RIS305253 Brandveiligheid studentenwoningen De Struyck

RIS-nummer: 305253 Schriftelijke vragen: Brandveiligheid studentenwoningen De Struyck Indiener: Marieke van Doorn, Fonda Sahla & Hanneke van der Werf Datum: 11 mei 2020 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Den Haag werd 10 mei 2020 opgeschrikt door een zeer grote brand na een explosie op de zestiende verdieping van studentenflat De Struyck aan het Rijswijkseplein. Volgens de brandweer zijn drie mensen naar het ziekenhuis gebracht omdat ze rook hadden ingeademd. Zeven anderen zijn behandeld in een ambulance. In de flat zat een aantal mensen vast in hun appartement omdat de vluchtwegen vol rook stonden. Gelukkig vielen er geen doden en konden de hulpdiensten iedereen tijdig evacueren. Dat geen brandalarm is afgegaan, waardoor studenten op Facebook moesten lezen dat er brand was in hun flat, aldus de berichtgeving op Omroep West1, baart de D66-fractie zorgen. De Struyck is van woningcorporatie Staedion. De woningcorporatie bevestigde in deze berichtgeving van Omroep West dat er geen brandalarm aanwezig is, omdat het aparte woonunits betreft. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stellen de raadsleden Marieke van Doorn, Fonda Sahla en Hanneke van der Werf de volgende vragen: Volgens de Brandweer2 bestaat de brandveiligheid van een studentenhuis: ”uit twee verantwoordelijken: de verhuurder en de studenten in de woning.

De verhuurder moet zorgen dat de woning ‘kaal’ brandveilig is. Dit betekent dat er rookmelders in de gezamenlijke ruimtes, in elke wooneenheid en in de gangen en het trappenhuis moeten hangen, er moeten op elke verdieping en in gezamenlijke ruimtes (gecontroleerde) blusmaterialen zijn en er zijn bepaalde bouwtechnische eisen waar de woning aan moet voldoen.” 1.) Deelt het college de zorg van de D66-fractie dat een studentenflat zonder rook-, en koolmonoxide-melders in de gangen, trappenhuizen en gezamenlijke ruimtes onacceptabel is? En dat naast de huurders zelf, de verhuurder ook een rol heeft te spelen? Zo ja, welke mogelijkheden heeft het college om in te grijpen om de brandveiligheid te verbeteren? 2.) Heeft het college recente cijfers over de brandveiligheid van studentenwoningen in de stad? Zo ja, kunnen deze gedeeld worden? Zo nee, kan dit onderzoek worden gestart?

1

https://www.omroepwest.nl/nieuws/4045021/Geen-brandalarm-in-studentenflat-Ik-zag-opFacebook-dat-er-brand-was 2 https://www.brandweer.nl/brandveiligheid/studentenhuizen

De collega’s van NIDA stelden eerder dit jaar soortgelijke vragen (RIS304926) naar aanleiding van een brand in een studentenflat op de Waldorpstraat. 3.) Heeft het college eerder signalen ontvangen uit de studentenpopulatie over de brandveiligheid van de Haagse studentenwoningen? 4.) Is het college in gesprek met woningcorporaties over het aanbrengen en onderhouden van de rook-, en koolmonoxide-melders en vluchtroutes in studentenwoningen in De Struyck en elders in de stad? Zo ja, welke stappen worden ondernomen? Zo nee, bent u bereid om dit te gaan doen en op welke termijn? 5.) Is het college in gesprek met de brandweer (zie oproep van de Haagse brandweercommandant in het AD3) over preventie en het verbeteren van de brandveiligheid van studentenwoningen? Zo nee, bent u bereid dit te gaan doen en op welke termijn? 6.) Ziet het college de noodzaak om extra brandveiligheidseisen voor studentenhuisvesting op te nemen in de volgende woonvisie en in de nieuwe (prestatie-)afspraken met woningcorporaties? Marieke van Doorn, Fonda Sahla, Hanneke van der Werf D66

3

https://www.ad.nl/binnenland/brandweercommandant-over-toename-hoogbouw-mensenstapelen-is-ook-risico-stapelen~aea21b9e/

Voetnoot 1.) Omroep West

Geen brandalarm in studentenflat: 'Ik zag op Facebook dat er brand was'

Studenten wachten op straat | Foto: Regio15 DEN HAAG - Veel bewoners van studentenflat De Struyk in Den Haag lazen op Facebook dat hun complex in brand stond. Een centraal brandalarm is er niet. In het complex aan het Rijswijkseplein brak zondagmiddag brand uit na een explosie op de zestiende verdieping. De flat werd volledig ontruimd. De brandweer zette direct groot in toen de melding van de brand binnenkwam. De brand zorgde voor veel rook in de gangen en verschillende bewoners moesten door de brandweer uit hun appartement worden gehaald. Drie studenten zijn naar het ziekenhuis gebracht omdat ze rook hadden ingeademd. Zeven anderen zijn behandeld in een ambulance, maar hoefden niet naar het ziekenhuis.

'Ik was net wakker en zag op Facebook van de brand. Toen heb ik me meteen aangekleed en ben naar buiten gegaan', zegt een van de bewoners die op het Rijswijkseplein staat te kijken naar de enorme hoeveelheid hulpdiensten. 'Er werd agressief op de deur geklopt', zegt een ander. 'Dat was de brandweer die zei dat we naar buiten moesten. Een brandalarm was wel handig geweest.' Na een korte pauze voegt ze eraan toe dat dat misschien een verbeterpuntje is.

Staedion bevestigt het ontbreken van een centraal alarm Woordvoerder Willem van de Ven van Staedion bevestigt dat er geen centraal brandalarm in de flat aanwezig is. 'De appartementen zijn aparte woonunits', geeft hij hiervoor als verklaring. De flat heeft twintig appartementen per gang en in het midden staat een branddeur. Ook de deuren van de appartementen zijn brandwerend uitgevoerd, zegt een voormalig bewoner. Of er na de brand wel een andere brandmeldinstallatie komt kan Staedion niet zeggen. 'Maar zo'n voorval is altijd reden om weer eens goed te kijken hoe zaken zijn geregeld.' De meeste studenten konden zondag rond 17.30 uur terug naar hun kamer vertelt Van de Ven. 'Alleen de zestiende verdieping is nog niet vrijgegeven. Elke verdieping bestaat uit twee compartimenten met woningen', legt hij uit. 'De verwachting is dat de woningen aan de spoorkant later vanavond ook nog vrijgegeven worden. De woningen aan de kant van het Rijswijkseplein, daar waar de brand was, die gaan vannacht wel op slot.'

Vervangende slaapplek Hierdoor moeten een tiental studenten een ander onderkomen zien te vinden. 'Wij zijn druk bezig om een vervangende slaapplek voor ze te regelen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld naar The Student Hotel aan de Hoefkade', vertelt de woordvoerder van Staedion. 'Maar er zijn ook studenten die liever naar familie of vrienden gaan en daar overnachten. Dat staat iedereen natuurlijk helemaal vrij, maar wij blijven in ieder geval bij de studenten tot alles geregeld is.' Ook de Universiteit Leiden heeft de getroffen studenten geholpen. Zondag was er een crisisnummer bereikbaar, en mochten er studenten nog steeds problemen hebben dan kunnen ze per e-mail contact opnemen met de universiteit.

Voetnoot 2.) Brandweer

Op kamers en studentenwoningen Jij zorgt toch ook voor een (brand)veilig studentenhuis? Naast colleges, borrels en huisfeesten is brandveiligheid misschien niet het eerste waar je aan denkt tijdens je studententijd. Toch kan er ook in jouw huis brand uitbreken, met alle nare gevolgen van dien. Gelukkig kan jij, samen met je huisgenoten, veel zelf doen om de brandveiligheid te vergroten. Op deze pagina geven we je enkele makkelijke tips die je vandaag nog kan toepassen!

Verantwoordelijkheden verhuurder en huurder Brandveiligheid van een studentenhuis bestaat eigenlijk uit twee verantwoordelijken: de verhuurder en de studenten in de woning. De verhuurder moet zorgen dat de woning ‘kaal’ brandveilig is. Dit betekent dat er rookmelders in de gezamenlijke ruimtes, in elke wooneenheid en in de gangen en het trappenhuis moeten hangen, er moeten op elke verdieping en in gezamenlijke ruimtes (gecontroleerde) blusmaterialen zijn en er zijn bepaalde bouwtechnische eisen waar de woning aan moet voldoen. Deuren in de vluchtroute moeten makkelijk en snel te openen zijn. Gebruik maken van losse sleutels kan, maar deze zijn in panieksituaties vaak zoek. Sloten met een vaste draaiknop of panieksluiting hebben de voorkeur. Loop zelf eens een rondje door je huis: komt je huisbaas alle verplichtingen na? Zo niet, spreek hem hier dan op aan. Als student ben je vervolgens verantwoordelijk voor hoe je met de woning omgaat. Zijn bijvoorbeeld de vluchtwegen vrij, de branddeuren dicht en zijn de blusmaterialen toegankelijk?

Voetnoot 3.) AD

Brandweercommandant over toename hoogbouw: ‘Mensen stapelen is ook risico stapelen’ VIDEOTe grote haast met klimaatmaatregelen en het ondoordacht dichtbouwen van steden brengen de brandweer in de problemen. Daarvoor waarschuwt de Haagse brandweercommandant Esther Lieben, landelijk portefeuillehouder incidentbestrijding. ,,Wij worden te laat betrokken bij ontwikkelingen die grote impact hebben op ons werk.” Mooi zijn ze, hè, die artist's impressions van de wolkenkrabbers die in Den Haag moeten komen?’’ zegt Esther Lieben, brandweercommandant in Den Haag. ,,We hebben er gisteren met de Veiligheidsregio een presentatie over gehad. Echt prachtig. En hoog: bij station Hollands Spoor is er één gepland van 230 meter! Maar de brandweervrouw in mij wordt daar best wel een beetje zenuwachtig van.’’

Esther Lieben (55), directeur Veiligheidsregio Haaglanden en brandweercommandant Haaglanden. © Peter Franken

Hoogwerker Hoe dat komt? ,,Nou, als wij met onze hoogwerker aan komen rijden, dan kunnen we blussen tot op 30 meter hoogte. Tenminste, als we voor de deur kunnen parkeren en de wagen kunnen stutten, want de flats worden tegenwoordig steeds dichter op elkaar gebouwd. En dan ga ik nadenken over dat ene omaatje dat daar op de veertigste verdieping woont. Want ja, we moeten allemaal langer zelfredzaam zijn en langer thuis wonen. Maar als die toren in de brand vliegt, kunnen wij echt niemand meer komen redden. Denk maar niet dat het zin heeft dat we met een bakkie omhoog komen.’’ Tekst loopt verder onder de foto

Bouwlocatie aan de Amsterdamse Zuidas. © ANP Lieben zegt het met een montere Haagse lichtheid, maar haar boodschap is serieus. ,,Bij dit soort grote stedenbouwkundige plannen staat de veiligheid vaak onderop in de prioriteitenlijst. Neem de nieuwbouwplannen rond Hollands Spoor. Dan staat in de sheet van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling tussen neus en lippen door dat op dat kleine stukje grond evenveel mensen gaan wonen als in Boskoop, 25.000. Dan denk ik: goh, hoeveel wagens zal ik eens laten uitrukken als Boskoop in brand staat?’’

Chinese opladers Voor er een paal de grond in gaat, moet over brandbestrijding worden nagedacht, zegt Lieben. ,,Met zo veel mensen boven elkaar, die allemaal van die goedkope Chinese opladers voor hun smartphone kopen omdat ze de originele kwijt zijn geraakt, kun je er maar beter voor zorgen dat een brand beperkt blijft tot één kamer.” Door sprinklers te installeren bijvoorbeeld. ,,Maar dan vind ik het wel spannend hoe je zorgt dat je ook op 200 meter nog genoeg druk op de waterleiding houdt. Dat vraag ik me trouwens ook af voor het drinkwater. Is er daar wel genoeg van? Lees ik nauwelijks iets over.’’

Met zoveel mensen boven elkaar, die allemaal van die goedkope Chinese opladers voor hun smartphone kopen omdat ze de originele zijn kwijtgeraakt, kun je er maar beter voor zorgen dat een brand beperkt blijft tot één kamer Esther Lieben, brandweercommandant

Brand op een hoge verdieping in een flat wordt doorgaans bestreden door twee verdiepingen onder de brandhaard materiaal klaar te zetten. Dat je in geval van brand de lift niet moet gebruiken, is niet alleen voor je eigen veiligheid, maar vooral om de spuitgasten niet in de weg te zitten. ,,Jaaa’’, valt Lieben in de rede, ,,en dan één verdieping hoger de commandopost vanwaaruit de manschappen worden aangestuurd, zo heb ik het dertig jaar geleden allemaal geleerd inderdaad. Maar denk maar niet dat ik mijn mensen op 150 meter hoogte zo naar boven stuur. Bij hoge torens kunnen dit soort draaiboeken allemaal de prullenbak in. Gecontroleerd uit laten branden, dat kunnen we dan.’’

Baldadige boodschap Dat is geen baldadige boodschap aan de politiek, maar de wereldwijde praktijk. Lieben pakt de presentatie van de gemeente over de wolkenkrabbers erbij. ,,Want het is niet zo

dat ze op het stadhuis niet een beetje stilstaan bij dit risico. Kijk maar op de laatste pagina.’’ Daar staan plaatjes van majestueuze gebouwen die door even imposante vlammen worden verwoest, uit Dubai en Peking. ,,Nergens konden ze blussen. Het is gewoon gevaarlijk om daar te wonen. Als je niet zelfredzaam bent: niet doen.’’ Tekst loopt verder onder de foto

Hoogbouw in Rotterdam. © Jan de Groen Als blussen niet lukt, wat doet Lieben, binnen de korpsleiding van Brandweer Nederland de portefeuillehouder incidentenbestrijding, dan om ellende te voorkomen? De verwoestende brand in de Grenfell Tower in Londen is het rampscenario: 72 mensen kwamen om het leven, als ratten in de val, omdat de gevel was gemaakt van zeer brandbaar materiaal.

Goede materialen

,,Daar probeer ik iedereen op te wijzen: investeer in goede materialen die niet zomaar vlam vatten. De vuistregel bij een groot project is dat je bouwkosten 10 procent hoger uitvallen als je het echt brandveilig wilt maken. Maar ik denk dat dit percentage groter wordt naarmate je hoger bouwt. Ga daar alsjeblieft niet op bezuinigen, dat is het enige dat je kunt doen.’’ Om te voorkomen dat bouwers dit als sluitpost zien en erop beknibbelen, probeert Lieben een nieuwe tactiek uit: de aanval. ,,Hoe eerder de brandweer bij de plannen betrokken wordt, hoe beter we kunnen adviseren.’’ Rampen moeten voorkomen worden door aangescherpte bouwvoorschriften. ,,Materialen die lang tegen hitte kunnen bijvoorbeeld, naast sprinklers. En de infrastructuur moet op orde zijn: ook dichtbebouwde gebieden moeten toegankelijk zijn.”

Kleine revolutie Dat Lieben, namens Brandweer Nederland specialist incidentbestrijding, nu wil aanschuiven bij het bestuderen van de bouwtekening, is een kleine revolutie. Nog te vaak lopen de spuitgasten achteraan. ,,Dat zie je nu heel erg bij de energietransitie. Politici buitelen over elkaar heen om elektrisch rijden groot te maken. Maar als zo’n batterij in brand vliegt, moeten we die vier dagen onder water zetten om het vuur te doven. Veel parkeergarages mag je niet inrijden met een lpg-tank. Maar tien Tesla’s naast elkaar? Geen probleem!’’

Ik snap ook wel dat er nooit meer iets nieuws wordt bedacht als elke uitvinder vanaf het begin bij elke stap moet nadenken of die brandgevaar oplevert. Maar het is toch wel handig daar eens even bij stil te staan Esther Lieben

De brandweer is niet tegen verduurzaming. ,,En ik snap ook wel dat er nooit meer iets nieuws bedacht wordt als elke uitvinder vanaf het prille begin bij elke stap moet nadenken of die brandgevaar oplevert. Maar voor je op grote schaal plannen uitvoert, is het toch wel handig om daar eens even bij stil te staan. Ik lees van alles over hoe waterstof door het bestaande gasnet zou kunnen, als schonere energiebron. Nou, als je dan een keer een gaslek hebt zoals laatst in het Laakkwartier, hoef je er geen vlammetje bij te houden voor de boel ontploft.’’

TNO

Omdat de ontwikkelingen zo snel gaan, werkt de brandweer samen met experts van TNO en hogescholen. Lectoren met verstand van brandbestrijding en energietransitie signaleren welke nieuwe technieken op punt van doorbreken staan. ,,De samenleving is in versnelling. En de risico’s zijn zo specifiek dat we ze niet meer met algemene richtlijnen kunnen afdekken. Dus bij die uitvinders en beleidsmakers moet echt een brandweerman aanschuiven die kan overzien wat er mis kan gaan. En andersom hebben wij als brandweer ook die uitvinders nodig om de risico’s goed te leren kennen en een goede aanpak te verzinnen.’’ Tekst loopt verder onder de foto

Ook Tilburg kent hoogbouw. © Beeld Werkt Lieben heeft een indringende waarschuwing: ,,De combinatie van de supersnelle energietransitie en het dicht bouwen van de stad gaat problemen opleveren. Mensen stapelen is ook risico stapelen: 1500 woningen op een hoop betekent ook 1500 auto’s die van en naar het werk gaan. Ook in de spits is het wel handig als je daadwerkelijk bij het vuur kunt komen dat je moet blussen. Als ik zie hoe alleen al mijn Den Haag moet groeien, houd ik mijn hart vast.’’

Rotterdam deelt zorgen over brandgevaar De gemeente Rotterdam, waar veel wolkenkrabbers staan, deelt de zorgen van Lieben over het brandgevaar van de elektrische auto. ,,De voorschriften voor parkeergarages met elektrische auto’s lopen wel achter op bijvoorbeeld de regels voor een lpg-auto’’, zegt woordvoerder Maarten de Vries. Over of je nu wel of niet met een lift mensen moet evacueren bij brand, is volgens hem een actuele discussie onder experts. ,,Want bij echte hoogbouw kun je eigenlijk niet anders, je kunt niet onbeperkt traplopen. En het is goed mogelijk brandveilige liften te bouwen.’’ Voor de echt hoge torens heeft de gemeente samen met andere deskundigen veel input geleverd voor speciale bouwregels, die gelden voor gebouwen hoger dan 70 meter. ,,Die hebben niet alleen op elke verdieping brandcompartimenten (waardoor een brand zich niet kan verspreiden door het hele gebouw), maar ook overal sprinklers. Onder de grond zijn er waterbassins, zodat bij een brand niet meteen beslag hoeft te worden gelegd op het drinkwaternet.’’ Die regels kunnen alle gemeenten gebruiken, vult Ralph Hamerlinck aan, brandveiligheidsadviseur bij Bouwen met Staal. ,,Het gevolg is alleen wel dat steeds meer projectontwikkelaars bouwen tot net iets onder de 70 meter. Een gebouw dat 71 meter hoog is, is doorgaans vijf keer veiliger dan een gebouw van 69 meter.

Dat is een kostenafweging die bij de bouw wordt gemaakt.’’ Het zou goed zijn als de veiligheidseisen niet ineens bij 70 meter veel strenger worden, maar dat hierin een meer ‘glijdende schaal’ wordt toegepast, vindt Hamerlinck.