RIS307205 Bijlage 1

Nota van beantwoording Bosweide, aanpassen Ringelwikke en Postenkade

DSO Mobiliteit DSB IbDH Oktober 2020

Inhoudsopgave

Inleiding ........................................................................................................... 3 Toelichting over samenspraak...................................................................... 3 Leeswijzer ............................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Veel gestelde vragen en opmerkingen ......................................................... 4 Deel 2 ...................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Zienswijzen 1 tot en met 21

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Inleiding Toelichting over samenspraaktraject Op de informatie avond in december 2019 over fietsviaduct over de A4, onderdeel van de Sterfietsroute Ypenburg en Metropolitanefietsroute Pijnacker, zijn door de bewoners van Bosweide zorgen uitgesproken over de verkeersveiligheid op de fietspaden en met name op de kruispunten. In de afgelopen jaren heeft de gemeente ook van individuele bewoners van Bosweide meldingen over de verkeersveiligheid op de fietspaden ontvangen. De gemeente heeft op verzoek van de bewoners een analyse gemaakt en een voorontwerp opgesteld om de veiligheid te verbeteren. Het concept voorontwerp is na interne afstemming besproken met de bewoners van de Bosweide. Samen met de bewonersvereniging Bosweide is een bijeenkomst georganiseerd op maandag 2 december 2019. Er zijn ongeveer 650 huishoudens uitgenodigd. Tijdens deze bijeenkomst waren ongeveer 20 belanghebbende aanwezig. Na de bijeenkomst van 2 december zijn aanvullend nog een aantal vragen via de e-mail binnengekomen. Eind december 2019 heeft het college ingestemd met het voorontwerp en is het Raadsvoorstel doorgeleid aan de commissie leefomgeving. Bij de behandeling van het Raadsvoorstel in januari 2020 bleek dat de bewonersvereniging zich onvoldoende herkende in het voorliggende voorontwerp. Vervolgens is toegezegd nogmaals in gesprek te gaan met de bewonersorganisatie.

Er is tot tweemaal toe een overleg met de bewonersorganisatie geweest en vele contacten per e-mail. Tevens is met diverse individuen telefonisch of e-mail contact geweest die voornamelijk snel maatregelen op de kruispunten willen. Dit heeft geleid tot een aangepast voorontwerp en Raadsvoorstel. In deze nota van beantwoording zijn alle zienswijzen (vragen, opmerkingen en andere reacties) en het antwoord van de gemeente daarop opgenomen. In een aantal gevallen is het ontwerp, naar aanleiding van een reactie, aangepast. Alle indieners van een zienswijze krijgen deze nota van beantwoording met het raadsvoorstel toegestuurd (zoveel mogelijk per email), nadat deze is besproken in het college en naar de raad is toegestuurd.

Leeswijzer In Deel 1 wordt ingegaan op de overleggen met de bewonersorganisatie. In Deel 2 staan de ingediende zienswijzen en de beantwoording daarop. De teksten van de inspraakreacties zijn, ten behoeve van de leesbaarheid, veelal ingekort of samengevat, met behoud van de strekking.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Deel 1 Veel gestelde vragen en opmerkingen Tijdens de informatiebijeenkomst is gesproken met een aantal bewoners en vertegenwoordigers van de bewonersorganisatie. In januari en februari 2020 is er nogmaals overleg geweest met de bewonersorganisatie. Overleg met bewonersorganisatie Het voorontwerp gaat uit van het verplaatsen van het fietspad van zij- naar middenligging. De bewonersorganisatie heeft n.a.v. het concept voorontwerp van december 2019 de volgende vragen gesteld: 1. kan de ruimte tussen het fietspad en het voetpad breder en behouden blijven; 2. kan het voetpad breder in relatie tot de veiligheid; 3. kan de locatie van de verlichting in de berm tussen voet- en fietspad komen om als afscheiding te dienen. 4. Kan op de Postenkade het fietspad in zijligging blijven tot aan de Boswinde? 5. Kunnen de paaltjes op het fietspad blijven: Naast deze hoofdopmerkingen over het voorontwerp heeft de bewonersorganisatie een aantal vragen en opmerkingen die buiten de scope van dit project vallen maar wel door de gemeente zullen worden bekeken: 6. Wens tot een verbod voor bromfietsen op de fietspaden door Bosweide; 7. Plaatsen van een hekje bij het voetpad nabij de tennisvereniging; 8. Anders inrichten van de vversteek bij de Ypenburgse Boslaan richting Zomertalingenlaan (deze is volgens bewonersorganisatie onveilig)Zebrapad naafietspad op zelfde kruising geeft verwarring; 9.

Het zicht op het fiets kruispunt Ringelwikke – Ypenburgse Boslaan is niet best; 10. Het zicht van het voetpad op het fietspad bij de Wingerd – Ringelwikke; 11. Een ongewenst hoogteverschil tussen voetpad en fietspad Postenkade nabij de Ypenburgse Boslaan; 12. De snelheid op de fietspaden. Na het overleg in januari is op verzoek van de bewonersorganisatie een overleg ingepland op 2 februari. De sfeer was goed en alle punten zijn besproken. De gemeente en de bewonersorganisatie zijn tijdens het gesprek echter niet tot overeenstemming gekomen. De gemeente heeft zich vervolgens moeten beraden op en of een gewijzigd voorstel gemaakt kon worden binnen de doelstellingen van het project. De gemeente is secuur te werk gegaan met de gemaakte opmerkingen en dat heeft meer tijd in beslag genomen dan vooraf de bedoeling was. De oorspronkelijke planning, realisatie aanpassingen vòòr opening van het Jan Linzelviaduct, is losgelaten. Aanpassingen voorontwerp naar aanleiding gesprekken bewonersorganisatie De nadere analyse van het voorontwerp heeft zich gericht op drie punten: 1. kan de ruimte tussen het fietspad en het voetpad breder; 2. kan het voetpad breder in relatie tot de veiligheid; 3. kan de locatie van de verlichting in de berm tussen voet- en fietspad om zo als afscheiding te dienen.

Om antwoord te geven op de drie genoemde punten is een uitgebreide studie gedaan naar de zichtlijnen op de kruispunten. Hoe dichter het fietspad naar het voetpad schuift, hoe groter het overzicht wordt voor fietsers en bestuurders Om het kruispunt veiliger te maken is een zicht van minimaal 40 meter nodig vanaf de nieuwe stopstreep op aankomende fietsers op het fietspad.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Huidige situatie 1

Situatie na herinrichting 1

De 40 meter betekent namelijk dat automobilisten maar ook fietsers tussen de 2 en 3 seconden hebben om te reageren. Minder dan 40 meter zicht is dus minder tijd om te reageren en levert de huidige verkeersonveilige situaties op. De 40 meter zicht is afhankelijk van de ligging van het fietspad en de afstand tot de rijstrook voor de auto's. De discussie met de bewonersvereniging ging vooral over de groenstrook tussen het voetpad en het fietspad en de locatie van de lantaarnpalen. De bewonersvereniging gaf aan dat zij graag zien dat de lantaarnpalen aan de kant van het voetpad kunnen blijven en daarmee ook als afscheiding dienen. De conclusie van het onderzoek is dat er een groenstrook van maximaal 75 cm kan worden gemaakt tussen voetpad en fietspad. Het is mogelijk de verlichting te plaatsen tussen het fietspad- en voetpad door de tussenruimte 75cm breed in te richten. De verlichting komt tegen het voetpad aan zodat er naast het fietspad de benodigde 60 cm obstakelvrije ruimte gewaarborgd blijft. Daarmee komt de gemeente tegemoet aan de wens van de bewonersvereniging. Door het verbreden van de strook naar 75 cm ontstaat op één kruispunt op de Ringelwikke een zicht van minder dan 40 meter. Omdat dit kruispunt in de eerste analyse van de gemeente niet is aangewezen als meest kritisch kan de gemeente leven met deze uitzondering.

Door het verleggen van het fietspad verbetert het zicht ten opzichte van de huidige situatie ook op dit kruispunt. Gezien bovenstaande is het niet mogelijk ook nog in te gaan op de wens van de bewonersvereniging om het voetpad te verbreden. Verbreden van het voetpad betekent

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

namelijk dat het fietspad minder ver verlegd kan worden en het zicht op de meeste/alle kruispunten onder de 40 meter komt en de verkeersveiligheid daarmee niet verbetert. Het is niet mogelijk om het voetpad te verbreden én de lichtmasten tussen fiets- en voetpad te plaatsen én de kruispunten veiliger te maken. De verbreding van het voetpad zal daarom ook geen onderdeel zijn van de reconstructie om de kruispunten verkeersveilig in te richten. Postenkade gedeelte tussen Ypenburgse Boslaan en Boswinde Op twee kruispunten tussen de Boswinde en het Ypenburgse Boslaan is het zicht beter dan op de andere kruispunten. De bewoners die langs het fietspad wonen hebben een verzoek ingediend om hier het fietspad daar te behouden in de huidige locatie en het pad later op te schuiven. Omdat uit de analyse blijkt dat het zicht op deze twee kruispunten voldoet aan de eisen is het voorontwerp op dit onderdeel aangepast. Overige punten Naast de drie genoemde hoofdpunten zijn in ons gesprek ook nog een aantal andere punten aan de orde geweest. De bewonersvereniging wil graag het bromfietsverkeer weren van de Postenkade en Ringelwikke. Dit is geen onderdeel van het project maar de gemeente is wel bereid op een later moment een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van het omleiden van het bromfietsverkeer.

De oversteek Ypenburgse Boslaan richting Zomertalingenlaan inclusief het zebrapad en de oversteek bij de Ringelwikke is geen onderdeel van het project. Wel is dit punt gemeld bij de gebiedsplanoloog van de afdeling Mobiliteit om op een later moment nader te beschouwen. Het hekje aan het einde van het voetpad tussen de twee garages uitkomend op de Ringelwikke is ondertussen opgepakt door de wegbeheerder. Bij de tennisvereniging missen hekjes nabij het voetpad. Dit is ondertussen ook opgepakt door de wegbeheerder. Voor wat betreft het hoogteverschil tussen voetpad en fietspad aan het einde van de Postenkade heeft de gemeente gekeken wat hier de mogelijkheden zijn. Het is mogelijk om het voetpad op gelijke hoogte te brengen met het fietspad. Maar dit betekent dat er civieltechnische maatregelen genomen moeten worden om te zorgen dat de tuin van het aangrenzende pand niet verzakt. De gemeente ziet geen aanleiding deze werkzaamheden te verrichten omdat de huidige situatie geen verkeersonveilige situaties oplevert. Daarnaast zal het fietspad, mede op verzoek van de bewonersvereniging, pas na het tweede kruispunt verlegd worden en valt dit deel daarom niet meer binnen de scope van het project. Een belangrijk punt dat naar voren kwam tijdens de inloopbijeenkomst in december was de snelheid op fietspaden. De fietspaden lopen door een 30 km per uur gebied en vallen daar dan ook onder.

Op fietspaden komen geen snelheidsborden te staan. Wel handhaaft de gemeente bij alle kruispunten op de rijbanen stopborden als attentie verhogende maatregel. Daarnaast zal de gemeente een aantal maal per jaar met spuitkrijt aandacht vragen voor de snelheid op de fietspaden. Uit veiligheidsoogpunt plaatst de gemeente geen obstakels op of vlak langs het fietspad. De gemeente gaat dan ook niet in op het verzoek van de bewonersvereniging om de paaltjes op het fietspad te handhaven. Met de grote aantallen fietsers die de gemeente verwacht na openstellen van het fietsviaduct zijn deze paaltjes verkeersonveilig. Aangepast voorontwerp Op basis van het overleg met de bewonersorganisatie en de informatiebijeenkomst uit december is het voorontwerp aangepast op de volgende punten: 1. de ruimte tussen fiets- en voetpad is verbreedt naar 75 cm; 2. de verlichting blijft tussen het fiets- en voetpad 3. de verlegging van het fietspad op de Postenkade start na het tweede kruispunt gezien vanaf de Ypenburgse Boslaan. Toegezegde onderzoeken

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

De gemeente gaat op een later moment een onderzoek instellen naar de mogelijkheden om bromfietsverkeer te weren op de fietspaden Postenkade en Ringelwikke. Verzoeken niet overgenomen Het is niet mogelijk om het voetpad te verbreden én de lichtmasten tussen fiets- en voetpad te plaatsen én de kruispunten veiliger te maken. De verbreding van het voetpad zal daarom ook geen onderdeel zijn van de reconstructie om de kruispunten verkeersveilig in te richten. Gezien de grote aantallen gebruikers van het fietspad zijn de huidige paaltjes verkeersonveilig. Deze zal de gemeente verwijderen en komen na reconstructie niet meer terug.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Deel 2 Beantwoording ingediende zienswijzen Zienswijze 1 – Bij het kruispunt Guirlande/Postenkade moeten auto’s met de voorkant op het fietspad staan om de fietser te kunnen zien. Is het mogelijk de kruispunten uit te voeren als sluis? Dus 1 auto per keer. Op het kruispunt Ypenburgse Boslaan / Postenkade is geen zicht als fietsers vanaf postenkade komen. Is het mogelijk de voorrang aan te passen en deze om te draaien? Bewoner ziet ni in hoe het verplaatsen van het fietspad de verkeersveiligheid gaat verbeteren. Antwoord Door het verleggen van het fietspad naar het midden zal het zicht op het verkeer sterk verbeteren. Het aanbrengen van een sluis of het aanpassen van de voorrang is dan niet noodzakelijk. Zienswijze 2 Wat wordt de afstand tussen Guirlande 61 en het nieuwe fietspad? Wat is de toegevoegde waarde aan zichtlijn als het groen van 63 naar 61 gaat? Wat is de toegevoegde waarde van maximaal 30 km handhaven? E-bikes en scooters rijden veel te hard. Geldt ook voor snoeien hagen. Dit zou een groot bedrag aan gemeenschapsgeld besparen. Antwoord Het snoeien van de hagen is een verantwoordelijkheid van de bewoners van Bosweide zelf. De gemeente zal nogmaals aandacht hiervoor vragen. Geen onderdeel van dit project is dat brommers worden geweerd van de fietspaden in Bosweide. De gemeente zal hier op een later moment onderzoek naar doen.

Zienswijze 3 Voetpad op geluidswal tussen Postenkade en Sporthal wordt geteisterd door fietsers, scooters, brommers, drugskoeriers e.d. Graag maatregelen om dit tegen te gaan. Flinke drempels en duidelijke aanduidingen dat het een voetpad is. Binnen de wijk geldt 30 km per uur. Fietsers, scooters, brommers houden zich hier niet aan (ook) omdat ze bij het binnengaan van de zone geen 30km zonebord tegenkomen. Graag borden plaatsen bij alle fietsersingangen ook Laan van Kansen achter sporthal. Maak duidelijk welke snelheidslimiet geldt op fietspad. Ook in verband met aansprakelijkheid. Ook de medewerkers van de gemeente kunnen niet allemaal hetzelfde antwoord geven op de vraag welke maximum snelheid geldt. Antwoord Het voetpad op de geluidswal valt buiten de scope van de reconstructie. De gemaakte opmerking is bekend bij de wegbeheerder en wordt bekeken. Op (brom)fietspaden worden geen snelheidsborden geplaatst De maximum snelheid voor bromfietsers (en speed pedelecs) binnen de kom op het (brom)fietspad is al 30 km/u. Snorfietsen hebben een maximale constructie snelheid van 25 km/u en bij e-bikes stopt de trapondersteuning bij 25 km/u. Voor fietsers geldt geen landelijke wettelijk snelheidslimiet. Echter ligt de gemiddelde snelheid van een gewone fietsers doorgaans rond de 20 km per uur. Wettelijk gezien mogen of kunnen deze tweewielers dus al niet harder dan 30 km/u.

Zienswijze 4 Bedank voor het aanpassen van de fietspaden. De aanpassen verbetering het zicht op de kruispunten. Echter wij denken dat er nog steeds ongevallen plaats gaan vinden vooral met

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

brommers en scooters doordat deze hard rijden. Graag in het plan maatregelen opnemen om de snelheid te verlagen of het verbieden van de brommers over de fietspaden. Antwoord Geen onderdeel van dit project is dat brommers worden geweerd van de (brom)fietspaden in Bosweide. De gemeente zal hier op een later moment onderzoek naar doen. De toegestane snelheid van het (brom) fietsverkeer op een (brom)fietspad binnen de bebouwde kom is 30 km per uur. Zie antwoord in Deel 1 van de nota. Zienswijze 5 Verleggen situatie verbeterd wel voor verkeer komende uit zuidelijke richting, maar verslechterd voor verkeer Noordzijde (Ringelwikke). Spiegels plaatsen is veel goedkoper. Bewoners vragen de heggen te verlagen? Verbieden van bromfietsen/scooters zal zeker ook helpen. Drempel zoals bij Hoornwijck voor verkeer komende talut Ringelwikke. Voetpad is op menige plek niet toegankelijk door begroeing (Handhaven!) Antwoord De gemeente is geen voorstander van het plaatsen van spiegels. Deze staan namelijk aan de andere zijde van de weg. Verkeersdeelnemers kijken daardoor naar de verkeerde kant en zien het verkeer niet. Spiegels leveren daardoor meer verkeersonveilige situaties op. Het snoeien van de hagen is een verantwoordelijkheid van de bewoners van Bosweide zelf. De gemeente zal nogmaals aandacht hiervoor vragen.

Geen onderdeel van dit project is dat brommers worden geweerd van de (brom)fietspaden in Bosweide. De gemeente zal hier op een later moment onderzoek naar doen. De toegestane snelheid van het (brom) fietsverkeer op een (brom)fietspad binnen de bebouwde kom is 30 km per uur. De gemeente plaatst geen drempels meer op (brom)fietspaden, deze drempels zijn gebleken verkeersonveilig. Zienswijze 6 Probleem is de fietsroute naar het Lyceum, de scooters en fietsers rijden niet over fietspad maar over de wegen door de wijk. Probleem is de snelheid op het fietspad. Bij het fietspad de wijk in mist het 30 km per uur bord. De begroeing an de tuinen is gevaarlijk, dit moet gesnoeid worden. Plaatsen van drempels zoals bij Laan van Hoornwijk nabij Vestia. Antwoord Zie deel 1 van deze nota en het antwoord op zienswijze 2 en 5. Zienswijze 7 De kruispunten bij Postenkade (Boswinde) verslechteren volgens de bewoners. Bewoner zou zijn huidige achtertuin privacy dan uit veiligheidsoverwegingen niet meer handhaven. Antwoord Zie deel 1 van deze nota. Zienswijze 8 Handhaaf de 2 paaltjes met bijbehorende belijning op het fietspad, omdat dit de snelheid van scooters / brommers remt. Fietspad is kaarsrecht wat uitnodigt in hard rijden, dit zal de scooters langzamer laten rijden wat de veiligheid ten goede komt. Antwoord

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Zie deel 1 van deze nota. Uit veiligheidsoogpunt plaatst de gemeente geen obstakels op of vlak langs het fietspad. Met de grote aantallen fietsers die de gemeente verwacht na openstellen van het fietsviaduct zijn deze paaltjes verkeersonveilig. De paaltjes op het fietspad worden weggehaald.

Zienswijze 9 Prima aanpassingen, ik hoop alleen dat het genoeg is om te voorkomen dat fietsers die vanaf het talud rechtsaf slaan, de hoek af gaan snijden en daardoor toch nog te snel op de kruisende weg terecht komen- en daarmee te snel op de oprit komen waardoor die niet meer veilig te gebruiken is. In dat geval neemt inspreker contact op met de gemeente voor verdere maatregelen. Antwoord Zie deel 1 van deze nota. Zienswijze 10 Verplaatsen van de stopborden zal niet veel verbetering brengen. Je moet als automobilist bijna op het fietspad staan om voldoende inzicht te hebben. Scholieren zijn ook weggebruikers die doen wat ze willen (en niet mogen!) veilig?? Veiligheid Boswijk bestaat uit meer dan alleen stopborden voor de fietser !!!! Opritten en voetpaden zijn onbruikbaar, er wordt op de weg gelopen (veilig???) Voetpaden zijn te smal voor: • Kinderwagen (tweeling zeker niet) • Rollatoren • 2 personen naast elkaar • Staat van onderhoud is misserabel, te smal, grote barsten, hoogte verschillen. Antwoord Zie deel 1 van deze nota. Zienswijze 11 Waar fietspad Ringelwikke uitkomt op Ypenburgse Boslaan is het zicht naar rechts slecht doordat bosschage heel hoog is. Dit is groen van de gemeente. Door gedogen van de Hoge heggen is het zicht zo slecht op kruisingen, daardoor is deze actie nu nodig. Waarom daar geen actie op nemen? Dat bespaart de gemeente veel geld.

Vanaf dat we kwamen wonen is er niet op gehandhaafd. Het was een verplichting bij de bouw. Wij hebben de heg altijd laag gehouden. Antwoord De gemeente zal extra aandacht besteden aan het onderhouden van het gemeentelijk groen. Daarnaast zal aan de bewoners worden gevraagd de heggen beter te onderhouden. Zienswijze 12 Graag brommers weren op het fietspad om snelheidsverschillen te verkleinen (brommers om de wijk leiden) Hek plaatsen bij doorgang om te voorkomen dat (jeugd) op fiets van geluidswal gaan. Dit veroorzaakt rommel op fietspad en dus gevaar voor fietsers die door bocht het fietspad op gaan. Voetpad bij geluidswal afsluiten voor fietsers. Antwoord Zie deel 1 van deze nota. Zienswijze 13 Heeft in de nieuwe situatie de voetganger naast het fietspad voorrang op het kruisende gemotoriseerde verkeer? In de huidige situatie is dit niet zo, de stopstreep ligt tegen het

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

fietspad aan. Betekent dit, dat in de nieuwe situatie de stopstreep (en stopborden) verplaatst gaan worden? Antwoord De huidige voorrangssituatie wordt niet gewijzigd bij de kruispunten. De stopstrepen komen zo dicht mogelijk tegen het fietspad te liggen om optimaal zicht uit stilstand te kunnen bieden aan de automobilist en zodat de fietser de auto op tijd kan waarnemen. De voetganger heeft net als in de huidige situatie geen voorrang op het gemotoriseerd verkeer (het betreft een geregelde kruising zonder voorziening voor de voetganger (VOP) op geregelde kruising geldt niet de voorrangssituatie omdat de voetganger geen bestuurder is)

Zienswijze 14 Op 2 december presenteren jullie deze plannen, maar dan kan ik helaas persoonlijk niet aanwezig zijn i.v.m. werk in het buitenland. Ik wil graag een aantal voorstellen doen, die ik ook overlegd heb met buren in de straat en in de buurt. Zij kunnen zich hier ook helemaal in vinden. Mijn voorstel richt zich op de herinrichting van het fietspad Ringelwikke, waarnaast wij al sinds 20 jaar met veel plezier wonen. Hopelijk kunt u zich voorstellen, dat het openstellen van een snelle brugverbinding naar het centrum van Den Haag een paar vragen doet opkomen, m.n. ten aanzien van de veiligheid van alle verkeersdeelnemers. Gelukkig lezen wij, dat u beseft, dat het zicht voor verkeer op de Ringelwikke belemmerd wordt door o.a. hoge hagen ter hoogte van de Wingerd en dat een herinrichting tot de mogelijkheden behoort. Het zou echt een goede zaak zijn om het gehele fietspad verder van de tuinhagen aan te laten leggen. Dit geldt dan voor het fietspad Ringelwikke tussen de Wingerd en de aansluiting met de Ypenburgse Boslaan. We hebben daar de volgende redenen voor: De gevaarlijke situatie bij de kruising van het brommer-/fietspad met de Wingerd doet zich ook voor bij het voetpad in het midden (1) van de Ringelwikke (tussen woningen van de Wingerd 72 en 74), maar zeker ook bij de T-splitsing bij de Ypenburgse Boslaan (2).

(1) Veel kinderen maken ’s ochtends gebruik van deze doorgang met hun fiets. Met een drukkere spits en brommers en speed pedelecs, die een snelheid kunnen bereiken van ruim 45 km/uur, is de kans op ongelukken ter plaatse nog groter geworden. Voetgangers, fietsers en mensen met o.a. wandelwagens en/of honden komen nu direct na een fietssluis op het brommer/fietspad te staan. Zicht is zeer belemmerd door hoge haagbeuken en de garages aan beide zijden. Het is vaak nodig om al gedeeltelijk met je fietsvoorwiel op het fietspad te staan om verkeer te kunnen zien aankomen. (2) De hoge begroeiing van de achtertuin van het appartementen complex (Wingerd 2252) belemmert het zicht enorm. Wij hebben al meermaals gehoord, dat kinderen fietsend op de Ringelwikke en die linksaf willen slaan, hier (bijna) ongelukken hebben meegemaakt of zien gebeuren. Bovendien worden er regelmatig fietsers geraakt door overhangende takken of struiken van de achtertuinen van de Wingerd als ze langs de tuinen rijden. De gemeente heeft al eerder bewoners gevraagd om overhangende takken te snoeien, maar de ervaring leert dat dit niet altijd opgevolgd wordt, zeker niet direct! Een tussenoplossing voor (1) zou kunnen zijn zoals ingetekend:

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Het fietspad wordt dan ter hoogte van het voetpad ook verder van de tuinen afgelegd. Dit leidt dan wel tot een onrustig rijgedrag van alle verkeersdeelnemers, omdat je dan meermaals naar links en rechts moet sturen. Dit lost zeker niet alles op, maar kan wel een kosten voordeel bieden. Dit zou dan ook gedaan kunnen worden bij de T-splitsing met de Ypenburgse Boslaan (2), waardoor een gelijke situatie ontstaat die momenteel al aanwezig is op de aansluiting van het fietspad Postenkade en Ypenburgse Boslaan. Brommers en fietsers hebben dan een beter zicht op het tegemoetkomende verkeer, dat in Noordoostelijke richting rijdt op de Ypenburgse Boslaan. De kans van het snel oversteken van de Ypenburgse Boslaan wordt dan ook verminderd, zoals bij de Postenkade. Tenslotte vinden wij het zijdelings verleggen van het fietspad niet echt wenselijk zoals het nu ingetekend is door u bij de kruising van Ringelwikke en de Wingerd. Dat zou beter over een langere afstand en vloeiender moeten gebeuren en niet met een “scherpe” bocht. Nu rijden verkeersdeelnemers ongemerkt snel aan de verkeerde kant van de weg terwijl ze dan ook direct erna een straat moeten kruisen, waar veel verkeersbewegingen zijn van auto’s, brommers en (snelle) fietsers.

Brommers en speed pedelecs rijden snel 12 tot 15 meter per seconde en ’s morgensvroeg zit het niet in de gedachte van een tiener om te anticiperen op kruisend verkeer uit zijstraten als ze weten dat ze voorrang hebben. Antwoord Zie deel 1 van deze nota. Zienswijze 15 Met name de kruising op de Guirlande met het fietspad van links is uiterst gevaarlijk, maar tot nu toe rijd daar bijna nooit een fietser. Zodra echter de overgang over de A4 klaar is zal hier veel verkeer over komen en ook met hoge snelheden van elektrische fietsen. Daarbij komt nog eens dat men van ‘hoog’ komt naar laag’ fietst doordat men van het fietsviaduct naar beneden komt. Ik zie uit naar de maatregelen van de gemeente die inderdaad de veiligheid ten goede zullen komen. Verplaatsing is hopelijk niet het enige, ik hoop en verwacht eigenlijk ook snelheidsbeperkende maatregelen voor het fietsverkeer vlak voor de kruisingen en eventueel een stoplicht. Antwoord Zie deel 1 van deze nota.

Zienswijze 16 With a huge interest I have discovered your plans to improve the security related to the bicycle paths in our neighborhood. As a owner of the property located just in front of one of the intersections (Guirlande 63/Postenkade), I am extremely interested in the way, the Municipality is going to address this issue.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

First, I would like to address my gratitude to the Municipality that these plans comes just in time for the opening of the bicycle bridge over A4 which is about to convert Bosweide into the highly transited area. Dur to the fact that I cannot assist in person in the forthcoming meeting, please find below my comments related to your plans on improving road security. Because I work from home at least 3 times per week, I observe very often the situation on the crossing of Guirlande and Postenkade. I can summaries my observations into 4 main points: 1. only around 10% of car drivers respect fully the STOP sign, 2. the users of bicycle path do not respect the boundaries of the path, taking shortcuts over the pedestrian sidewalks while entering or leaving the bicycle path (dangerous for the pedestrians), 3. the speed of the motors, scooters and electric bikes on the bicycle path is too high, 4. perpendicular traffic from/to the bicycle path mainly by the Ypenburg Lyceum pupils, entering or leaving the bicycle path, is taking by surprise car drivers that only expect bicycles on the bicycle path and roads and not on the sidewalks. Definitely placing the bicycle path in the middle could address most of the issues stated above. But not all. I believe that few more adjustments could be introduced in order to further foster the security.

Examples of such as additional measure could be as follow: A. Introduction of mirrors to further increase the viewing range/angle. B. Introduction of the speed bumps (drempels) on the whole width of the bicycle path, for example being part of the sidewalks to reduce the speed on bicycle path and avoid path boundaries crossing, C. Introduction of additional grass/green zones to avoid boundaries crossing. Please have a look at the attached map of the example crossing in front of my property with the above additional proposals (A, B, C). I guess, similar solutions can be easily introduced on the remaining crossings.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Still additional questions remains about the way construction works will be conducted. Are they going to respect the integrity of our properties? What will be the short term impact during the construction/reconstruction of the bicycle paths on the traffic conditions in Bosweide? Antwoord Spiegels en verkeersdrempels op het fietspad worden niet geplaatst, omdat deze juist niet de verkeersveiligheid ten goede komen. Zie antwoorden op zienswijze 5 en deel 1 van deze nota. Zienswijze 17 Goede avond waarom gewoon een spiegel dan is het probleem opgelost Want die conifeer haag blijft toch het uitzicht belemmeren en het bespaard veel di kleine omlegging Antwoord Zie antwoord bij zienswijze 5. Zienswijze 18 Ik ben van mening dat dit project een totale verspilling van gemeentegeld is. Het verplaatsen van de fietspaden over een afstand van 2 meter om zodoende de veiligheid bij de kruisingen te verbeteren zie ik niet als een juiste oplossing. Ik denk dat het beter zou zijn om de kruisingen tussen de fietspaden en gemotoriseerde wegen te verduidelijken. Ik denk hierbij met name aan het doortrekken van de voetpaden bij de kruisingen, het aanbrengen van duidelijke markeringen (zoals reflectoren op fietspad en stopstrepen), eventuele verhoging van het fietspad/voetpad bij de kruisingen, en het aanbrengen van extra verlichting bij de kruisingen.

In de wijk Bosweide heeft gemotoriseerd verkeer geen voorrang, het is een woonwijk. Het zou geen kwaad kunnen om dit bij de 2 ingangen van de wijk duidelijk te maken met informatieborden.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Antwoord Zie deel 1 van deze nota en zienswijze 5.

Zienswijze 19 Tijdens de informatiebijeenkomst herinrichting fietspaden Bosweide is mij verteld dat op fietspaden binnen de bebouwde kom een maximum snelheid van 25 km uur zou gelden voor alle gebruikers. Ik kan dit niet terugvinden in de regelgeving (Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) art. 19-22, zie bijlage). Als ik de artikelen uit het RVV goed begrijp gelden de volgende maximumsnelheden op het brom-/fietspad: - bromfietsen (inclusief pedelecs, die onder deze categorie vallen): 30 km per uur (art. 20b3) - snorfietsen: 25 km per uur (art. 22e) - fietsen (incl. racefietsen en elektrische fietsen, maar geen pedelecs): onbegrensd. Het lijkt me dus (vooral voor de fietsers) van groot belang dat de zone maximum snelheid 30 km per uur juist ook bij het begin van de fietspaden wordt aangegeven. Bij de overwegingen over de veiligheid moeten we er dan ook rekening mee houden dat (als de 30-km per uur zone is aangegeven) de gebruikers van het fietspad tot 30 km per uur mogen rijden, maar in de praktijk mogelijk harder zullen willen rijden. Bij de kruisingen zou het zeer gevaarlijke situaties opleveren als fietspadgebruikers sneller dan 30 km per uur rijden, maar ook die snelheid levert al gevaar op. Bedenk dat automobilisten voor het fietspad moeten stoppen, links en rechts moeten kijken en dan enige tijd nodig hebben om daadwerkelijk het fietspad te kruisen.

Stel dat dit 5 seconden kost, dan heeft de fietspadgebruiker die 30 km per uur rijdt in die tijd al ruim 40 meter afgelegd. Er zijn dan ook fysieke snelheidsbeperkers (drempels, kuilen, ribbels) op de fietspaden nodig. Antwoord Op (brom)fietspaden worden geen snelheidsborden geplaatst, zie ook punt 3.. De maximum snelheid voor bromfietsers (en speed pedelecs) binnen de kom op het (brom)fietspad is al 30 km/u. Snorfietsen hebben een maximale constructie snelheid van 25 km/u en bij e-bikes stopt de trapondersteuning bij 25 km/u. Voor fietsers geldt inderdaad geen landelijke wettelijk snelheidslimiet. Echter ligt de gemiddelde snelheid van een gewone fietsers doorgaans rond de 20 km per uur. Wielrenners rijden doorgaans gemiddeld een snelheid tegen de 30 km/u (klopt dat Rina?). Er zijn natuurlijk uitzonderingen van mensen die harder rijden en/of zich niet aan de regels houden, Wettelijk gezien mogen of kunnen deze tweewielers dus al niet harder dan 30 km/u. Door de verschuiving van het fietspad ontstaat meer en eerder zicht van de automobilist op de fietser en omgekeerd. De mogelijkheden om te reageren en anticiperen worden vergroot. Indien een auto vanuit stilstand bij de stopstreep de situatie inschat is de overtuiging dat de veiligheid toeneemt. Aanvullende snelheidsremmende maatregelen zijn dan niet noodzakelijk.

Bovendien plaatst de gemeente geen drempels meer op (brom)fietspaden, deze drempels verkeersonveilig gebleken. Zie voor overige antwoorden deel 1 van deze nota. Zienswijze 20 Hierbij wil ik nogmaals zeer nadrukkelijk aandacht vragen op de mogelijkheden om te kijken naar een aanpassing van het fietspad ter hoogte van de woningen Wingerd 74 en Wingerd 72. Zoals bekend is het fietspad zeer dicht tegen de achterkant van de percelen gelegd. Hierdoor is het allereerst niet mogelijk om te zien dat er een uitgang is van een voetpad dat uitkomt op het fietspad. Doordat het fietspad ook in een kaarsrechte lijn is aangelegd wordt dit fietspad dan ook dagelijks gebruikt als 'racebaan'. Er is op geen enkele manier enige vorm van 'snelheidsbeperking' aangebracht waardoor het oversteken, of plaats nemen op het fietspad een gevaarlijke aangelegenheid is. Het zou bijzonder veilig zijn indien er minimaal een lichte bocht wordt aangebracht ter hoogte van het voetpad waardoor het inzichtelijk wordt dat hier sprake is van een 'oversteekplaats' en de snelheid enigszins kan worden aangepast. Antwoord Zie deel 1 van deze nota en antwoord bij zienswijze

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Zienswijze 21 Naar aanleiding van de brief van 21 november 2019 en de op 2 december 2019 gegeven informatie tijdens de bewonersbijeenkomst over de herinrichting van de fietspaden van Bosweide zijn er door bewoners meerdere opmerkingen en voorstellen ingebracht op uw plannen over de Verkeersveiligheid fietsoversteken Bosweide (Postenkade en Ringelwikke). In de brief die op 17 december 2019 door het college naar uw raad is gestuurd, wordt de inbreng van de bewoners van Bosweide afgedaan als 1 of 2 kritische vragen. De ingebrachte voorstellen van die avond alsmede hun schriftelijke reacties zijn geen van allen in het plan meegenomen noch is schriftelijk aan de bewoners teruggekoppeld waarom niet. Dit is een minpunt in het gevolgde proces, mede omdat naar onze mening de voorstellen zowel verbeteringen zijn als kosten kunnen besparen. Wij zijn het ermee eens dat de verkeerveiligheid bij sommige fietsoversteken in Bosweide kan worden verbeterd. De fietspaden de Postenkade en de Ringelwikke worden vele malen drukker ook met e-bikes vanwege het woon-werkverkeer als binnenkort de nieuwe fietsbrug klaar is. In deze brief wordt nader gemotiveerd waarom de voorstellen en opmerkingen van bewoners wel van belang zijn voor de beoogde herinrichting van de fietspaden Postenkade en Ringelwikke, zodat er niet onnodig veel geld wordt uitgegeven en de herinrichting geen nieuwe knelpunten oplevert.

Het voorstel van het college aan de raad voor de verbetering van de verkeersveiligheid houdt geen rekening met de consequenties voor de voetgangers in Bosweide. Het voorstel voorziet niet in maatwerk per verkeersonveilige situatie. Het voorstel pakt ook een aantal andere verkeersonveilige situaties niet aan en levert nieuwe knelpunten op. Er zijn betere oplossingen mogelijk. Hierna hebben wij deze knelpunten weergegeven, alsmede de door bewoners gedane voorstellen om die knelpunten te voorkomen. Tevens zijn een aantal aanvullende, flankerende, voorstellen gedaan om de algehele verkeersveiligheid rond deze twee fietspaden te verbeteren. 1. De verkeersveiligheid voor de voetgangers komt ernstig in het geding In het herinrichtingsplan vervalt de huidige 2 meter brede grasstrook met de straatlantaarns tussen het (te) smalle voetpad en het nu nog gescheiden gelegen fietspad. In de nieuwe situatie komt het 4 meter brede fietspad direct tegen dit smalle bestaande voetpad te liggen. Er is daarmee dus geen buffer meer tussen het fietspad en het voetpad. Hierdoor wordt het risico op aanrijdingen tussen (brom)fietsers en voetgangers, waar onder veel schoolgaande kleine kinderen en bewoners (al of niet met huisdieren) vele malen groter. Dit leidt tot een onveiligere situatie voor voetgangers dan in de huidige situatie.

Vanuit bewoners wordt dan ook voorgesteld om een duidelijke, voldoende brede groene afgrenzing te hebben tussen het voetpad en het fietspad van bijvoorbeeld 20 cm. In het kader van de reconstructie adviseren wij het erg smalle voetpad te egaliseren en minimaal 50 cm. te verbreden. Tevens dient rekening te worden gehouden met de huidige afwaterende functie van de groenstrook tussen het huidige fietspad en het voetpad. 2. Het gevoel van veiligheid door de aanpassing van de verlichting verslechtert Door het verplaatsen van de grasstrook worden in het voorliggende voorstel ook de straatlantaarns, die in de grasstrook staan, naar de andere kant verplaatst en komen ze verder van het voetpad te liggen (5 meter in plaats van 1 meter nu). Hierdoor wordt het voetpad in de avond donkerder en daarmee onveiliger. Het voorstel van de bewoners is om de lantaarnpalen tussen het voetpad en het fietspad te laten staan. Dit zal ook een oplossing zijn voor het eerst genoemde knelpunt en tevens zal daardoor de aanpassing goedkoper kunnen worden. 3. Niet alle kruisingen zijn gelijk qua zicht – overbodige aanpassingen In het voorstel wordt over de gehele lengte van de fietspaden (Ringelwikke tot na de laatste kruising vanaf het fietsviaduct) het fietspad verplaatst. De zichtlijnen aan de kant waar nu het fietspad ligt veroorzaken die knelpunten. Indien daar, kijkende naar links dan wel naar rechts,

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

uitzicht belemmerende beplanting of muurtjes (penanten) aanwezig zijn, wat op veel kruispunten het geval is, is het zicht slecht. Voor de Ringelwikke hebben automobilisten bij de 3 kruisingen in 5 van de 6 kijkrichtingen slecht zicht. De geplande gedeeltelijke aanpassing van dit fietspad is daar per saldo een verbetering. Voor de Postenkade hebben automobilisten bij de 5 kruisingen in 6 van de 10 kijkrichtingen slecht zicht. De voorgestelde aanpassing is voor het zicht op 3 kruisingen (eerste drie vanaf fietsviaduct) per saldo een verbetering, bij 1 kruising maakt het niets uit (was al goed) en bij 1 kruising een verslechtering. Het voorstel van bewoners op de inspraakavond was en is om na de 3e kruising het fietspad (Postenkade) gezien vanaf de geluidwal niet meer te verleggen. Hierdoor blijven de laatste 2 kruisingen overzichtelijk. Tevens scheelt dit 150 meter (50 %) aanpassing van het fietspad Postenkade, hetgeen het plan een stuk goedkoper maakt. In het raadsvoorstel is dit wijzigingsvoorstel van bewoners niet aangehaald. 4. Weglaten geleidingspaaltjes verhoogt snelheid op het fietspad – verhoogt risico Het voornemen om de geleidingspaaltjes op het fietspad weg te halen vinden wij een slecht idee, omdat deze paaltjes mede tot doel hebben om de snelheid op het fietspad te verlagen.

In het voorstel wordt op pagina 3 dit snelheidsaspect weggelaten, terwijl dit wel door bewoners is ingebracht. Het feit dat het eenzijdige fietsongevallen zou voorkomen is niet onderbouwd door dergelijke ongevallen die zouden zijn gebeurt op deze twee fietspaden. Het voorstel van bewoners is om de geleidingspaaltjes met bijbehorende belijning te handhaven. 5. Aanvullende maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid zijn mogelijk a) Eén van bestaande knelpunten van beide fietspaden is gelegen in het feit dat ook brommers hiervan gebruik mogen maken. Doordat de snelheid van brommers (en scooters) aanzienlijk hoger is dan van fietsers, neemt het risico navenant toe. Het verbieden (aanpassen verkeersborden) van brommers en scooters op het fietspad en hun weg markeren via Laan van Hoornwijk verbetert de verkeersveiligheid. Wij pleiten ervoor dat u hierover een verkeersbesluit neemt. b) Het voetpad dat loopt vanaf de sporthal, achter de tennisbanen, en dat aansluit op de beide fietspaden (Postenkade en Ringelwikke) wordt zeer regelmatig door brommers, snorfietsers en fietsers gebruikt als “short cut”. Dit is echter niet toegestaan en brengt zeer gevaarlijke situaties voor de voetgangers met zich mee, waarbij al vervelende incidenten hebben plaatsgevonden.

Een overlappend hekwerk dat geplaatst wordt bij de ingangen van de voetpaden overgaand naar het fietspad zou een goede oplossing zijn en kan worden gefinancierd uit eerder genoemde besparingen op het herinrichtingsbudget. c) Het verbeteren van de gevaarlijke fietsoversteek van de aansluiting Postenkade op de Ypenburgse Boslaan alsmede de niet recht doorgaande aansluiting als doorgaand fietspad naar de Zomertalinglaan (kruising met Van Oudheusdenlaan) worden niet meegenomen in het voorliggende voorstel. Door bijvoorbeeld met een baan “auto te gast” te maken zou naar onze mening dit knelpunt veiliger maken. Dit draagt dan ook tevens bij aan uw doel om de Sterfietsroute Ypenburg te verbeteren. De bovenstaande argumenten en alternatieve oplossingen passen binnen het beoogde budget van € 382.000, waarschijnlijk verlaagt het zelfs de kosten. Tot slot: Zoals aangegeven zijn op de informatieavond voor de bewoners van 2 december 2019 reeds mondeling en schriftelijk voorstellen en suggesties gedaan om het voorgenomen plan verder te verbeteren. Er zijn alternatieve voorstellen aangedragen die niet zijn terug te vinden in het voorstel van het college noch heeft er een terugkoppeling naar bewoners plaatsgevonden over wat er met de ingebrachte voorstellen en suggesties is gedaan.

Wij herkennen ons dan ook niet in de weergave van deze bijeenkomst met de bewoners zoals opgenomen in het voorstel van het college van 17 december 2019.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg

Wij verzoeken u deze inbreng met onze voorstellen en suggesties te betrekken in uw besluitvorming en zijn vanzelfsprekend altijd bereid tot een gesprek. Antwoord Zie deel 1 van deze nota.

Nota van beantwoording fietspaden Bosweide Ypenburg