RIS307151 Stand van zaken en vervolg wijkagenda s

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DPZ/10029881 RIS307151 Contactpersoon

Marlies Vulto Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

Bureau Stadsdelen en Wijken Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

14 januari 2021

marlies.vulto@denhaag.nl Bijlagen

Onderwerp

6

Stand van zaken en vervolg wijkagenda's

Inleiding Het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ bevat de ambitie om voor elke wijk een wijkplan te maken. Den Haag kent 46 verschillende wijken, ieder met eigen omvang, kenmerken en bevolkingssamenstelling. De bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de wijk hebben vele initiatieven ontwikkeld en zijn verenigd in talloze formele en informele netwerken. Om deze initiatieven zo efficiënt mogelijk te kunnen ondersteunen, werkt dit stadsbestuur met wijkagenda’s, waarin participatie een belangrijke rol vervult. Het doel van deze raadsmededeling is u te informeren over de werkwijze van de wijkagenda en over de resultaten van zes wijken waar wij bij wijze van pilot al een wijkagenda hebben gemaakt. We beginnen met het karakter en de doelen van de wijkagenda, waarna we het proces en vervolgens de resultaten van de pilots beschrijven. In de laatste paragraaf gaan we in op de vraag: hoe nu verder? Achtergrond De bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties van Den Haag hebben de afgelopen jaren op allerlei manieren contact gehad met de gemeente. Hun eigen straat werd opgeknapt, ze hoorden over de aanpak van eenzaamheid, kregen een uitnodiging voor een inspraakavond over het plaatsen van ondergrondse restafvalcontainers of mochten meedenken over het besteden van een buurt- of wijkbudget.

Inwoners kregen echter steeds losse stukjes informatie, bijvoorbeeld over het opknappen van de fysieke omgeving óf over de verbetering van de sociale leefbaarheid De gemeente wordt door de meeste bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties echter als één geheel beschouwd. Voor bewoners zijn de sociale en fysieke leefbaarheid twee kanten van dezelfde medaille: een goede combinatie van allerlei maatregelen, zowel sociaal als fysiek, zorgt voor een prettige leefomgeving. En het werkt ook andersom; soms is één interventie geschikt om meerdere problemen op te lossen. Denk bijvoorbeeld aan het vormgeven van een plein met bankjes en bomen om enerzijds hittestress op te lossen en anderzijds een ontmoetingsplek te creëren. Bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties komen daarnaast vaak pas in contact met de gemeente wanneer de plannen reeds gemaakt zijn en dus uitgewerkte ideeën worden gepresenteerd. En dat terwijl bewoners zelf vaak goed weten welke problemen er in hun omgeving spelen en hoe deze opgelost kunnen worden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10029881

De gemeente wil daarom toe naar een integrale, gebiedsgerichte en data-/informatiegestuurde aanpak. Zo maken we beter, transparant Haags beleid dat aansluit op de lokale realiteit. De wijkagenda is tevens te gebruiken voor bijvoorbeeld het scherp krijgen van de uitvraag aan het welzijnswerk, kan mede de basis vormen van de wijkenergieplannen (in het kader van de Energietransitie), de omgevingsplannen (bouwplannen en de verdichting) en bijvoorbeeld de regiodeal Zuidwest. De wijkagenda past tenslotte bij de ambitie van Haags Samenspel (RIS306921), om de kwaliteit van participatie in Den Haag te verbeteren. Doel van de wijkagenda De wijkagenda heeft als doel om samen met de bewoners inzicht te krijgen in de belangrijkste uitdagingen voor de wijk en te benoemen welke kansen er liggen voor de gemeente en voor partners in de wijk. Bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bepalen in gezamenlijkheid met de gemeente de belangrijkste thema’s van de wijk voor de komende vier jaar. Gemeentelijk beleid kan hierop aanhaken. Hierbij kan worden gedacht aan zaken als de energietransitie, de stedelijke verdichting, de aanpak complexe gebieden, economische ontwikkelingen, maar ook aan zaken als het armoedebeleid en prioritaire welzijnsthema’s.

Benutten en duiden beschikbare informatie De basis van de wijkagenda wordt gevormd door kwantitatieve en kwalitatieve data over de wijk: het wijkprofiel. Dit onderscheidt de wijkagenda van eerdere wijkprogramma’s en wijkuitvoeringsplannen. Bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties én de gemeente zitten vanaf het begin van het proces samen aan tafel en duiden samen de beschikbare feiten en cijfers. De wijkagenda versterkt de informatiepositie van de partners (tenminste) tweeledig. Aan de ene kant versterkt het de informatiepositie van bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties tijdens het ontwikkelen van de wijkagenda (en daarmee de oplossingen voor de komende jaren). Vaak heeft de gemeente een informatievoorsprong bij het ontwikkelen van plannen voor de wijk. Nu we reeds heel vroeg in het proces laten zien wat we als gemeente aan informatie hebben, wordt de informatiepositie (en daarmee het gesprek) gelijkwaardiger en bouwen we aan een duurzame vertrouwensrelatie. Aan de andere kant versterkt de input van bewoners en maatschappelijke partners de informatiepositie van de gemeente. We leren de wijk nog beter kennen, waardoor we maatwerk kunnen leveren op straat-, buurt- en wijkniveau. De wijkagenda kan daarmee input vormen voor jaarlijkse programma’s met diverse karakters: van sociaal tot fysiek.

Op deze manier kan de gemeente gepast reageren op de uitdagingen in de wijk. Het proces van de wijkagenda Het proces van de wijkagenda verschilt per wijk. In grote lijnen ziet het proces er als volgt uit: 1. De gemeente verzamelt de relevante feiten en cijfers over de betreffende wijk. ➔ Denk hierbij aan Den Haag in Cijfers, een sociale wijkscan, Onderzoek Prettig Wonen, onderzoeksresultaten van de GGD en Meldingen Openbare Ruimte. 2. Bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden uitgenodigd om deel te nemen aan het opstellen van de wijkagenda voor hun wijk. Hiertoe zetten we verschillende kanalen in. ➔ Denk hierbij aan een combinatie van digitale en andere middelen, zoals nieuwsbrieven, wijkkranten, flyers en websites. 3. Gemeente, bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties gaan met elkaar ‘om tafel’ om het wijkprofiel op te stellen. Met de wijk wordt besproken of de cijfers worden

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10029881

herkend, wat er wordt gemist, wat de oorzaken van uitschieters voor de betreffende wijk zijn, et cetera. Soms worden aanvullende data verzameld en in sommige gevallen wordt juist ingezet op een kwalitatieve duiding van de beschikbare gegevens. Uiteraard zal dit plaatsvinden binnen de geldende (privacy) wet- en regelgeving.

Best practices • In het Zeeheldenkwartier is een online enquête uitgezet. Om zoveel mogelijk respons te behalen, is geflyerd in de wijk, hetgeen heeft geresulteerd in circa 600 ingevulde enquêtes. Vrijwel alle straten van de wijk bleken vertegenwoordigd. Met de uitkomsten van de enquête in de hand, zijn vervolgens chatsessies georganiseerd. Op basis van de opbrengst daarvan is het wijkprofiel afgerond. • In Kom Loosduinen zijn verhalen en levenservaringen gebruikt om de beschikbare data te duiden. Hierbij werd ingezet op het verzamelen van verhalen van ‘onzichtbare Loosduiners’. • In Moerwijk hebben de bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties samen met de gemeente de sterke en zwakke punten van de wijk benoemd. Sterke punten waren bijvoorbeeld het vele groen en water en de jonge bevolking. Zwakke punten zijn armoede, multiproblematiek en het verouderde woningaanbod. 4.

Het wijkprofiel vormt input voor sessies met wederom bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties waarin zij aangeven wat voor hun belangrijk is. Deze worden verbonden met de prioriteiten van de wijk vanuit gemeente en instellingen. Daarbij wordt gekeken naar uitvoerbaarheid, zijn er voldoende middelen, wiens steun hebben we nodig, wie kan het oppakken. Zo worden de prioritaire thema’s en ambities voor de komende vier jaar geformuleerd.

Best practices • In Loosduinen zijn straatinterviews gehouden om de mening over prioritaire thema’s van de ‘non usual suspects’ in beeld te brengen. • In de Bomen- en Bloemenbuurt is een digitale oproep gedaan om aan te geven welke prioriteiten er zijn in de buurt. Er zijn 152 ideeën binnengekomen, die zijn gecombineerd tot 8 agendapunten. Vervolgens is door bewoners digitaal gestemd om de prioriteiten te bepalen. • In Duindorp is de opbrengst van de Haagse Tafel Duindorp gecombineerd met de resultaten van drie publieke dialogen. De publieke dialogen zijn uitgevoerd door diverse onderzoekers van de Haagse Hogeschool. Het doel was om met bewoners, professionals werkzaam in de wijk en de gemeente meer zicht te verkrijgen op de werkelijkheid en op de beeldvorming van de werkelijkheid. De opgaven die uit deze documenten volgen, worden verder uitgewerkt met de vakdiensten, de wijkbewoners en de wijkprofessionals. 5.

Vervolgens wordt op basis van de prioritaire thema’s en ambities besproken welke acties hieruit kunnen volgen. Ook de vorm van deze stap wordt voor elke specifieke wijk op maat ontworpen. Het resultaat is de wijkagenda.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10029881

Best practices • In Laak Centraal zijn acties geformuleerd om een bruisend en aantrekkelijk winkelgebied te kunnen realiseren. Zo willen bewoners dat de gemeente bekijkt of het winkelgebied meer prioriteit kan krijgen en of er een winkelstraatmanager kan worden aangesteld. Maar ze zouden ook graag de ondernemersvereniging verder willen professionaliseren. Laak Centraal heeft ook acties geformuleerd om ervoor te zorgen dat het fijn is om in Laak Centraal te wonen. Zo willen huurders zich organiseren en willen ze straatvertegenwoordigers werven en activeren. Tegelijkertijd geven ze aan dat er geld nodig is voor het verduurzamen en onderhouden van woningen. • In het Zeeheldenkwartier zijn acties geformuleerd om de wijk te vergroenen. Zo zouden ze graag verticaal groen plaatsen en zouden ze een gedeelte van de wijk graag autoluw zien. Tegelijkertijd wil het Zeeheldenkwartier graag een schonere wijk realiseren door adoptanten te werven voor ondergrondse afvalcontainers en door bewoners te activeren om een bijdrage te leveren aan een schone leefomgeving. 6.

De wijkagenda wordt vastgesteld door de partners in het stadsdeel en aangeboden aan de stadsdeelwethouder. Daarnaast wordt er een overzichtelijk ontwerp gemaakt en verspreid onder alle betrokkenen, zodat iedereen in de wijk snel overzicht heeft over het wijkprofiel, de prioritaire thema’s en de voorgestelde acties. 7. De punten die uit de wijkagenda naar voren zijn gekomen, worden verder uitgewerkt. Dit kunnen concrete acties zijn, een nader onderzoek of verdere uitwerking van ideeën. Als er een project of opgave wordt geformuleerd, zal deze onder leiding van de participant die het meest betrokken is, verder worden uitgewerkt samen met een projectteam waarin de betrokken partners zijn vertegenwoordigd en waarbij de rol en bijdrage van eenieder helder is. De hiervoor beschreven werkwijze leidt ertoe, dat het eigenaarschap wordt gedeeld en voor een groot deel in de wijk ligt. 8. Via monitoring van de uitvoering wordt informatie over de resultaten gegenereerd. Frequent wordt over de voortgang gesproken tussen de diverse partners in de wijk. 9. Na twee jaar herijken we de wijkagenda’s met de bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. En zijn de opgaven nog actueel? 10. Na vier jaar wordt met de wijk een nieuwe wijkagenda opgesteld.

Het resultaat van de wijkagenda’s Wanneer het proces met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente is doorlopen, ligt er per wijk een gedragen document. Dat het draagvlak voor de wijkagenda hoog is, blijkt uit de grote opkomst tijdens de verschillende stappen in het proces bij de zes pilots tot nu toe. Het afgelopen jaar zijn er zes pilots uitgevoerd in de wijken Kom Loosduinen, Zeeheldenkwartier, Moerwijk, Bomen-Bloemenbuurt, Laak Centraal en Duindorp. De wijkagenda’s van deze zes wijken vindt u in de bijlage bij deze brief. De zes pilots zijn afgelopen zomer geëvalueerd. Op basis van de evaluatie wordt het instrument op dit moment verder doorontwikkeld. Zo verbeteren we het instrument van de wijkagenda’s voortdurend. De ervaringen uit de zes pilots leren ons onder andere: •

Het direct betrekken van stakeholders uit de wijk bij het duidingsproces van feiten en cijfers over de wijk levert meerwaarde en verdieping van het wijkprofiel op.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10029881

•

Er is veel data en informatie over de stad, maar deze is niet altijd beschikbaar op wijkniveau. Er is behoefte aan een wijkgerichte dataset voor de wijkprofielen. • Een combinatie van diverse participatiemethoden, online en offline, heeft goed gewerkt. Daarnaast werkt het als de methodiek wordt afgestemd op de karakteristieken van de wijk. • De coronacrisis heeft geleid tot het versneld inzetten van vernieuwende digitale participatie, wat meerdere keren voor een verrassend hoge respons heeft opgeleverd. Deze conclusies gebruiken wij bij het verder ontwikkelen van de wijkagenda. Financiële consequenties Met het opstellen van de wijkagenda’s door de partners in de wijk wordt door de gemeente nog geen verplichting aangegaan in financiële zin. De wijkagenda zelf heeft geen financiële consequenties. De realisatie kan ook bij anderen (bewoners, corporatie) liggen en zal voor zover beroep wordt gedaan op gemeentelijke middelen moeten passen binnen de door de raad vastgestelde beleidskaders en binnen de beschikbare middelen. Indien aanvullende middelen nodig zijn, zal dekking van de plannen worden bezien en gewogen via de reguliere besluitvormingsprocessen. De wijkagenda kan het startpunt of de input voor nieuw beleid vormen. Hoe nu verder? De belangrijkste fase voor de zes afgeronde wijkagenda’s is nu in volle gang.

De acties en opgaven die zijn opgenomen in de zes wijkagenda’s worden samen met de betrokkenen uit de wijk verder uitgewerkt en uitgevoerd. Alles wat op korte termijn kan worden gerealiseerd, wordt slagvaardig ter hand genomen. Daarbij wordt zowel gekeken naar zaken die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd, als opgaven die verder moeten worden uitgewerkt. Voor de aanpak van de prioritaire thema’s die een langere adem vereisen wordt een plan van aanpak gemaakt. Parallel daaraan is er continu aandacht voor communicatie over de uitvoering van de acties en behoud van betrokkenheid. Dit gebeurt op vele verschillende manieren, bijvoorbeeld via de buurtapplicatie HOPLR, wijkkrant, nieuwsbrief wijkagenda en online verdiepingsdialogen.

Best practices In Kom Loosduinen zijn op de thema’s “winkelcentrum” en “thuis voelen” al verschillende activiteiten uitgevoerd, zoals bankjes en groen op het plein en het veranderen van de marktopstelling. Daarnaast worden de prioriteiten meegenomen in de uitvraag voor de welzijnsinstelling. In Zeeheldenkwartier staat adequaat reageren op wensen en initiatieven van bewoners voorop bij de uitvoering van de prioriteiten vergroening, schone wijk en verbondenheid. Er zijn verschillende korte termijn acties uitgevoerd, zoals bij Parkeergarage de Zeeheld, planten en kunstwerk op de muur Zorgvlietstraat, opknappen en vergroenen speelterrein Crispijnstraat en het gezamenlijk schoonmaken en afspraken over schoonhouden Elandplein en Dorus Rijkersplein. Voor het welzijnswerk is de prioriteit “verbondenheid” belangrijk uitgangspunt, bijvoorbeeld via het opzetten bewonerswerkgroep Jennyplantsoen en Dorus Rijkersplantsoen en de ontmoeting van oudere met jongere wijkbewoners. In Bomen- en Bloemenbuurt wordt voor de drie prioritaire thema’s (verkeersveiligheid, opknappen buitenruimte, vergroenen tuinen en buitenruimte) een plan van aanpak gemaakt door de gemeente, samen met de bewoners, wijkorganisaties, ondernemers, scholen en politie. Het wijkbudget wordt ingezet voor de uitvoering van deze maatregelen.

Belanghebbenden kunnen ideeën indienen voor inzet van het wijkbudget, die raakvlakken hebben met de prioriteiten uit de wijkagenda.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10029881

Het succes van de wijkagenda staat of valt met de uitwerking van de prioritaire thema’s en uitvoering van de voorgestelde activiteiten. Wij zullen de komende tijd investeren in een monitoringsysteem om de effecten van deze activiteiten te volgen. Via de website www.denhaag.nl wordt bekend gemaakt welke wijkagenda’s gereed gekomen zijn. Door middel van een jaarlijkse voortgangsrapportage voor de gemeenteraad wordt u op de hoogte gehouden van de voortgang en de gerealiseerde wijkagenda’s. Voor iedere Haagse wijk een wijkagenda Vanwege de goede ervaringen in de zes pilotwijken zullen we de komende 3 jaar gefaseerd overgaan tot een stadsbrede toepassing van de wijkagenda. Elke wijk in Den Haag heeft eind 2023 een wijkagenda met de prioriteiten die er voor die wijk toe doen. Gebruik makend van de ervaringen die zijn opgedaan met de werkwijze in de pilotwijken, is in 2020 gestart met elf nieuwe wijkagenda's. Bij het voortzetten van de wijkagenda’s staat samenwerking met alle interne en externe partners centraal, zodat we gezamenlijk de sociale en fysieke leefbaarheid van alle Haagse wijken kunnen verbeteren. Het is van groot belang dat de opgestelde wijkagenda’s navolging vinden en dat de wijk de prioritaire thema’s en acties terugziet in het Haagse beleid.

Dit zal het vertrouwen in de gemeente en het gevoel dat de gemeente haar bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties serieus neemt, alleen maar doen toenemen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6