RIS306993 Afdoening motie Stop malafide bewindvoerders

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10062316 RIS306993 Contactpersoon

Rutger Schoenmakers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

22 februari 2022

E-mailadres

Rutger.schoenmakers@denhaag.nl Onderwerp

Afdoening motie ‘Stop malafide bewindvoerders’

Uw raad heeft bij de bespreking van het voorstel van het college inzake Beleidsplan Schuldhulpverlening Den Haag 2020-2024 (RIS306234) op 25 november 2020 de door het raadslid mevrouw Holman ingediende motie ‘Stop malafide bewindvoerders’ (RIS306993) aangenomen. De motie luidt als volgt: Constaterende, dat: • malafide of slecht functionerende bewindvoerders in de schuldhulpverlening nog steeds een probleem zijn, en mensen in een kwetsbare financiële posities hier de dupe van worden; • er tot op heden geen bindend, uniform keurmerk is ontwikkeld die erop toeziet dat bewindvoerders aan concrete, kwalitatieve eisen moeten voldoen; • in verschillende gemeentes, waaronder in Groningen en Hengelo, is gestart met het aanbieden van bewindvoering vanuit de gemeente wanneer mensen hier aanspraak op maken via de bijzondere bijstand, zodat de gemeente meer grip heeft op de kwaliteit van de bewindvoering.

Overwegende, dat: • in het Beleidsplan verschillende stappen worden genoemd om bewindvoering te verbeteren, waaronder betere samenwerking met (de brancheorganisatie van) bewindvoerders en de rechtbank, en tot een convenant komen met bewindvoerders in Den Haag; • de optie om bewindvoering naar de gemeente toe te halen in dit Beleidsplan niet wordt overwogen; • het nuttig zou zijn om in kaart te brengen wat de voor- en nadelen zijn om als gemeente zelf bewindvoering aan te bieden, wat de ervaringen zijn in gemeentes die dit reeds doen, en wat ervoor nodig is om dit in Den Haag mogelijk te maken, zodat de gemeente snel hierop zou kunnen overstappen als de in het Beleidsplan genoemde stappen tot te weinig resultaat leiden. Verzoekt het college: • te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn om als gemeente zelf bewindvoering aan te bieden, wat de ervaringen zijn van gemeentes die hiermee gestart zijn, wat ervoor nodig zou zijn om dit ook in Den Haag mogelijk te maken, en de raad hierover te informeren; • te onderzoeken of het convenant dat volgend jaar met bewindvoerders wordt opgesteld bindend gemaakt kan worden zodat deze aan kwalitatieve eisen gebonden zijn;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10062316

•

na te gaan of aangesloten bewindvoerders van een keurmerk kunnen worden voorzien zodat deze kwaliteitsgarantie zichtbaar is voor schuldenaars en andere instanties;

Het college informeert de raad over de afdoening van deze motie als volgt. In het beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024 heeft het college de visie ten aanzien van het bieden van beheer van de persoonlijke financiën toegelicht. Met als uitgangspunt: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We kijken per persoon wat passend is. Dat dient zorgvuldig te gebeuren. Te lichte dienstverlening kan ertoe leiden dat iemand toch nog in de financiële problemen komt, te zware dienstverlening neemt de autonomie en initiatief bij de inwoner weg. Dat kan tot conflicten tussen inwoner en dienstverlener leiden of tot een te grote afhankelijkheidsrelatie Een samenwerkingsconvenant tussen de gemeente en bewindvoerders maakt onderdeel uit van deze gemeentelijke visie op kwalitatief en proportioneel financieel beheer. In de armoedebrief 2021-2022 wordt eveneens aandacht besteed aan het samenwerkingsconvenant en de Schuldenrechter in relatie tot de bredere doelstellingen van het armoede- en schuldenbeleid. Er zijn de afgelopen periode goede en intensieve gesprekken gevoerd met bewindvoerders en de brancheverenigingen1 en we zien dat er onder hen draagvlak is om tot goede afspraken en kwaliteitseisen te komen. In het tussenbericht van 29 december 2020 werd eerder aangegeven dat de verwachting was dat er in het 4de kwartaal van 2021 een convenant zou worden opgeleverd.

Dit is een concept convenant geworden dat in de eerste helft van 2022 wordt afgerond met de betrokken partijen De formele afdoening van uw motie heeft daarom langer dan verwacht in beslag genomen. Het convenant heeft als uitgangspunt dat we samen met de bewindvoerder de inwoner bij wie het onvermogen de eigen financiële belangen waar te nemen naar verwachting van tijdelijke aard is een vorm van financiele ondersteuning te bieden die zo licht als mogelijk is en zo zwaar als nodig. Daarbij werken de partijen samen om zo optimaal mogelijk aan te sluiten op de hulpvraag van de inwoner met (het risico) op financiele problemen. Het convenant kent een basis van vertrouwen in elkaars inzet en expertise maar verbindt ook consequenties mocht deze inzet en expertise onvoldoende zijn. Inzet van gemeentelijk beschermingsbewind De meest verregaande maatregel bij het financieel beheer is beschermingsbewind. Het afgelopen jaar is beschermingsbewind vaker in de raad besproken. Ook landelijk zien we dat dit onderwerp leeft. Dit gaat voor wat betreft de gemeenten vaak over de kostenkant (bijzondere bijstand), maar ook de kwaliteit van het bewind zelf en de beperkte controle die de rechter hier op heeft zijn veel gehoorde geluiden. Op dit moment bedienen we met het gemeentelijk beschermingsbewind slechts een fractie van de markt voor langdurig beschermingsbewind.

De caseload van gemeentelijk beschermingsbewind bedraagt ca. 150 onderbewindgestelden. We verstrekken bijzondere bijstand voor ruim 3000 onderbewindgestelden die door een marktpartij worden geholpen. Onze toegevoegde waarde als gemeentelijke beschermingsvoerder zit niet in het bedienen van een klein deel van de markt. We willen met onze bewindvoerders toegroeien naar kortdurend bewind voor inwoners bij wie de verwachting is dat ze na enige tijd richting lichtere vormen van financieel beheer kunnen. Binnen deze samenwerking kunnen de externe beschermingsbewindvoerders ook afschalen door middel van overdracht naar de gemeente door bijvoorbeeld inzet van budgetbeheer en/of trainingen om de financiële zelfredzaamheid te bevorderen.

Er is gesproken met individuele bewindvoerderskantoren, HORUS en LOBCM. Het LOBCM is een overkoepelend overlegorgaan tussen brancheverenigingen en ketenpartners

1

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10062316

Samenwerking met bewindvoerders Omgekeerd kunnen we vanuit de gemeente opschalen naar de externe bewindvoerders, mocht blijken dat iemand gebaat is bij langdurig of meer gespecialiseerd beschermingsbewind. Dat betekent concreet een taakverschuiving van de gemeentelijke beschermingsbewindvoerders. Zij zullen hun caseload met langdurig onderbewindgestelden afbouwen en inzetten op adviseren en kortdurend bewind. Daarmee kunnen we meer mensen voor een kortere periode voorzien van gemeentelijk beschermingsbewind met uitstroompotentieel. De gemeente Den Haag kiest voor een intensieve samenwerking met zowel de rechtbank als de bewindvoerdersbranche om tot een zo optimaal mogelijk stelsel van financieel beheer te komen. Ervaringen andere gemeenten Gemeenten die een meer concurrerende route ten opzichte van de marktpartijen hebben gekozen hebben hun businesscase minder gunstig gekregen dan verwacht (Groningen2), leveren onvoldoende kwalitatief bewind (Deventer3) of worden zelfs door de rechtbank teruggefloten (Den Bosch4).In Dordrecht lijkt er een succesvolle aanpak te bestaan met eigen beschermingsbewind. Het gaat hier vooralsnog om een beperkt aanbod (op dit moment rond de 125 onderbewindgestelden) specifiek voor bewindvoering bij problematische schulden. Deze groep krijgt in Den Haag ook gemeentelijke budgetbeheer en indien nodig bewindvoering aangeboden.

Inwoners van Dordrecht hebben de keuze tussen gemeentelijk bewind of een marktpartij. Het leeuwendeel van de bewindvoering wordt nog door marktpartijen uitgevoerd.5 We volgen de ontwikkelingen in Dordrecht met belangstelling. Aansluitend op de afspraken met de rechtbank via de pilot Schuldenrechter6 hebben we in 2021 flinke stappen gezet richting een convenant met de bewindvoerders in Den Haag. Den Haag is niet de eerste gemeente met een samenwerkingsconvenant. Onder andere Almere, Rotterdam, Tilburg en Arnhem werken al met een samenwerkingsconvenant. Uit evaluaties blijkt dat de kwaliteit, samenwerking en/of uitstroom dankzij het convenant is toegenomen.78 Kwaliteitskeurmerk De motie roept op om bewindvoerders van een keurmerk te voorzien. Dit keurmerk is er feitelijk al. De bewaking op de kwaliteit van de bewindvoerdersbranche wordt gedaan door het landelijk kwaliteitsbureau CBM vanuit de rechtspraak. Professionele curatoren, beschermingsbewindvoerders en mentoren moeten jaarlijks aantonen dat zij nog steeds voldoen aan de kwaliteitseisen. Het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM voert de handhavingscontrole uit. In het samenwerkingsconvenant is een van de vereisten dat de beschermingsbewindvoerder is ingeschreven bij het CBM.

2 Dagblad van het Noorden, Uitvoering beschermingsbewind gemeente Groningen vertraagd. Rekenkamer verbaasd dat

gemeente de ontwikkeling van mensen met schulden niet monitort, 2021 3 Binnenlands Bestuur, Rechter: Deventer heeft bewindvoering niet op orde, 2021 4 Uitspraak Rechtbank Rotterdam, 2021 5 https://www.drechtsteden.net/nieuws/bewindvoering-in-eigen-beheer-werpt-zijn-vruchten-af-2022-01-21 6 RIS306234 7 https://vng.nl/sites/default/files/2020-11/toelichting-op-het-adviesrecht-gemeenten-bij-schuldenbewind.pdf 8 https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Zeeland-West-

Brabant/Nieuws/PublishingImages/Evaluatierapport%20pilot%20T-aanpak%20Schuldenbewind%20%20december%202019.pdf

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10062316

Brancheverenigingen zijn betrokken bij het samenwerkingsconvenant zodat hun kwaliteitsvisie ook onderdeel vormt van de afspraken tussen gemeente en bewindvoerders. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4