betreft de locaties is het aantal incidenten met daaraan de verdachten in de leeftijdscategorie 12 t/m 17 jr, als volgt verdeeld over de drie districten:

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 -

District A: 30% District B: 30% District C: 40%

Figuur 4: Hotspots DH: centrum en district C

HOTTIMES/HOTPLACES De meeste mes- en steekincidenten vinden plaats tussen 15.00 en 23.00 uur. Dit is gezien de leeftijd en het leefpatroon van de verdachten die nog op school (behoren te ) zitten niet meer dan logisch. Als er gekeken wordt naar het soort locatie waar het delict gepleegd word dan is er in 2019 een verschuiving te zien van op school naar rondom de school. In 2018 vond nog 9% van de incidenten op school zelf plaats. In 2019 werd gezien dat deze delicten verschoven naar een locatie in de nabije omgeving van de school (vaak richting tramhalte/station).

Op de kaart (fig. 4) is te zien dat voor district A het centrum de aandacht behoeft, voor district C is dit verdeeld over de wijken Morgenstond, Bouwlust, Rustenburg en Spoorwijk (fig. 5).

Figuur 6: locaties delict

Figuur 5: Hotspots Bouwlust, Morgenstond, Spoorwijk en Rustenburg,

OKTOBER 2020

STRAFBARE FEITEN Bij het soort strafbare feit is te zien dat het aantal straatroven verhoudingsgewijs het meest is toegenomen met 400%. (4>20) Ook het aantal overvallen is in zijn totaliteit van 2 naar 11 incidenten fors gestegen. Overige strafbare feiten, vooral diefstal, waren gelijk gebleven of zelfs

afgenomen. In de analyse naar overvallen en straatroven (maart 2020, De Vries & Wijnhoven) werd ook al geconcludeerd dat er een toename te zien was in 2019 in de gehele Eenheid Den Haag van het aantal straatroven waarbij een mes werd gebruikt. STRAFBARE FEITEN

2018

2019

verschil

STRAATROOF

4

20

+400%

OVERVAL OP OVERIGE OBJECTEN

2

9

+350%

ZWARE MISHANDELING

3

11

+267%

OVERVAL OP GELD- EN WAARDETRANSPORT

0

2

+200%

BEZIT OVERIGE WAPENS

3

8

+167%

OPENLIJKE GEWELDPLEGING TEGEN PERSONEN

5

10

+100%

(POGING) DOODSLAG/MOORD

10

14

+40%

EENVOUDIGE MISHANDELING

20

24

+20%

BEDREIGING

24

25

+4%

Tabel 2: strafbare feiten 2018 vs 2019

KENMERKEN INCIDENT EN MOTIVATIE Aan de hand van de verhoren van de aangehouden verdachten in 2018 (57) en in 2019 (137) is gekeken naar de motivatie voor het meedragen van het mes

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 en naar de motivatie voor het incident zelf. Voor het meedragen van het mes is in 2019 een groot percentage onbekend. Dit heeft voornamelijk twee oorzaken, de verdachte beriep zich op zijn zwijgrecht of er werd niet specifiek naar gevraagd. Opvallend voor de motivatie voor het meedragen van het mes is de stijging bij de zelfbescherming. De signalen vanuit de maatschappij zien we hier dus wel degelijk in terug. Onder ‘anders’ werd vaak verklaard dat men het mes nodig had voor het werk om verpakkingen open te maken. Ook de motivatie vanuit de drillrapp komt in 2019 uit de verhoren, deze werd in 2018 niet genoemd. Er was in 2019 echter maar één incident met zes verdachten die rechtstreeks te herleiden was naar drillrap. Bij de motivatie voor het incident staat financieel gewin met 42% ruim bovenaan. Dit is ook te zien in de oplopende cijfers voor straatroven en overvallen. Het krijgen van respect is in 2019 fors gestegen. Daarbij is het aantal incidenten vanwege een ruzie of conflict licht gedaald, maar blijft met bijna 30% een groot aandeel hebben. Wat vaak werd terug gelezen was dat men vaak toch in een opwelling het mes had gepakt en men ‘vergeten was’ dat men het mes bij zich droeg. GEBRUIK SOORT MES Voor wat betreft het soort mes staan een zakmes en het keukenmes ruim bovenaan.

Daaronder komen eigenlijk allerlei soorten messen voor, van klein tot groot en inklap/vouwbaar. Veel messen zijn ‘klein’ genoeg om in de jas of zak mee te dragen. Voor wat betreft het anders soort mes is dit een verzameling van stiletto, dolk, steekmes, slagersmes, broodmes, klapmes, steekmes en niet nader gespecificeerde messen. Zowel in 2018 als in 2019 had van alle verdachten die aan de incidenten gekoppeld waren, maar de helft daadwerkelijk een mes bij zich en/of ermee gestoken en/of mee gedreigd. motivatie meedragen mes

2018 DH

2019 DH

onbekend

23%

43%

dwang/dreigen

33%

23%

zelfbescherming

4%

12%

gepakt tijdens incident

7%

6%

anders

25%

5%

drillrap

0%

4%

respect

9%

4%

toebrengen letsel

0%

2%

Motivatie incident

2018 DH

2019 DH

onbekend

7%

4%

zelfbescherming

4%

5%

ruzie/conflict

35%

28%

anders

12%

4%

financieel gewin

37%

42%

respect verkrijgen

5%

16%

toebrengen letsel

0%

1%

Tabel 3: motivatie meedragen

Soort mes

2019

KEUKENMES

16%

ZAKMES

15%

KAPMES

7%

VLEESMES

7%

VLINDERMES

4%

VOUWMES

3%

MACHETE

3%

SURVIVAL MES

3%

VALMES

3%

STANLEYMES

3%

ANDERS

22%

ONBEKEND

9%

Tabel 5: soort mes

AFSTAND WOONADRES vs. PLAATS DELICT Kijken we waar de verdachten vandaan komen en waar ze wonen dan pleegt de helft van het aantal verdachten het delict binnen 2 km van het eigen woonadres. In 2019 is de groep die verder weg woont licht gestegen van 12 naar 14%. Opvallend is dat van deze woonadressen er een paar een instelling betreft. Deze verdachten plegen dus hun delicten vanuit een semi/open instelling of tijdens hun verlof.

Tabel 4: motivatie incident

Figuur 7: afstand PD-woonadres OKTOBER 2020

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 KENMERKEN EN ACHTERGROND VERDACHTEN Bij de woonadressen van de verdachten komt ook een aantal wijken prominent naar voren. De piek ligt in de wijken Schilderswijk en Transvaal. Daarnaast springt ook district C eruit met de wijken Bouwlust, Houtwijk, Morgenstond, Moerwijk en Spoorwijk. Dit zijn dus vooral de zogenoemde ‘krachtwijken’.

dat het slachtoffer vaak één van de verdachten kende en de anderen niet.

Figuur 9: soort gezinssituatie verdachten

dat deze nog niet behandeld is ten tijde van de zoekslag. Verder heeft 63% al één of meerdere geweldsantecedenten. 65% heeft al één of meerdere vermogens- antecedenten, 26% heeft één of meerde re antecedenten WWM en 11% heeft één of meerdere antecedenten Opium.

OPLEIDINGSNIVEAU VERDACHTEN Als we kijken naar het opleidingsniveau van de verdachten dan is te zien dat over het algemeen gesteld kan worden dat het vooral verdachten zijn met een laag tot lager opleidingsniveau, dat wil zeggen: VMBO, MBO, praktijk onderwijs of specialistisch voorgezet onderwijs. in 2019 waren er twee verdachten die, hoewel ze in dezelfde leeftijdscategorie vielen, nog op de basisschool zaten. Een enkeling zat op de Havo.

Figuur 8: Hotspots woonadres VD Schilderswijk en Transvaal

GEZINSSITUATIE VERDACHTEN Zowel in 2018 als in 2019 komt zo’n 70% van de verdachten uit een niet traditioneel gezin. Dat wil zeggen een gezin met één ouder, waarvan een ouder is overleden, waarvan de ouders gescheiden zijn, waarbij het gezin is samengesteld of een pleeggezin. Enkele verdachten zaten in een instelling ten tijde van het incident. ANTECEDENTEN Dieper ingaande op de verdachten zelf heeft ‘maar’ 7% van de verdachten uit 2019 in juli 2020 geen antecedent. Dit betekent dat het delict waarvoor de verdachte werd aangehouden geseponeerd werd of

OKTOBER 2020

Figuur 11: opleidingsniveau verdachten Figuur 10: aantal antecedenten verdachten

RELATIES SLACHTOFFER VS VERDACHTE 69% van de verdachten heeft geen relatie met het slachtoffer. In de 31% van de gevallen waarin dit wel het geval was, waren dit relaties in de huiselijke sfeer, vrienden en ‘kennissen’ van school of uit de buurt. Wat hierin ook soms teruggelezen werd, was

INKOMEN, VRIJE TIJD EN OVERIGE KENMERKEN 45% van de verdachten krijgt zakgeld of geld van hun ouders wanneer zij dit nodig hebben. Wanneer zij zelf een baantje hebben, kregen zij vaak geen zakgeld (meer). Qua hobby’s zijn het vooral de ‘gebruikelijke’ hobby’s zoals, chillen/hangen, sporten (voetbal en

RUBRICERING: POLITIE INTERN

ANALYSE VAN MES- EN STEEKINCIDENTEN IN GEMEENTE DEN HAAG 2019 kickboksen) en gamen. Een enkeling gaf in 2019 ook rappen aan (soms met de relatie naar drillrap).

JA

NEE

ONBEKEND

Verslaafd/ gebruik alcohol

15%

56%

29%

Verslaafd/ gebruik drugs/roken

6%

64%

30%

Heeft werk

29%

55%

15%

Hulpverlening

28%

41%

31%

Tabel 6: diverse kenmerken verdachten

Figuur 15: soort hobby’s

De tabel met de percentages van verslaving aan alcohol, drugs en/of roken zijn gestoeld op de eigen verklaring van de verdachten. Over de vraag of men wel of geen hulpverlening krijgt, is de aanname dat de verdachte hier de waarheid over kon verklaren. Opvallend is dat een groot percentage onbekend is. Het bleek dat het sociale verhoor in specifieke gevallen kort werd gedaan. Dit was vooral in de verhoren van delicten waarbij het een ‘simpele’ casus betrof en de verdachte(n) op heterdaad was(waren) aangehouden.

OKTOBER 2020

RUBRICERING: POLITIE INTERN