RIS305276 Beantwoording SV Zorgen over kwetsbare jongeren van de gesloten jeugdzorginstelling Horizon Midgaard

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

13 juli 2020

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Roopram, luidend: “Zorgen over de kwetsbare jongeren van de gesloten jeugdzorginstelling Horizon Midgaard”

SV/2020.268 RIS305276

Het raadslid mevrouw Roopram heeft op 9 juni 2020 een brief met daarin zesentwintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Wat vindt het college van het rapport, opgesteld door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), omtrent het ontbreken van het verlenen van verantwoorde jeugdhulp door Horizon Jeugdzorg en Onderwijs, locatie Midgaard?* Graag een uitgebreid geformuleerd antwoord.

Het college deelt en herkent de zorgen. In oktober 2019 ontving het accountteam jeugdhulpplus signalen over een hoog aantal vermissingen bij Midgaard. Naar aanleiding daarvan is overleg geweest tussen de gemeente, de politie en locatie Midgaard. Ook is er een bezoek van de inspectie (IGJ) geweest in maart 2020. Dit zijn de interventies die zijn gedaan: • • •

Vanaf januari 2020 geen spoedplaatsingen buiten kantoortijden meer op te nemen Sinds maart 2020 geen jongeren meer op te nemen Een interimmanager aan te nemen en een verbeterplan door te voeren.

2.

Kan het college aangeven wie de eigenaar is van het pand, waar Horizon Jeugdzorg en Onderwijs, de huur aan betaalt, gelegen aan de Monsterseweg 216 in Den Haag?

3.

Zijn er protocollen van toepassing op een gebouw van een gesloten jeugdzorginstelling en wie is er verantwoordelijk voor het onderhoud van het pand?

Ad. 2 en 3; De gebouwen waar gesloten jeugdhulp wordt geboden dienen te voldoen aan het Kwaliteitskader JeugdzorgPlus 2.0 van Jeugdzorg Nederland. De verhuurder van het pand is Zorg Vastgoed Investment I C.V. en namens hen treedt Staate Beheer op als vertegenwoordiger. Het onderhoud aan het pand is geregeld middels een demarcatielijst waarin staat vermeld of verhuurder dan wel huurder verantwoordelijk is voor welk onderhoud. 4.

Wij ontvangen signalen dat er te weinig effectieve sturing van bovenaf wordt geboden aan personeel? Wat vindt het college hiervan en is het college bereid om dit te onderzoeken?

Dit is juist. Er is hier ook op ingegrepen door het bestuur van Horizon op de locatie Midgaard maar deze ingrepen hadden aanvankelijk te weinig effect. Mede daardoor is er door Horizon voor gekozen om een ervaren regiodirecteur aan te stellen als interimmanager.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

Het effect daarvan is zichtbaar, op 20 mei jl. heeft Horizon een brief gestuurd met hierin de volgende tekst: “De eerste positieve resultaten zijn hiervan inmiddels zichtbaar. Zo is bijvoorbeeld het gebouw op orde gebracht en is de communicatie en het contact met ouders sterk verbeterd. De jongerenraad en cliëntenraad hebben een actieve rol in het meedenken over de verbeteringen op de locatie. De sfeer is verbeterd en we bieden zowel jongeren als medewerkers een ontwikkelperspectief.” Op 2 juli 2020 is er contact geweest met de interimmanager van Horizon Midgaard. De aanwijzing van de inspectie is ingetrokken en Midgaard mag weer jongeren opnemen. 5.

In een artikel van het AD* geeft het stadsbestuur aan sterk gestegen reserves te signaleren en eigen vermogens bij verschillende instellingen, waaronder Horizon. Is het bekend bij het college hoeveel aan reserves en vermogen Horizon heeft opgebouwd en hoeveel geld gaat er vanuit de gemeente naar Horizon? Wat kost een behandeling van een jongere in een gesloten jeugdzorginstelling?**

Horizon Jeugd geeft aan in 2018 en 2019 aanzienlijke operationele verliezen te hebben geleden van respectievelijk € -/- 1,7 mln. en € -/- 3,0 mln.; dit is in de jaarrekening opgenomen en is openbare informatie. Dit betekent dat de gehele organisatie Horizon (inclusief Midgaard) als totaal niet kostendekkend is geweest in deze periode. Er zitten grote verschillen in de kosten van behandeling per jongere, aangezien de duur van de behandeling de grootste rol speelt. Het tarief is € 361,84 per etmaal. 6.

Klopt het dat er rond een bedrag van 7,5 ton is bezuinigd op onder meer de nachtdiensten en dat hierdoor onder andere de controle ontbreekt op de jongeren in de nachten?

Het college beschikt niet over informatie over bezuinigingen bij Horizon. Horizon erkent dat er meer toezicht had moeten zijn in de nacht. Direct na het bezoek van de inspectie is dit ingezet. 7.

Is het college het ermee eens dat bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van de ‘kwetsbaren’ in dit geval dus de hulpbehoevende jongeren maar denk maar ook aan de werkdruk dat het personeel al enige tijd ervaart?

Ja, het college is het hiermee eens. In het artikel van het AD** wordt aangegeven dat er een kernteam is gestart, die volgens Horizon, aangestuurd wordt door een ervaren regiodirecteur die de organisatie en de mensen goed kent. Deze moet zorgen dat de kwaliteit van de zorg omhoog gaat. Er zal gekeken worden naar wat de jongeren op dit moment nodig hebben in hun ontwikkeling. Over drie maanden moet de kwaliteit van de zorg in orde zijn.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

8.

Kan het college aangeven waarom deze ervaren regiodirecteur, die de organisatie en de mensen goed kent, niet eerder heeft ingegrepen en waarom wordt er nu pas gekeken naar wat de jongeren nodig hebben in hun ontwikkeling, dit moet toch vanuit een standaard beleid automatisch worden toegepast?

De sturing van het personeel is de verantwoordelijkheid van de instelling, het college heeft hier geen inzicht in en kan hier niet op sturen. Wel moet de instelling voldoen aan de contractafspraken. De personele tekorten zijn besproken in de kwartaalgesprekken. Horizon heeft eerder ingegrepen, maar achteraf gezien bleek dit onvoldoende effect te hebben. Met de voorgenomen verbeteringen wordt er nog nadrukkelijker op gestuurd. De verbeteringen zijn verwerkt in standaard beleid. Bij een bezoek op 12 maart zagen de inspecteurs van de Inspectie de scherven nog in het tapijt en onder de bank uitsteken. In alle vijf groepen waren er ramen of deuren ** kapot, sommige al maanden. Medewerkers vertelden dat de deursignalering van de slaapkamers ofwel stuk was, of met een magneet makkelijk kon worden omzeild. Het merendeel van de leefgroepen had geen huiselijke sfeer en de leefomgeving voor de jeugdigen was onvoldoende schoon. 9.

Deelt het college de mening van Hart voor Den Haag/Groep de Mos dat een veilige, stabiele en stimulerende leefomgeving ook meeweegt in de behandeling van de jongeren in een gesloten jeugdzorginstelling en dat het ontevredenheidsgevoel bij het personeel een weerslag kan hebben op de jongeren?

Ja, het college deelt deze mening. Ook was er niet voldoende toegerust personeel. Dat is al eerder geconstateerd. Midgaard heeft toen aangegeven maatregelen te nemen. Daar zijn zij volgens de inspectie niet in geslaagd. Dertig procent van het personeel van Midgaard dat onderdeel uitmaakt van Horizon Jeugdzorg en Onderwijs vertrekt weer binnen een jaar. Met als gevolg, in combinatie met de zware problemen van de jongeren, dat het niet goed lukt te werken aan verbetering van de problemen waardoor jongeren teleurgesteld raken, terugvallen in oude patronen en incidenten als weglopen. Medewerkers zelf geven aan dat niet alle pedagogisch medewerkers over voldoende kennis beschikken en genoeg overwicht over de jeugdigen hebben om conform de JouwZorg methodiek te werken. 10. Wordt het HR beleid aangepakt en zal er niet gekeken moeten worden naar het totale personeelsbeleid van Horizon? Horizon werkt aan een verbeterplan en zij bouwen aan de volgende 3 verbeterpijlers: 1. Veilig en fijn gebouw 2. Gekwalificeerd personeel 3. Ontwikkelperspectief voor jongeren 11.

Een vaste begeleider en de hierdoor ontstane vertrouwensband met de jongeren wordt niet bereikt indien men werkt met tijdelijk inzetbaar personeel. Wat vindt het college hiervan en hoe rijmt dit met het personeelsbeleid en de inzet van veel flexkrachten?

Een vaste begeleider heeft de voorkeur boven een flexkracht. Flexkrachten kunnen echter een waardevolle aanvulling zijn op een vast personeelsbestand wanneer er personeelsleden uitvallen.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

12. Wat vindt het college ervan dat het personeel van Horizon, locatie Midgaard niet is geïnformeerd over het bezoek van de inspectie, het daaruit voortvloeiende rapport en de stappen die zijn of die nog ondernomen zullen gaan worden door het management van Horizon?

Het is een interne beslissing van Horizon hoe zij hun personeel op de hoogte stellen. De gemeente is het eens met de uitkomsten van het rapport en de stappen die zijn/worden ondernomen. Bij navraag geeft Horizon aan dat zij het personeel wel hebben geïnformeerd over het bezoek, de resultaten van het rapport hebben zij niet gelijk gedeeld met het personeel. 13. Door het optreden van de inspectie, het ineens aanwezig zijn van timmermannen en schoonmaakpersoneel en de berichtgevingen in de media ontstaat er een enorme onrust bij zowel personeel als de kwetsbare jongeren. Wat vindt het college hiervan en wat moet er volgens het college aan stappen ondernomen worden door het management van Horizon?

Het college is van mening dat er zorgvuldig gewerkt moet worden om de dagelijkse gang van zaken niet teveel te belemmeren en te zorgen voor zo min mogelijk overlast. Hierbij wel de kanttekening dat bij het doorvoeren van verbeteringen aan het pand overlast niet altijd te voorkomen is. 14. Volgens het rapport * sluit de methodiek JouwZorg die Midgaard hanteert, niet voldoende aan bij een deel van de jeugdigen. Waarom niet en wat voor acties zullen ondernomen worden zodat de methodiek JouwZorg wel goed verloopt?

Een jeugdhulpplus voorziening heeft een opnameplicht. Door landelijk gebrek aan capaciteit en een groot aantal spoedplaatsingen buiten kantoortijden zijn er jongeren in Midgaard opgenomen omdat een andere (meer gespecialiseerde) omgeving niet voorhanden was. De methodiek JouwZorg is voor aantal jongeren bij deze groep niet effectief gebleken. Een betere implementatie van de methodiek is onderdeel van het verbeterplan. 15.

Op de locatie Midgaard heeft vorig jaar de 14-jarige Kiemtie zichzelf van het leven ontnomen. Zeer triest en ernstig dat dit heeft plaatsgevonden. Hoe had dit voorkomen kunnen worden volgens het college?

Suïcide is hoe triest ook niet altijd te voorkomen. De zelfmoord van Kiemtie is een zeer verdrietige en ernstige situatie waarbij niet alleen Midgaard, maar ook andere instellingen betrokken waren. Midgaard heeft destijds na het onderzoek van de inspectie geen aanwijzing gekregen. De overdracht tussen de twee betrokken instellingen bleek wel onvoldoende, hierop zijn verbeteringen doorgevoerd. Eerder tijdens de commissievergaderingen hebben we de aandacht gevraagd voor de behandeling van kinderen met autisme in een gesloten jeugdzorginstelling. Jongeren met autisme hebben een ontwikkelingsstoornis, die nooit af zal nemen. 16. Is het college bereid om met betrokken partijen/professionals in gesprek te gaan over het behandelen van kinderen met autisme en te voorkomen dat ze terecht komen in een gesloten instelling? Zo ja, wanneer? Zo neen, waarom niet? 17.

Waar kunnen kinderen met autisme die niet meer thuis kunnen wonen, los van de gesloten jeugdzorginstelling, wonen en behandeld worden?

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

Ad. 16 en17 Voor alle kinderen is het primaire doel om ze te helpen, bij voorkeur vrijwillig en in een open omgeving. Soms kan het echter niet anders dan een jongere hulp op te leggen binnen een gesloten voorziening. Inzet hiervan wordt getoetst door meerdere partijen. Bij sommige jongeren met autisme, is er veel meer aan de hand dan het autisme alleen, zoals een verslaving of ernstige gedragsproblemen. Gedragsproblemen bij autistische jongeren kunnen zo complex zijn, dat zelfs een specialistische instelling voor autisme een jongere niet verder kan helpen. In deze gevallen wordt een jongere uit oogpunt van veiligheid wel gesloten geplaatst. Ook binnen de gesloten jeugdhulp zijn bepaalde groepen specifiek ingericht op jongeren met een autisme spectrumstoornis. Vaak is er een samenwerking met een instelling specifiek voor (kinderen met) autisme. 18. Langdurig verblijf in een gesloten instelling is voor geen enkel kind goed. Is het college bereid om te onderzoeken wat momenteel de maximale behandelingstermijn is bij gesloten jeugdzorg instellingen? Volgens de jeugdrechtadvocaten **** is er een tekort aan passende vervolgplekken in open instellingen en zijn er lange wachtlijsten voor ambulante jeugdzorg. Hierdoor verblijven jongeren langer dan noodzakelijk in een gesloten instelling.

De jeugdrechtadvocaten wijden deze zorgelijke ontwikkeling aan een gebrekkig inkoopbeleid, tekort aan expertise, daadkracht en een tekort aan geld. Hun oproep is duidelijk: neem nu maatregelen zodat deze kwetsbare groep jongeren de hulpverlening en zorg krijgt die zij verdient en waar zij recht op heeft. 19. Door de lange wachtlijsten, stemt de rechter toe om een jongere nog langer te houden in een gesloten jeugdzorginstelling om hierdoor tijd te overbruggen. Dit kan toch niet de bedoeling zijn. Is dit bekend bij het college en wat voor rol kan het college hierin nemen?

Ad. 18 en 19 Er is geen officiële maximale behandelingstermijn. De duur van een behandeling kan per jeugdige veel verschillen. Een machtiging wordt meestal voor 3 maanden tot een half jaar afgegeven. De grootste groep jongeren binnen de gesloten instellingen, waar hulp is ingekocht, hebben een verblijf tussen de 6 tot 9 maanden. Voor het verlengen van de machtiging moet het aantoonbaar zijn dat het (gesloten) verblijf nodig is om de behandeling af te maken, dit wordt opnieuw getoetst door een onafhankelijke gedragsdeskundige. Een rechter kan de afweging maken dat wanneer er een wachtlijst is bij een vervolginstelling, een machtiging wordt afgegeven zodat een jeugdige niet ‘op straat’ komt te staan. Helaas is er een kleine groep die langer in de gesloten jeugdhulp verblijft omdat er sprake is van complexe problematiek, vaak in combinatie met een verstandelijke beperking of ernstige trauma’s waardoor er langer hulp nodig is dan vooraf is aangevraagd. Wachtlijsten in de jeugdhulp zijn een landelijk probleem. Om dit probleem het hoofd te bieden is er een centrale plaatsingscoördinatie voor de residentiële jeugdhulp ontwikkeld. Dit is een centraal punt waar aanmeldingen voor residentiële jeugdhulp worden gecoördineerd. Door deze plaatsingscoördinatie komen jongeren eerder op een passende plek.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

20.

Is het college bereid om bij een verlenging van behandeling in de gesloten jeugdzorginstelling een interne toetsing van de geleverde hulp en het resultaat vast te leggen en de nodige maatregelingen te treffen?

Een nieuwe machtiging gesloten jeugdhulp wordt al op verschillende manieren getoetst, namelijk door: • de verzoekende partij; • de coördinatoren gesloten jeugdhulp, die de aanmeldingen behandelen; • een onafhankelijk gedragsdeskundige; • de rechter. Daarnaast maken inhoudelijke resultaten onderdeel uit van het contract- en relatiemanagement tussen de gemeenten en de zorgaanbieders. 21. Is het college bereid om in beeld te brengen hoe vaak een machtiging gesloten jeugdhulp verlengd moet worden omdat er geen tijdige en passende jeugdhulp op gemeentelijk niveau beschikbaar is?

Het college is hiertoe bereid. 22. Is het bekend bij het college dat er momenteel jongeren verblijven in Horizon, locatie Midgaard, die daar niet horen te zijn? Zo ja, wat gaat het college hieraan doen? Zo neen, is het college bereid om zo spoedig mogelijk in gesprek te gaan met Horizon en dan graag ook met de medewerkers die nauw in contact zijn met de jongeren?

Ja, dit is bekend. Wanneer een jongere een geldige machtiging heeft, die is afgegeven door de rechter, heeft de jongere hiermee recht op een plek in een voorziening voor gesloten jeugdhulp. Als gedurende zijn verblijf een andere plek beter passend is, is het belangrijk dat een jongere niet langer dan strikt noodzakelijk in geslotenheid verblijft. Als het niet mogelijk is voor de jongere om door te stromen naar zijn vervolgplek vanwege bijvoorbeeld een wachtlijst, wordt er gezocht naar een alternatieve oplossing in samenwerking met de instelling, de plaatsende partij (bijvoorbeeld het jeugdteam). Wanneer een jongere onnodig lang in geslotenheid verblijft, zet de gemeente de jeugdregisseurs in. 23. Is het college bereid om ook Midgaard Onderwijs te bespreken met Horizon omdat er een uitstroom en veel ziekmeldingen zijn van leerkrachten?

Ja, dit wordt opgepakt vanuit onderwijsbeleid. 24. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de gesloten jeugdhulp. Wat gaat het college zo spoedig mogelijk ondernemen om ervoor te zorgen dat de hulp- en zorgverlening bij Midgaard voldoet aan de normen voor verantwoorde jeugdhulp? 25.

Kan de raad worden geïnformeerd over de ontwikkelingen omtrent Horizon locatie Midgaard?

Ad. 24 en 25 Midgaard heeft ten tijde van het verbetertraject het college goed op de hoogte gehouden van de vorderingen. De inspectie heeft aangegeven dat uiterlijk 24 juni Midgaard moet voldoen aan de eisen die horen bij de aanwijzing van de inspectie. Of zij dit officieel hebben gehaald is nog niet gedeeld, maar de nieuwe (interim) directeur van Horizon Midgaard geeft op 18 juni het volgende aan;

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2020.268

“De conclusies van een recent uitgevoerde interne audit ondersteunen ons in de overtuiging dat we toegerust zijn om de kwaliteit te leveren die jongeren, ouders en jeugdbeschermers van ons mogen verwachten. In de afgelopen weken hebben medewerkers, maar ook de jongeren zelf en hun ouders hard gewerkt om de situatie te verbeteren. Het gebouw en de ruimtes zijn zichtbaar opgeknapt. We hebben veel gesprekken gevoerd en groepsbijeenkomsten gehouden waarin we goed hebben geluisterd. We hebben de behoeften gehoord van jongeren, ouders en medewerkers en met elkaar gepraat. Dit heeft het vertrouwen versterkt in elkaar. Er is een jongerenraad ingesteld met jongeren die willen meepraten en er is een ouderraad geïnstalleerd. We werken gericht aan de ontwikkeling en deskundigheid van onze professionals en medewerkers. Het resultaat van onze inspanningen is dat we een veilig gebouw hebben met frisse ruimtes, de sfeer zichtbaar is verbeterd, gedwongen separaties tot het verleden behoren en er ontwikkelperspectief is voor de jongeren. De inspectie heeft aangegeven helaas niet eerder dan 25 juni in staat te zijn om de inspectie te kunnen uitvoeren. Als medewerkers zijn we er klaar voor en we zien het bezoek dan ook met vertrouwen tegemoet.

Zodra de uitkomst daarvan bekend is, informeren wij u uiteraard zo snel mogelijk.” 2 juli 2020 werd bekend dat de aanwijzing is ingetrokken en Midgaard weer jongeren op mag nemen. De vestiging Midgaard van Horizon is gelegen in een natuurrijke omgeving. Het zou goed zijn indien hier optimaal gebruik van gemaakt kan worden in het belang van de jongeren. Denk maar aan bijvoorbeeld door het creëren van moestuintjes. Ook zou er een soort van zorgboerderij ingericht kunnen worden zodat de jongeren zich ook bezig kunnen houden met het verzorgen en aandacht geven aan dieren. Dieren hebben namelijk geen oordeel klaarliggen. 26. Wat vindt het college hiervan en is het college bereid om samen met Horizon te bekijken of het mogelijk is om moestuintjes en/of een zorgboerderij te ontwikkelen op het terrein van Horizon Midgaard?

Voor nu ligt de focus op het verbeteren van het leefklimaat en de locatie. In de toekomst wil Horizon zich meer gaan richten op een educatief centrum waar jongeren certificaten kunnen halen, onder andere voor het besturen van een vorkheftruck. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris a.i., de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

(*), (**), (***), (****) Zie bijlage

7/7