RIS306430 Afdoening motie Gemeente kan ook zelf gaan bouwen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10135645 RIS306430 Contactpersoon

Annemiek Stroosma Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

20 april 2023

annemiek.stroosma@denhaag.nl Aantal bijlagen

1

Onderwerp

Afdoening motie: ‘Gemeente kan ook zelf gaan bouwen’

Uw raad heeft bij de bespreking van het voorstel van het college inzake Actualisatie Woonagenda (RIS305711) 7 oktober 2020 de door het raadslid de heer Bos ingediende motie M8 HSP ‘Gemeente kan ook zelf gaan bouwen’ (RIS306430) aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie: De motie luidt als volgt: Overwegende, dat: • er steeds langere wachttijden zijn voor een sociale huurwoning in de regio Haaglanden; • de bestaande sociale verhuurders in Den Haag de minst kapitaalkrachtige in Nederland lijn, waardoor de investeringscapaciteit en productie achterblijft; • ook de verhuurdersheffing de investeringskracht van corporaties ondermijnt; • ook in het middensegment sprake is van woningnood; • de gemeente op dit moment zeer goedkoop geld kan lenen. Van mening dat: • er sprake is van een ernstige wooncrisis in Den Haag die schreeuwt om onorthodoxe maatregelen. Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe de gemeente zelf woningen kan bouwen.

Met excuses voor de late afdoening geeft het college op de volgende manier antwoord op deze uitspraak van de raad: In de bijlage treft u het rapport ‘Zelfbouw en afkoopsom: mogelijkheden en randvoorwaarden’ dat Ecorys in opdracht van het college heeft uitgevoerd ter afdoening van zowel de motie die in deze raadsmededeling wordt afgedaan als de motie CU/SGP 13 ‘Geen koehandel met afkoop sociale huurwoningen’ (RIS 306824) die in een separate raadsmededeling wordt afgedaan. Het college heeft Ecorys gevraagd in beeld te brengen welke randvoorwaarden de gemeente in acht moet nemen als zij zelf gaat bouwen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10135645

Het rapport gaat specifiek in op de volgende aspecten: a. Juridisch b. Financieel c. Grondeigendom d. Bouwvorm e. Locatie f. Samenwerkingsvormen g. Woningbouwcategorieën Daarnaast is Ecorys gevraagd om op basis van de eerste vraag de oplossing van het zelf bouwen te beoordelen in het perspectief van alternatieve instrumenten die de gemeente heeft om betaalbare woningbouw te realiseren. Hierbij is ook gevraagd om voorbeelden uit andere gemeenten mee te nemen. Zoals u kunt lezen in het rapport is een aantal gradaties van zelf bouwen door de gemeente voorstelbaar. Dit kan variëren van het volledig zelf opdracht geven voor de bouw en vervolgens de woningen in eigendom houden en exploiteren (gemeentelijk woningbedrijf) tot het regisseren van de bouw en de woningen vervolgens over te dragen aan een corporatie of marktpartij die de woningen gaat exploiteren. Het volledig in eigen hand bouwen en exploiteren van woningen heeft een aantal haken en ogen op juridisch en financieel gebied. In specifieke gevallen waarin de gemeente Den Haag met spoed huisvesting moet regelen, bijvoorbeeld in het geval van tijdelijke huisvesting van zorgdoelgroepen op een ontwikkellocatie die in vol eigendom is van de gemeente, kan dit weliswaar een oplossing zijn, maar het is geen bruikbaar instrument om structureel meer betaalbare woningbouw te realiseren.

Wel is voorstelbaar dat de gemeente meer inzet op actief grondbeleid en daarbij in samenwerking met corporaties middels een aanbestedingsprocedure stuurt op betaalbare woningbouw. In het kader van het Urgentieprogramma betaalbare woningbouw wordt hier onder andere op ingezet bij de ontwikkeling van de locaties Schoolzijde/Speelzijde in Escamp en Het Kleine Loo/Hofzichtlaan in Mariahoeve. Voortgang bouw betaalbare woningen Op 23 februari 2022 stuurden wij u de tweede voortgangsrapportage sociale en betaalbare woningbouw (RIS 311729), waarmee wij u hebben geïnformeerd over de ontwikkeling van de opleveringen en planvoorraad van betaalbare woningen. In de afgelopen jaren stond de investeringsagenda en de bouwproductie door corporaties zwaar onder druk. De financiële problematiek bij de corporaties, de verhuurderheffing, maar ook lokale omstandigheden leidden ertoe dat corporaties in Den Haag een geringe bijdrage konden leveren aan de woningbouwopgave. Het college heeft daarom ingezet op een (aangescherpte) Woonagenda 2020 – 2023 (RIS306711) met een duidelijke ambitie sociale woningbouw, waarbij de corporaties het primaat hebben. Daar bovenop heeft het college ingezet op het Urgentieprogramma sociale en betaalbare woningbouw.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10135645

Door deze inzet wordt structureel de programmering van sociale woningbouw door een corporatie beter geborgd. We zien nu, mede als gevolg van de gewijzigde beleidsinzet, dat in de planvoorraad het aandeel sociale huurwoningen door een corporatie zichtbaar en structureel is omgebogen naar de beoogde 30%. Ook het beoogde aandeel van 20% middeldure huur wordt de komende jaren behaald. In het Coalitieakkoord 2022-2026 heeft het college de ambities ten aanzien van betaalbare woningbouw aangescherpt naar 30% sociale huur, 25% middeldure huur en 25% betaalbare koop (respectievelijk 30%, 20% en 20% in het CID). Om betaalbare woningbouw te realiseren heeft de gemeente Den Haag een aantal instrumenten tot haar beschikking. Alternatieve instrumenten Naast het zelf bouwen van betaalbare woningen is er een aantal alternatieve instrumenten waarmee de gemeente Den Haag de bouw van betaalbare woningen stimuleert. Actief grondbeleid is al genoemd als een effectief instrument, waarbij het college grondposities verwerft en strategisch inzet om een evenwichtige ontwikkeling mogelijk te maken. Wanneer de gemeente zelf grond uitgeeft, kan zij in belangrijke mate stimuleren of afdwingen welk programma er op die grond gebouwd wordt. Het is duidelijk dat het veel geld kost om betaalbare woningen te bouwen.

Om die reden is in 2019-2020 een deel van de Eneco opbrengst in het urgentieprogramma betaalbare woningbouw geland. Een ander deel van de Eneco opbrengst wordt besteed aan Gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw. Daarnaast is een aanzienlijk bedrag aan BZK subsidie aangevraagd en verleend, en zetten wij in op (veel) meer rijksmiddelen om onze betaalbare woningbouwproductie te financieren. Binnen het cofinancieringsfonds dat in het Coalitieakkoord 2022-2026 is aangekondigd zet het college middelen in voor het verwerven van grond en vastgoed voor publieke doeleinden. Het aantal grondposities dat de gemeente Den Haag op dit moment heeft, is beperkt. De bouwopgave voor betaalbare woningen kan deels worden gerealiseerd via actief grondbeleid, maar een groot deel zal ook op gronden van derden moeten worden gerealiseerd. Om dan toch betaalbare en niet alleen maar dure woningbouw te realiseren heeft uw raad het raadsvoorstel Doelgroepenverordening (RIS 308714) vastgesteld. Met een vastgestelde doelgroepenverordening kan een gemeente de gewenste percentages sociale en middeldure huurwoningen vastleggen in bestemmings- en exploitatieplannen. Hiermee kan worden afgedwongen dat wanneer woningen worden gebouwd, 50% daarvan in het betaalbare segment valt (op basis van de huidige woonagenda).

Wanneer dit leidt tot financieel niet haalbare plannen, kan het echter ook zo zijn dat er in het geheel niet gebouwd wordt. In dat geval beschikt de gemeente over het instrument van onteigening om alsnog tot ontwikkeling te komen. Gezien het financiële tekort dat al op de ontwikkeling rustte, in combinatie met het inzetten van het (dure) instrument van onteigening, zal de gemeente daar wel geld op moeten toeleggen. Onlangs bent u geïnformeerd over de toepassingsmogelijkheden van actief grondbeleid die het college ziet en de keuzes die daarbij gemaakt moeten worden (RIS 310858).

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10135645

Conclusie De bouw van betaalbare woningen kan op een aantal manieren worden gestimuleerd. Het zelf bouwen van betaalbare woningen door de gemeente Den Haag vormt geen (snellere, effectievere of meer betaalbare) oplossing voor problemen als beperkt beschikbare grond en financiële tekorten in projecten met betaalbare woningbouw. Het alternatief is om met behulp van actief grondbeleid en de doelgroepenverordening sterk te sturen op de bouw van betaalbare woningen. Zowel het vinden van geschikte locaties als de financiële haalbaarheid is daarbij een grote uitdaging. Het college stelt hiertoe zelf geld ter beschikking vanuit de Enecomiddelen en het Cofinancieringsfonds en voert een actieve lobby voor rijksbijdragen. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4