RIS306227 Bijlage
Tekst van het document
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
BIBLIOTHEEK IN BEWEGING
BELEIDSVISIE 2021-2025 1
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
VOORWOORD Toen ik in 2018 startte als wethouder Bibliotheken, heb ik meteen een ronde gemaakt langs de verschillende wijkbibliotheken in de stad. Ik zag dat elke wijkbibliotheek op een eigen manier een belangrijke rol vervult in de buurt. Vooral de laagdrempeligheid viel me op: de bibliotheek is een plek waar iedereen terecht kan en waar iedereen zich welkom voelt. De bibliotheek is al lang geen plek meer met kilometers kasten vol boeken. Bezoekers komen steeds vaker ook voor lezingen, interviews, optredens of debatten, om te studeren of om taallessen en cursussen te volgen. Daarnaast is de bibliotheek steeds meer een plek om elkaar te ontmoeten. Maar het stimuleren van leesvaardigheid is nog steeds een belangrijke taak. De noodzaak daartoe blijkt eens te meer uit de recente alarmerende berichten over de slechte gesteldheid van de leesvaardigheid én het leesplezier onder Nederlandse jongeren. De bibliotheek speelt een belangrijke rol in het stimuleren van dit leesplezier. Daarom moet de bibliotheek ook die laagdrempelige en open plek in de buurt zijn waar je als jongere graag komt. Waar je altijd een plekje kunt vinden en waar je uitgedaagd wordt om te lezen. In 2021 gaat de bibliotheek in Bouwlust weer open.
De heropening van deze wijkbibliotheek is een uitgelezen kans om samen met de wijk de programmering nader vorm te geven en hier de ontmoetingsplek en spil in de wijk van te maken. De Centrale Bibliotheek aan het Spui is met 1,1 miljoen bezoekers per jaar misschien wel de belangrijkste ontmoetingsplek van de stad. Maar deze bezoekers komen nog steeds in een gebouw dat is ingericht in 1995, met een sterke nadruk op boeken en de collectie. Ik ben dan ook erg blij dat in het coalitieakkoord 2019 – 2022 ‘Samen voor de Stad’ geld is vrijgemaakt voor de verbouwing van deze bibliotheek. Ik kijk ernaar uit om samen met de stad en de medewerkers de Centrale Bibliotheek weer klaar voor de toekomst te maken. Tot slot wil ik graag mijn dank uitspreken aan iedereen die heeft meegewerkt aan deze visie. De visie kwam tot stand dankzij de meningen en ideeën van klanten en stadgenoten, instellingen in het onderwijs en in de cultuursector en uiteraard de medewerkers van de bibliotheek. Ik hoop u vandaag en in de nabije toekomst in de bibliotheek te mogen begroeten!
Robert van Asten wethouder Bibliotheken 2
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
3
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
DÉ PLEK VOOR ... PERSOONLIJKE ONTWIKKELING
BIBLIOTHEEK DEN HAAG INSPIREERT ALLE INWONERS OM ZICH TE BLIJVEN ONTWIKKELEN
INFORMATIE
BIBLIOTHEEK DEN HAAG MAAKT INFORMATIE VOOR IEDEREEN BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
ONTMOETING BIBLIOTHEEK DEN HAAG STIMULEERT ONTMOETING IN ONZE STAD
4
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
INHOUD WAAROM BEWEGEN WE?
8-9
Missie en visie
9
BINNEN WELKE CONTEXT BEWEGEN WE?
12-15
Bibliotheken in ontwikkeling
13
‘Samen voor de stad’
13
Netwerk
14
Sturing, verantwoording en kwaliteit
IN WELKE RICHTING BEWEGEN WE?
14-15
18-35
Bibliotheek Den Haag inspireert alle inwoners om zich te blijven ontwikkelen
19-23
Bibliotheek Den Haag maakt informatie voor iedereen bereikbaar en toegankelijk
26-29
Bibliotheek Den Haag stimuleert ontmoeting in onze stad
Bronnen
32-35
39
5
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
6
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
JOSÉ OLIEHOEK ADJUNCT DIRECTEUR BASISSCHOOL ’T PALET
“’t Palet is een vrij grote basisschool in hartje Schilderswijk. We maken al jaren gebruik van de expertise en lessen van de bibliotheek aan de Koningstraat. Dit filiaal werd een aantal jaren geleden gesloten, net als vijf bibliotheken elders in de stad. Wij hebben ons daartegen verzet en hard gemaakt voor heropening, omdat de bibliotheek juist in deze wijk zo’n belangrijke sociale functie heeft. We hebben hier te maken met grote achterstanden, vooral op het gebied van taal maar ook van algemene ontwikkeling. Onze school ademt taal. Lezen is daarbij heel belangrijk. In boeken, want kinderen zitten al genoeg achter de tablet. We willen een interne bibliotheek opzetten, maar kinderen en hun ouders ook de weg naar de openbare bibliotheek leren vinden. Het is hier in de Schilderswijk niet vanzelfsprekend dat je lid bent van de bibliotheek en in je vrije tijd met de kinderen op de fiets stapt om ze te gaan voorlezen. Uiteindelijk krijg je dat wel voor elkaar, maar het vergt een lange adem. Wij investeren daarin, samen met de bibliotheek. Wij zijn de samenwerking met de bibliotheek nu nieuw leven aan het inblazen. Er worden hartstikke leuke lessen gegeven. Huiswerkbegeleiding, voorlees-sessies tijdens de Kinderboekenweek, leesbevorderingsprogramma’s. Er is veel mogelijk. Wij hebben aanbod op maat nodig, zodat het aansluit bij onze lespraktijk.
Dan is er niet alleen sprake van een goede samenwerking, maar ook van verdieping.”
De bibliotheek en het onderwijs zijn een vanzelfsprekende combinatie. Bibliotheekfilialen onderhouden een band met scholen in de wijk. Het hele jaar door doen zij mee aan lessen, programma’s, cursussen en workshops op educatief gebied, die de bibliotheek aanbiedt. De projecten zijn niet alleen gericht op het bevorderen van leesplezier en taalvaardigheid, maar ook op het ontwikkelen van mediawijsheid zoals bijvoorbeeld de kennis van programmeren, zodat kinderen in staat zijn zich te redden in de digitale samenleving.
7
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
WAAROM BEWEGEN WE?
8
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
Bibliotheek Den Haag is dé plek voor persoonlijke ontwikkeling, informatie en ontmoeting in onze stad. MISSIE BIBLIOTHEEK DEN HAAG
Bibliotheek Den Haag is een dynamische plek waar veel gebeurt. Een plek die past bij een stad die volop in ontwikkeling is. Om van meerwaarde te blijven is het nodig dat de bibliotheek zich ook blijft ontwikkelen en waar mogelijk zowel haar inrichting als het aanbod steeds opnieuw afstemt op de behoefte van de stad. We willen nog meer dan voorheen mensen ertoe bewegen om ontmoetingen en verbindingen met stadgenoten aan te gaan. De inzet van de diverse collectie, organisatie van toegankelijke activiteiten en een vernieuwende programmering dragen daaraan bij. Dan kunnen Hagenaars een leven lang met- en van elkaar blijven leren. Om dat mogelijk te maken, nu en in de toekomst, zal de bibliotheek permanent in beweging moeten zijn.
• draagt bij aan het versterken van basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale zelfredzaamheid • laat inwoners laagdrempelig kennismaken met kunst en cultuur • faciliteert de mogelijkheid om te studeren door werkplekken aan te bieden
Vanuit onze missie werken we onze visie uit op de onderdelen persoonlijke ontwikkeling, informatie en ontmoeting met de onderstaande doelen:
ONTMOETING
PERSOONLIJKE ONTWIKKELING
BIBLIOTHEEK DEN HAAG INSPIREERT ALLE INWONERS OM ZICH TE BLIJVEN ONTWIKKELEN • maakt het mogelijk om een leven lang te leren • bevordert het lezen en laat kennismaken met literatuur
9
INFORMATIE
BIBLIOTHEEK DEN HAAG MAAKT INFORMATIE VOOR IEDEREEN BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK • biedt toegang tot fysieke en digitale kennisen informatiebronnen • is breed toegankelijk door goede spreiding en ruime openingstijden van haar locaties • verleent optimale service aan bezoekers in de bibliotheekfilialen en via digitale platforms
BIBLIOTHEEK DEN HAAG STIMULEERT ONTMOETING IN ONZE STAD • is de inclusieve ontmoetingsplaats voor alle inwoners van Den Haag • werkt intensief samen met partners in de stad en de buurt • programmeert activiteiten en debatten over actuele thema’s
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
10
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
EL HASSAN BARDAA VRIJWILLIGER PUBLIEKSCOMPUTERS
“Het aanvragen van een scootmobiel, een uitkering of een visum. Met dat soort zaken help ik mensen, in bibliotheek Escamp. Ik ben hier vier jaar geleden begonnen als vrijwilliger bij de formulierenbrigade. Daar kwamen vooral mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Tegenwoordig gaat alles digitaal, tot het activeren van een treinkaartje aan toe, dat vinden vooral oudere mensen moeilijk. Ik geef hen tablet les. Maar ik help ook kinderen die in de bibliotheek werken aan een powerpoint-presentatie voor school. Ik ben altijd bezig op de computer. Ik zoek alles op en probeer overal wat van te weten. Je krijgt verschillende mensen aan tafel, het is iedere keer anders. Als ik een nieuwe vraag krijg, gaan we samen op internet zoeken. Ik probeer mensen zoveel mogelijk te helpen door te laten zien hoe ze het zelf kunnen doen. Vroeger werkte ik als filiaalmanager in een kledingzaak. Totdat die failliet ging. Ik ben 56 jaar, dan kom je niet meer zo snel aan de bak. Maar niets doen, dat vind ik niks. Daarom ben ik dit vrijwilligerswerk gaan doen, drie dagdelen per week. Het is plezierig om anderen te helpen. Veel mensen kennen me inmiddels. Ze komen terug en sturen bekenden, omdat ik ze eerder goed heb geholpen. En het is heel gezellig met mijn collega’s in de bibliotheek. Het maakt niet uit of je vrijwilliger bent of niet, we zijn één team.”
Maar liefst 247 vrijwilligers werken bij Bibliotheek Den Haag in de ondersteuning bij de dienstverlening in de bibliotheken. Zij helpen mee in de buurtbibliotheken, ondersteunen bij de DigiTaalpunten, helpen mensen bij het gebruik van de computer en helpen bij activiteiten in de bibliotheken. Ook werken zij als taalvrijwilliger om met mensen de Nederlandse taal te oefenen, bijvoorbeeld bij Taal in de Bibliotheek, Taal in de buurt, Taal en ontmoeting en in het Taalhuis. Op de jeugdafdeling in de Centrale Bibliotheek ondersteunen vrijwilligers de vaste medewerkers bij bijvoorbeeld computervragen van kinderen.
11
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
BINNEN WELKE CONTEXT BEWEGEN WE?
12
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
In 2021 bestaat Bibliotheek Den Haag uit 15 vestigingen: de Centrale Bibliotheek aan het Spui en 14 wijkbibliotheken verspreid door de stad. De Centrale Bibliotheek heeft een stedelijke functie, terwijl de wijkbibliotheken diep en stevig zijn verankerd in de wijken. Ze hebben een uitgebreid netwerk in de wijk en werken intensief samen met partners in het werkgebied. De vestigingen in de stadsdelen Leidschenveen-Ypenburg en in Loosduinen fungeren daarbij ook als Cultuurankers binnen het gemeentelijk cultuurbeleid. Bibliotheek Den Haag is een openbare plek waar Hagenaars uit alle lagen van de bevolking in groten getale komen: daarin is zij uniek. Dat geldt voor de wijkbibliotheken, en voor de Centrale Bibliotheek aan het Spui waar dagelijks duizenden bezoekers binnenlopen. Jaarlijks komen in totaal 2.6 miljoen bezoekers naar de bibliotheken. Dat maakt Bibliotheek Den Haag de maatschappelijke instelling met de meeste bezoekers. Bibliotheken in ontwikkeling Op 1 januari 2015 is de bibliotheekwet, voluit Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) in werking getreden. De wet omvat de vijf wettelijke functies van de bibliotheek.
Deze zijn: • ter beschikking stellen van kennis en informatie; • bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; • bevorderen van lezen en het laten kennis maken met literatuur; • organiseren van ontmoeting en debat; • laten kennis maken met kunst en cultuur. De vijf functies dragen bij aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschap-
13
pelijke kansen van de inwoners van Den Haag. De bibliotheekwet uit 2015 heeft tot doel het openbare bibliotheekwerk opnieuw te definiëren en daarmee recht te doen aan de huidige bibliotheekpraktijk. Tegelijkertijd geeft zij ook ruimte aan de toekomstige uitdagingen. Technologische, maatschappelijke en institutionele ontwikkelingen maken dit noodzakelijk. De wet stelt het doel van de openbare bibliotheek vast, namelijk het geven van publieke toegang tot informatie, maar ook tot cultuur en het bieden van gelegenheid om elkaar te ontmoeten en met elkaar in gesprek te gaan. Het woord ‘publiek’ is hierbij essentieel en krijgt vorm in de waarden die een openbare bibliotheek heeft. Deze staan ook in de Wsob:
betrouwbaarheid; onafhankelijkheid; authenticiteit; pluriformiteit; toegankelijkheid. Bij de totstandkoming van de wet is er bewust voor gekozen om meer nadruk te leggen op de functies ‘organiseren van ontmoeting en debat’, en ‘laten kennis maken met kunst en cultuur’. Juist hier zitten de vernieuwingsmogelijkheden die ook passen binnen de aanbevelingen van de commissie Cohen, die in 2013 een grote rol voor de sociale functie van de bibliotheek zag en een toekomstvisie formuleerde. Het advies van de commissie Cohen vormde uiteindelijk de basis voor de nieuwe wet. Deze wet is begin 2020 geëvalueerd. ‘Samen voor de stad’ Den Haag is een internationale en snelgroeiende stad. Naast de vestigingsplaats van het nationale bestuur, is Den Haag een VN-Stad
beleidsvisie 2021 - 2025
waar vrede, recht en veiligheid voorop staan. Den Haag hoort bij de meest diverse steden van Nederland. Mensen met allerlei verschillende achtergronden leven er samen. De roep om een laagdrempelige en gratis toegankelijke plek waar iedereen zich thuis voelt is daarom groot. De bibliotheek biedt die plek graag. Een snelgroeiende stad vraagt in de toekomst ook om nieuwe maatschappelijke voorzieningen, waaronder bibliotheken. De bibliotheek beschouwt het als een mooie uitdaging om aan te sluiten bij de gebiedsontwikkelingen in Den Haag. Zij ziet het als haar taak om van hieruit de eigen toekomstvisie te blijven aanscherpen en de trends en ontwikkelingen in het bibliotheekdomein af te zetten tegen nieuwe kansen binnen de stad. Daarbij hoort ook het zoeken van nieuwe samenwerkingsmogelijkheden. Het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ onderschrijft de stevige positie van Bibliotheek Den Haag. In ‘Samen voor de stad’ benoemt het college de uitdagingen en ambities voor de periode 2019-2022 en kent de bibliotheek een belangrijke rol toe op het gebied van kansengelijkheid, inburgering, de aanpak van laaggeletterdheid en als toegankelijke ontmoetingsplek voor iedereen in de stad. Het coalitieakkoord onderstreept de rol van bibliotheken als ontmoetingsplekken, als plekken om meer en beter te leren lezen, huiswerk te maken en om mediawijsheid te vergroten.
Ook is in het coalitieakkoord een belangrijke rol weggelegd voor de bibliotheek om in de toekomst als hét stedelijk debatcentrum in de stad te opereren. Verder zet het coalitieakkoord in op voortzetting van de pilot om huiswerkbegeleiding in de wijkbibliotheken aan te bieden en wordt de pilot met het Taalhuis geïntensiveerd. Tot slot wordt in het nieuwe coalitieakkoord een incidenteel bedrag vrijgemaakt om de Centrale Bibliotheek te moderniseren.
bibliotheek den haag
Netwerk Gemeentebesturen zijn samen met de minister en provinciebesturen verantwoordelijk voor het netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen. Bibliotheek Den Haag functioneert dan ook binnen verschillende netwerken: landelijk, regionaal, op stadsniveau en op wijk- en buurtniveau. Gefinancierd vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) staat aan het hoofd van het landelijke netwerk van de bibliotheekorganisaties in Nederland de Koninklijke Bibliotheek. (KB). De KB levert diensten en programma’s die de lokale openbare bibliotheken ondersteunen en de landelijke samenhang versterken. Daarnaast heeft elke provincie een provinciale ondersteuningsinstelling bedoeld om bibliotheken bij te staan met kennis en expertise. In de regio Noord- en Zuid-Holland vervult Probiblio die rol. Binnen het landelijk netwerk nemen de G4 bibliotheken, Den Haag, Amsterdam, Rotterdam en Utrecht, een bijzondere plaats in. Men heeft te maken met vergelijkbare problematiek en staat voor uitdagingen die zij deels samen kunnen aanpakken. Een goed voorbeeld is het project Ouderen in de Wijk waarin de vier grote steden werken aan de versterking van het sociaal netwerk en de zichtbaarheid van ouderen. Er is een goede onderlinge samenwerking en structureel overleg.
De bibliotheek werkt ook intensief samen met maatschappelijke partners op wijk- en buurtniveau zoals scholen, buurthuizen, welzijnsorganisaties en culturele instellingen. Sturing, verantwoording en kwaliteit Deze beleidsvisie geeft Bibliotheek Den Haag voor de jaren 2021 tot 2025 richting. Intern richten wij ons met de kern van de beleidsvisie, meer lijn, meer samen, meer vraaggericht op het
14
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
Willem Camphuis (links), directeur Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal overhandigde op 14 januari 2019 de oorkonde van certificering aan Robert van Asten (midden), wethouder bibliotheken en Paul Broekhoff (rechts), directeur Bibliotheek Den Haag. foto: Jurriaan Brobbel
ontwikkelen van een flexibele organisatie die bij nieuwe ontwikkelingen snel kan meebewegen. Financiële verantwoording vindt jaarlijks plaats binnen de planning- en controlcyclus van de gemeente Den Haag. Ook levert de bibliotheek elk jaar prestatiegegevens aan het ministerie van OCW in het kader van de Wsob. Op bibliotheekdenhaag.nl wordt een jaarverslag gepubliceerd.
15
Elke vier jaar toetst de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT) als onafhankelijke organisatie de kwaliteit van de bibliotheek en van programma’s en diensten voor geletterdheid. De audit levert waardevolle informatie op over het functioneren van de organisatie. Bibliotheek Den Haag is in 2018 opnieuw gecertificeerd. De volgende audit vindt in 2022 plaats.
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
MEHMET EFE KULLUK DEELNEMER HUISWERKBEGELEIDING
“Het gaat wel goed op school, maar ik wil meer leren. Daarom krijg ik huiswerkbegeleiding in bibliotheek Transvaalkwartier, samen met drie klasgenoten. Ik zit in groep 8. Vorig jaar kwam ik hier twee keer per week, nu wel vaker. Om te oefenen met rekenen, begrijpend lezen en computers. Iemand van de bibliotheek helpt als het nodig is en controleert ons werk. Ik vind school leuk, alleen taal niet zo. Ik spreek thuis soms Nederlands, soms Turks. Als ik veel huiswerk heb, maak ik het in de bibliotheek. Want thuis past mijn moeder op mijn twee neefjes en mijn zusje. Ik heb geen oudere broers en zussen die me kunnen helpen leren. Mijn moeder had gezien dat er huiswerkbegeleiding is. Zij zegt: hoe beter je leert, hoe sneller je wordt wat je wilt. Ik wil dokter worden, om mensen met kanker te helpen. Volgend jaar ga ik naar de middelbare school, dat is best spannend. Mijn neef zit op het Haganum. Daar wil ik ook wel naartoe. Dan moet je vwo-advies hebben. Ik zit nu op havo-niveau. Huiswerkbegeleiding helpt heel erg. Bij begrijpend lezen ben ik van het laagste naar het een-nahoogste niveau gegaan. Ik leen ook boeken van de bibliotheek, heel veel boeken: Tom Groot, Het leven van een Loser, De waanzinnige boomhut. Ik lees heel veel. Maar ik vind sporten ook leuk.”
Verschillende filialen van Bibliotheek Den Haag begeleiden kinderen bij het maken van hun huiswerk. Het aanbod is divers en gebeurt met inzet van vrijwilligers(-organisaties) en in samenwerking met scholen. De activiteiten variëren van het bieden van een rustige studiewerkplek met al dan niet een begeleider om vragen aan te stellen tot hulp bij het ‘leren leren’ en het maken van een werkstuk met gebruik van digitale bronnen. Ook oefenen kinderen met begrijpend lezen en toetstrainingen.
16
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
17
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
IN WELKE RICHTING BEWEGEN WE?
18
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
PERSOONLIJKE ONTWIKKELING BIBLIOTHEEK DEN HAAG INSPIREERT ALLE INWONERS OM ZICH TE BLIJVEN ONTWIKKELEN
Technologische innovaties volgen elkaar razendsnel op. De invloed ervan is in ons dagelijks leven goed merkbaar. Het aanleren van vaardigheden, en kennisoverdracht kan op steeds meer manieren. Voor bibliotheken is dat een uitdaging: van kennis als product en de bibliothecaris als expert, naar kennis als een proces van samen leren en creëren met de bibliotheekmedewerker als gids en begeleider. Bibliotheek Den Haag ontwikkelt voor alle leeftijdsgroepen –van 0 tot 100 jaar–programma’s die aansluiten bij hun leerbehoeften en ondersteunt daarmee de persoonlijke ontwikkeling van alle Hagenaars. De focus ligt daarbij op het bevorderen van plezier in taal en lezen en in het versterken van basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale zelfredzaamheid). De bibliotheek wil bijdragen aan het volwaardig functioneren van mensen in onze maatschappij en kansenongelijkheid tegengaan. Als natuurlijke partner van het onderwijs sluiten de programma’s taal en digitale vaardigheden aan bij het lesaanbod van onderwijsinstellingen. De bibliotheek biedt een open, inspirerende leeromgeving met toegang tot bronnen, doorverwijzing, faciliteiten, werkplekken en activiteiten. In juni 2019 verscheen ‘Lees! Een oproep tot een leesoffensief’ van de Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad. De adviesraden constateren dat Nederlandse jongeren steeds minder tijd
19
besteden aan ‘diep lezen’, het geconcentreerd lezen van langere teksten of boeken, en met steeds minder plezier lezen. Dit heeft een negatief effect op de leesvaardigheid, hun functioneren op school en op de samenleving als geheel. De raden pleiten voor een leesoffensief waarbij leraren, ouders, pedagogisch medewerkers in de kinderopvang, schoolmediathecarissen, bibliotheekmedewerkers en onderwijsassistenten de handen ineenslaan om jongeren te stimuleren tot meer en diep lezen. Bibliotheek Den Haag herkent zich in de aanbevelingen en heeft deze terug laten komen in de ambities met betrekking tot de collectie, de samenwerking met het onderwijs en de ontmoetingsfunctie.
Bibliotheek Den Haag maakt het mogelijk om een leven lang te leren Ambities • De bibliotheek is dé plek voor personen die zich zelfstandig willen ontwikkelen. Het aanbod van de bibliotheek op dit gebied is groot, maar nog niet altijd voldoende bekend. Daarom gaan wij wat we aanbieden beter onder de aandacht brengen. • We gaan de behoeftes en interesses van bezoekers en klanten onderzoeken om zo de collectie, activiteiten en programmering beter op hun wensen af te stemmen. • Bij aanpassingen in de bibliotheken zorgen we voor prettig en inspirerend ingerichte
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
Ambities • Wij stimuleren taalontwikkeling en leesplezier, ook in het onderwijs. We willen de jeugd vasthouden als ze naar de middelbare school
gaan en hen stimuleren meer te gaan lezen. Zoals aangegeven in de inleiding schetst het in juli 2019 uitgebrachte advies van de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur voor deze doelgroep een zorgelijk beeld waar het aankomt op lezen. We ontwikkelen daar in samenwerking met het voortgezet onderwijs een apart programma voor en sluiten met middelbare scholen een Leesakkoord met duidelijke doelen en wederzijdse inspanningsverplichtingen. Als pilot zijn we in 2020 gestart met een samenwerking met het Johan de Wittcollege (5 scholen). • De bibliotheek wil de vaardigheden van de scholieren en studenten die dagelijks in de bibliotheek komen vergroten. Om dit te bereiken is het nodig de programmering beter op hun beleveniswereld te laten aansluiten, bijvoorbeeld door het uitnodigen van
Lezing van journalist en schrijver Sinan Can in bibliotheek en cultuuranker Ypenburg (mei 2019)
20
ruimtes. Een nog te ontwikkelen concept met daarin vaste functies van de wijkbibliotheken is hiervoor de leidraad. Zo zal in elke wijkbibliotheek in ieder geval ruimte gecreëerd worden voor studie- en werkplekken. • Wij bieden laagdrempelig en op wijkniveau gratis huiswerkbegeleiding aan. De focus ligt op de wijken waar de laaggeletterdheid bovengemiddeld hoog is.
Bibliotheek Den Haag bevordert het lezen en laat kennismaken met literatuur
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
aansprekende vloggers en influencers. Het scholierendebat dat de afgelopen jaren in het kader van de voormalige Bookspot Literatuurprijs plaatsvond, zetten wij voort en breiden wij verder uit. Hiertoe sluiten wij een meerjarige overeenkomst met de Stichting Literatuur Prijs. Ook zijn wij in gesprek met meerdere scholen om dit aanbod verder te ontwikkelen. • Literaire avonden blijven een vast onderdeel van de programmering van de bibliotheek en programmering op dit gebied in de Centrale Bibliotheek wordt geïntensiveerd. • Wij willen zowel fysieke als digitale leeskringen of leesclubs stimuleren. De rol van de bibliotheek is hierin vooral initiërend én faciliterend. De leesclubs moeten zelfstandig voortgezet kunnen worden. • We bieden een open podium voor ontmoeting en gesprek in de vorm van uitwisseling van
21
ideeën: met ruimte voor (literaire) boekpresentaties en biebtalks om kennis, verhalen en ideeën te delen.
Bibliotheek Den Haag draagt bij aan het versterken van basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale zelfredzaamheid Ambities • Taalhuis Den Haag is een open leerhuis in de bibliotheek, voor iedereen die zijn/haar basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale zelfredzaamheid wil verbeteren. In het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ staat de ambitie om de inspan-
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
Gospelworkshop bibliotheek Nieuw Waldeck (november 2019)
ningen op het gebied van het Taalhuis te intensiveren. Wij willen de komende jaren de mogelijkheden van het Taalhuis nog beter onder de aandacht brengen en als de vanzelfsprekende spin in het web fungeren voor het taalnetwerk van Den Haag. De laagdrempeligheid van de bibliotheek, zoals blijkt uit de grote bezoekersaantallen, maakt immers dat de bibliotheek de meest voor de hand liggende en toegankelijke plek is voor mensen om zich de Nederlandse taal eigen te maken. • In de wijkbibliotheken kunnen bezoekers bij DigiTaalPunten terecht om te leren over en te oefenen met basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en de digitale zelfredzaamheid. Deze DigiTaalPunten worden de komende jaren uitgebreid door aansluiting bij het programma Digitale Inclusie van de Koninklijke Bibliotheek. Dit betekent een intensivering van cursussen e.d. op het gebied van digivaardigheden en uitbreiding van dienstverlening op het gebied van de digitale overheid. • Op het gebied van digitale vaardigheden signaleren we een grotere vraag naar maat-
werk binnen het brede cursusaanbod van de bibliotheek. We gaan met bezoekers onderzoeken hoe we dit concreet kunnen vormgeven en waar behoefte aan is. • Om inzicht te krijgen in de effecten van cursussen ontwikkelen we een instrument, of sluiten we aan bij een bestaand initiatief, dat het mogelijk maakt educatieve programma’s te evalueren. Dit maakt inspelen op de behoeften van cursisten beter en structureel mogelijk.
Bibliotheek Den Haag laat inwoners laagdrempelig kennis maken met kunst en cultuur Ambities • Wij ontwikkelen een nieuwe visie op de culturele programmering vanuit Bibliotheek Den Haag. Uitgangspunt daarbij is het leggen van inhoudelijke verbindingen met de collectie, de tentoonstellingen, educatie en de wijkbibliotheken en met partners in de stad. De laagdrempelige, culturele ontmoetingsfunctie van de bibliotheek wordt zo verder versterkt.
22
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
• In 2020 is in samenwerking met architectenbureau Mecanoo een masterplan opgesteld voor de Centrale Bibliotheek als voorbereiding op een verbouwing en herinrichting. Het masterplan is de basis voor een vernieuwde Centrale Bibliotheek waarin meer dan voorheen ruimte komt voor ontmoeting, debat en persoonlijke ontwikkeling. In dit plan wordt ook de ontwikkeling van een expertisecentrum op het gebied van muziek opgenomen. De inhuizing van de bibliotheek van het Koninklijk Conservatorium in 2021 is hier de aanleiding voor. Wij werken aan een gezamenlijke, inspirerende programmering op basis van de muziekcollecties van het Koninklijk Conservatorium, de eigen collectie van Bibliotheek Den Haag en die van het Nederlands Muziek Instituut (NMI), en in afstemming met de andere bewoners van het Spuiplein. Hiertoe is het ook de ambitie om objecten uit de muziekinstrumentencollectie van het Kunstmuseum tentoon te stellen. • Om een jonger publiek aan te spreken gaan we frequenter een podium bieden aan Urban Arts en aan de schrijvers en verhalenvertellers van spoken word en slampoetry.
• Wij stellen een scherper inhoudelijk profiel op voor de bibliotheken die Cultuuranker zijn (Loosduinen, Nieuw-Waldeck, Leidschenveen en Ypenburg). Kern is om met activiteiten de culturele plek in de wijk te versterken en de wijk bij de programmering te betrekken. Ter ondersteuning van dit profiel passen we het interieur van cultuuranker Nieuw-Waldeck aan. Hier zijn we in 2020 mee gestart. • Veel kinderen maken in de bibliotheek voor het eerst op een laagdrempelige manier kennis met kunst en cultuur. In de wijken waar het aanbod cultuureducatie onvoldoende aansluit bij de vraag vanuit de wijk, gaan wij actief samenwerkingsverbanden aan met instellingen uit de buurt. • De programmering die wij aanbieden rondom erfgoed en historische kennis over onze stad, willen we op alle vestigingen uitbreiden. Door nieuwe samenwerkingen willen we het aanbod nog veelzijdiger maken.
Bibliotheek Den Haag faciliteert de mogelijkheid om te studeren door werkplekken aan te bieden Ambities • We gaan het aantal studieplekken voor scholieren en studenten uitbreiden en de faciliteiten optimaliseren. Dit is een aandachtspunt bij toekomstige (her)inrichtingen van bibliotheekvestigingen en bij het te ontwikkelen concept waarin vaste functies van de wijkbibliotheken worden opgenomen. Ook in het eerdergenoemde masterplan voor de Centrale Bibliotheek krijgen studieplekken een prominente plaats. Zo zal in elke bibliotheek ruimte gecreëerd worden voor studieen werkplekken.
Workshop vloggen in Bibliotheek Ypenburg (aug 2019) 23
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
24
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
CEES DEBETS DIRECTEUR THEATER VAN HET NATIONALE THEATER “Het theater en de bibliotheek liggen in elkaars verlengde. De bibliotheek is de bewaar- en verzamelplaats van het geschreven woord, het theater de ontmoetingsplaats waar het gesproken woord centraal staat. Er zijn zo veel mooie verhalen, die geven aan dat er meer werkelijkheden zijn dan we denken. We worden rijkere mensen als we zoveel mogelijk van die verhalen met elkaar delen. De bibliotheek is voor ons een heel natuurlijke samenwerkingspartner, omdat we dezelfde doelstelling hebben: het verbreden van ieders leef- en denkwereld door zoveel mogelijk mensen te verleiden om kennis te nemen van datgene dat ze nog niet kennen. Zowel in boeken als in theatervoorstellingen duik je in een andere wereld. We geven in ons theater de meest uiteenlopende stemmen de ruimte, van Harrie Jekkers tot onze artistiek leider Eric de Vroedt, vergelijkbaar met een boekenkast die heel veel titels bevat. Samen met de bibliotheek organiseren we het programma Lezen met Het Nationale Theater. Geïnteresseerden lezen met onze dramaturg de toneeltekst voordat ze naar de voorstelling gaan. Dat gebeurt soms in de bibliotheek, soms bij ons in het theater. Gezamenlijk wordt gesproken over het stuk, voor én na de voorstelling. Mensen worden zo mede maker van de voorstelling. Je weet er meer van, hebt de tekst zelf een keer hardop voorgelezen.
Die ervaring verrijkt.”
Door het organiseren van lezingen, workshops en theatervoorstellingen laat Bibliotheek Den Haag inwoners van de stad op een toegankelijke manier kennismaken met kunst en cultuur. Bezoekers krijgen bij deze activiteiten betrouwbare informatie over uiteenlopende thema’s en ontmoeten mensen met dezelfde interesses. Om te komen tot een gevarieerd aanbod werken de bibliotheken regelmatig samen met partners uit de culturele sector, zoals Het Nationale Theater, Kunstmuseum Den Haag en het Filmhuis.
25
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
INFORMATIE
BIBLIOTHEEK DEN HAAG MAAKT INFORMATIE VOOR IEDEREEN BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
De collectie is en blijft het kloppend hart van de bibliotheek. Toenemende digitalisering is van grote invloed op de beschikbaarheid van informatie. Het zoeken, vinden en delen van relevante en betrouwbare informatie vraagt om personen die goed en kritisch binnen de informatiesamenleving weten te navigeren. Bibliotheek Den Haag heeft een brede gidsfunctie als het gaat om het zoeken en op waarde schatten van bronnen. Hierbij ondersteunen wij bezoekers die moeite hebben om hun weg te vinden in de grote stroom van informatie. De bibliotheek speelt niet alleen een rol bij het wegwijs maken in fysieke en digitale informatiebronnen, maar trekt dit breder: zij biedt ook ruimte aan partners die tijdens spreekuren inwoners informeren en vragen beantwoorden. Kennis- en informatieoverdracht vindt ook plaats tijdens lezingen, cursussen, debatten en andere ontmoetingen. Om de open leeromgeving van de stad te zijn, voor iedereen bereikbaar en toegankelijk, stellen wij nieuwe eisen aan onze dienstverlening en aan het verblijfsklimaat in de bibliotheek.
wikkelingen op gebied van digitalisering en het rendement van de collectie zullen mogelijk leiden tot andere accenten in het collectiebeleid. We laten de collectie beter aansluiten op de vraag vanuit de stad, de actualiteit en op sociaal-maatschappelijke en culturele activiteiten en ontmoetingen in de bibliotheek. • Om de collectie goed onder de aandacht te brengen gaan we de zichtbaarheid en presentatie hiervan verbeteren. Dit doen we zowel via de digitale kanalen als in de bibliotheken. • De digitalisering van fysieke bronnen neemt voortdurend toe. De collectie van de bibliotheek beschikt over databanken, die voor een deel vanuit huis te bezoeken zijn. Veel van dit materiaal is openbaar toegankelijk, maar dat is onvoldoende bekend. De bibliotheek gaat daarom een actievere rol spelen bij de promotie ervan. • De bibliotheek zal zich meer profileren als een “maatschappelijke winkel”. De aansluiting bij het eerder genoemde programma Digitale Inclusie van de Koninklijke Bibliotheek is hier onderdeel van. Dit betekent een uitbreiding van de dienstverlening op het gebied van overheidszaken, ook als het gaat om de digitale overheid.
Bibliotheek Den Haag biedt toegang tot fysieke en digitale kennis- en informatiebronnen
Bibliotheek Den Haag is breed toegankelijk door goede spreiding en ruime openingstijden van haar locaties
Ambities • Om ook in de toekomst goed aan te blijven sluiten bij de vraag van de inwoners van de stad maken wij een nieuw collectieplan. Ont-
Ambities • Het profiel van de wijk bepaalt het profiel van de bibliotheek. Als er in de wijk vraag is naar de mogelijkheden tot ontwikkeling en
26
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
zijn op het gebied van taal en sociale cohesie. De huidige buurtbibliotheken voldoen niet meer aan de oorspronkelijke verwachtingen uit 2012. Deze buurtbibliotheken zullen meer worden gekoppeld aan maatschappelijke organisaties, waarbij ingezet wordt op huisvesting in multifunctionele gebouwen. We willen hiertoe een pilot starten in Den Haag Zuidwest. De uitgangspunten van de huidige buurtbibliotheken waarbij geen huur wordt betaald en er alleen gewerkt wordt met vrijwilligers, zoals vastgesteld in 2012, blijft gehandhaafd. • We gaan de activiteiten die de bibliotheek ontplooit op externe locaties onderbrengen onder de noemer Biebpunt. Het gaat om niet gebouwgebonden activiteiten zoals taallessen in bijvoorbeeld wijk – en dienstencentra. • Bij de optimalisatie van locaties wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om gebouwen te delen. Er zijn shop-in-shop constructies, waarWest-Afrikaanse dansmiddag in bibliotheek en cultuuranker Leidschenveen (juni 2018)
educatie, dan zal de betreffende wijkbibliotheek een sterkere maatschappelijke focus krijgen. Waar behoefte is aan meer contact met kunst en cultuur, zal de focus op cultuur liggen, Met andere woorden: de vraag uit de wijk bepaalt mede de focus van de bibliotheek. Op basis van de wijkprofielen komen we tot het volgende overzicht op pagina 28. • We streven naar een wijkbibliotheek per verzorgingsgebied van circa 30.000 inwoners. Met de huidige bevolkingsprognose betekent dit in 2023 een aantal van 18 wijkbibliotheken in de stad. Op basis van de overzichtskaart van de bibliotheeklocaties zien we op dit moment lege plekken in Benoordenhout, Moerwijk/Spoorwijk en de stadsgebieden die nieuw ontwikkeld worden, zoals het Central Innovation District (CID). • We onderzoeken hoe het concept buurtbibliotheek effectiever ingezet kan worden om op buurt- en wijkniveau van meer betekenis te
27
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
FILIAAL
AANTAL M2 FOCUS
KENMERKEN
CENTRALE BIBLIOTHEEK
9000 m2
Cultureel en maatschappelijk
• culturele hotspot met brede stedelijke uitstraling • stadsbrede collectie • ruime openingstijden • een goede educatieve en culturele programmering en stedelijk debatcentrum • dé plek voor studenten en professionals voorzien van goede studiefaciliteiten en werkplekken • vanaf 2021 een muziekexpertisecentrum in samenwerking met het Koninklijk Conservatorium en het Nederlands Muziek Instituut functionerend binnen het stedelijk en landelijk netwerk
WIJK BIBLIOTHEKEN
350-950 m2
Cultureel of maatschappelijk
• collectie afgestemd op profiel van de wijk • wijkbibliotheken met een sterk maatschappelijk accent. Vooral in díe wijken waar laaggeletterdheid hoog is: Bouwlust, Escamp, Laakkwartier, Schilderswijk en Transvaalkwartier • wijkbibliotheken met een cultureel accent, waar culturele activiteiten plaatsvinden en nadruk ligt op lezen en literatuur (w.o. Cultuurankers): dit zijn Bomenbuurt, Haagse Hout, Leidschenveen, Loosduinen, Nieuw Waldeck, Scheveningen, Segbroek, Wateringse Veld en Ypenburg • functionerend binnen het netwerk van de wijk • studie- en werkplekken
BUURT BIBLIOTHEKEN
circa 50 m2
Maatschappelijk
• gericht op niet mobiele ouderen en kinderen tot 12 jaar • een beperkte collectie • enkele werkplekken • van betekenis voor de buurt op het gebied van taal en sociale cohesie • bemenst door vrijwilligers
Biebpunt
verschilt per locatie
Maatschappelijk
Gericht op activiteiten die aansluiten bij de vraag uit de buurt en aansluitend bij educatieve vragen vanuit de buurt
Bomenbuurt, Bouwlust, Escamp, Haagse Hout, Laakkwartier, Leidschenveen, Loosduinen, Nieuw Waldeck, Scheveningen, Schilderswijk, Segbroek, Transvaalkwartier, Wateringse Veld en Ypenburg.
Benoordenhout en Moerwijk
Niet gebouw gebonden
ZIE OOK DE PLATTEGROND OP PAGINA 35 28
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
bij samenwerkingspartners in de bibliotheek zijn gevestigd. En er zijn shop-near-shop constructies, waarbij de samenwerkingspartner naast de bibliotheek is gevestigd, zoals we willen toepassen in de nieuwe vestiging in Bouwlust. Er zijn ook opties waar de samenwerkingspartner volledig geïntegreerd is in de bibliotheek, zoals na 2021 de bibliotheekafdeling van het Koninklijk Conservatorium in de Centrale Bibliotheek. Tot slot bekijken we de optie van inhuizing van de bibliotheek bij een samenwerkingspartner, waarbij het beheer van het gebouw in handen is van een partner. Dat betreft dan onder meer de huidige buurtbibliotheken. • De zichtbaarheid van bibliotheekvestigingen in de wijken wordt verbeterd. • We ontwikkelen een concept met high service en low service. Low service betekent dat je in de bibliotheek terecht kunt voor werk- en studieplekken, het lezen van een boek of tijdschrift en het zelf inleveren en lenen van materiaal. Zo willen we onderzoeken of het mogelijk is om met de bestaande financiële middelen de openingstijden te verruimen. We starten een pilot in de Centrale Bibliotheek.
dit binnen de wettelijke kaders van de AVG. • Het masterplan voor de centrale bibliotheek heeft ook consequenties voor de dienstverlening van de bibliotheek en dus voor de wijze waarop de bibliotheek is georganiseerd. Doelstelling hierbij is het beter in kunnen spelen op informatiebehoefte en signalen vanuit de stad. • Randvoorwaarde voor bovenstaande ambities is een up-to-date bibliotheeksysteem, cruciaal voor het functioneren van een moderne bibliotheek. Het huidige systeem van de bibliotheek stamt uit de jaren ’90 van de vorige eeuw. Afgelopen jaar is onderzocht of de veiligheid, kwaliteit en mogelijkheden van het systeem voldoen aan de eisen van deze tijd. Op basis van dit onderzoek heeft het college besloten vanaf 2021 middelen vrij te maken om een nieuw systeem te ontwikkelen.
Bibliotheek Den Haag verleent optimale service aan bezoekers in de bibliotheekfilialen en via digitale platforms Ambities • We gaan nog beter de vragen en wensen van inwoners, bezoekers en partners in kaart brengen. We zetten daarvoor een systeem van gericht klantonderzoek op. • De bibliotheek koestert al langere tijd de wens voor een betere digitale dienstverlening. We willen het klanten mogelijk maken hun leenhistorie in te zien, online betalingsverkeer mogelijk maken en gepersonaliseerde communicatie aanbieden. Uiteraard gebeurt Deelnemers Taalhuis in de Centrale Bibliotheek 29
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
FARSHID MOGHADDAM DEELNEMER TAALHUIS
“Toen ik als expat naar Nederland kwam, adviseerde mijn buurman me al om Nederlands te leren. Dat leek me destijds niet nodig, omdat ik naast Perzisch ook Engels spreek. Maar ik woon hier inmiddels acht jaar en heb besloten te blijven. Dus ben ik een jaar geleden serieus begonnen met Nederlandse les, op het ROC Mondriaan. Daar leer je lezen, schrijven en begrijpen, maar niet spreken. Daarom zocht ik een plek om te oefenen. Vijf keer per week ga ik naar het Taalhuis, in Bibliotheek Loosduinen, Escamp, Transvaalkwartier, Segbroek en de Centrale Bibliotheek. Doordat de lessen daar op verschillende momenten plaatsvinden, in het weekend, ’s avonds en overdag, kan ik veel oefenen. Dat zou niet op te brengen zijn als ik er per uur voor moest betalen. De vrijwilligers die de taallessen verzorgen zijn heel aardig en geduldig. Ze passen het niveau aan de deelnemers aan. Ik word geleidelijk steeds beter. Over een maand doe ik examen. Als ik slaag, blijf ik naar de bibliotheek komen. De taallessen helpen me ook met inburgeren. Het sociale contact is belangrijk. We nemen koekjes mee en kletsen over van alles. Ik heb vrienden gemaakt, die wil ik blijven zien. ‘Jouw advies was goed’, zeg ik nu tegen mijn buurman, in het Nederlands. Zonder het Taalhuis had ik dat niet gekund, de bibliotheek heeft mij geholpen de taal te leren.”
In de Haagse bibliotheken wordt bijna dagelijks les gegeven in de Nederlandse taal. Dat gebeurt zowel in de wijkbibliotheken als in het Taalhuis in de Centrale Bibliotheek. Medewerkers van het Taalhuis helpen mensen om de Nederlandse taal beter te leren spreken, lezen, schrijven en begrijpen. Bezoekers krijgen er advies over taalcursussen, kunnen er oefenen en hun praktische taalvragen stellen. Ook adviseert het Taalhuis professionals en taalvrijwilligers over laaggeletterdheid.
30
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
31
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
ONTMOETING IN ONZE STAD BIBLIOTHEEK DEN HAAG STIMULEERT ONTMOETING IN ONZE STAD
Toenemende individualisering en digitalisering zijn van invloed op de samenhang en solidariteit in de samenleving. Uitdagingen op sociaal-maatschappelijk vlak zoals eenzaamheid, vergrijzing en het samenleven van mensen met verschillende achtergronden maakt het belang van een plek waar mensen elkaar ontmoeten enorm. De bibliotheek is de publieke, veilige, betrouwbare én onafhankelijke ontmoetingsplaats waar maatschappelijk debat kan plaatsvinden. Bibliotheek Den Haag stimuleert deze ontmoeting, legt verbindingen, heeft oog voor diversiteit en vormt een afspiegeling van de stad. Vanuit de programmering worden inhoudelijke verbindingen gemaakt met de collectie, lezingen, debatten, tentoonstellingen, cursussen en met de wijkbibliotheken en partners in de stad.
Bibliotheek Den Haag is de inclusieve ontmoetingsplaats voor alle inwoners van Den Haag Ambities • De bibliotheek wil het kloppend hart van de gemeenschap zijn in de wijken en buurten van de stad: de vanzelfsprekende ontmoetingsplek in de buurt, die sociale cohesie bevordert en eenzaamheid bestrijdt. Hierbij houden we rekening met de vraag van de bewoners en staan wij open voor initiatieven vanuit de wijk.
• De Centrale Bibliotheek aan het Spui is met 1.1 miljoen bezoekers per jaar de centrale ontmoetingsplek van de stad. Sinds de totstandkoming van het gebouw in 1995 is de inrichting in de basis nog hetzelfde. Toen lag de focus bij een bibliotheek gericht op het uitlenen van boeken. Met de vaststelling van de Wsob zijn de wettelijke taken van de bibliotheek sterk verbreed. De huidige indeling van de Centrale Bibliotheek past daar niet meer bij: de inrichting is na 25 jaar verouderd. In het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ is geld beschikbaar gesteld voor verbouwing naar een toekomstbestendige Centrale Bibliotheek: een herinrichting van de etages met moderne presentatie van de collecties, prettige studie- en werkplekken, een goede tentoonstellingsruimte en een mooie ruimte voor stedelijke debatten en programmering. Ook lesruimtes voor cursussen en huiswerkbegeleiding, een groen dakterras en een uitgebreide horecaruimte met leescafé zijn nadrukkelijke ambities. • Wij willen nog meer inzetten op gastvrijheid, inspiratie en beleving in de wijkbibliotheken om zo de rol van huiskamer beter te vervullen. Voorheen was een bibliotheek vooral een ruimte met boekenkasten, nu zijn er multifunctionele ruimtes nodig met plek voor de collectie, lessen- en evenementen. Ook goede studie- en werkplekken zijn essentieel.
Bij de herinrichting van de wijkbibliotheken hanteren wij deze uitgangspunten. • We bieden ruimte aan fysieke communities
32
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
rondom interesses, levensfases, hobby’s en de actualiteit. Onderzocht wordt welke rol Bibliotheek Den Haag kan spelen in de vorming van digitale communities en of hiervoor aansluiting bij een bestaand platform mogelijk is. • Met onze pr- en marketingstrategie willen we beter inzicht krijgen in doelgroepen en hun verwachtingen van Bibliotheek Den Haag. Daarnaast gaan we ons nadrukkelijker richten op specifieke doelgroepen. Door beter in te spelen op hun wensen en ervoor te zorgen dat ons brede aanbod beter bekend raakt in de stad. Ook gaan we werken aan een frisser en eigentijdser imago.
Bibliotheek Den Haag werkt intensief samen met partners in de stad en de buurt
Ambities • De wijkbibliotheken gaan nog meer de samenwerking met initiatiefnemers uit de wijk aan om zo tot een breed aanbod van aantrekkelijke programmering te komen voor verschillende doelgroepen. De vestigingen zijn diep en stevig verankerd in de wijken en beschikken over een uitgebreid netwerk. Bij hun keuzes waarborgen de vestigingen de neutraliteit en laagdrempeligheid van de bibliotheek.
Maandelijkse politieke talkshow van Stichting Debatmeester i.s.m. Algemeen Dagblad in de Centrale Bibliotheek (februari 2020) 33
beleidsvisie 2021 - 2025
• Ook stadsbreed is het de bedoeling om steeds meer samen te werken met partners. Bijvoorbeeld met culturele instellingen, sociaal-maatschappelijke instellingen en partijen binnen de gemeente. • De bibliotheek onderzoekt intensievere samenwerking met hogescholen en universiteiten en met de Koninklijke Bibliotheek. • Den Haag is een seniorvriendelijke stad en het ingezette beleid ten aanzien van kwetsbare ouderen dat wij samen met de G4 hebben opgezet, leverde ons voldoende kennis op om een structureel interessant aanbod voor ouderen te ontwikkelen. Ook in de toekomst blijven wij activiteiten en programma’s aanbieden die eenzaamheid aanpakken. Hiervoor staan de bibliotheken in contact met verschillende organisaties in de wijk.
Bibliotheek Den Haag programmeert activiteiten en debatten over actuele thema’s Ambities • Het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ benoemt de potentie van de Centrale Bibliotheek om uit te groeien tot het debatcentrum van de stad. Vanwege de strategische ligging aan het Spuiplein en tussen twee politieke arena’s in, het openbare en neutrale karakter, het hoge publieksbereik en de aanwezige voorzieningen liggen hier kansen. De ambitie is dan ook om binnen vijf jaar hét stedelijk centrum voor debat & reflectie van Den Haag te zijn (werktitel: SPUI68) waar maatschappelijke vraagstukken van en voor de hele stad centraal staan. De Centrale Bibliotheek wil –zeker na voltooiing van het onderwijs- en cultuurcomplex Amare– onderdeel zijn van een dynamisch theaterkwartier en als stadshuiskamer een vanzelfsprekend onderdeel zijn van het publieke domein aan het Spui.
bibliotheek den haag
• Persbureau ANP, Instituut Clingendael, Instituut voor Beeld & Geluid, Universiteit Leiden en Bibliotheek Den Haag hebben de intentie uitgesproken om een gezamenlijke debatserie te ontwikkelen. Deze partijen delen het standpunt dat in Den Haag een debatcultuur ontbreekt. Met het organiseren van een reeks debatten rond het thema vrijheid willen partijen de betrokkenheid van een brede en diverse groep Hagenaren en organisaties bij maatschappelijke vraagstukken vergroten. De debatten vinden vooral plaats in de Centrale Bibliotheek. • Geïnspireerd op de Global Goals for Sustainable Development van de Verenigde Naties gaan wij onze programmering richten op de volgende actuele thema’s: rechtvaardigheid, gezondheid, gendergelijkheid, duurzaamheid en stedelijke vraagstukken. • Om de debatcultuur in Den Haag een impuls te geven willen wij niet alleen debatten organiseren, maar ook inwoners de kunst van het debat bijbrengen. In bibliotheken Schilderswijk en Transvaal wordt al een aantal jaar onder begeleiding succesvol gedebatteerd door scholieren.
Interview in de Centrale Bibliotheek met de Amerikaanse schrijver Kristen Roupenian tijdens BorderKitchen (april 2019) 34
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
16
10
5 2
1
12
11
13
7
9 6 8
17
3
15
4
14
1. Centrale Bibliotheek Spui 68 wijkbibliotheken: 2. Bomenbuurt Fahrenheitstraat 707 3. Bouwlust Eekhoornrade 215 4. Escamp Leyweg 811 5. Haagse Hout Theresiastraat 195 6. Laakkwartier Linnaeusstraat 2
7. Leidschenveen Emmy Belinfantedreef 7 8. Loosduinen Loosduinse Hoofdstraat 555 9. Nieuw Waldeck Rossinilaan 141 10. Scheveningen Scheveningseweg 333 11. Schilderswijk Koningstraat 439 12. Segbroek Weimarstraat 353 13. Transvaalkwartier Hobbemaplein 30
35
14. Wateringse Veld Laan van Wateringse Veld 468 15. Ypenburg Schrabber 8 buurtbibliotheken: 16. Benoordenhout Goetlijfstraat 5 17. Moerwijk Van Ruysbroekstraat 7
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
ELISE HARKEMA BIBLIOTHEEKLID
“Voorlezen is een dagelijks ritueel in ons leven. Ik heb twee zoontjes, een van drie en eentje van een half jaar. Ik ben zelf ook lid van de bibliotheek, maar ik kom er voornamelijk voor mijn kinderen. We gaan altijd naar Bibliotheek Ypenburg, op loopafstand van ons huis. Het is bij het winkelcentrum, dus ik combineer het vaak met boodschappen doen. We gaan sowieso elke drie weken. Zolang is de uitleentermijn en ik merk dat het dan weer tijd is voor nieuwe input. De kinderboeken zijn ingedeeld in categorieën: dieren, emoties, elke dag, familie, op stap. Dat helpt bij het zoeken. Als ik een boekje wil over zindelijkheid, weet ik waar ik moet kijken. Zo kunnen we (luister)boeken lenen die aansluiten bij hetgeen mijn zoontje bezighoudt. Voor de jongste heb ik laatst voor het eerst ook boeken geleend: contrastboeken, met zwart-wit afbeeldingen, voor visuele stimulatie. En er zijn van die zachte boekjes en plastic boekjes voor in bad. Ik vind het belangrijk dat mijn kinderen in aanraking komen met een verscheidenheid aan boeken. Vanuit mijn opleiding pedagogische wetenschappen weet ik dat het bijdraagt aan hun ontwikkeling. Het vergroot hun belevingswereld. Met de oudste ben ik laatst ook naar een voorstelling in de bibliotheek geweest, en eens naar een dans- en muziekochtend voor peuters. Dat soort activiteiten vinden we heel leuk.
Mijn zoon kan even iets anders ervaren dan wat ik hem thuis bied en voor mij is de ontmoeting met andere ouders fijn.”
Bibliotheek Den Haag stimuleert lezen en de taalontwikkeling door activiteiten te organiseren en een actuele collectie voor kinderen aan te bieden. Juist omdat bekend is dat voorlezen en zelf lezen betere prestaties opleveren op school bij de vakken taal en rekenen, en een voordeel zijn voor de sociaal-emotionele ontwikkeling, is dit een belangrijk onderwerp. En dat niet alleen, lezen en voorlezen zijn naast nuttig en nodig, ook leuk. Het prikkelt de fantasie, geeft toegang tot een andere wereld: kinderen ontdekken zo de kracht van verhalen en van hun eigen creativiteit. Tegelijkertijd leren zij meer van de (Nederlandse) taal: tekstbegrip, grammatica en spelling.
36
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
37
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
“De bibliotheek is uniek. Het is het enige gebouw in de publieke ruimte waar je geen geld hoeft uit te geven, en waar je ook geen religie wordt aangeboden. Laat het tot je doordringen: verder kost alles, álles, geld of toewijding. Daarnaast is de bibliotheek cultureel, maar toch voor iedereen.” PAULIEN CORNELISSE IN DE VOLKSKRANT
38
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
BRONNEN Bibliotheek Den Haag ‘Jaarverslag 2018’, www.2018.jaarverslagbibliotheekdenhaag.nl Central Innovation District ‘CID Agenda 2040: kansen voor nieuw Den Haag’ Commissie Cohen in opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken ‘Bibliotheek van de toekomst: knooppunt voor Kennis, Contact en Cultuur’, Den Haag, januari 2014 Gemeente Den Haag ‘Beleidskader Kunst en Cultuur 2021-2024, Zee aan mogelijkheden’, Den Haag, 27 juni 2019 Gemeente Den Haag ‘Den Haag, Stad van Kansen en Ambities, Coalitieakkoord 2018 – 2022’, mei 2018 Gemeente Den Haag ‘Samen voor de stad, Coalitieakkoord 2019-2022’, december 2019 Koninklijke Bibliotheek ‘Kennisagenda Openbare Bibliotheken, Samen bouwen aan kennis’ 2019 KWINK Groep, Rebel en Panteia in opdracht van het ministerie van OCW ‘Evaluatie Wet stelsel van openbare bibliotheekvoorzieningen’, december 2019 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ‘Uitgangspunten Cultuurbeleid 2021-2024’, 11 juni 2019 Overheid Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, https://wetten.overheid.nl/BWBR0035878/2015-01-01 Raad voor Cultuur en Onderwijsraad ‘Lees! Een oproep tot een leesoffensief’, 2019 Raad voor Cultuur ‘Een bibliotheek voor iedereen.
Versterking Bibliotheekwet noodzakelijk’, februari 2020 Raad voor Cultuur ‘Sectoradvies Letteren en Bibliotheken’, 9 september 2018 Sociaal en Cultureel Planbureau ‘Lees: Tijd, Lezen in Nederland’, Den Haag, januari 2018
39
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
PEARL STUART BULLOCH
DEELNEMER OUDEREN IN DE WIJK “Ik was zoekende. Ik was altijd een sterke vrouw die van alles ondernam. Maar nadat ik door een verkeersongeluk op bed was komen te liggen, voelde ik me machteloos. Ik realiseerde me dat internet nog wel eens heel belangrijk kon worden in mijn leven, dus deed ik mee aan een tablet cursus in de bibliotheek. Dat ik nu alles kan opzoeken, maakt me weer zelfverzekerd. Je kunt meer dan je denkt. De gastvrouw van het programma Ouderen in de Wijk vertelde me dat er nog veel meer mogelijkheden zijn in de bibliotheek. Het heeft haar wel wat moeite gekost om me over de streep te trekken, maar uiteindelijk heb ik meegedaan aan een verhalenwedstrijd. Dat ik met mijn verhaal een prijs won, was een steuntje in de rug. Nu heb ik de smaak te pakken. Als er een filmavond is, ben ik erbij. Dan praat je met wildvreemde mensen. Ik ben 71 jaar. Omdat zij van dezelfde leeftijd zijn, delen we interesses. Je hebt het over vroeger, dat schept een band. Dat mis je anders, en dat maakt eenzaam. De gastvrouw is heel belangrijk. In de bibliotheek ga ik altijd direct naar haar toe. Het is belangrijk dat mensen met je willen praten, dat je aandacht krijgt en geen nummer bent.”
De bibliotheken van Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag ontwikkelden het project Ouderen in de Wijk met als doel het sociale netwerk, de digitale vaardigheden en zelfredzaamheid van oudere, nog thuiswonende senioren te versterken. Deelnemers hebben toegang tot lezingen, films, informatieochtenden en cursussen in de bibliotheek. In Den Haag doen de bibliotheken Escamp, Segbroek, Nieuw Waldeck en Loosduinen mee. Ruim 650 senioren met een laag besteedbaar inkomen hebben zich inmiddels via deze wijkfilialen aangesloten bij Ouderen in de Wijk.
40
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
41
Bookspot Scholierendebat, (november 2019)
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
42
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
COLOFON uitgave Bibliotheek Den Haag, 2020 interviews Hester Heite fotografie Martijn Beekman drukwerk De Kijm & Zonen, Den Haag Dit document is ook digitaal te raadplegen via magazine.bibliotheekdenhaag.nl/ magazine/beleidsvisie WWW.BIBLIOTHEEKDENHAAG.NL
43
beleidsvisie 2021 - 2025
bibliotheek den haag
BELEIDSVISIE 2021-2025 44