RIS305802 Bijlage

Voorontwerp Spuikwartier IBDH JULI 2020

INHOUD

COLOFON

Voorontwerp Spuikwartier Juli 2020 projectnummer: opdrachtgever:

95022341 DSO GZ Gert-Jan Lammers DSO PMDH Eric Hiel

projectteam IbDH: Almut Röwekamp Robin Koppes Hugo van der Wiel Michel Huisert Mark de Visser Alexander van den Berg projectgroep: Hidde van der Bijl Pauline Bron Eugène Sauren Henk Florisson Arie Markus Justin Liefferink Gerben Uljee supervisie:

Jo Coenen

Ingenieursbureau Den Haag

2

Opgave 3 Drie delen 4 Inrichting Turfmarkt 6 Inrichting omgeving Stadhuis 8 Inrichting Wijnhaven 16

O P G AV E In het kader van de inrichting van het Spuikwartier worden het tweede deel van de Turfmarkt, de omgeving stadhuis en de Wijnhaven heringericht. Hoe de delen ruimtelijk met elkaar samenhangen is in de SO fase vastgelegd. Het Voorontwerp houdt per deel in: Turfmarkt: Doorzetten van het profiel van het reeds uitgevoerde deel van de Turfmarkt tot aan het Spuiplein. De indeling van de middenloper en zijkanten is in het ontwerp doorgezet. Het profiel stopt op het Spuiplein ter hoogte van de gevel van Amare. Omgeving stadhuis: Vervangen natuursteen, herstructureren fietsparkeren en inpassen tijdelijke halte touringcars Amare. Wijnhaven:Het hardsteen op maaiveld moet worden vervangen en er moet meer groen komen. De verbinding tussen de Turfmarkt en de Kalvermarkt moet voor de hulpdiensten toegankelijk blijven en tegelijk moet de inrichting onaantrekkelijk worden voor sluipverkeer. Het moet een groene verblijfsplek worden met tegelijk ruimte voor het laden en lossen voor het stadhuiscomplex. Alle bestaande bomen blijven gehandhaafd.

ingang Stadhuis

uitgevoerd deel Turfmarkt

Voorontwerp Spuikwartier

Wijnhaven huidig

3

D R I E D E L E N : T U R F M A R K T, O M G E V I N G S T A D H U I S , W I J N H A V E N

2 1 4

3

Voorontwerp Spuikwartier

1

Turfmarkt

2

omgeving Stadhuis

3

Wijnhaven

5

ontwerp Turfmarkt (schaal 1:1000)

6

INRICHTING TURFMARKT In de Turfmarkt wordt het van het reeds uitgevoerde deel doorgevoerd tot aan het Spuiplein. De indeling bestaat uit een middenloper met aan de zijkanten bomen. Langs de gevels is ruimte voor terrassen en entreepartijen. De plaatsen van de bomen zijn sterk afhankelijk van de ondergrondse kabels en leidingen en vormen met deze indeling toch een samenhangend geheel van bomen die de loper begeleiden. Het is de bedoeling om ook in dit gedeelte Ulmus ‘’Sapporo Autumn Gold’ toe te passen. Deze boom heeft zich op deze windhinderlocatie goed bewezen. Aan het ontwerp zijn ook hoge plantenbakken toegevoegd zoals in de eerste fase reeds geplaatst (cortenstaal). De Turfmarkt is voetgangersgebied met fietsers te gast en laden en lossen in venstertijden. De materialen, afmetingen en het patroon in het midden worden allemaal overgenomen van het reeds uitgevoerde deel. Dit zijn: mangaanklinker in waalformaat langs de zijkanten, in dikformaat met ruitpatroon van natuursteen in het midden, konische lichtmasten, plantenbakken van cortenstaal en boomroosters en lijngoten van staal. In de doorsnede is te zien dat het vloerpeil van Amare hoger ligt dan het stadhuis. Dit wordt in het profiel van de Turfmarkt opgevangen. Onder de arcade van Amare en onder het overstek van het stadhuis worden afwijkende bestratingsmaterialen toegepast.

Bij Amare loopt de vloer van de foyer door naar buiten (ontwerp en beheer Amare). Bij het stadhuis worden natuursteen tegels gelegd. De precieze afmetingen worden nog bepaald. Uitgegaan wordt van een hele tegelmaat. In de tekening zijn met stippellijnen ondergrondse ruimtes (parkeergarages) te zien. Deze liggen binnen het plangebied allemaal minimaal 40 cm onder maaiveld. Er kan zonder extra maatregelen overheen worden gestraat.

Voorontwerp Spuikwartier

doorsnede (schaal 1:200)

7

V O O M G E V I N G S TA D H U I S

ontwerp omgeving stadhuis (schaal 1:1000)

8

I N R I C H T I N G O M G E V I N G S TA D H U I S De omgeving stadhuis wordt heringericht met tegels die passen bij het stadhuiscomplex. De tegelbestrating volgt de contouren van het stadhuis tot aan de overstek op de 2e verdieping. Verder worden de twee entreepartijen van het stadhuis met tegels bestraat. Op grotere afstand van het gebouw, op de Turfmarkt, het Spui, de Wijnhaven en de stoep van de Kalvermarkt worden de bestaande tegels vervangen door gebakken klinkers (mangaansteen). De tegels moeten stroever en minder glanzend worden dan de huidige tegels om valpartijen te voorkomen. De tegels komen op de ondergrondse parkeergarage van het stadhuis te liggen. Er is voldoende ruimte op het dak om een stevige constructie te kunnen maken.

kolommen en overstek Kalvermarkt

kolommen en overstek Turfmarkt

Uit duurzaamheidsoverwegingen blijven de bestaande lijngoten zo veel mogelijk behouden. De tegelmaat wordt afgestemd uit de afstand tussen de lijngoten. Een langwerpige maat is gewenst omdat het goed past bij de langwerpige gevelplaten van het stadhuis. Door toepassing van een grotere tegel zijn er tevens minder passtukken rondom de kolommen van het stadhuis nodig.

kolommen Kalvermarkt

impressie langwerpige tegels en huidige lijngoot

Voorontwerp Spuikwartier

9

poort met te behouden fietsenstalling

parkeerplaats mindervaliden

poort richting winkelgebied

overdekt deel met huidige motorstalling, straks toegang naar AMARE

10

V E R K E E R O M G E V I N G S TA D H U I S

Het plangebied is volledig voetgangersgebied en het huidige verkeersregime blijft gehandhaafd. De bestaande mindervalidenparkeerplaats komt terug in de nieuwe situatie net zoals de bewaakte fietsenstalling aan de zijde Spui en de huidige fietsvakken. Aan de zijde van de Kalvermarkt wordt een fietsvak aangelegd waar nu fietsbeugels staan. Verder komen er nog twee vakken voor snorfietsen. De onderdoorgang waar eerder de motorstalling was, wordt helemaal vrij gespeeld om ruimte te maken bijde ingang van Amare, het nieuwe culturele centrum. Motoren kunnen elders in de stad parkeren waar toegestaan of gebruik kunnen maken van parkeerplaatsen en parkeergarages. Het fietsparkeren wordt gecompenseert op de Wijnhaven. In de DO-fase zal een geleidelijn naar de hoofdingang van het stadhuis in de tegelvloer worden ingepast. Aan de zijde van de Kalvermarkt komt een in- en uitstaphalte voor touringcars (alleen in- en uitstappen, 3,0 meter breed) voor Amare. Deze halte kan op termijn naar de Schedeldoekshaven worden verplaatst.

Doorsnede halte touringcar

Voorontwerp Spuikwartier

11

Leng

knipn

teric

hting

Kalv

erma

rkt

aad

knipn

aad

Lengterichting naar stadhuis Lengterichting naar stadhuis

Lengterichting Turfmarkt

Richtingen tegels

12

Kolommen in stramien

K W A L I T E I T, F O R M A A T E N R I C H T I N G T E G E L S O M G E V I N G S T A D H U I S Het nieuwe materiaal mag niet glad zijn en moet niet verzakken of loslaten. Vanwege de vele problemen in het verleden is de opgave om bij nieuwe tegels zo veel mogelijk risico’s uit te sluiten en dus beproefde methodes en technieken te gebruiken. De huidige tegels zijn 30x30 cm groot inclusief voeg. Om tussen de lijngoten te passen is hetzelfde formaat of een veelvoud er van nodig. De vloer van het atrium heeft tegels van ca 40x40 cm. Deze tegelmaat zou tussen de meeste lijngoten passen maar komt niet uit bij de kolommen. Verder is een halfsteensverband gewenst voor de stabiliteit. Het stadhuis heeft grote, langwerpige gevelplaten. Daarom gaat de voorkeur uit naar tegels van 30x60 centimeter. De richtingen van de langwerpige tegels zijn zo gekozen dat er zo min mogelijke kleine tegels op de overgang tussen tegels en mangaanklinkers liggen. Omdat het stadhuiscomplex geen rechthoekige vorm heeft zijn er knipnaden nodig. De knipnaden aan de zijde Spui zijn kort en op plekken waar schijfkolommen staan. Daarom zullen ze niet in het oog vallen. Waar kolommen staan komt de richting van de tegels overeen met het stramien van de kolommen. Aan de zijde Kalvermarkt (ingang Spui) ligt de knipnaad onder de fietsenstalling. De knipnaad bij de entree aan zijde CS valt meer in het oog.

Er is voor gekozen zo veel mogelijk tegels haaks op de ingang van het stadhuis te leggen. De knipnaad ligt dan vlakbij de Kalvermarkt. De locaties van de voorgestelde knipnaden komen ongeveer overeen met de huidige knipnaden.

tegels zijn gezaagd

hier is in de huidige situatie een heel klein stuk toegepast. In de nieuwe situatie komt hier een iets grotere tegel.

Te g e l b i j k o l o m h u i d i g e s i t u a t i e

Voorontwerp Spuikwartier

13

schets bank

14

V E R L I C H T I N G E N S T R A AT M E U B I L A I R O M G E V I N G S TA D H U I S Aan de Spuizijde is buiten de looproute een rond zitelementen van natuursteen voorzien. Het heeft een diameter van 4 meter en is van hetzelfde type steen als de vloer. Het wordt uitgevoerd zonder rugleuning, zodat de ruimte zo overzichtelijk mogelijk blijft. De bestrating en lijngoten lopen onder de bank door. De verlichting blijft ongewijzigd en wordt voorzien vanaf het gebouw. Er komen dus geen lichtmasten. Op de stoep aan de Kalvermarkt staan sokkels die onderdeel uitmaken van het kunstwerk van Peter Struyken. De sokkels worden allemaal teruggeplaatst op de aan te leggen vloer van gebakken klinkers. Twee sokkels moeten enkele meters opschuiven vanwege de touringcar-halte maar blijven wel in één lijn staan. Over de verplaatsing zal overlegd worden met OCW en Stroom Den Haag.

referentie bank

Voorontwerp Spuikwartier

sokkel

15

ontwerp (schaal 1:500)

16

I N R I C H T I N G W I J N H AV E N Het ontwerp van de Wijnhaven zorgt voor eenheid, rust en samenhang. Op de locatie zelf en met de Turfmarkt en de Wijnhaven. Meer bomen moeten zorgen voor een menselijke maat tussen de hoge gebouwen. Banken en plantvakken zorgen voor verblijfskwaliteit in de stad.

Onder de bomen komen plantvakken met banken erlangs. De banken staan op afstand ten opzichte van de tram en de logistiek op het plein. De plantvakken staan haaks op de Turfmarkt en haaks op de Fluwelen Burgwal omdat op deze wijze de loopstromen vanzelfsprekend worden gefaciliteerd.

De hele Wijnhaven wordt voorzien van één vloer van mangaansteen. De trambaan is te onderscheiden door het afwijkende straatverband (huidige situatie) en door toevoging van markeringen op de grond. Er wordt een proef gedaan met een lijn an LED verlichting die voetgangers en fietsers moet waarschuwen op het moment dat er eeen tram komt. Op deze wijze is de trambaan veilig en zichtbaar en tegelijk ruimtelijk niet dominant.

Routing voor de hulpdiensen tussen de bomen is mogelijk. Er is ook voldoende ruimte voor de logistiek van het stadhuis.

De huidige bomen worden aangevuld met nieuwe berken, iepen en lindes zodat drie stevige gemengde groepen ontstaan. De nieuwe bomen worden naast de kronen van de huidige bomen geplaatst, rekening houdend dat lindes langzamer groeien dan berken en iepen.

Wijnhaven als verblijfsplek

Voorontwerp Spuikwartier

17

Kalverm

arkt

LEGENDA laden en lossen Turfmarkt

Turfmarkt

laden en lossen stadhuis looproutes vanaf de Haagse Loper secundaire looproutes toekomstige fietsroute hulpdiensten tram

schema verkeer

18

V E R K E E R W I J N H AV E N Het gebied is voetgangersgebied waar de fietser te gast is. Vanaf de toekomstige Turfhaven is een route voorzien richting de Kalvermarkt. Bij de aansluiting tussen de rijbaan Kalvermarkt en het voetgangersgebied met moet dus worden voorzien van een lage trottoirband zodat de fietsers er makkelijk op kunnen. De Turfmarkt is de hoofdroute voor voetgangers, fietsers (te gast) en laad- en losverkeer. De Wijnhaven wordt meer een verblijfsgebied met verschillende mogelijkheden voor voetgangers er over heen. Op het plein is de veiligheid van de trambaan heel belangrijk. In het kader van de versnelling OV wordt gekeken hoe de trambaan gemarkeerd wordt en het wordt de proef met de lijn van LED verlichting gedaan. De beveiliging van de trambaan waar deze onder het gebouw gaat is nodig. Deze zal net zoals op de Turfmarkt, door middel van een hek tot aan de waarschuwingslichten worden gewaarborgd. Omdat dit deel van de trambaan niet beloopbaar is, zal het worden voorzien van sedumbeplanting in plaats van bestrating.

3D impressie bij het stadhuis

De afstand tussen het profiel vrije ruimte van de tram (PVR) en de plantvakken is minimaal vier meter. Bij het stadhuiscomplex is een ingang voor laden en lossen die bereikbaar moet blijven. De plantvakken zijn zodanig geplaatst dat de kans op aanrijden door laad- en losverkeer klein is.

3D impressie bij de Turfmarkt met toekomstig hekwerk langs trambaan

Voorontwerp Spuikwartier

19

Wijnhaven doorsnede 1:200

20

F I E T S PA R K E R E N W I J N H AV E N Bij het stadhuis (ingang CS zijde) komen fietsparkeerplaatsen te vervallen om ruimte vrij te spelen bij de ingang van AMARE. Ter compensatie zijn fietsvakken aan de Fluwelen Burgwal voorzien. Er is rekening gehouden met ruimte voor de bestaande containers.

schematische weergave fietsvak

schematische weergave containers

Fietsvakken in het ontwerp. UItsnede van de tekening 1: 500

Voorontwerp Spuikwartier

21

3D impressies

22

B E P L A N T I N G W I J N H AV E N De plantvakken worden voorzien van een schaduwminnende beplanting met grassen, vaste planten en lage struiken. De bestrating watert waar mogelijk af in de plantvakken. Waar nodig wordt de beplanting door middel van een verhoogd randje beschermd (referentie stalen randje Kerkplein). Waar het randje wel of niet nodig is wordt afgestemd met de wegbeheerer in de DO fase.

rand van beplanting Kerkplein

Voorontwerp Spuikwartier

voorbeelden beplanting

23

van Alff bank

24

V E R L I C H T I N G E N S T R A AT M E U B I L A I R W I J N H AV E N Het plein is nu niet voorzien van openbare verlichting en kan in de toekomst met armaturen aan de trammasten worden verlicht (als nodig). Onder de bomen komt sierverlichting. Bomen die niet in bestrating staan worden voorzien van cortentstaanen boomroosters. Langs de plantvakken zijn van Alff banken zonder rugleuning voorzien. Deze banken zijn al op de Turfmarkt toegepast. Het hekwerk langs de tram wordt van cortentstaal, conform het bestaande hekwerk op de Turfmarkt.

hekwerk tram

Voorontwerp Spuikwartier

boomrooster

25