RIS306660 Reactie college op initiatiefvoorstel Actieplan Energiearmoede

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10087248 RIS306660 Contactpersoon

Bob de Levita Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

15 juni 2021

Bob.delevita@denhaag.nl

Onderwerp

Reactie college op initiatiefvoorstel Actieplan Energiearmoede

Op 2 november 2020 is het initiatiefvoorstel van het gemeenteraadslid L. Arp genaamd ‘Actieplan Energiearmoede’ (RIS306660), aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. In het initiatiefvoorstel worden 11 maatregelen voorgesteld om de energiearmoede in Den Haag tegen te gaan. Hierbij biedt het college het advies over het initiatiefvoorstel aan uw raad aan. Het college spreekt waardering uit voor het initiatiefvoorstel. Net als op andere plekken zijn in Den Haag de kansen en gevolgen van de energietransitie niet voor iedereen gelijk. Daar hebben we aandacht voor. Hieronder wordt per onderdeel van het initiatiefvoorstel een preadvies gegeven. Op meerdere punten wijkt het college af van het voorgesteld concept-raadsbesluit. 1. Een tegemoetkoming op te stellen voor hoge energierekeningen door de coronacrisis; Advies dit dictum niet over te nemen: COVID-19 heeft er landelijk toe geleid dat energielasten zijn opgelopen bij veel huishoudens. Het waarborgen van het bestaansminimum is inkomenspolitiek en landelijk beleid. Door de G4, de VNG en Divosa wordt armoedebestrijding continu bij het Rijk onder de aandacht gebracht. De gevolgen van de COVID pandemie geeft extra aanleiding om hier aandacht voor te vragen. Met de kosteloze installatie van energiebesparende maatregelen draagt het college bij aan energiebesparing, meer comfort en het verlagen van de energierekening.

Inmiddels hebben ruim 5000 inwoners meegedaan met deze actie. De meerderheid van de deelnemers was huurder. De gemeente heeft gericht bewoners met een laag inkomen benaderd. Zo zijn er winterklaaracties gehouden in onder andere de Stieltjesstraat en zijn gebruikers van de voedselbank benaderd. Bij de benadering van deze inwoners werkt de gemeente samen met stichting Aardewerk, Duurzaam Den Haag, woningcorporaties en welzijnsstichtingen. Daarnaast worden speciale promotieacties voor de gratis energiebesparende maatregelen en energiebespaarworkshops voor Ooievaarspashouders georganiseerd. Dit zijn cursussen waar deelnemers praktische tips krijgen om energie te besparen. Deelnemers aan de energiebespaarworkshops kunnen een koelkast winnen. Om minima te helpen bij het besparen wordt ondersteuning geboden bij het overstappen van energieleverancier.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

10087248

De gemeentelijke Helpdesk Geldzaken vervult hierbij een belangrijke rol. De Helpdesk ontwikkelt een ‘Stappenplan overstappen’. Dit stappenplan wordt binnenkort beschikbaar gesteld in de Hou van je Huis informatiepunten en op de website duurzamestad.denhaag.nl. Naast het ondersteunen bij het oversluiten van een energiecontract kan ook naar het energieverbruik zelf worden gekeken. Hier wordt specifiek aandacht aan besteedt bij de installatie van de energiebesparende maatregelen en de energiebespaarworkshops. 2. Een regeling op te stellen waarbij de gemeente collectief schone en lokaal geproduceerde energie inkoopt voor Ooievaarspas houders, vergelijkbaar met de gemeentelijke zorgverzekering; Advies dit dictum aangepast over te nemen: Het college wil graag de inkoop van schone energie aanmoedigen en vindt het belangrijk dat alle inwoners, dus ook de Ooievaarspashouders, daaraan mee kunnen doen. Uit eerdere ervaringen met collectieve inkoop voor minima bleek dat een inkoopactie die enkel gericht is op minima niet leidt tot een aantrekkelijke aanbieding. Het college zal daarom voor alle Haagse inwoners die dat willen collectief schone en lokale energie in gaan kopen.

Door een collectieve inkoop te organiseren voor alle inwoners wordt het ook voor de Hagenaar met een kleine beurs aantrekkelijk om over te stappen op groene energie en krijgt de lokale opwekking van schone energie een impuls. Het college zal deze collectieve energie-inkoop onder de aandacht brengen bij de Ooievaarspashouders. 3. Te onderzoeken of de gemeente samen met de woningcorporaties een energiecoöperatie op kan zetten waar de gemeente eigenaar c.q. partner van is. De woningcorporaties stellen hun daken beschikbaar, waarna de gemeente via een revolverend fonds investeert in de installatie van de zonnepanelen. De kosten voor de installatie vloeien terug via de lidmaatschapsgelden van de energiecoöperatie; Advies dit dictum aangepast overnemen: Revolverend investeren in zonnepanelen kan al via het Energiefonds Den Haag (ED-fonds). Een nieuw revolverend fonds is dus niet nodig. Woningcorporaties zijn al aan de slag met zonnepanelen op hun daken. Staedion heeft zichzelf tot doel gesteld om duizend huishoudens per jaar op zonnepanelen aan te sluiten. Met Haag Wonen en Vestia wordt gesproken over uitbreiding van zonnepanelen op hun daken. Haag Wonen heeft in 2020 twee pilots met zonnepanelen uitgevoerd en kijkt nu hoe verdere uitrol van zonnepanelen in haar beleid opgenomen kan worden.

Het college volgt dit met belangstelling en wil hier komend jaar prestatieafspraken over maken met Haag Wonen. De financiële positie van Vestia maakt investeren in zonnepanelen voor hen lastig. Het college zet daarom in op het gebruik van daken van Vestia door energiecoöperaties, waar huurders lid van kunnen worden. De insteek is dat de huurders zo direct kunnen profiteren (dus geen dak-gebruik door derden). Diverse partijen in de stad, onder andere Duurzaam Den Haag en Haagse Stroom zijn bezig met zonnepanelen via een energiecoöperatie. Deze eerste experimenten zijn specifiek gericht op mensen met een kleine beurs en worden op een aantal daken van gemeentelijk vastgoed gerealiseerd. Het college ondersteunt dit en volgt de ontwikkelingen met interesse. Mogelijk is deze werkwijze bij een succesvol resultaat ook interessant voor toepassing op daken van woningcorporaties ten gunste van huurders. Parallel werkt het college ook samen met de provincie. Het aanvalsplan zon op dak van de provincie biedt subsidies en oplossingen die zich in de praktijk al bewezen hebben bij woningcorporaties in andere steden van onze provincie. Dit betreft de samenwerking met coöperatie Delen Duurzame Energie waar corporatiehuurders zich bij aan kunnen sluiten en een subsidie van maximaal €5.000 per dak dat een corporatie aan haar huurders ter beschikking stelt.

Of en in welke mate deze ondersteuning ook voor de in Den Haag actieve woningcorporaties voldoende interessant zijn wordt momenteel met hen besproken. Binnenkort wordt bovendien een nieuwe provinciale actie op dit terrein verwacht.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

10087248

4. De Operatie Winterklaar te baseren op een inventarisatie van de sociale huurwoningen en het tijdspad waarop zij worden gerenoveerd. Binnen de Operatie Winterklaar complexgericht langs al deze woningen te gaan en boven op de huidige maatregelen ook (bouwtechnische) gebreken te inventariseren en op te lossen wat betreft tocht, verwarming en ventilatie; Advies dit dictum niet over te nemen: Het doel van de winterklaaracties is energiebesparing. Het inventariseren van bouwtechnische gebreken en het nalopen van installaties valt niet onder de opzet van de winterklaaracties. Het oplossen van gebreken is de verantwoordelijkheid van de woningcorporaties. In 2021 laat het college de kwaliteit van de Haagse Woningen onderzoeken via ‘de schouw’. De sociale huurwoningen worden in dit onderzoek meegenomen. Als hieruit gebreken blijken die niet passen bij het basiskwaliteitsniveau zal hierover gesproken worden met de woningcorporatie en zullen zo nodig aanvullende prestatieafspraken gemaakt worden met woningcorporaties. 5.

In de prestatieafspraken met woningcorporaties op te nemen dat: a) de labelstappen die door corporaties gemaakt moeten worden, plaatsvinden door isolatie, b) de huren van corporatiewoningen met label E, F en G worden bevroren, c) er een harde woonlastengarantie komt voor huurders: de totale woonlasten bij renovatie mogen niet toenemen, d) er een verbod komt op de verkoop van sociale huurwoningen met energielabel E, F, G; Advies dit dictum niet over te nemen: Het college vindt het belangrijk dat ook corporatiewoningen beter worden geïsoleerd. Ook ventilatie en kennis over gebruik van de systemen zijn belangrijk. Over het beter isoleren onderhandelt de gemeente bij de raamovereenkomst en de prestatieafspraken met huurdersorganisaties en de woningcorporaties. De gemeente kan echter niet eenzijdig afspraken in de prestatieafspraken opnemen. Op sommige punten lijken de voorgestelde afspraken ook niet verstandig om op te nemen. Hieronder geeft het college per punt aan hoe het college ernaar kijkt. A. Er wordt onderhandeld over de labelstappen. Echter, prestatieafspraken kunnen niet door het college worden opgelegd. De huidige afspraken over het transitieklaar maken van corporatiewoningen passen goed bij de ambitie om in te zetten op het isoleren van de slechtst geïsoleerde woningen. Landelijk hebben woningcorporaties daarnaast afspraken gemaakt over een gemiddeld energielabel. B.

Huren bevriezen kan de gemeente niet afdwingen. Er zijn naast ambities en prestatieafspraken voor woningcorporaties meer zaken die de omvang van de huur bepalen. Dit zijn zaken waar de gemeente geen of weinig invloed op heeft. Huurbevriezing vragen van de corporaties is onverstandig. Huurbevriezing heeft namelijk grote gevolgen voor corporaties, hun bestedingsruimte en kan niet kostenneutraal. Landelijk is, om de gevolgen van de coronacrisis te beperken voor sociale huurders, wel afgesproken de huren van sociale woningen in 2021 te bevriezen. C. Het college zet in op energiezuinig wonen en isoleren. Woonlastengarantie is in het verleden besproken met huurdersorganisaties en woningcorporaties. In plaats daarvan is gekozen in te zetten op energiezuinig wonen en isoleren. Voornaamste reden is dat bepaalde onderdelen van de woonlasten het gevolg zijn van zaken waar de woningcorporatie geen invloed op heeft maar die wel bijdragen aan de totale woonlasten, zoals energieverbruik in de woning en hoogte van belastingen.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

10087248

D. Wel zet het college onverminderd in op de ambitie zoals vastgelegd in de raamovereenkomst (RIS303208): ‘We streven ernaar dat verduurzaming binnen de bestaande woonlasten van zittende huurders uitgevoerd kan worden maar zijn ons ervan bewust dat we geen invloed hebben op de energieprijzen of het energieverbruik van de bewoner. In navolging van het sociaal huurakkoord is het doel dat bij verduurzamende renovaties de gemiddelde reële besparing op de energie rekening niet lager is dan de stijging in huur of servicekosten van de verduurzaming.’ D. Een verbod op het verkopen van woningen van label E,F,G is niet verstandig. De afweging wel of niet verkopen van label E,F en G woningen hangt van meer zaken af dan alleen duurzaamheid. Een dergelijk besluit vraagt om maatwerk. Er worden zelden corporatiewoningen verkocht. Voor verkoop is goedkeuring van het college nodig. Het college is terughoudend in het verlenen van deze goedkeuring. 6. Een deel van de financiële middelen die voortkomen uit de verkoop van Eneco in te zetten om renovaties van sociale huurwoningen te voorfinancieren en de raad een voorstel hiertoe te doen toekomen; Advies dit dictum niet over te nemen: Het voorfinancieren van renovaties en verduurzaming voor de corporaties wordt gezien als lenen. Corporaties mogen wel lenen, maar slechts beperkt en binnen de door de toezichthouders vastgestelde ratio’s.

Een gemeentelijke voorfinanciering beïnvloedt wat betreft deze financiële ratio’s van de corporaties hetzelfde als een reguliere bancaire financiering en zou dus weinig bijdragen. De mogelijkheid tot het opzetten van een alternatief financieringsvehikel, zoals een wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) Duurzaamheid, wordt daarom nu onderzocht. Hierover wordt uw raad voor de zomer geïnformeerd. 7. Een subsidieregeling op te stellen voor duurzame maatregelen voor woningeigenaren die meer dan 10 procent van hun inkomen kwijt zijn aan energielasten; Advies dit dictum aangepast over te nemen: Energielasten hangen af van de staat van een pand en het gebruik ervan. Het college acht het niet nodig om een extra regeling op te stellen voor woningeigenaren die meer dan 10 procent van hun inkomen kwijt zijn aan energielasten. Naast de landelijke subsidieregelingen heeft de gemeente Den Haag voor alle woningeigenaren in Den Haag subsidies beschikbaar voor verduurzaming van de woning. Conform de aangenomen motie ‘voorkom energiearmoede, meer hulp voor lage inkomens bij verduurzaming’ werkt het college aan een voorstel om een hoger subsidiebedrag beschikbaar te stellen voor eigenaren met een laag inkomen (RIS307438). Daarbij wordt specifiek gekeken naar mensen met een Ooievaarspas. Voor VvE’s zijn er duurzaamheidsfondsen waar een gebouwgebonden lening aangevraagd kan worden.

Tot slot heeft de raad op 16 december 2020 de door de heer Partiman ingediende motie ‘Isoleren, isoleren, isoleren’ (RIS307413) aangenomen. Het college voert de motie uit en gaat ervoor zorgen dat Hagenaars voor isolatie renteloos kunnen lenen. In combinatie met een lening is het met deze maatregelen mogelijk het eigen huis te verduurzamen. De subsidieregelingen worden jaarlijks geëvalueerd en waar nodig aangepast. 8. In het vergunningsstelsel voor particuliere verhuurders met meer dan 10 panden te verplichten om voor 2030 al hun bezit op energielabel B te brengen; Advies dit dictum niet over te nemen: U geeft aan particuliere verhuurders met meer dan 10 panden te verplichten om voor 2030 al hun bezit op energielabel B te brengen, op straffe van uiteindelijke onteigening.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

10087248

Het college wil particuliere verhuurders ondersteunen bij het verduurzamen van hun bezit. Veel particuliere verhuurders (61 procent, RIGO 2020) geven aan stappen te willen zetten in verduurzaming van hun woningen. Verhuurders geven aan dat dit belangrijk is voor het toekomstbestendig houden van hun pand en voor de waarde van het pand. Deze particuliere verhuurders willen we ondersteunen. De verplichting om voor 2030 het gehele bezit van particuliere verhuurders op energielabel B te brengen, leidt tot problemen. Het is juridisch niet mogelijk en niet rechtvaardig hogere eisen te stellen aan particuliere verhuurders dan aan particuliere eigenaren of corporaties. Een dergelijke eis kan leiden tot onwenselijke huurverhogingen of druk vanuit de verhuurders op de huurders. Dit draagt niet bij aan draagvlak voor de energietransitie. Daarnaast leidt het tot uitvoeringsproblemen: • Veel van de particuliere verhuur is onderdeel van een VvE. De particuliere verhuurders zijn afhankelijk van de VvE om tot label B te komen; • Onteigenen leidt tot veel kosten voor de gemeente en is juridisch uiterst lastig. Het college wil de verduurzaming van de woningen van particuliere verhuurders onderdeel laten zijn van een goed verhuurderschap aanpak. Het doel van die aanpak is alle verhuurders in Den Haag goed verhuurder te maken.

Dit wil de gemeente bereiken door goede verhuurders te ondersteunen en te faciliteren en malafide verhuurders aan te pakken. De gemeente voert overleg over deze aanpak met de brancheorganisaties voor particuliere verhuurders. Onderdeel van faciliteren is het verstrekken van informatie en advies. Bij ondersteuning kan het bijvoorbeeld gaan over ondersteuning van een verhuurder om de VvE mee te krijgen bij het verduurzamen van een pand.

9. De raad een uitgebreid Groene Banenplan te doen toekomen, oftewel een uitgewerkt voorstel om bijstandsgerechtigden toe te leiden naar moeilijk vervulbare vacatures in de bouw en installatiebranche en het MKB zoveel mogelijk te laten profiteren van de aanbestedingen; Advies dit dictum niet over te nemen: De moeilijk vervulbare vacatures vereisen vaak minimaal een MBO opleiding. Bij het toeleiden naar werk staat voor de gemeente niet zozeer de energietransitie voorop, maar het opleiden en ontwikkelen van kandidaten naar werk (beroepen) in kansrijke sectoren, zoals die van bouw & techniek. Te denken valt aan beroepen als metselaar, monteur/assembleur zonnepanelen, elektricien of loodgieter. De opleidingen en banen zijn niet in alle gevallen één op één te vertalen naar een concreet beroep dat alleen bij de energietransitie past. Uitgangspunt vormt altijd het belang van de kandidaten en hun kansen op werk. De gemeente werkt nauw samen met verschillende werkgevers in de sector bouw & techniek om kandidaten te plaatsen, dan wel op te leiden. Het college ziet hier veel kansen. In het eerste half jaar van 2020 zijn 100 kandidaten uitgestroomd naar een baan in de sector bouw & techniek. Daarnaast zijn er ook andere mogelijkheden. Zo hebben we als gemeente sociaal ondernemers ingehuurd om bij mensen thuis energiebesparende maatregelen te instaleren met een daarbij passend advies.

Dit is tot stand gekomen via een voorbehouden aanbesteding. Dat wil zeggen een aanbesteding alleen toegankelijk voor sociale ondernemingen die werken met ‘mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt’. Zo creëren we banen voor inwoners van Den Haag en helpen we inwoners energie te besparen. Social return is verankerd in het inkoopbeleid en is ook een kans voor grootschalige renovaties in bijvoorbeeld Den Haag Zuidwest. Binnen het college wordt continu gekeken naar kansen en mogelijkheden om binnen de energietransitie zaken samen te brengen en waar mogelijk te versnellen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

10087248

10. Klimaatrechtvaardigheid centraal te stellen in het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid en een lobby voor klimaatrechtvaardigheid te starten richting het Rijk; Advies dit dictum over te nemen: Als college willen we een eerlijke transitie. Het effect van klimaat verandering, water op straat, hitte stress, etc. slaan vaak daar neer waar de mensen met de lagere inkomens wonen. Daarom is het essentieel om juist op daar ook aan de slag te gaan. Hierover staat in het Stedelijk Energieplan (SEP, RIS306869) het volgende: “In onze stad zijn de kansen en gevolgen van de energietransitie niet voor iedereen gelijk en daar hebben we aandacht voor. Vier procent van onze inwoners is meer dan 10% van hun netto inkomen aan energie kwijt. Zij hebben enorm baat bij maatregelen om het verbruik te verminderen. Sommige bewoners of wijken zijn kwetsbaarder of profiteren minder van de energietransitie dan andere. Op een aantal plekken komt nieuwe infrastructuur en gaat de weg tijdelijk open. Elders worden de woningen ingrijpend aangepast en is er binnenshuis overlast. Mensen kunnen te maken krijgen met een geothermieboring of de aanleg van forse ondergrondse leidingen in hun buurt. Anderen zien grote kansen voor nieuwe werkgelegenheid, de toepassing van nieuwe technieken en digitalisering en voor meer comfort in huis.

Betere betaalbaarheid, meer onafhankelijkheid of nieuwe vormen van eigenaarschap, zoals energiecoöperaties, zijn aantrekkelijk voor inwoners.” Via de G4 lobbyt het college bij het Rijk voor een eerlijke energietransitie. 11. Alle banden met de fossiele industrie te verbreken. Advies dit dictum niet over te nemen: Het niet meer samenwerken met energiebedrijven en het verbreken van subsidiebanden met elke organisatie waarvan fossiele bedrijven lid zijn, ziet het college niet als oplossing voor het tegengaan van armoede of het versnellen van de energietransitie. De voorstellen van individuele bedrijven worden altijd beoordeeld op individuele basis en worden getoetst binnen de kaders van de desbetreffende subsidieregeling. De regierol op de energietransitie betekent dat het college juist in gesprek blijkt met deze bedrijven, over alle onderwerpen die de gemeente aangaan, maar ook om hen te inspireren en te ondersteunen bij een steeds duurzamere werkwijze.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6