RIS304440 Preadvies initiatiefvoorstel Waardeer Joods erfgoed weer antisemitisme voorstellen voor een herwaardering van het Joods erfgoed en

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BOW/2020.50 RIS304440 Contactpersoon

John Waalring Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

john.waalring@denhaag.nl

23 december 2020 Onderwerp

Pre-advies initiatiefvoorstel Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme

Op 28 januari 2020 is een initiatiefvoorstel ingediend door de raadsleden de heer Grinwis en mevrouw Oudshoorn-van Ginderen, betreffende de herwaardering van het Joods erfgoed en een aanpak van Jodenhaat in Den Haag. De initiatiefnemers stellen vast dat het wegvoeren van en de moord op 12.000 Joodse Hagenaars tijdens de Tweede Wereldoorlog, zonder twijfel de zwartste bladzijde is uit de Haagse geschiedenis en dat dit nooit mag worden vergeten. Den Haag kent nog altijd een kleine Joodse gemeenschap, bestaande uit 2000 personen, die naar de mening van de initiatiefnemers zich te allen tijde veilig en geaccepteerd moet weten. De realiteit is echter anders, want ook 75 jaar na de bevrijding blijkt er nog altijd sprake zijn van antisemitisme. Dat is de reden waarom de fracties van de ChristenUnie/SGP en de VVD dit initiatiefvoorstel hebben ontwikkeld, samen met vertegenwoordigers uit de Joodse gemeenschap en met de Stichting Joods Erfgoed Den Haag. Er worden 15 actiepunten voorgesteld, te weten: 1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Alle bestaande activiteiten, zoals de 'Open Joodse huizendag', de 'Joodse stadswandeling en de 'Joodse Geschiedenis Rondvaart' beter onder de aandacht te brengen van alle inwoners van Den Haag. Het Atrium minstens één keer per jaar beschikbaar te stellen voor een tentoonstelling over het Joodse leven in Den Haag. Het bevorderen van faciliteren van een Joods bezoekerscentrum in samenspraak met de Joodse gemeenschap, het Haags Historisch Museum en andere relevante partners. Ervoor zorgen dat dat het stadsbestuur op het hoogste niveau vertegenwoordigd is bij plechtigheden en de viering van Joodse hoogtijdagen. Voorkoming van verwatering van herdenkingsgelegenheden in het kader van de Tweede Wereldoorlog. Uitnodigen van alle scholen voor een bezoek aan een Haagse synagoge in 2020, in het kader van 75 jaar vrijheid. Vergroten van de bekendheid van de mogelijkheid om Joodse- en oorlogsmonumenten te adopteren. Met schoolbesturen in gesprek gaan om te kijken hoe leerkrachten die moeite hebben om de Holocaust in de klas ter sprake te brengen ondersteund kunnen worden met bijvoorbeeld gastsprekers en het een ontwikkelen van een handelingsperspectief.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BOW/2020.50

9. 10.

11. 12. 13. 14. 15.

Bij de Haagse inburgering en naturalisatie in ruime mate aandacht besteden aan de democratische kernwaarden en aan de bijdrage en de geschiedenis van Joden in Den Haag. In overleg treden met de Haagse sport (voetbal)clubs, om te kijken of het roepen van antisemitische leuzen harder aangepakt kan worden. Motiveer aangiftes, club- en of speelverboden. De politie aanmoedigen om kennis over het Jodendom en over antisemitisme binnen het politiekorps te vergroten; daarbij samen te werken met het Joods politienetwerk. De lokale driehoek, de burgemeester voorop, dient de politie te steunen en ruimte te geven om op te treden tegen Jodenhaat bij demonstraties. Bij het Rijk te lobbyen voor een toegankelijke registratie van antisemitische incidenten. Bij een melding van antisemitisme ook altijd de lokale antidiscriminatie voorzieningen inschakelen. Instellen van een stedelijk coördinator antisemitisme.

Het college dankt de raadsleden voor dit initiatiefvoorstel en gaat graag puntsgewijs in op de door u gedane voorstellen, waarbij ook wordt aangegeven welke activiteiten in het kader van het reguliere beleid worden uitgevoerd. Waar dat nog niet het geval is zullen wij aangeven op welke wijze die voorstellen al dan niet zullen worden opgepakt. In het antidiscriminatiebeleid wordt aandacht besteed aan het bestrijden van antisemitisme en andere vormen van discriminatie in Den Haag. Hieraan wordt de hoogste prioriteit gegeven, omdat alle Haagse inwoners zich bewust moeten zijn van het feit dat discriminatie ontoelaatbaar is en dat ze onbevreesd en drempelvrij hiervan melding kunnen maken. Ad 1 Alle bestaande activiteiten, zoals de 'Open Joodse huizendag', de 'Joodse stadswandeling en de 'Joodse Geschiedenis Rondvaart' beter onder de aandacht te brengen van alle inwoners van Den Haag. We zullen in overleg treden met de organisatoren van de onderscheiden activiteiten, teneinde deze onder de aandacht te brengen van de Haagse samenleving. Wij denken gebruik te maken van de gemeentelijke informatiekanalen, waaronder de Stadskrant, waarbij dan ook andere religieuze activiteiten aandacht kunnen krijgen Ad 2 Het Atrium minstens één keer per jaar beschikbaar te stellen voor een tentoonstelling over het Joodse leven in Den Haag.

De exploitatie van het atrium is ondergebracht in een aparte organisatie, die voor eigen inkomsten moet zorgen. Indien een instelling bereid is een tentoonstelling te organiseren, bestaat uiteraard de mogelijkheid een gemeentelijke subsidie aan te vragen voor het organiseren hiervan. Bij die aanvraag kunnen dan ook de kosten voor huur van het atrium betrokken worden. Bij iedere aanvraag wordt afgewogen in hoeverre de activiteit bijdraagt aan het realiseren van de beleidsdoelen van de Stichting Atrium. Ad 3 Het bevorderen van faciliteren van een Joods bezoekerscentrum in samenspraak met de Joodse gemeenschap, het Haags Historisch Museum en andere relevante partners. Op cultuurgebied wordt regelmatig fysiek en digitaal via tentoonstellingen, lespakketten en thematische stadswandelingen aandacht gegeven aan de Joodse geschiedenis als deel van de stadsgeschiedenis door bijvoorbeeld het Haags Historisch Museum, het Haags Gemeentearchief en de Stichting Joods Erfgoed Den Haag. Zoals is beschreven in het coalitieakkoord 2019 – 2022 Samen voor de stad is het streven van het college gericht op verbinding met de bewoners van onze stad en het stimuleren van verbinding tussen bewoners onderling. Daarmee ligt het minder voor de hand vanuit de gemeente aparte centra voor specifieke groepen te stichten.

Dat neemt niet weg, dat wij graag in gesprek gaan als de Joodse gemeenschap aangeeft dat er behoefte bestaat aan een eigen centrum en dit in haar ogen kan bijdragen aan de bestrijding van antisemitisme.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BOW/2020.50

Ad 4 Ervoor zorgen dat dat het stadsbestuur op het hoogste niveau vertegenwoordigd is bij plechtigheden en de viering van Joodse hoogtijdagen. Een officiële uitnodiging wordt te allen tijde in behandeling genomen. Als de agenda van de leden van het college het toelaat, wil het stadsbestuur zeker vertegenwoordigd zijn bij plechtigheden en vieringen van Joodse hoogtijdagen. Ad 5 Voorkoming van verwatering van herdenkingsgelegenheden in het kader van de Tweede Wereldoorlog. Het Haagse stadbestuur doet er alles aan om te voorkomen dat herdenkingen in het kader van de Tweede Wereldoorlog verwateren. Om die reden stimuleert de gemeente dat jongere generaties bij de verschillende momenten worden betrokken. Zo hebben leerlingen van Johan de Wit scholengemeenschap onder begeleiding van wethouder Van Alphen vorig jaar een bezoek gebracht aan Auschwitz. Ad 6 Uitnodigen van alle scholen voor een bezoek aan een Haagse synagoge in 2020, in het kader van 75 jaar vrijheid. Als gevolg van de Covid-19 pandemie is het programma van 75 jaar Vrijheid voor een deel komen te vervallen of in een andere vorm gegoten. Er waren voor het programma extra middelen gereserveerd om initiatieven in de stad te stimuleren. Het is van de zijde van de gemeente niet mogelijk om zelf activiteiten zoals door u voorgesteld te organiseren Wel is het mogelijk om de schoolbesturen hiertoe aan te moedigen.

Dit zal het college dan ook doen. Ad 7 Vergroten van de bekendheid van de mogelijkheid om Joodse- en oorlogsmonumenten te adopteren. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van het merendeel van de herdenkingsmonumenten binnen het grondgebied van de stad Den Haag en ziet erop toe dat deze in goede staat verkeren. Wij laten het adopteren van monumenten over aan particuliere initiatieven in de stad. We vragen het Comité 4 en 5 mei om de mogelijkheid van adopteren (nog) beter bekend te maken. Ad 8 Samen met schoolbesturen en leerkrachten in beeld brengen van leerkrachten die moeite hebben om de Holocaust in de klas ter sprake te brengen. En daarop een handelingsperspectief te ontwikkelen met behulp van bijvoorbeeld gastsprekers. Het thema Holocaust is een structureel onderdeel van de geschiedenislessen en maatschappijleer op de verschillende Haagse scholen. En alhoewel wij geen signalen ontvangen over leerkrachten die moeite hebben dit onderwerp in een school te bespreken, zijn wij bereid om met schoolbesturen hierover in gesprek te gaan. Ad 9 Bij de Haagse inburgering en naturalisatie in ruime mate aandacht besteden aan de democratische kernwaarden en aan de bijdrage en de geschiedenis van Joden in Den Haag. “Omgaan met voor Nederland gevoelige relaties en gebeurtenissen” is bij het examenonderdeel Kennis van de Nederlandse Maatschappij één van de eindtermen.

Daarin zijn de geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog en de effecten hiervan op het dagelijks leven in Nederland ook opgenomen. Inburgeraars worden bij examinering getoetst op: in hoofdlijnen aangeven wat de geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog is; toelichten wat er herdacht wordt op 4 mei en gevierd op 5 mei en de gebruiken daarbij.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BOW/2020.50

Ad 10 In overleg treden met de Haagse sport (voetbal)clubs, om te kijken of het roepen van antisemitische leuzen harder aangepakt kan worden. Motiveer aangiftes, club- en of speelverboden. Binnen Den Haag zetten we met het Actieplan Positieve Sportcultuur 2020-2022 in op het tegengaan van al het onwenselijke gedrag op en rond de sportverenigingen. Een positieve sportcultuur is een cultuur waarin iedereen met plezier, eerlijk, veilig en zorgeloos kan sporten. Waarin men niet buitengesloten of gediscrimineerd wordt, maar waar respect voor elkaar hoog in het vaandel staat en waarin de grenzen van de ander gerespecteerd worden. Met een campagne maken we onze sportverenigingen bewust van de noodzaak om dit thema binnen de vereniging op te pakken. We stimuleren het sanctioneren en melden van antisemitische of andere discriminerende leuzen of uitingen binnen en buiten de vereniging. Bij voetbalverenigingen hanteren we 'De Haagse Norm', een initiatief waarbij voetbalverenigingen samen komen om ongewenst gedrag binnen hun verenigingen en het voetbal van Den Haag aan kaak te stellen. Ad 11 De politie aanmoedigen om kennis over het Jodendom en over antisemitisme binnen het politiekorps te vergroten; daarbij samen te werken met het Joods politienetwerk. Als onderdeel van ‘Politie voor Iedereen’ is er binnen de Eenheid Den Haag een netwerk divers vakmanschap (NDV) actief.

In het NDV zijn naast het Joods netwerk diverse andere netwerken vertegenwoordigd (zoals het Marokkaans, Turks, Caribisch en Chinees netwerk, evenals Roze in Blauw (LHBTI) en Blue M (jonge politiemensen). De kennis die binnen het netwerk beschikbaar is, wordt aangewend om bijvoorbeeld bij een aangifte de achtergrond van feiten en omstandigheden te duiden, kaders te schetsen hoe te handelen in bepaalde situaties en gedurende het jaar aandacht te vragen voor bepaalde religieuze vieringen. Ad 12 De lokale driehoek, de burgemeester voorop, dient de politie te steunen en ruimte te geven om op te treden tegen Jodenhaat bij demonstraties. Het recht om te demonstreren is een grondrecht. De Grondwet en de Wet openbare manifestaties (Wom) verplichten burgemeesters om de vrije uiting van meningen zoveel mogelijk te faciliteren. Er is geen toestemming nodig om een demonstratie te houden. Het recht om te demonstreren is evenwel geen absoluut grondrecht. Op grond van de Wom kunnen op drie gronden beperkingen worden opgelegd aan een demonstratie of kan deze preventief worden verboden: ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.

In de wet is bepaald dat een burgemeester bij de beoordeling van demonstraties niet mag treden in de inhoudelijke boodschap die men tijdens een demonstratie wil verkondigen, hoe choquerend, kwetsend of aanstootgevend deze ook kan zijn. Dit betekent niet dat het college het inhoudelijk met alle meningsuitingen eens is. Integendeel, indien er bijvoorbeeld sprake is van racistische of antisemitische uitingsvormen dan neemt het college daar scherp afstand van. Daarnaast is, zoals ook vooraf aan iedere organisator van een demonstratie wordt medegedeeld, het plegen van strafbare feiten waaronder het doen van strafbare uitingen niet toegestaan. Hiervoor hoeft vanzelfsprekend niet eerst een beperking door de burgemeester te worden opgelegd. Welke uitingen en gedragingen in een concrete situatie strafbaar zijn, is overigens niet ter beoordeling van het college maar van het Openbaar Ministerie (OM). Demonstraties waarbij mogelijk racistische of antisemitische uitingen worden gedaan, worden in de driehoek daarom nadrukkelijk onder de aandacht van het OM gebracht, zodat tegen eventuele strafbare uitingen kan worden opgetreden. Ad 13 Bij het Rijk te lobbyen voor een toegankelijke registratie van antisemitische incidenten. Het is belangrijk dat aan het begin van een aangifte een incident als antisemitisch kan worden geregistreerd.

In 2014 is door de toenmalig Minister van Justitie toegezegd het registratiesysteem van de politie aan te passen, zodat antisemitisme wel als zodanig geregistreerd kan worden. Deze registratie is mogelijk sinds 2015.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BOW/2020.50

Ad 14 Bij een melding van antisemitisme ook altijd de lokale antidiscriminatie voorzieningen inschakelen. Het college onderkent de zorgen rond discriminatie en doet er alles aan om dat te bestrijden. De sleutel voor de aanpak zoals door de initiatiefnemers voorgesteld ligt voor een belangrijk deel in het antidiscriminatiebeleid. De hoogste prioriteit van het college is dat alle Haagse inwoners zich bewust zijn van het feit dat discriminatie ontoelaatbaar is en dat zij hier onbevreesd en drempelvrij melding van kunnen maken. We blijven ons in samenwerking met de politie en de ombudsman inspannen om de meldingsbereidheid bij discriminatie (zoals antisemitisme) te verhogen. Hiervoor voeren we onder meer de volgende acties uit: 









We ondersteunen Den Haag Meldt bij het opzetten van zichtbaarheidscampagnes die onderdeel uitmaken van een groter geheel en tegelijkertijd passen bij de actualiteit. In de communicatie wordt de focus onder meer gelegd op het belang van melding maken (waarom moet ik discriminatie melden), de wijze waarop discriminatie kan worden gemeld (fysiek, website, e-mail, telefonisch, app) en wat daarmee kan worden bereikt. Den Haag Meldt gaat investeren in de online zichtbaarheid, met name op sociale media. Met name jongeren maken veel gebruik van sociale media en kunnen via deze weg worden bereikt. Haagse influencers, vloggers en bloggers worden waar mogelijk ingezet om het online bereik van de activiteiten te vergroten. Den Haag Meldt gaat nauw samenwerken met scholen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, sportverenigingen, brancheverenigingen en andere partijen in de stad. Tevens stimuleren we de samenwerking met doelgroepgerichte voorzieningen zoals het meldpunt antisemitisme (CIDI), het meldpunt Stagediscriminatie (SBB), Roze in Blauw (politie) en het meldpunt islamofobie. Waar mogelijk voert Den Haag Meldt samen met deze partijen concrete acties en projecten. Den Haag Meldt zet actief in op wijkgerichte voorlichting, dialoog en ontmoeting door een voorlichtingstour te organiseren langs maatschappelijke, culturele en religieuze organisaties in de stad.

Om het effect van meldingen zichtbaar en tastbaar te maken worden hierbij Haagse rolmodellen ingezet. We maken het melden van discriminatie laagdrempelig. Dit doen we door inwoners de mogelijkheid te bieden om discriminatie bij voorposten van Den Haag Meldt – in wijken en buurten – te melden. Denk hierbij aan vindplaatsen zoals stadsdeelkantoren, bibliotheken en servicepunten. Voor het registreren van meldingen in de wijk gaat Den Haag Meldt een netwerk van frontlijn professionals trainen.

Ad 15 Instellen van een stedelijk coördinator antisemitisme. Door de gemeente wordt sinds jaren geen categoraal beleid meer gevoerd, om die reden achten wij het dan ook niet zinvol een aparte stedelijke coördinator antisemitisme in te stellen. Het huidige beleid richt zich op de brede Haagse samenleving, teneinde discriminatie te voorkomen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5