RIS307297 Beantwoording SV Nazi-roofkunst

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

16 februari 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Davituliani, luidend: ‘Nazi-roofkunst’

OCW/10069002 RIS307297

Het raadslid mevrouw Davituliani heeft op 11 december 2020 een brief met daarin vijf vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Hoe apprecieert het college het gepresenteerde rapport Streven naar rechtvaardigheid? (*bijlage)

De Raad voor Cultuur heeft het Nederlandse restitutiebeleid geëvalueerd en in onze ogen een gedegen onderzoek uitgevoerd en rapport uitgebracht. De conclusie daarvan luidt dat het Nederlands beleid in de kern voldoet en moet worden voortgezet, maar met enkele aanpassingen. Een belangrijke constatering in het rapport vinden wij dat de belangenafweging tussen verzoekers en de musea waar zich objecten bevinden, zoals neergelegd in het Instellingsbesluit en de uitwerking ervan in het reglement van de Restitutiecommissie, op onderdelen afbreuk doet aan het na te streven rechtsherstel. Minister Van Engelshoven heeft bij de presentatie van het rapport op 7 december j.l. aangegeven het persoonlijk moeilijk te vinden een museaal belang af te wegen in een situatie die draait om rechtvaardigheid. In het voorjaar komt het (demissionair) kabinet met een reactie op het rapport. 2.

Kan het college aangeven hoeveel kunstwerken die zich in Haagse musea bevinden, (mogelijk) vallen onder categorie “roofkunst”?

Van begin 1998 tot eind 1999 is onder leiding van de Nederlandse Museum Vereniging door de Nederlandse musea onderzocht of zich in hun collectie objecten bevonden die in de jaren 1940-1948 waren verworven en mogelijk afkomstig waren uit roof, confiscatie of gedwongen verkoop. In dit kader heeft in Den Haag in 1998 het college de gemeentearchivaris verzocht om onderzoek te verrichten naar de collectievorming van het Haags Gemeentemuseum in de periode 1935-1956. De resultaten hiervan zijn neergelegd in drie (tussen)rapportages en een Eindrapport Herkomst en Restitutie uit december 2000. Landelijk kreeg het onderzoek naar museale verwervingen een vervolg in 2009-2013 met onderzoek naar verwervingen vanaf 1933 tot en met het einde van de Tweede Wereldoorlog. De resultaten zijn gepubliceerd op de tweetalige website musealeverwervingen.nl om bekendheid te geven aan de onderzoeksresultaten tot nu toe en om eventuele rechthebbenden hierop te wijzen. Onderzoek door het Haags Historisch Museum en het Museon heeft geen aanwijzing opgeleverd dat zich objecten met een mogelijk problematische herkomstgeschiedenis in de collectie bevinden. In het onderzoek van de collectie in het Kunstmuseum werden 19 objecten geïdentificeerd met een mogelijk problematische herkomstgeschiedenis. Voor zover daartoe aanknopingspunten bestonden, is daarop actie ondernomen.

Ook zijn deze werken met afbeelding en de beschikbare herkomstinformatie gepubliceerd op musealeverwervingen.nl.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10069002

3.

Worden de transacties die zich in die relevante periode hebben afgespeeld nader bestudeerd? Zo ja, door wie? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 2. 4.

Hoeveel vragen tot restitutie hebben onze musea de laatste jaren ontvangen na 2007? Wat is hiervan de stand van zaken? Om welke werken gaat het precies?

Over 10 van de 19 objecten in het Kunstmuseum zijn we in contact met (vertegenwoordigers van) erfgenamen. In samenspraak met de erven Goudstikker zijn in 2014 acht uit de kunsthandel Goudstikker afkomstige werken die zich bevinden in het Kunstmuseum aangemeld voor onderzoek en bindend advies bij de landelijke restitutiecommissie. Dit betreft: - 6 tekeningen uit een serie van 12 door Jan Toorop, De arbeid in de kaarsenfabriek te Gouda; - 2 schilderijen, te weten Jan Sluijters, Man met gele lendedoek (1914) en George Breitner, Damesportret met roze blouse (1890). Ook in de museumcollectie bevinden zich een zilveren bekerschroef van Andries Grill uit 1642 en een 14de-eeuwse schaal met diermotief van islamitisch aardewerk, verworven in 1937 bij het Berlijnse veilinghuis van Paul Graupe en afkomstig uit de geconfisqueerde collectie van verzamelaar Emma Budge. Na afronding van de Haagse onderzoeken Herkomst en restitutie in 2000 waren pogingen in contact te komen met erven onsuccesvol. Inmiddels is contact tot stand gekomen en zijn in samenspraak met de vertegenwoordiger van de ervan deze objecten aangemeld voor onderzoek en bindend advies bij de landelijke restitutiecommissie. Deze trajecten lopen nog. Den Haag speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van handel en roof van kunstwerken in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. 5.

Deelt het college de mening dat Den Haag het voortouw moet nemen in het ondernemen van rechtsherstel met betrekking tot teruggeven van geroofde kunst? Zo ja, bent u bereid om een Haagse Helpdesk op te zetten voor nabestaanden? Zo ja, binnen welke termijn denkt u dit gerealiseerd te hebben? Zo nee, waarom niet?

Restitutiebeleid dient in de ogen van het college een eenduidig en daarmee landelijk beleid te zijn. Het college ziet geen aanleiding voor een structurele, Haagse, helpdesk, gezien de resultaten van het uitgebreide herkomstonderzoek en de opsporingsactiviteiten die in Den Haag hebben plaatsgevonden. Er bestaat overigens een landelijke helpdesk in Amsterdam. Het gespecialiseerde Expertisecentrum Restitutie aldaar beantwoordt vragen en verstrekt informatie over roof, restitutie en herkomstonderzoek aan belanghebbenden en geïnteresseerden en fungeert als wegwijzer voor het indienen van restitutieverzoeken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

(*) Zie bijlage

2/2