RIS305697 Preadvies initiatiefvoorstel Het Haags koloniaal en slavernijverleden

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10055740 RIS305697 Contactpersoon

John Waalring Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 maart 2021

john.waalring@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies op initiatiefvoorstel Haags koloniaal- en slavernijverleden

Door de raadsleden Mahmood, Tseggai, Faïd, Ateş, Partiman, Çetinkaya, Arp en Smit is een initiatiefvoorstel ingediend, om te bouwen aan een inclusieve samenleving. Volgens de indieners kan dat alleen worden gerealiseerd wanneer de obstakels tussen de verschillende groepen worden weggenomen. De initiatiefnemers dragen de overtuiging dat wederzijdse kennis en inzichten over gedeelde geschiedenis en met name het koloniaal en slavernijverleden op lange termijn bijdraagt aan zowel het tegengaan van wederzijdse vervreemding als aan onze gezamenlijke Haagse identiteit en toekomst. Dit initiatief omvat een reeks van activiteiten die kunnen bijdragen aan: -

-

-

-

erkenning en waardering van verschillende etnisch-culturele Haagse gemeenschappen en hun geschiedenis; zichtbaar en hoorbaar maken van de onderbelichte en niet vertelde verhalen en perspectieven over het Trans-Atlantische en Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden; het ontwikkelen van meer kennis en expertise over het Trans-Atlantische en IndischOceanische koloniaal en slavernijverleden; het proces van verwerken van onze gedeelde geschiedenis en ontwerpen van onze gezamenlijke toekomst stimuleren, waarbij de meerstemmige en veelkleurige geschiedenis van Den Haag een geheel wordt van en voor al onze inwoners; het tegengaan van wederzijdse vervreemding en bijdragen aan onze gezamenlijke Haagse identiteit en toekomst, waarbij verbindingen en relaties gelegd worden tussen verschillende etnisch-culturele gemeenschappen door het gesprek en contact tussen burgers te ondersteunen en te faciliteren; het faciliteren en stimuleren van o.a. onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en de instellingen in de kunst- en cultuursector, die structureel aandacht willen besteden aan het Trans-Atlantische en Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden; het meer divers en inclusief maken van musea, erfgoedinstellingen en andere gevestigde Haagse instellingen, die een rol spelen op het gebied van het Trans-Atlantische en IndischOceanische koloniaal en slavernijverleden.

In onderhavig initiatief worden de aanbevelingen van de commissie Baldewsingh onderschreven, maar volgens de indieners ontbreken enkele essentiële zaken. Dat is de reden waarom wordt voorgesteld te komen tot aanvulling dan wel aanscherping van dat advies.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10055740

Het college bedankt de indieners van het initiatiefvoorstel voor hun plannen. Hieronder volgen de voorstellen van de initiatiefnemers en de zienswijze van het college ten aanzien van de verschillende voorstellen. 1. Wetenschappelijk onderzoek Een (wetenschappelijk) onderzoek laten verrichten naar het koloniale en slavernijverleden van Den Haag en de (migratie)geschiedenis van de Afro-Surinaamse, Hindoestaans-Surinaamse, JavaansSurinaamse, Chinees-Surinaamse, Caraïbische, Afrikaanse, Indonesische, Molukse, Papua- en andere gemeenschappen uit (voormalige) koloniën die in Den Haag woonachtig zijn. Uit diverse publicaties blijkt dat Den Haag - als regeringszetel - een rol van betekenis heeft vervuld in de Trans-Atlantische slavernij. Wij achten het dan ook wenselijk om in navolging van de steden Amsterdam en Rotterdam een verantwoord wetenschappelijk onderzoek te laten doen, naar de eventuele rol van de stad binnen de Trans-Atlantische slavernijgeschiedenis. Daarom worden met vertegenwoordigers van het KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies van de Universiteit Leiden gesprekken gevoerd voor het doen van onderzoek naar de rol van de stad Den Haag. 2.

Ontwikkeling publiekscampagne & lespakket Op basis van het te verrichten (wetenschappelijk) onderzoek een publiekscampagne met bijbehorend lespakket te ontwikkelen over het slavernijverleden van Den Haag. Dit zal tezamen moeten gebeuren met het Haags onderwijsveld, de Haagse kunst en cultuursector (denk aan musea en erfgoedinstellingen) en de Afro-Surinaamse, Hindoestaans-Surinaamse, Javaans-Surinaamse, Chinees-Surinaamse, Caraïbische, Afrikaanse, Indonesische, Molukse, Papua- en andere gemeenschappen uit (voormalige) koloniën die in Den Haag woonachtig zijn. In de nota Op weg naar een inclusieve samenleving (RIS507542) geeft het college aan in het burgerschapsonderwijs graag meer aandacht te zien voor het slavernijverleden, kolonialisme en het tegengaan van discriminatie. We zijn daarom in samen met Centrum 16-22 in overleg met scholen om te bezien hoe we hen daarbij kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld door het laten ontwikkelen van een lesprogramma en/of een training voor docenten. Ook zullen we met het Haags Historisch Museum overleggen om na te gaan of zij hier een rol in kunnen spelen. 3. Verkenning naar een museale voorziening In samenwerking met het Rijk en relevante stakeholders een verkenning doen naar een mogelijke nationale museale voorziening in Den Haag over het Indisch-Oceanische koloniale en slavernijverleden en erfgoed.

Op dit moment zien wij geen mogelijkheid voor een verkenning in samenwerking met het Rijk en relevante stakeholders naar een mogelijke nationale museale voorziening in Den Haag over het Indisch-Oceanische koloniale en slavernijverleden en erfgoed. Wij wijzen in dit verband op het feit dat het rijk al geld gereserveerd heeft voor de realisatie van een nationaal slavernijmuseum in Amsterdam en ook financiële steun verleent aan het in deze stad gevestigde Museum Sophiahof, dat is gewijd aan de koloniale geschiedenis. Een separaat museum zoals voorgesteld, achten wij daarom niet haalbaar. 4. Twee slavernijmonumenten Het realiseren van minimaal twee slavernijmonumenten op prominente plekken in Den Haag; één die eer doet aan het Trans-Atlantische koloniaal en slavernijverleden en één die eer doet aan het Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10055740

Wij begrijpen de behoefte aan meerdere monumenten om het koloniale verleden te gedenken, maar in Den Haag kennen wij op dit moment overigens ook al twee herdenkingsmonumenten, het Indisch- en het Indië monument, beiden in de Scheveningse bosjes. Inmiddels is opdracht gegeven aan Stichting Stroom Den Haag, om de mogelijkheden te onderzoeken voor het oprichten van een slavernijmonument. Aan de hand van dat onderzoek zal een concreet voorstel, inclusief de kosten van het monument worden gepresenteerd. Naar verwachting zal het slavernijmonument in 2022 kunnen worden onthuld, een jaar voorafgaand aan de 160ste herdenking van de formele afschaffing van de slavernij in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen. 5. Formele excuses Op basis van het te verrichten (wetenschappelijk) onderzoek formeel excuses aan bieden als de internationale stad van Vrede en Recht, voor haar rol in en bijdrage aan het koloniaal en slavernijverleden. Zoals gezegd bij punt 1 wil het college onderzoek laten doen naar de specifieke rol van de stad Den Haag. Het college wacht eerst de resultaten van dit onderzoek af. 6. Faciliteren van herdenkingen Structurele aandacht en facilitering van afzonderlijke herdenkingen en/of vieringen op de volgende historische data, waarbij het initiatief bij de betreffende gemeenschappen moet liggen: a. 18 april (Chinese migratie); b.

25 april (onafhankelijkheid Republiek der Zuid-Molukken); c. 5 juni (Hindoestaanse migratie); d. 1 juli (Keti Koti, waarbij op 30 juni herdacht wordt en op 1 juli de viering is); e. 9 augustus (Javaanse migratie); f. 17 augustus (zowel Tula als de onafhankelijkheid van Indonesië); g. 1 december (erkenning vlag, volkslied en wapen van Papua door Nederland). Wij merken op dat er in het kader van het integratiebeleid de afgelopen jaren verschillende maatregelen zijn genomen voor het bestendigen van het migrantenerfgoed. In dit verband kunnen onder andere worden genoemd: het Netwerk migrantenerfgoed, waarin reguliere erfgoedinstellingen en erfgoedorganisaties van migranten met elkaar samenwerken. Het netwerk functioneert onder het Haags Historisch Museum en wordt bekostigd vanuit de portefeuille Cultuur en tot en met 2022 vanuit de portefeuille Integratie; de jaarlijkse herdenking van de Hindoestaanse Immigratie, de Javaanse Immigratie en de afschaffing van de Trans-Atlantische slavernij (Keti Koti); het Chinees nieuwjaar en het Chinese Maanfeest, beiden worden mede op initiatief van de Haags Surinaams Chinese gemeenschap georganiseerd; de incidentele herdenkingen van de Curaçaose verzetsheld Tula. Alle genoemde initiatieven worden door verschillende vrijwilligersorganisaties georganiseerd, die hun wortels hebben in de onderscheiden culturen.

Wij vinden dat een verantwoorde wijze van het organiseren van erfgoedactiviteiten. Wij zullen in overleg treden met vertegenwoordigers van de overige gemeenschappen, om te bezien op welke wijze zij aandacht willen besteden aan de herdenking van de koloniale geschiedenis.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10055740

7. Herdenkingscomité (opstartkosten) Het instellen en uitwerken van een permanent herdenkingscomité waarbij betrokken zijn de AfroSurinaamse, Hindoestaans-Surinaamse, Javaans-Surinaamse, Chinees-Surinaamse, Caraïbische, Afrikaanse, Indonesische, Molukse, Papua- en andere gemeenschappen uit (voormalige) koloniën die in Den Haag woonachtig zijn. Het college vindt dat de oprichting van een permanent herdenkingscomité een aangelegenheid is van de betrokken organisaties en de gemeenschappen zelf. Desalniettemin neemt het college het initiatief om partijen bij elkaar aan tafel te krijgen. 8. Concreet en structureel plek geven in het Haagse onderwijs en Kunst- en Cultuurinstellingen Een samenwerking van het onderwijsveld, de cultuursector en de onderscheiden bevolkingsgroepen, teneinde de onderwerpen koloniaal- en slavernijverleden aan elkaar te verbinden. Deze onderwerpen moeten een structurele plek krijgen binnen het Haagse onderwijs- en cultuuraanbod. De laatste jaren zijn binnen de cultuursector goede vorderingen gemaakt, als het gaat om het diverser maken van het cultuuraanbod, ook als het gaat om het educatieve deel. Dit wordt versterkt door het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS306137) waarin diversiteit en inclusie één van de speerpunten is waarop het kunst- en cultuurbeleid zich de komende jaren richt. Verder verwijzen we naar de reactie onder punt 2.

Financiën Het college adviseert om niet alle activiteiten over te nemen die in het initiatiefvoorstel zijn genoemd. Voor de activiteiten die wel worden geadviseerd wordt in het Programma Stadsdelen, Integratie en dienstverlening bij de activiteit integratie ca. € 400.000,00 beschikbaar gesteld, waarvan ca. € 250.000,00 incidenteel in 2021 en ca. € 150.000,00 structureel beschikbaar te stellen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4