RIS305741 Afdoening motie Voorkom en bestrijd vrouwelijke genitale verminking

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10059720 RIS305741 Contactpersoon

Veerle Naudts Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

13 juli 2021

veerle.naudts@denhaag.nl Aantal bijlagen

1 Onderwerp

Afdoening motie: ‘Voorkom en bestrijd vrouwelijke genitale verminking’

Uw raad heeft tijdens de bespreking van het voorstel van het college inzake programmarekening 2019 (RIS305159) op 30 juni 2020 de door de heer de Graaf ingediende motie ‘Voorkom en bestrijd vrouwelijke genitale verminking’ (RIS305741) aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. Constaterende dat: • vorige week bekend werd dat een oud-docent van de As-Soennah moskee door de rechter veroordeeld is tot 80u taakstraf voor opruiing en aanzetten tot gewelddadig optreden vanwege het publiekelijk aanbevelen van vrouwenbesnijdenis. Overwegende dat: • het nu duidelijk is dat niemand op grond van religieuze bronnen geweld tegen meisjes en vrouwen mag aanbevelen en dat dit een grote winst is voor de fundamentele mensenrechten van meisjes en vrouwen; • ook nu nog bepaalde groepen migrantenvrouwen in Den Haag het risico lopen om door deze barbaarse praktijken verminkt en beschadigd te worden.

Verzoekt het college: • om alles te doen om vrouwelijke genitale verminking (VGV) te voorkomen en te bestrijden, onder meer door: o alle gemeentelijke zorginstellingen het handelingsprotocol VGV te laten implementeren; o convenanten te sluiten met zorgverleners, zoals huisartsen, ziekenhuizen en de GGD, waarin zij zich committeren aan een meldingsplicht ten aanzien van VGV; o de voorlichting over VGV aan risicogroepen te intensiveren; o in de driehoek de mogelijkheden te verkennen om te komen actieve opsporing en vervolging van ouders die hun dochters in het buitenland hebben laten besnijden. Hierbij ook te betrekken welke rol aangifte door de gemeente/Veilig Thuis Haaglanden tegen ouders van wie de dochter slachtoffer is geworden van VGV hierbij zou kunnen spelen; • over de voortgang van de implementatie van de vier maatregelen uiterlijk einde vierde kwartaal van 2020 aan de raad te rapporteren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10059720

Het college beantwoordt de motie als volgt. In uw motie stelt u dat we er alles aan moeten doen om vrouwelijke genitale verminking (VGV) te voorkomen en bestrijden. Dit onderschrijft het college volledig. VGV is zeer traumatisch en pijnlijk, en heeft voor vrouwen en meisjes die besneden zijn grote gevolgen voor de rest van hun leven. Op tal van gebieden zetten we daarom al jaren in op het voorkomen van VGV, en het geven van passende ondersteuning en (na)zorg. We doen dat vanuit de Regiovisie Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022. In het Haagse coalitieakkoord 2019-2022 ‘Samen voor de Stad’ hebben we ook extra acties afgesproken om VGV te bestrijden. De VGV-aanpak staat niet alleen hoog op de agenda van het Haags college, maar ook landelijk. Op 18 februari 2020 presenteerden toenmalig ministers de Jong van VWS en Dekker van JenV hun Actieagenda Schadelijke Praktijken1. Ze benoemen daar VGV als één van de schadelijke praktijken waar ze extra acties op willen inzetten, naast alle bestaande inzet. De afgelopen tijd is onze VGVaanpak hierdoor geïntensiveerd en nog steeds in ontwikkeling. In eerdere beantwoording van de schriftelijke vragen (mevr. Arp, RIS305801, mevr. Faïd, RIS304452, en de heer De Mos, RIS305623) hebben we onze aanpak eerder uitgebreid toegelicht. Bijgevoegd vindt u het Actieplan aanpak VGV.

Hierin zijn zowel de lopende acties als intensiveringen, ontwikkelingen en afspraken voor 2021 en 2022 samen gebracht. Het actieplan geeft daarmee een duidelijk beeld van onze aanpak en de voortgang van de implementatie van de vier verzochte maatregelen in uw motie. Kort samengevat is onze ketenaanpak sinds jaren een gebalanceerde mix van: 1. Preventieve en vroegsignalerende aanpak, waarbij we inzetten op de oorzaken en risicofactoren van VGV; om het daarmee duurzaam te stoppen. Dat doen we onder andere via het (landelijk) VGV-preventiebeleid van onze Haagse Jeugdgezondheidszorg (JGZ), het organiseren van huiskamerbijeenkomsten en wijkbijeenkomsten door sleutelpersonen en confrontatietheater op scholen. Doel van deze inzet is: • het bespreekbaar maken, het versterken van zelfbeschikkingsrecht en weerbaarheid van ouders en meisjes in traditionele gemeenschappen om VGV te voorkomen en • vroegsignalering en doorverwijzing naar ondersteuning en (na)zorg. 2. De aanpak via de meldcode en het VGV-handelingsprotocol voor minderjarigen, waarbij we indien de situatie daarom vraagt, kunnen inzetten op bestuurs-, civiel- c.q. strafrechtelijke maatregelen zoals een kinderbeschermingsmaatregel of het doen van aangifte en instellen van vervolging. 3.

Nazorg, waarmee we door VGV getroffen meisjes en vrouwen ondersteunen en hen doorverwijzen voor zorg bij lichamelijke en psychische klachten, zoals het VGV-spreekuur in het Hagaziekenhuis. De GGD Haaglanden voert regie op de keten van preventie, vroegsignalering en doorverwijzing naar nazorg. De GGD voert ook regie op de inzet en training en scholing van de sleutelpersonen en professionals. Veilig Thuis Haaglanden (VTH) is samen met de aangewezen partners verantwoordelijk voor de inzet van de meldcode en het VGV-handelingsprotocol. Afgelopen tijd is onze aanpak geïntensiveerd door huisartsen en jonge ambassadeurs in de preventie en vroegsignalering te betrekken. Landelijk wordt onderzoek verricht naar knel- en verbeterpunten in het gebruik van de meldcode bij VGV. Lokaal onderzoeken we hoe eventuele drempels voor nazorg kunnen worden weggenomen.

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/02/18/kamerbrief-over-actieagenda-schadelijke-praktijken

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10059720

Hieronder de reactie van het college op de gevraagde maatregelen uit de motie, waarbij we dieper ingaan op de intensiveringen en ontwikkelingen van afgelopen tijd: 1. Stand van zaken implementatie VGV-protocollen i.r.t. meldingsplicht t.a.v. VGV Het VGV-handelingsprotocol geldt voor Veilig Thuis (VT), de Raad voor de Kinderbescherming (RvK) en de Politie. Het handelingsprotocol geeft uitleg, handvaten en richtlijnen voor handelen bij vermoedens van VGV voor minderjarigen. Het VGV-handelingsprotocol is in de regio geïmplementeerd en klaar om gebruikt te worden, zodra VGV wordt gemeld Om over te gaan tot actieve opsporing en vervolging van ouders die dochters in het buitenland hebben laten besnijden, zal VGV eerst gemeld moeten worden bij VT. Er blijkt - zowel regionaal als landelijk dat (risico's op) VGV weinig tot niet gemeld wordt bij VT, ook al is VGV een strafbaar feit. Vanuit de landelijke actieagenda Schadelijke Praktijken is in het voorjaar 2021 daarom een landelijk onderzoek verricht naar de oorzaken hiervan en mogelijke verbeterpunten. De gemeente Den Haag is betrokken bij dit onderzoek en zal de landelijke (advies)lijn uit dit onderzoek volgen zodra deze bekend is (verwacht na de zomer 2021). 2.

Stand van zaken convenanten met zorgverleners, zoals huisartsen, ziekenhuizen en de GGD, waarin zij zich committeren aan een meldingsplicht ten aanzien van VGV De meldcode geldt voor professionals die werkzaam zijn in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en justitie2. Werkgevers in die sectoren moeten de meldcode vaststellen en implementeren. Zij dienen het gebruik en de kennis van de meldcode onder hun werknemers te stimuleren, ook ten aanzien van VGV. Dat is dus niet alleen een verantwoordelijkheid van gemeenten. Desalniettemin organiseren we vanuit de gemeente Den Haag zowel algemene voorlichtingsbijeenkomsten over de meldcode als specifieke over VGV. Naast het VGV-handelingsprotocol voor minderjarigen, wat geldt voor VT, RvK en politie, heeft een aantal beroepsgroepen ook hun eigen specifieke protocollen, handreikingen en standpunten: • Binnen de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) het landelijk Standpunt Preventie van VGV voor de JGZ3: De Haagse JGZ volgt de eerder genoemde landelijke werkwijze. De Haagse JMO heeft ook een JGZjeugdarts/aandachtsfunctionaris VGV, die geconsulteerd kan worden bij vermoedens van VGV. In het najaar 2020 is VGV-scholing als vast onderdeel in het standaardscholingspakket van nieuwe Haagse JGZ-medewerkers opgenomen, om daarmee de alertheid op VGV-signalen te verhogen.

• Gynaecologen en verpleegkundigen in de regio: Zij volgen ook de eigen VGV-protocollen, middels het KNOV-standpunt, de KNOV-praktijkkaart VGV en de ‘Leidraad Medische zorg voor vrouwen en meisjes met VGV’ van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV), de beroepsorganisatie van en voor verloskundigen. We zijn in gesprek met de NVOG, verloskundigen en andere organisaties hoe deze leidraad in de praktijk in onze regio te implementeren. Naast alle protocollen, handreikingen en standpunten van individuele beroepsgroepen of samenwerkende organisaties, hebben alle partners zich ook via het Actieplan aanpak VGV gecommitteerd aan de samenwerking in het Actieplan aanpak VGV. In het plan staan de (beoogde) resultaten van de inzet en (samenwerkings)afspraken voor de periode 2020-2022.

2

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/huiselijk-geweld/meldcode

3

https://www.pharos.nl/kennisbank/standpunt-preventie-van-vrouwelijke-genitale-verminking-vgv-door-de-jeugdgezondheidszorg-2/

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10059720

3. Stand van zaken intensivering voorlichting over VGV aan risicogroepen We zetten in (de regio) Den Haag -vooruitlopend op de uitkomsten van het landelijk onderzoek (zie vraag 1) - alvast meer in op bewustzijn en kennis over VGV en het gebruik van de meldcode. Dat doen we onder andere door huisartsen en jonge ambassadeurs te betrekken in onze ketenaanpak: • Sinds het najaar van 202o is de Haagse huisarts/ambassadeur huiselijk geweld en kindermishandeling betrokken bij onze aanpak. Er is een routekaart voor huisartsen ontwikkeld, die in voorjaar 2021 bij 617 huisartsen in (regio) Den Haag op de mat is beland. • Sinds voorjaar 2021 zetten we ook bijna 30 jonge ambassadeurs in, om beter jongere risicogroepen te bereiken. De jongeren zorgen via het project REPLACE via de zogenaamde ‘communitybased behaviour change and intervention’-methode voor acties voor verandering van binnenuit. Via het project Changemakers VGV worden 8 jongeren getraind om via een leertraject een communicatiecampagne te realiseren, die VGV bij risicojongeren bespreekbaar maakt en moet voorkomen. We ontwikkelen en delen meer en vaker communicatiemiddelen en -kanalen van risicogroepen en professionals. Ook via gezamenlijke scholing en training van sleutelpersonen/ambassadeurs en professionals vergroten we de kennis en ervaring van betrokkenen.

We sluiten ten slotte als Den Haag ook aan bij de landelijke voorlichtingscampagne over de verschillende vormen van schadelijke praktijken, die in juni 2021 van start gaat. Pharos ontwikkelt deze met partijen zoals het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating, Federatie Somalische Associaties Nederland (FSAN), Movisie en Femmes for Freedom. 4. Verkenning in de driehoek van de mogelijkheden om te komen tot actieve opsporing en vervolging van ouders die hun dochters in het buitenland hebben laten besnijden. De driehoek erkent het belang van opsporing en vervolging van ouders die hun dochters in het buitenland laten besnijden. Veilig Thuis Haaglanden, de Raad voor Kinderbescherming en de Politie hebben naast het ‘Handelingsprotocol VGV bij minderjarigen’4 ook de landelijke ‘Handreiking samenwerking bij strafbare kindermishandeling’5 geïmplementeerd, waar ook het Openbaar Ministerie en Reclassering bij betrokken zijn. In 2020 hebben VTH en de politie-eenheid Den Haag de implementatieafspraken voor de handreiking verder uitgewerkt. Belangrijk daarbij is dat bij (vermoedens van) strafbare kindermishandeling, waaronder VGV, in een eerder stadium melding gedaan kan worden bij de politie, waarna politie en OM ambtshalve onderzoek kunnen doen en daarop tot eventuele aangifte en rechterlijke vervolging kunnen overgaan. Het Actieplan aanpak VGV loopt tot eind 2022.

We zullen u eind 2022 informeren over de resultaten en verdere voortgang van onze VGV-aanpak. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4 https://www.pharos.nl/kennisbank/handelingsprotocol-vrouwelijke-genitale-verminking-bij-minderjarigen-uitleg-en-handvatten-bij-

aanpak-vgv-voor-veilig-thuis-raad-voor-de-kinderbescherming-en-politie/ 5 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2017/11/09/handreiking-samenwerken-bij-strafbare-kindermishandeling

4/4