RIS307053 Bijlage
Tekst van het document
Programma voor een
Schone stad Voorwoord
2
1.
Inleiding
3
2.
Doelstelling
4
3.
Ontwikkelingen
7
4.
Uitvoering en inleiding actiehoofdstukken
10
Alle acties voor een schone stad
14
5.
Acties grof en fijn zwerfafval
15
6.
Acties zwerfafval op het strand
19
7.
Acties zwerfafval in het groen en water
21
8.
Acties bijplaatsingen
24
9.
Acties bladafval, zand (slib)
27
10. Andere thema’s
29 31
Bijlage Financiën
33
<
Bijlage Europese Single Used Plastic richtlijn
Den Haag 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Voorwoord Iedereen wil een schone stad, dit is niet alleen belangrijk voor onze 550.000 inwoners en de ondernemers die hun brood verdienen in Den Haag, maar ook voor de miljoenen bezoekers die wij jaarlijks verwelkomen. Het leven in een schone stad is prettiger, aantrekkelijker en gezonder. Hier zijn wij samen verantwoordelijk voor. Het Haags Veegbedrijf houdt de regie over alle werkzaamheden om de buitenruimte schoon te maken. Vanuit de buurtserviceteams werken zij samen met het Haags Werkbedrijf en Den Haag Werkt dagelijks in onze straten, in de groengebieden en op onze stranden. Zij ruimen het zwerfafval op, legen de afvalbakken, vegen de straten en zeven het zand. Deze mensen laten ons zien hoe de stad eruit hoort te zien en ik spreek dan ook graag mijn trots over hen uit. Ergerlijk is het dan ook als mensen afval naast containers plaatsen of zwerfafval op straat gooien. Dit doet het schoonmaken van de straat teniet en leidt tot een onnodige belasting van het milieu en de leefbaarheid in onze stad. Vervuilers moeten we daarom aanspreken en aanpakken. Bewoners en ondernemers die zich juist extra inzetten voor een schone stad, draag ik een warm hart toe. Voorbeeldgedrag is een krachtig instrument, het inspireert anderen en werkt hierdoor als een olievlek.
Gulden klinker initiatieven laten zien hoe rijk wij aan positieve bewonersinitiatieven zijn net als de inzet van onze containercoaches. Ik moedig iedereen aan om nog meer initiatieven te startenof op een andere wijze bij te dragen aan een schone stad. De energie die van jongeren uitgaat om meer bewust met de buitenruimte en het milieu om te gaan, is niet te miskennen; steeds vaker zie ik dat zij zwerfafval uit de groengebieden of van de stranden verwijderen. Het voorkomen van zwerfafval zoals plastic in het water, krijgt de laatste jaren meer aandacht, wetgeving wordt aangepast en de mariene sector helpt ons opruimen. Ik ben blij dat ook producenten betrokken worden bij het voorkomen van zwerfvuil, het invoeren van statiegeld op kleine flesjes is hier een goed voorbeeld van. Natuurlijk weet ik dat niet alles goed gaat, bijgeplaatst afval naast containers is een grote ergernis van iedereen die daar tegen aan kijkt. Ook fijn zwerfafval zoals sigarettenpeuken vervuilen de straten nog te vaak in Den Haag. In dit programma voor een schone stad heb ik per vuilsoort verschillende acties voor de komende twee jaar benoemd. Dit is deels een verantwoordelijkheid van ons als gemeente en deels van bewoners en ondernemers. Met elkaar zorgen wij voor een schone buitenruimte voor iedereen.
2
< I N H OU D
<
Hilbert Bredemeijer Wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
1
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Inleiding Het is onze ambitie om toe te werken naar een steeds schonere stad, het Programma voor een Schone Stad is hierbij onze leidraad. Deze versie van het programma heeft een looptijd van twee jaar en de vorm van een actieplan. Na deze twee jaar krijgt de inhoud een update en worden de doelstellingen aangescherpt. Het Programma voor een Schone Stad is het vervolg op het Uitvoeringsplan Een Schone Stad 2015-2020. Vooruitlopend op hoofdstuk 8 ‘Acties bijplaatsingen’ in dit programma, is in 2020 het Actieplan Schone stoep opgesteld. Naast het Programma voor een Schone Stad wordt er ook in een aantal andere dossiers gewerkt aan het terugdringen van vervuiling in de stad. Zo richt de Aanpak Grondstoffen transitie zich op de transitie van afval naar grondstoffen, is de Kadernota Duurzaamheid gericht op de duurzame ontwikkeling van Den Haag en werkenwij op basis van de Strandnota aan schone stranden voor onze bewoners en bezoekers. De stad is schoon wanneer er geen vuil te vinden is. Een grote stad vrij van vuil is haast een utopie, maar daarom niet minder het nastreven waard. Om te bepalen of Den Haag schoon is gebruiken we technische gevalideerde methoden die de schoonheidsklasse van de stad bepalen. Schoon is ook een subjectieve beleving, voor iedereen betekent het wat anders. In de stadsenquête vragen we onze bewoners hoe schoon zij de stad vinden.
Den Haag kent een grote diversiteit qua wijken, de hoeveelheid bewoners per wijk en de intensiteit waarmee de openbare ruimte wordt gebruikt. Wij erkennen deze verschillen en leveren maatwerk voor het schoonhouden van de stad. Naast maatwerk op locatie is het ook nodig om maatwerk te leveren op bepaalde momenten. Grote evenementen, het strandseizoen, driedaagse weekenden en de feestdagen staan bekend als momenten waarop meer mensen buiten zijn en er meer vuil op straat terecht komt.
3
< I N H OU D
<
Dit programma is geschreven tijdens de Covid-19 crisis, voor iedereen een bijzonder ingrijpende tijd. De Covid-19 crisis heeft ook zijn weerslag gehad op het dossier schoon. Waar bewoners in eerste instantie thuisbleven en minder gebruik maakten van de buitenruimte, zijn zij met de geleidelijke versoepeling van maatregelen weer de straat op gegaan. Dit zorgt voor een verschillend beeld van (zwerf)afval. De toename van klus- en opruimwerkzaamheden in huis zorgden ook voor meer afval in de stad dan gebruikelijk. Zo zagen wij meer bijgeplaatst afval dan gebruikelijk. Onze vrouwen en mannen op straat hebben hun werkzaamheden tijdelijk aangepast om het risico op besmetting te verkleinen. P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
2
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Doelstelling Ons doel is een schone stad. Dat betekent dat de openbare ruimte zodanig vrij is van vuil en viezigheid dat mensen de stad als schoon beleven. Wij streven naar een objectieve en subjectieve kwaliteit van schoon. Het gewenste kwaliteitsniveau verschilt op de toeristische trekpleisters van woonwijken. Wij rapporteren de beoogde doelstelling met een rapportcijfer, gemiddeld een 8 voor de stad en minimaal een 7 per stadsdeel. In de komende twee jaar verbeteren wij de wijze waarop dit rapportcijfer tot stand komt. Door de vuilsoorten die wij meten uit te breiden aan de hand van de overlast die bewoners ervaren, kunnen wij sturen op vuilsoorten en plaatsen waar dat het meest nodig is en zorgen wij voor een passende verantwoording van onze inzet.
Objectieve kwaliteit van schoon Wij willen afval op straat voorkomen omdat het onder andere gevolgen heeft voor het beheer, het milieu en de gezondheid van mens en dier. Zwerfafval belandt in het groen of het water, kauwgom plakt aan de bestrating, plastic vergaat niet en wordt opgegeten door dieren en zwerfvuil en slib verstopt rioolputten waardoor er wateroverlast ontstaat. Bovendien ziet het er niet mooi uit en trekt het ongedierte aan.
4
< I N H OU D
<
Met de bestaande infrastructuur kan afval in de openbare ruimte grotendeels worden voorkomen. Huishoudelijk en bedrijfsafval moet op de juiste wijze en op de juiste tijd aan de inzamelaar worden aangeboden. Grofvuil kan bij een afvalbrengstation worden afgeleverd of op afspraak worden opgehaald en afval dat men onderweg kwijt wil, kan in een afvalbak wordengegooid. Gele zakken zijn in wijken zonder ondergrondse rest afvalcontainers (ORAC’s) beschikbaar om het openpikken door meeuwen tegen te gaan en er zijn broodcontainers in de stad aanwezig om brood (indien het niet met plastic vervuild is) duurzaam te laten verwerken. Natuurlijk afval, zoals blad en slib, kan niet worden voorkomen en wordt door het Haags Veegbedrijf van straat gehaald. Zwerfafval dat onverhoopt toch is ontstaan en op straat is beland, wordt ook door hen van straat verwijderd.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Subjectieve kwaliteit van schoon Leefbaarheid is een belangrijke waarde voor dit college. Het gevoel dat de stad schoon is, draagt bij aan de leefbaarheid. Het voorkomen of opruimen van afval is niet altijd voldoende om een positieve beleving te bereiken. Dit kan het gevolg zijn van timing, het schoonmaken sluit immers niet naadloos aan op het moment van vervuiling. Van groot belang is ook de vuilsoort en het bijbehorende gedrag; illegaal gedumpt afval en hondenpoep zorgt voor meer ergernis dan slib in de goten. Verloedering en verstorende objecten zoals wrakfietsen leiden tot een negatief straatbeeld. Interventies als handhaven op overtredingen, beheer en het zichtbaar maken van positief gedrag, dragen bij aan het vergroten van de subjectieve kwaliteit van schoon.
Score Het college verantwoordt zich over haar inspanningen om de stad schoon te houden. Wij vinden het belangrijk dat de deze verantwoording herkenbaar is voor de bewoners. Daarom meten wij de objectieve en subjectieve kwaliteit van schoon. Voor de objectieve kwaliteit gebruiken wij een meting die is afgeleid van de CROW-methodiek. Hiermee beoordelen wij de aanwezigheid van verschillende vuilsoorten in de hele stad op systematische wijze. Per kwartaal wordt op 500 willekeurig aangewezen plaatsen de aanwezigheid van grof en fijn zwerfvuil en veegvuil beoordeeld. Aan de hand van deze scores, wordt een gemiddelde voor de stad berekend (ambitie: 8). Op basis van deze meting zal vanaf 2021 ook recht worden gedaan aan de motie ‘Schone straten in de hele stad’ (RIS 304722) door de score per stadsdeel te rapporteren (ambitie: 7). De subjectieve kwaliteit meten wij door middel van de vragen in het inwonersonderzoek. Aan dit onderzoek doen meer dan 1500 mensen mee en zij beantwoorden verschillende vragen over hoe zij de situatie in hun straat ervaren.
Hofstad- en residentiekwaliteit
Hofstad- en Residentiekwaliteit hofstadkwaliteit residentiekwaliteit Internationaal Strafhof
Scheveningen
World Forum Carnegieplein Grachtengordel
Kijkduin
5
< I N H OU D
<
Gemeente Den Haag, Geo-informatie en Erfpachtbedrijf
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Residentiekwaliteit Residentiekwaliteit is een genormeerde wijze van inrichting voor alle woon- en werkgebieden. Hiermee creëert Den Haag een herkenbare en duurzame kwaliteit die op peil wordt gehouden met passend onderhoud. De ontwerpen kenmerken zich door dienstbaarheid, ingetogenheid en tijdloosheid. Het is het basisniveau voor de stad. Als richtsnoer voor de inrichting en het onderhoud dient het Handboek Openbare Ruimte. In relatie tot een schone stad betekent dit dat het beoogde kwaliteits niveau in de gebieden met residentiekwaliteit gemiddeld een 8 is voor de stad en minimaal een 7 per stadsdeel. Naar gelang de gebruiksintensiteit van een gebied differentiëren wij met onze inzet om het gewenste kwaliteitniveau te behalen.
Hofstadkwaliteit In speciaal aangewezen gebieden, zoals onze binnenstad en delen van de Scheveningen kuststrook en Kijkduin hanteren wij de hofstadkwaliteit als een genormeerde wijze van inrichting en onderhoud van de buitenruimte. Het zijn intensief gebruikte en drukbezochte delen van de stad die gelden als toeristisch en internationaal visitekaartje van Den Haag. De bestrating, het straatmeubilair en het groen moeten aan hoge eisen van uitstraling, functionaliteit en duurzaamheid voldoen. Onderhoud van het gebied is kostbaar, de gemeenteraad heeft het Hofstadgebied dan ook begrensd (RIS 249315). De straten en pleinen met hofstadkwaliteit zijn hoofdzakelijk voetgangersgebieden. In relatie tot een schone stad betekentdit dat het beoogde kwaliteitsniveau in de gebieden met hofstadkwaliteit gemiddeld een 8 is.
Verbetering verantwoording
6
< I N H OU D
<
Wij willen onze verantwoording verbeteren. Gedurende de looptijd van dit actieplan ontwikkelen wij een bredere objectieve meting met tenminste de in het inwonersonderzoek genoemde vuilsoorten die ergernis oproepen. Daarbij vinden we het van belang dat de meting bijdraagt aan het verbeterenvan onze inzet. Wij zetten ons in voor een meting waarbij het aantal meetmomenten wordt uitgebreid en waarbij de CROW normering per vuilsoort wordt afgezet tegen de ambities van Den Haag. Het doel van een dergelijke meting zal zijn om per stadsdeel te laten zien voor welke vuilsoort de door ons gestelde ambitie (bijvoorbeeld voldoende of goed) in het gebied wordt behaald. Daarnaast valt af te lezen welke vuilsoorten meer aandacht vereisen om de ambitie te kunnen behalen. Een voorbeeld hiervan is de ambitie om in een stadsdeel (bijna) geen hondenpoep aan te treffen. Wanneer deze ambitie onvoldoende wordt bereikt, kan in een gebied actiematig worden ingezet middel van communiceren, participeren, handhaven en opruimen bij excessen.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
3
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Ontwikkelingen Verdichting van de stad De Haagse bevolking is de afgelopen twintig jaar met ongeveer 100.000 bewoners gegroeid tot 546.335 bewoners op 1 januari 2020 (denhaag. incijfers.nl). Met name in de stadsdelen Centrum, Escamp en Leidschenveen-Ypenburg zien wij een behoorlijke groei van bewoners. Den Haag Zuidwest staat de komende jaren nog eens voor een forse verdichtingsopgave met een toevoeging van 10.000 woningen. Ook het aantal toeristen in Den Haag neemt toe, van 733.000 in 2012 naar 1.032.000 in 2019 (CBS), hoewel de groei door Corona wel sterk is geremd. De bedrijvigheid in de stad heeft zich ook ontwikkeld, winkels blijven langer open en er is een groot aantal horecagelegenheden waar bewoners iets kunnen eten en drinken of iets kunnen afhalen of van laten bezorgen. De gebruiksdruk in de stad neemt toe en is terug te zien in de steeds groter wordende opgave om de stad schoon te houden.
Omgevingswet
7
< I N H OU D
<
Met de komst van de Omgevingswet stelt iedere gemeente een omgevingsvisie op: een strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. In de omgevingsvisie komen allerlei thema’s samen die in de fysieke leefomgeving van belang zijn. De thema’s komen niet alleen samen in de omgevingsvisie, maar worden ook onderling verbonden. In de omgevingsvisie kan bijvoorbeeld de woningbouwopgave en de verdichting van de stad worden verbonden met de opgave van een schone stad. Hierdoor ontstaan integrale ambities: Er komen niet alleen 10.000 woningen bij in de stad, maar de stad blijft ook schoon. In de omgevingsvisie worden de integrale ambities op het gebied van de fysieke leefomgeving verwoord. Het omgevingsprogramma en het omgevingsplan zijn daarbij instrumenten om die ambities te realiseren. Het is van belang dat in de komende ontwikkeling van de Haagse omgevingsvisie het thema schone stad wordt meegenomen en zo onderdeeldeel wordt van de ambities van de stad. De gemeten kwaliteit van schoon, zowel objectief als subjectief, kan dienen als een omgevingswaarde op te nemen in de omgevingsvisie of –plan.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Afvalinfrastructuur Er staan zo’n 7.000 afvalbakken in Den Haag en bij grote evenementen en in drukke perioden worden er tijdelijk extra afvalbakken neergezet. Afvalbakken staan in verschillende vormen en formaten op straat, het strand en in parken. Voorbijgangers kunnen afval dat onderweg ontstaat in een afvalbak gooien. De straten blijven schoner wanneer bewoners hun huisvuilzak niet wekelijks op straat hoeven aan te bieden, maar in een ondergrondse restafvalcontainers (ORAC’s) kwijt kunnen. Inmiddels zijn er ongeveer 6.500 ORAC’s in de stad geplaatst. Grofvuil kan bij de milieustraten worden afgeleverd of op afspraak worden opgehaald. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de juiste opslag en afvoer van hun bedrijfsafval, hier wordt waar nodig op gecontroleerd. Ongewenst gedrag wordt door deze infrastructuur van afvalvoorzieningen niet voorkomen, er zijn nog steeds mensen die rommel op straat gooien of zakken en dozen op straat zetten, vaak naast een container. Ook bedrijven gaan niet altijd goed met hun bedrijfsafval om en zetten dit op straat of gebruiken de capaciteit voor huishoudelijk afval, wanneer zij illegaal ORAC’s gebruiken. De overlast van zwerfafval, bijplaatsingen en verkeerd aangeboden bedrijfsafval drukt op de leefbaarheid van Den Haag, evenals in andere steden.
Verbeteren meldproces Om onze dienstverlening te verbeteren, verbeteren wij ons meldproces. Daarbij is het niet alleen belangrijk dat melders gemakkelijk een bericht kunnen achterlaten, maar ook dat er gelijktijdig nuttige informatie kan worden verstrekt. Met de introductie van de MyCleanCity app, wordt ons meldproces professioneler ingericht. Ook het afhandelen van de melding door onze medewerkers op straat zal met de app pragmatischer verlopen.
Raamovereenkomst Verpakkingen De raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022 is in 2012 gesloten door het Rijk, de VNG en het Afvalfonds Verpakkingen (namens de verpakkende industrie). Jaarlijks wordt op basis van deze overeenkomst 20 mln. euro voor gemeenten beschikbaar gesteld voor de aanpak van zwerfafval (20 mln. omgeslagen ~ € 1‚15 per inwoner). De vergoeding geeft ons de mogelijkheid om communicatie- en participatieactiviteiten te kunnen uitvoeren. De raamovereenkomst eindigt in 2022. Voor het deel verpakkingen is inmiddels een vervangende ketenovereenkomst opgesteld. Afspraken over de zwerfafvalvergoeding zijn daarvan losgekoppeld. In samenwerking met de VNG wordt aangedrongen op nieuwe afspraken en het voortzetten van een vergoeding om onze activiteiten voort te zetten.
Statiegeld Op 1 juli 2021 wordt statiegeld op kleine plastic flesjes ingevoerd. Het bedrijfsleven kan zich tot die tijd voorbereiden op de benodigde infrastructuur. In de Tweede Kamer is daarnaast een motie met betrekking tot statiegeld op blik aangenomen. Ook hiervoor zal een wetgevingstraject worden opgestart. De verwachting is dat statiegeld op blik in 2022 zal worden ingevoerd.
Single Use Plastic richtlijn
8
< I N H OU D
<
De toenemende productie van kunststofafval en het feit dat dit kunststofafval in het milieu terechtkomt, in het bijzonder in het mariene milieu, moet worden aangepakt om tot een circulaire levenscyclus voor kunststoffen te kunnen komen. Het Europees Parlement vindt dat het voorkomen en verminderen van de effecten op het milieu en op de menselijke gezondheid van bepaalde producten niet voldoende door de lidstaten kon worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang en gevolgen van de acties beter op het niveau van de Unie kan worden geregeld. Het Europese parlement heeft daarom op 5 juni 2019 de SUP (Single Use Plastic – richtlijn) vastgesteld. De SUP wordt op nationaal niveau gefaseerd ingevoerd in de periode tot en met 2029. Zie bijlage 1. P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Aandacht voor water Plastic zwerfafval valt uiteindelijk uiteen in microplastics. Deze kleine kunststof deeltjes komen onder andere daardoor veel in het milieu voor, ze lossen slecht op in water en zijn niet afbreekbaar. Uiteindelijk belanden ze vooral in de zee. Hoewel de gevolgen van microplastics voor mens, dier en waterorganismen nog niet helemaal duidelijk zijn, wordt in Europa en Nederland wel ingezet om microplastics te verminderen. Dit gebeurt met bewustwordingscampagnes, onderzoek en green deals. Ook in Den Haag is de aandacht voor plastic en de gevolgen daarvan voor het milieu, steeds groter.
Producentenverantwoordelijkheid
9
< I N H OU D
<
In de SUP is onder andere de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) vastgelegd en dit is van grote invloed op het zwerfafvaldossier (artikel 8 SUP, m.i.v. 31/12/2024). De producentenverantwoordelijkheid houdt onder andere in dat bepaalde producenten moeten betalen voor het opruimen van het zwerfafval en voor daaropvolgend vervoer en verwerking van dat zwerfafval dat door hun producten ontstaat. Hiermee wordt met enkele uitzonderingen gedoeld op de producenten van voor eenmalig gebruik bedoelde voedselverpakkingen en drankverpakkingen, lichte draagtassen, vochtige doekjes, ballonnen en tabaksproducten met filters. Ook visnetten maken deel uit van de genoemde producten. Andere maatregelen vanuit de SUP richten zich op het verbod om bepaalde producten te fabriceren en bewustwordingsactiviteiten. Zie bijlage 1.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
4
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Uitvoering EN INLEIDING ACTIEHOOFDSTUKKEN De ontwikkelingen in hoofdstuk 3 leiden tot de aanpassing van onze werkwijze en nieuwe acties voor de periode 2021-2022.
Keten Schoon De stad schoonhouden doen wij met verschillende professionele partners. Met elkaar vormen wij de Keten Schoon. De ketenpartners committeren zich aan de acties in dit programma en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan. In deze keten borgen wij de integraliteit en functionaliteit van onze werkzaamheden. Regie op de Keten Schoon wordt in de komende periode versterkt zodat er stevig op de uitvoering van dit programma kan worden gestuurd. Voorzieningen creëren, communicatie, opruimen en handhaving vinden in samenhang met elkaar plaats. Uiteraard gecombineerd met participatie; bewoners worden in de aanpak voor een schone stad actief betrokken, de stadsdelen vertalen de signalen die zij uit de wijken ontvangen in de keten.
10
< I N H OU D
<
Wij zorgen in de keten voor korte lijnen op straat, in de sturing op de keten schoon en in het beleid. Op deze manier kunnen signalen en knelpunten op straat worden gesignaleerd en geagendeerd op de juiste plek binnen de organisatie. Gelijktijdig kunnen organisatorische ontwikkelingen, verandering van beleid en aanpassingen naar aanleiding van raadsvragen, goed worden vertaald naar de praktijk. Wanneer sprake is van innovatieve ontwikkelingen zoals robotisering of gedragsbeïnvloedingstechnieken, volgen wij dit met interesse en worden die met de keten op relevantie en haalbaarheid getoetst. Wij anticiperen op veranderingen en lossen knelpunten met elkaar op. De uitvoering is geen statisch proces, het past zich voortdurend aan om de efficiency te vergroten en wanneer vragen uit de samenleving daartoe leiden. De keten Schoon voelt zich verantwoordelijk voor een schone stad als een gezamenlijk resultaat van de inspanningen.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Partners voor een schone stad Onderstaand worden onze belangrijkste partners voor een schone stad benoemd en wordt kort weergegeven welke rol zij hebben.
Bewoners/ondernemers
Juist aanbieden van afval door bewoners en ondernemers voorkomt overlast. Voorbeelden van participatie zijn het grote aantal container coaches (voorheen ORAC-adoptanten genoemd), veegteams en zwerfvuil schatzoekers (TrashUre Hunt). Gulden Klinker initiatieven laten veel langlopende successen zien.
Haags Veegbedrijf
Het Haags Veegbedrijf is een onderdeel van de gemeente Den Haag. Alle straatreiniging in de stad wordt onder hun regie uitgevoerd, dat betekent ook de werkzaamheden die het Haags Werkbedrijf en Den Haag Werkt vanuit de buurtserviceteams verrichten. Het Haags Veegbedrijf zorgt daarmee voor het vegen van de straten, machinaal en met de bezem, het verwijderen van onkruid, het legen de afvalbakken en het verwijderen het zwerfafval van straat en strand. Het Haags Veegbedrijf zorgt daarnaast voor onderhoud- en herstelwerkzaamheden.
Stadsdelen en Wijken
De uitvoering vindt in de stadsdelen en wijken plaats. Milieubeheerders monitoren het gebied waar zij verantwoordelijk voor zijn, zij signaleren knelpunten in de uitvoering en lossen onregelmatigheden op. Vanuit Participatie & Schoon worden verschillende acties georganiseerd, gericht op het vergroten van bewustwording, participatie en gedragsverandering bij bewoners.
Den Haag Werkt
Handhavingsorganisatie
De Handhavingsorganisatie bewaakt de naleving van de regels in de openbare ruimte van de stad. Het aanpakken van ongewenst gedrag met betrekking tot afval maakt een belangrijk deel uit van hun werkzaamheden. Het Team Bestuurlijke Handhaving van de Handhavingsorganisatie stelt de besluiten op om opruimkosten van onjuist aangeboden afval bij de dader te verhalen. De boswachters handhaven in onze groengebieden.
Haagse Milieu Services
Huishoudelijk afval wordt in Den Haag ingezameld door de Haagse Milieu Services. Dit betekent dat zij de containers legen, huisvuilzakken inzamelen, grofvuil ophalen en afvalbrengstations bemensen. Daarnaast wordt door de Haagse Milieuservices onjuist aangeboden afval ingezameld, zoals bijplaatsingen en onjuist aangeboden grofvuil.
Haags Werkbedrijf
Stichting Haags Werk Bedrijf Publieke Taken houdt zich in opdracht van de gemeente Den Haag bezig met het schoonhouden van de stad. Naast hun werkzaamheden vanuit de buurtserviceteams onder regie van het Haags Veegbedrijf, zorgt het Haags Werkbedrijf ook voor het signaleren, onderzoeken en verwijderen van onjuist aangeboden dozen en huisvuilzakken.
Overig
Voor additionele werkzaamheden worden opdrachten uitgezet bij organisaties zoals buurtbeheerbedrijven.
< I N H OU D
<
11
De medewerkers van Den Haag Werkt werken vanuit de buurtserviceteams aan het verwijderen van zwerfvuil en vanuit een onkruidbestrijdingsploeg onder regie van het Haags Veegbedrijf. Zij houden ook de natuurvriendelijke oevers en het Haagse water schoon van zwerfvuil.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Informatie gestuurd werken Door het gebruik van data weten wij steeds beter waar en wanneer welke problematiek speelt. Wij meten onder andere de aanwezigheid van vuilsoorten op straat, de locaties van bijplaatsingen, het aantal afval gerelateerde overtredingen, de vulgraad van ORAC’s en het aantal en soort meldingen. Dit soort gegevens gecombineerd met bijvoorbeeld de bevolkingsdichtheid en de gebruiksintensiteit van een gebied geven ons inzicht, zodat wij onze capaciteit eventueel kunnen herverdelen en gericht kunnen inzetten. Zo weten wij dat er op bepaalde feestdagen meer afval ontstaat en kunnen wij de inzet daarvoor vooraf plannen. Door informatiegestuurd te werken, zowel in het bepalen van de aanpak als bij de operationele sturing vanuit de keten, zijn wij in staat te prioriteren als de omstandigheden daarom vragen. Het heeft onze eerste prioriteit om de basis op orde te brengen en te behouden. Het creëren van betrokkenheid en gerichte handhavingsacties vinden plaats om het effect daarvan te vergroten. Als geheel vormen deze onderdelen onze aanpak om de stad schoon te houden.
Gebiedsgericht werken: inzet op overlastlocaties Het in beeld brengen van de vervuilingsfrequentie en de kenmerken van de wijk/buurt resulteert erin dat wij weten welke interventies effect kunnen hebben op het gedrag. Steeds vaker blijkt dat een centraal georganiseerde uniforme aanpak niet voor elke locatie en doelgroep passend is. Het totaalbeeld zorgt voor een aanpak die gericht en op maat wordt ingezet. In de stadsdelen en wijken waar de vervuiling het grootst is, wordt relatief meer ingezet dan in wijken met een lagere vervuilingsfrequentie. Dit gebeurt met straatreiniging, maar bijvoorbeeld ook met doelgroepgerichte participatie-activiteiten en handhavingsacties. Winkelgebieden, scholen en andere druk bezochte plaatsen, krijgen speciale aandacht. De locaties met de meeste bijplaatsingen worden geanalyseerd en leiden tot een lijst met hotspots waar in het weekend extra wordt geschoond. Informatiegericht en gebiedsgericht werken leidt ertoe dat wij kunnen differentiëren op basis van locatie specifieke omstandigheden. Oftewel op rustige plaatsen zetten wij minder in waardoor wij plaatsen met een hogere vervuilingsfrequentie meer kunnen inzetten. De resultaten van onze aanpak worden voortdurend door de Keten Schoon gemonitord. We ontwikkelen een dashboard om deze monitoring met actuele operationele gegevens te ondersteunen.
Zo kunnen we snel en integraal bijsturen wanneer de situatie in een bepaalde wijk of stadsdeel verandert.
Vuilsoorten In dit programma zijn voor een aantal vuilsoorten expliciet acties opgenomen. Met de aanpak op deze vuilsoorten leggen we de basis voor een schone stad. We beschrijven 3 vuilsoorten: 1. Zwerfafval dat ontstaat door menselijk gedrag (op straat, strand of in het groen/ water); 2. Bijgeplaatst afval naast containers; 3. Natuurlijk afval, zoals blad- en slib dat niet wordt veroorzaakt door het gedrag van mensen.
12
< I N H OU D
<
De oorsprong, de gevolgen, de beleving en de aanpak van deze vuilsoorten verschilt. Naast deze 3 vuilsoorten zijn er andere elementen die het straatbeeld beïnvloeden, zoals onkruid, achtergelaten fietsen en graffiti. Deze elementen worden in het laatste hoofdstuk aangehaald.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Integrale aanpak Bij onze aanpak gaan wij als keten in het beginsel altijd uit van integraliteit. Dat doen wij door bij de planvorming de kolommen van basis op orde, betrokkenheid creëren en handhaving te doorlopen. De zwaarte van de interventies hangt af van de oorsprong, doelgroep, locatie, urgentie en de ervaring. In de volgende hoofdstukken wordt voor verschillende thema’s benoemd welke acties wij per kolom uitvoeren. Daarnaast wordt in verschillende tekstblokken inzichtelijk gemaakt hoe wij deze acties uitvoeren en welke capaciteit en middelen daarvoor worden ingezet. Deze gegevens zijn gebaseerd op de periode voorafgaand aan dit programma, kunnen veranderen naar gelang de omstandigheden veranderen en zijn beeldvormend bedoeld.
< I N H OU D
Betrokkenheid creëren
Effectief handhaven
• voorzieningen • opruimen • informeren
• participatie activiteiten • communiceren/ interactie • eigenaarschap
• toezicht • waarschuwen • boetes
<
13
Basis op orde
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Alle acties VOOR EEN SCHONE STAD In Hoofdstuk 5 t/m 9 worden de volgende acties categorisch toegelicht.
Terugdringen van grof en fijn zwerfafval op straat
5
Terugdringen van zwerfafval in het groen en water
• Passende voorzieningen en regelgeving; • Efficiënt inzetten van de buurtserviceteams, inclusief onkruidbeheer; • Vroegtijdig meedenken over beheer bij herontwikkeling; • Participatieactiviteiten zoals de opruimdagen en de Gulden klinkerinitiatieven; • Bewustwordingsactiviteiten zoals onze campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten.
Terugdringen van zwerfafval op het strand
7
• Voldoende afvalbakken in de groengebieden; • Opruimen van zwerfafval en legen van afvalbakken in groengebieden; • Meer afvalbakken op barbecueplaatsen; • Het reinigen van water door te baggeren en floating islands; • Bewoners verenigen zich om zwerfafval uit parken en water te verwijderen; • Informatievoorziening, bijvoorbeeld met campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten; • Boswachters in de grote groengebieden.
6
Terugdringen van bijplaatsingen
• Voldoende afvalbakken op het strand; • Schoonmaakploegen op hoogtijdagen ’s nachts en de inzet van beachcleaners; • Bewoners en ondernemers helpen mee en spreken zich uit voor schone stranden; • Gemeente en ondernemers trekken samen op in meerjarige ambities duurzaamheid; • Bewustwordingsactiviteiten zoals onze campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten. • Boswachters in het Westduinpark.
8
• Voldoende ondergrondse restafvalcontainers en tijdig geleegd; • Actieplan Schone Stoep: Jaarlijkse uitvoering van pilots om aanpak te verbeteren; • Samenwerking met container coaches; • Informatievoorziening, bijvoorbeeld met campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht (in burger), waarschuwen, bestuursdwang en beboeten.
Straten schoon van zand en blad
9
14
< I N H OU D
<
• Veegvuil van straat verwijderen; • Elk najaar blad verwijderen en duurzaam verwerken; • Bewoners helpen mee om de straat schoon te houden; • Extra minicontainers beschikbaar; • Een signalerende functie vanuit Handhaving.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
5
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Acties GROF EN FIJN ZWERFAFVAL Terugdringen van grof en fijn zwerfafval op straat • • • •
Passende voorzieningen en regelgeving; Efficiënt inzetten van de buurtserviceteams, inclusief onkruidbeheer; Vroegtijdig meedenken over beheer bij herontwikkeling; Participatieactiviteiten zoals de opruimdagen en de Gulden klinkerinitiatieven; • Bewustwordingsactiviteiten zoals onze campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten.
Zwerfafval is afval dat mensen bewust of onbewust weggooien of achterlaten op plaatsen die daar niet voor bestemd zijn of door indirect toedoen of nalatigheid van mensen op die plaatsen is terechtgekomen (Monitoringprotocol zwerfafval, Landelijke meting schoonheidsbeelden en samenstelling, Rijkswaterstaat, 2019). Producten verworden tot zwerfafval wanneer meeuwen een huisvuilzak openpikken en het afval over de straat verspreiden, een blikje op straat wordt gegooid, met confetti of rijst wordt gestrooid, of wanneer een ballon wordt op- en losgelaten. Afval met een hoogte, breedte, lengte of diameter groter dan 10 cm, niet zijnde grofvuil zoals meubels noemen we grof zwerfafval. Fijn zwerfafval is afval met een hoogte, breedte, lengte of diameter groter dan 1 cm en kleiner of gelijk aan 10 cm.
Gevolgen
15
< I N H OU D
<
De gevolgen van zwerfafval zijn divers, het heeft een groot effect op de leefbaarheid in een omgeving, het verontreinigt de grond, de bestrating, het water en het groen in de stad en het trekt ongedierte aan. Bovendien werkt het zien van gebrek aan respect voor een legitieme norm, andere normovertredingen in de hand (Keizer, K. E. (2010). The spreading of disorder. Groningen: [s.n.].). Oftewel het bestaan van zwerfafval trekt meer vuil aan, men is eerder geneigd om zwerfafval te creëren in een vieze omgeving.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ANDERE THEMA’S
ACTIES
BIJLAGEN
Producten Rijkswaterstaat voert jaarlijks een landelijke monitor naar zwerfafval uit. In de monitor van 2018 benoemen zij de verhoudingen van verpakkingen ten opzichte van andere producten binnen het zwerfafval. Vervolgens hebben zij het klein en organisch afval gesorteerd in verschillende categorieën. Hetzelfde hebben zij gedaan met de drank- en eetverpakkingen.
Landelijke monitor zwerfafval – jaarrapportage 2019
32 van 47
Landelijke monitor zwerfafval – jaarrapportage 2019
Verdeling Klein en organisch afval en Materialen en overige verpakking
Procentuele verdeling Drank- en eetverpakking per subcategorie
Niet te specificeren; 4%
Metaal en overig; 4%
Kunststoffen verpakkingen; 11% Kauwgom; 13%
Papier: overig; 18%
Overige: rookwarenverpakkin…
Papier: reclamedrukwerk; 1%
Snoepen: snoepwikkels; 22%
Overig: plastic tas (winkel + markt); 1%
Sigarettenpeuken; 32%
Papier: Zakdoek; 2%
Take-away: bakjes; 2% Take-away: zakken; 3%
Overige: papier/karton; 4%
Papier: kranten; 0,2%
Drinken: glazen fles; 1%
Overig: kunststof ; 11%
Kunststoffen nietverpakkingen; 9%
Overig: glas; 2% Drinken: doppen/sluitingen; 8% Drinken: knijpverpakkingen; 1%
Snoepen: ijsstokjes/lollystokjes; 2% Take-away: overig ; 3%
Take-away: bekers; 6%
Overige: metaal/blik; 6%
Papier: bonnetjes ; 3%
33 van 47
Take-away: rietjes; 2%
Take-away: servetten; 5%
Voedselresten; 1%
Drinken: blikjes; 11%
Drinken: kunststof flesjes 1 liter of meer; 0,4%
Drinken: Drinken: kunststof drankenkartons; 1% flesjes < 1 liter; 5%
Grafiek 21: Verdeling verpakkingen in stuks per subcategorie
Grafiek 20: Verdeling niet-verpakkingen in stuks per subcategorie
Grafiek 21 laat zien dat subcategorieën Drinken (28%) en Snoepen (22%) het grootste Uit grafiek 20 blijkt dat de meerderheid van het zwerfafval binnen de hoofdcategorieën aandeel innemen. Verder bepaalt de subcategorie Take-away (10%) in behoorlijke mate ‘Klein en organisch afval’ en 'Materialen en overige verpakking’ bestaat uit de samenstelling. Sigarettenpeuken (32%), Papier overig (18%) en Kauwgom (13%). Vervolgens bepalen Zoals eerder benoemd doorlopen wij bij onze planvorming drie kolomKunststof niet-verpakkingen (9%) grotendeels de samenstelling. De politieke focus is speciaal gericht op de fracties blikjes, kunststof drinkflesjes (< 1 liter;
Integrale aanpak zwerfafval
men. Zo ook bij de aanpak van zwerfafval op en straat. integraliteit van degrafiek laat zien welke aantallen zijn 1 liter groter) De en plastic tassen. Onderstaande tijdens metingen in 2015 t/m 2019. Om een vergelijking met voorgaande aanpak reikt bij zwerfafval verder dan deaangetroffen gemeente endebewoners. jaren mogelijk te maken zijn voor 2018 en 2019 alleen de getelde hoeveelheden tijdens de vaste meetronden 3, 4 en 6 opgenomen. De getelde aantallen tijdens de extra meetronden zijn achterwege gelaten.
BASIS OP ORDE
De grafiek laat zien dat Blikjes het meest voorkomen en kunststof flessen ≥1 liter het minst. Voor de categorie Plastic tas is er een dalende trend zichtbaar. Bij de categorieën
16
< I N H OU D
<
Europese en nationale regelgeving helpt ons in de bestrijding van zwerfafval. Met de invoering van statiegeld op kleine flesjes vanaf 2021 zullen deze producten bijvoorbeeld minder vaak in het zwerfafval worden aangetroffen. Het verbod om single-use plastics te produceren zal tot eenzelfde gevolg leiden. Lokaal zorgen wij voor voldoende ORAC’s en worden deze voorzien van een vulgraadsensor. Wij plaatsen broodcontainers waar bewoners hun oude brood in kwijt kunnen om duurzaam te laten verwerken. Hiermee verminderen wij het weggooien van brood op straat en voorkomen daarmee dat plaagdieren op die plekken worden aangetrokken. Buurtserviceteams vegen de straten, verwijderen het zwerfafval en legen de afvalbakken. Ook verwijderen zij op bepaalde plaatsen kauwgom van straat en onkruid om daarin vastrakend zwerfafval te voorkomen. Zij zetten hun capaciteit steeds efficiënter in, waardoor kan worden ingespeeld op drukke dagen en locaties. Ondernemers informeren wij over de wijze waarop zij bedrijfsafval dienen af te laten voeren. Om schade aan fauna en plaagdieren te voorkomen, voeren wij bij overlast een analyse uit op basis waarvan wij maatregelen treffen zoals het instellen van een voederverbod. De basis hiervoor ligt in de Afvalstoffenverordening 2010 en in onze APV.
Bij nieuwe gebieden en herontwikkeling, houden wij gedurende het planproces zoveel mogelijk rekening met het toekomstig beheer van de locatie.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
BETROKKENHEID CREËREN Door betrokkenheid te creëren, streven wij naar het verlagen van de vervuilingsfrequentie op straat. De publiekcampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ is inmiddels een begrip in de stad. Met de serie van Afvalaanpakkers wordt op een laagdrempelige en positieve wijze gepresenteerdwat onze partners in de keten van Schoon doen om de stad schoon te houden en worden bewoners ook zelf aangespoord om zich in te zetten. Met een jaarlijkse cyclus van opruimdagen in de stad is elk stadsdeel voorzien van een aantal dagen per jaar waarop grofvuil in de wijk kan worden weggebracht. Aan bewoners wordt ter plekke advies gegeven over hoe om te gaan met hun overige afval. In september 2020 is met als start de World Cleanup Day de eerste Actieweek Schone Buurt van start gegaan, waarbij iedereen is uitgenodigd en gefaciliteerd om een steentje bij te dragen aan een schone stad. Deze Actieweek zal na een positief verloop jaarlijks worden herhaald. Door middel van natuur- en milieueducatie zetten wij op scholen in om de leerlingen te enthousiasmeren zorg te dragen voor hun stad. Ook op de stadsboerderijen vinden activiteiten plaats om Hagenaars te inspireren om hun woonomgeving schoon te houden. Op het platform Haagse Handen worden verhalen verteld om betrokken bewoners te enthousiasmeren.
Wij merken dat steeds meer bewoners zich in het onderwerp interesseren en zich inzetten om de straat schoon te houden. We richten een speciaal team in binnen de gemeente die bewonersinitiatieven op het gebied van schoon (inclusief containercoaches) optimaal gaat faciliteren. Betrokken bewoners met een goed initiatief in de straat kunnen in aanmerking komen voor een gulden klinker, met een bijbehorende waardebon voor 1000 euro. Met dat geld kan men bij de gemeente dingen of diensten kopen die de buurt nog schoner, veiliger of gezelliger maken. Er zijn inmiddels heel wat gulden klinkers ingestraat.
EFFECTIEF HANDHAVEN Bij het stellen van regels is toezicht en handhaving op deze regelgeving een onmisbare schakel van het geheel. Onze handhavers zijn zichtbaar in de stad aanwezig. Operationeel aangestuurd door de politie, werken zij dagelijks in alle stadsdelen. Zij reageren op overlastmeldingen en kennen de hotspots, zoals winkelcentra en snoeproutes. Doordat hun inzet deel uitmaakt van een integrale afvalaanpak, verschilt hun inzet van extra toezicht op bepaalde locaties, tot waarschuwen en beboeten.
17
< I N H OU D
<
Het opleggen van boetes voor zwerfafvalovertredingen is niet altijd gemakkelijk, men is geneigd zich te gedragen met een handhaver in de buurt. Om die reden is de aanwezigheid en perceptie van toezicht ook van groot belang.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
HOE MAKEN WE DEN HAAG SCHOON?
Formatie Formatie BST
Ongeveer 500 mensen in de Buurtserviceteams (BST) verdeeld over 55 soms overlappende shifts
Op groot materieel
80 mensen
Voor onkruid
45 mensen
Inzet Inzet BST
van dagelijks in meest vervuilde wijken naar eens in de zoveel dagen in schonere wijken.
Inzet onkruid
alle stadsdelen 1 keer per jaar.
Hofstad centrum
7 dagen per week, van 5:00 – 19:00 of sluitingstijd op koopavond (eerste uren machinaal, daarna BST).
Hofstad Scheveningen
7 dagen per week, van 5:00 – 19:00 en bij mooi weer tot 23:00 (eerste uren machinaal, daarna BST).
Hofstad Kijkduin
7 dagen per week, tijden afgestemd op drukte.
Winkelcentra
7 dagen per week afvalbakken legen en verwijderen zwerfafval bij afvalbak.
Materieel Veegmachines
20 stuks (in blad- en vuurwerkseizoen huren we er 9 extra)
Beachcleaners
6 stuks, getrokken door 6 tractors (waarvan 3 gehuurd) – 4 op Noorderstrand en 2 op Zuiderstrand (drukke gebieden en spotgewijs), in het laagseizoen verwijderen zij aangespoeld zwerfafval.
LM tracks
8 stuks voor onkruidverwijdering, rolborstelwerk in bladtijd, of aan de kust om zand te verwijderen.
Kraancombinaties
2 stuks om afvalbakken op het strand te legen, in laagseizoen verwijderen zij aangespoeld zwerfafval.
Afvalbakken strand
10 x 3000 liter en 70 x 1750 liter en 220 x 300 liter
18
< I N H OU D
<
N.B. Gebaseerd op reguliere situatie 2019/2020 voorafgaand aan Covid-19 maatregelen
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
6
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Acties ZWERFAFVAL OP HET STRAND Terugdringen van zwerfafval op het strand • Voldoende afvalbakken op het strand; • Schoonmaakploegen op hoogtijdagen ’s nachts en de inzet van beachcleaners; • Bewoners en ondernemers helpen mee en spreken zich uit voor schone stranden; • Gemeente en ondernemers trekken samen op in meerjarige ambities duurzaamheid; • Bewustwordingsactiviteiten zoals onze campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten. • Boswachters in het Westduinpark.
Met onze 11 kilometer lange kustlijn is het strand een belangrijk deel van de stad. Het kustgebied zorgt voor toerisme en biedt huisvesting aan vele dieren in de duinen en in zee. Voor mens, natuur en dier en is het van groot belang om dit gebied schoon te houden. Ook strandtenthouders hebben belang bij een schoon strand als visitekaartje voor hun terras. Bovendien hebben hun klanten–als liefhebbers van het strand–de natuur en het behoud daarvan vaak hoog in het vaandel staan.
19
< I N H OU D
<
Afvalbakken op het strand
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
BASIS OP ORDE Op het strand staan ruim 400 afvalbakken van 300, 1500, 1750 of zelfs 3000 liter. De totale capaciteit bedraagt ruim 200.000 liter. Ook zijn er 19 speciale afvalsorteerstraatjes bij de opgangen voor glas, papier, plastic verpakkingen/blik/drinkpakken en restafval van het strand. Het scheiden van verschillende soorten afval wordt hiermee gestimuleerd. De Haagse stranden worden door het Haags Veegbedrijf schoongemaakt, in het hoogseizoen en op topdagen gebeurt dit ’s nachts, waardoor het strand overdag schoon en toegankelijk is voor bezoekers. Het schoonmaken gebeurt met 6 speciale beachcleaners en 2 vrachtwagens. Beachcleaners zijn grote zeefmachines die worden getrokken door een tractor. De bovenstelaag van het zand wordt gezeefd, het afval blijft in de zeef en wordt afgevoerd terwijl het zand weer op het strand terechtkomt. Delen van het strand waar ter bescherming van de ecologische waarden niet machinaal wordt gereinigd, worden handmatig geschoond. In de winterperiode gaat het Haags Veegbedrijf het strand op om materiaal zoals aangespoelde pallets, netten, stukken hout en plastic van het zand te verwijderen.
BETROKKENHEID CREËREN Gelukkig voelen veel mensen zich betrokken bij onze kust. Met de jaarlijkse summer challenge van TrashUre Hunt wordt door ongeveer 1.500 mensen meegeholpen met het schoonmaken van het strand. Daarnaast kan door de inzet van de Grondstofjutters bij 14 strandpaviljoens een juttas worden opgehaald om zwerfafval te verzamelen en in te leveren in ruil voor een kopje koffie. Het strand roept op tot innovatieve ideeën, wij volgen deze ontwikkelingen vanuit de Keten Schoon met belangstelling. Onze Haagse ‘duurzaamheidskring Strandpaviljoens’ startte in 2019 de plastic vrije terras actie, waarmee een groot aantal strandpaviljoens kenbaar maakte dat zij single-use-plastics van hun terras zouden weren. Met ondernemersverenigingen en strandondernemers werken wij aan een kwaliteitsconvenant met als doel om de meest gewaardeerde badplaats van Noordwest Europa te worden (RIS 305856). Samen zorgen voor een schoon strand is hier onderdeel van. In totaal zijn er 18 Haagse strandpaviljoens gecertificeerd met Green Key. Zij zetten zich als bedrijf in voor duurzaamheid en werken onder andere samen aan afvalreductie. Met de publiekscampagne zetten wij in om bezoekers van het strand bewust te maken van hun gedrag.
EFFECTIEF HANDHAVEN
20
< I N H OU D
<
Ook op het strand is het van belang dat mensen zich aan de regels houden. Het is verboden om zwerfafval te veroorzaken, dus afval achterlaten na een stranddag is niet de bedoeling. Onze handhavers zijn daarom op het strand te vinden. De boswachters van de Handhavingsorganisatie houden toezicht in het duingebied.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
7
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Acties
ZWERFAFVAL IN HET GROEN EN WATER Terugdringen van zwerfafval in het groen en water • • • • •
Voldoende afvalbakken in de groengebieden; Opruimen van zwerfafval en legen van afvalbakken in groengebieden; Meer afvalbakken op barbecueplaatsen; Het reinigen van water door te baggeren en floating islands; Bewoners verenigen zich om zwerfafval uit parken en water te verwijderen; • Informatievoorziening, bijvoorbeeld met campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht, waarschuwen en beboeten; • Boswachters in de grote groengebieden.
Wij zijn trots op het Haagse groen en het water in de stad. Zowel het groen als het water vormen een belangrijke plaats voor dieren in het wild en gelijktijdig een mooie en fijne plek om te recreëren. Mens en dier hebben behoefte aan deze ruimte in een drukke stad als Den Haag. Het groen en water wordt met zorg beheerd en we houden toezicht om het schoon, veilig en toegankelijk te houden.
Landgoed Clingendael
Zwerfafval en hondenpoep in het groen
21
< I N H OU D
<
Zwerfafval verontreinigt ook de bodem van de Haagse parken, bossen, duinen en landgoederen. Wanneer een drankverpakking zoals een blikje, dat dat niet wordt opgemerkt en niet wordt opgeruimd, kan het wel 50 jaar duren voordat het is afgebroken. Zelfs hondenpoep is – naast dat het veel overlast veroorzaakt – slecht voor de natuur. Het verrijkt de bodem ongewenst, waardoor verruiging optreedt. Wanneer de groengebieden vrij blijven van afval en hondenpoep kan iedereen er optimaal van genieten.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Barbecueafval In de zomermaanden wordt massaal gebarbecued en dit gebeurt ook in onze groengebieden. Barbecueën leidt echter ook tot overlast, er wordt vuur gemaakt en dat kan de beplanting beschadigen. Plastic bestek en servetten blijven achter als zwerfafval en etensresten trekken plaagdieren aan. Om die reden zetten wij specifiek in op het tegengaan van barbecueafval.
Het Haagse water Onze sloten, grachten en vijvers zijn onderdeel van het ecosysteem. Samen met het hoogheemraadschap van Delfland beheren wij het water zodat de kwaliteit op peil blijft of verbeterd. Zwerfafval dat in een sloot terecht komt, blijft daar vaak lang in liggen. Een deel van het zwerfafval hoopt zich op in de hoeken van de sloot en toont onplezierig. Een ander deel van het vuil, vooral plastic, lijkt tijdelijk te ‘verdwijnen’ doordat het zinkt en met algen begroeid raakt. Wanneer de algen in het voorjaar zuurstof produceren, trekken de belletjes dat vuil weer naar de oppervlakte. Afval in het water oogt onverzorgd en is gevaarlijk voor dieren, zij eten het op of raken erin verstrikt. Bovendien valt het plastic zwerfafval uiteindelijk uiteen in microplastics, kleine kunststofdeeltjes die niet meer afbreken.
BASIS OP ORDE
22
< I N H OU D
<
Recreanten kunnen hun afval kwijt in de afvalbakken die daarvoor in de groengebieden zijn geplaatst. Ook hondenbezitters kunnen deze bakken in het kader van de opruimplicht gebruiken. Den Haag Werkt zorgt dat de afvalbakken worden geleegd en het zwerfafval in het groen wordt opgeruimd. Op speciale barbecueplekken in het Westbroekpark, het Zuiderpark en de Uithof zijn extra afvalbakken geplaatst. Wij verstrekken informatie over de wijze waarop bewoners kunnen barbecueën zonder schade aan het gras toe te brengen. Op een aantal plaatsen geven wij aan dat barbecuen ongewenst is. Het oppervlaktewater maakt Den Haag Werkt voor ons in samenwerking met het hoogheemraadschap van Delfland schoon van drijfvuil. Het Hoogheemraadschap zelf is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en zorgt voor bijvoorbeeld tijdig baggeren. Ook wordt geëxperimenteerd met floating islands. Dit systeem werkt goed tegen zwevende plastic delen in water. Met een constructie in het water wordt plastic afval opgevangen dat door stroming en wind rondzwerft. Van dit plastic worden weer kleine, drijvende eilandjes gemaakt. Over het schoonhouden van groen en water wordt door ons gecommuniceerd vanuit de publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ en via de website, bijvoorbeeld over de opruimplicht.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
BETROKKENHEID CREËREN Bewoners helpen ons om de groengebieden en Haagse wateren schoon te houden. Niet alleen door afval op de juiste wijze weg te gooien, maar ook door te helpen met opruimen. Buurtbewoners verenigen zich om het zwerfafval uit nabij gelegen parken te verwijderen. Daarnaast vinden er initiatieven op het water plaats, zoals het afval verwijderen uit de grachten vanaf een supboard en enkele initiatieven zoals op de Van Baaklaan, Güntersteinweg, Margarethaland, Nieuw Waldeck en Erasmusweg. Wij zijn als gemeente betrokken bij de Green Deal Visserij, daarmee stimuleren wij de visserijsector om bij te dragen aan een schone zee. Schepen slaan hun afval zoveel mogelijk gescheiden op en geven dit apart af in de haven. De afvalstromen die gescheiden worden, zijn: huishoudelijk afval, het fishing for litter afval en afval uit de bedrijfsvoering en vistuig. Een aantal rondvaartondernemers verwijdert uit eigen beweging het zwerfvuil uit onze grachten. Wij ondersteunen de initiatieven door de Green Deal Visserij en door bewoners van informatie te voorzien of gereedschappen ter beschikking te stellen.
EFFECTIEF HANDHAVEN Onze boswachters richten zich op de handhaving van regelgeving in de groengebieden. Zij houden toezicht, waarschuwen en beboeten waar nodig. Natuurlijk hebben de boswachters ook een signalerende functie. De Handhavingsorganisatie controleert daarnaast recreatievaartuigen, met name in de stadsdelen waar overlast wordt geconstateerd.
HOE MAKEN WE HET WATER SCHOON? Inzet Verwijderen zwerfafval uit oevers en watergangen
4 ploegen van Den Haag Werkt met praktijkkennis over wind en stroming
Verwijderen kroos en algen
April-september 3 ploegen van Den Haag Werkt in Loosduinen, Segbroek, Mariahoeve en de omgeving van de Groothertoginnelaan
Materieel
23
< I N H OU D
<
Speciaal ontwikkelde aluminium kroosscheppen en een scherm om kroos bij elkaar te drijven.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
DOELSTELLING
INLEIDING
8
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
Acties BIJPLAATSINGEN Terugdringen van bijplaatsingen • Voldoende ondergrondse restafvalcontainers en tijdig geleegd; • Actieplan Schone Stoep: Jaarlijkse uitvoering van pilots om de aanpak te verbeteren; • Samenwerking met container coaches; • Informatievoorziening, bijvoorbeeld met campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’; • Handhaving door toezicht (in burger), waarschuwen, bestuursdwang en beboeten.
24
< I N H OU D
<
Afval op straat is al jaren een grote ergernis van veel bewoners; het zorgt voor een vervuild straatbeeld en het kan ongedierte aantrekken. Bijgeplaatst afval spant daarbij de kroon. Het is niet toegestaan, ongewenst en leidt tot overlast. Het bijplaatsen van afval is bovendien onnodig. Met de komst van de ondergrondse restafval containers (ORAC’s) hoeven huisvuilzakken niet meer op straat gezet te worden. ORAC’s worden regelmatig geleegd en mocht een container onverhoopt toch vol of defect zijn, is er een andere ORAC in de buurt. Grofvuil kan bij een afvalbrengstation worden ingeleverd of gratis op afspraak worden opgehaald. Ondanks deze voorzieningen treffen wij in sommige wijken toch veel bijgeplaatst afval aan. Het bijgeplaatst afval bestaat uit zakken, dozen, klein grofvuil zoals een strijkplank die niet in een ORAC past en groot grofvuil zoals een bankstel of een hele huisraad. Met de toename van bestellingen via internet, is het aantal dozen op straat toegenomen. Op sommige plaatsen in de stad zien wij dat er vooral in het weekend veel door particulieren wordt bijgeplaatst, bijvoorbeeld in de buurt van glas- en papiercontainers bij winkelcentra. Op andere plaatsen lijkt het bijplaatsen een relatie te hebben met bedrijvigheid zoals onjuist aangeboden bedrijfsafval rondom markten op marktdagen.
Wij registeren dagelijks hoeveel bijgeplaatst afval wij uit de stad weghalen, waardoor wij ook de ongeveer 120 hotspots in kaart hebben. Op deze locaties ruimen wij extra op en onderzoeken de meest effectieve maatregelen.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
BASIS OP ORDE Het afvoeren van bedrijfsafval is een verantwoordelijkheid en verplichting voor ondernemers. Hierover wordt voorgelicht en ondernemers worden gecontroleerd. Voor huishoudelijk afval van bewoners voorziet de gemeente in afvalvoorzieningen en -inzameling. Hier zijn regels voor: Al het huishoudelijk restafval gaat in een ondergrondse verzamelcontainer, of op een vaste dag op straat, in een minicontainer, laadkist of zak. Waar nodig of mogelijk worden fracties huisvuil gescheiden ingezameld. Zo zijn er aparte containers voor papier, glas, textiel, metaal en afgedankte elektrische apparatuur. Grofvuil kan op afspraak aan huis worden opgehaald of naar een afvalbrengstation worden gebracht. Wij informeren iedereen hier regelmatig over. De Haagse Milieuservices (HMS) zamelt al het huishoudelijk afval in. Naast hun reguliere inzet, leidt het illegaal bijplaatsen van afval ertoe dat dat wij hen ook daarop hebben moeten inzetten. Samen met het Haags Werkbedrijf (HWB) ruimt HMS alle bijplaatsingen op. Dit vindt elke werkdag plaats en op bepaalde locaties gebeurt dat ook in het weekend. De buurtserviceteams krijgen indirect ook met bijplaatsingen te maken, door het zwerfafval wat ontstaat als gevolg van bijgeplaatste zakken die door dieren worden opengemaakt of afval dat wegwaait. Met het ‘Actieplan Schone Stoep’ (RIS 305593) voeren wij jaarlijks 6 pilots uit.
Wanneer deze pilots een positief resultaat hebben, wordt onderzocht hoe wij de elementen daarvan in de basisaanpak kunnen opnemen.
BETROKKENHEID CREËREN Met de videoserie Afvalaanpakkers van de campagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’, zetten wij uitgebreid in op het bijplaatsingsprobleem. Zo worden bewoners bewust gemaakt van hun gedrag; ‘een zak hoort in de bak’. Acties als ‘ORAC in the garden’ zijn gericht op het vergroten van eigenaar schap en samenwerking tussen gemeente en bewoners om de stad schoon te houden. Wij prijzen ons als stad gelukkig met het grote aantal containercoaches. Zij zetten zich in om de container in hun straat schoon te houden. Met een veelheid aan activiteiten gaan wij de strijd tegen illegaal bijplaatsen van afval op een positieve manier aan. Het is in ieders belang dat dit gedrag verandert. Wij weten dat gedragsveranderingsactiviteiten worden versterkt wanneer de basis op orde is. Dit houdt in dat de container goed functioneert en schoon is, de stickers met een begrijpelijke boodschap over wat wel/niet mag erop zitten, de omgeving wordt schoongehouden en er tijdig vuil wordt opgehaald. Natuurlijk heeft dit de komende jaren onze volle aandacht. Vanuit het ‘Actieplan Schone Stoep’ worden verschillende projecten opgestart, zoals de wijkambassadeurs. Daarnaast worden voor bereidingen getroffen voor een bewonersinitiatief in ‘21/’22.
EFFECTIEF HANDHAVEN
25
< I N H OU D
<
Bijplaatsen van afval wordt niet geaccepteerd. Onze handhavers informeren en waarschuwen, maar leggen ook een boete op wanneer zij een overtreding kunnen constateren. De medewerkers openbare ruimte van het Haags Werkbedrijf onderzoeken de verkeerd aangeboden zakken en dozen naar adresgegevens en stellen hiervan rapportages op. Opruimkosten worden op basis van deze rapportages door de Handhavingsorganisatie verhaald bij de overtreder. Het proces dat voor het tot stand komen van de besluiten nodig is, wordt de komende jaren versterkt. Vanuit het ‘Actieplan Schone Stoep’ een pilot worden gestart waarbij probleemlocaties in beeld worden gebracht en handhavers buiten kantoortijden in burger zullen optreden.
P R O G R A M M A – S C H O N E STA D D E N H A A G 2021-2022
INLEIDING
DOELSTELLING
ONTWIKKELINGEN
UITVOERING
ACTIES
ANDERE THEMA’S
BIJLAGEN
HOE IS ONZE BASISAANPAK BIJPLAATSINGEN VORMGEGEVEN? Haags Werkbedrijf
Formatie
Ongeveer 30 medewerkers openbare ruimte (HWB) verwijderen en onderzoeken bijplaatsingen Werkzaam in ongeveer 14 ploegen van tweetallen per voertuig
Inzet*
Ingezet naar gelang het aanbod bijplaatsingen en/of MOR meldingen in een bepaald stadsdeel.