RIS302816 Bijlage Contourennota

BIJLAGE 1

bij Cie brief (BOW/2019.143)

Contourennota ‘Herstructurering welzijn’ 2019-2022

DLL: 1.2.5.1 / Sjabloon Briefkop met voorblad en grijs logo: 12-03-2018 /BestuurlijkeStukken xml 17-9-2018

Datum

CONTOURENNOTA Portefeuillehouder van Zorg, Jeugd en Volksgezondheid,

11 juni 2019 Onderwerp

Ons kenmerk

Herstructurering welzijn

OCW/2019.RIS000000

Samenvatting In het coalitieakkoord hebben we afgesproken dat we het welzijnsveld gaan herstructureren. Welzijn gaan we effectiever en kleinschaliger organiseren en de subsidiesystematiek wordt eenvoudiger, flexibeler en meer gericht op resultaat. Door deze herstructurering krijgen kleinschalige, innovatieve en wijkgerichte initiatieven meer ruimte en vertrouwen en wordt er beter ingespeeld op de specifieke behoefte van de bewoners. Met deze nota wordt de raad geïnformeerd over de contouren waarlangs de herstructurering van het welzijnsbeleid vorm krijgt. Op basis van deze contouren vinden de komende maanden consultaties met de stad plaats, waaronder inwoners, professionals en andere betrokken partijen om te komen tot een zorgvuldige uitwerking van de verschillende plannen voor 2020 en de verdere invulling van de herstructurering voor de jaren 2021 en verder. De opbrengsten hiervan worden meegenomen in een nieuw beleidskader voor welzijn voor 2021 en verder. Wat gaan we doen? Herstructurering welzijnsveld in een notendop Welzijnswerk kan het verschil maken in het leven van mensen. Het draagt eraan bij dat mensen langer regie houden over hun leven, dat ze (naar vermogen) mee kunnen blijven doen in de samenleving en dat mensen meer zeggenschap krijgen en houden over hun sociale en fysieke leefomgeving. Preventief is welzijnswerk van een enorm groot belang.

Tegelijkertijd staan we voor een aantal uitdagingen. Onze stad groeit, vergrijst en de vraag naar zorg stijgt. Den Haag is een diverse stad en elke persoon heeft andere behoeften. Deze behoeften verschillen van wijk tot wijk en van mens tot mens en ze veranderen door de jaren. We streven daarom naar een meer open speelveld en vernieuwing binnen het welzijnswerk, zodat welzijnswerk nog beter aansluit bij het DNA van de wijk en de behoefte van mensen. We organiseren de welzijnsinzet op zo’n manier, dat organisaties en inwoners meer inspraak krijgen bij het bepalen van de welzijnsprioriteiten en dat er meer kansen ontstaan voor kleinere organisaties, die maatwerk kunnen leveren. Voor een effectieve uitvoering van welzijnsbeleid, dat het verschil maakt voor het leven van mensen, is het van belang dat het speelveld flexibeler en toegankelijker wordt, zodat nieuwe en bestaande organisaties meer maatwerk kunnen leveren en blijven inspelen op de veranderende behoeftes van onze inwoners. Daarom gaan we het welzijnsveld, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, herstructureren op twee onderdelen: beleid en budget. Deze onderdelen werken we uit langs vier sporen. In elk spoor maken we een aantal beleidskeuzes, waarvan sommige zorgen voor besparing en andere voor vernieuwing binnen het welzijnsdomein. In hoofdstuk 2 lichten wij deze sporen inhoudelijk toe.

Spoor 1: Versterken veerkrachtige samenleving Met dit spoor (zie paragraaf 2.1) versterken we de veerkrachtige samenleving, die bijdraagt aan een sterke sociale en fysieke leefbaarheid van jong tot oud. Hierdoor krijgen inwoners meer zeggenschap over de prioriteiten voor welzijn in hun wijk. We stimuleren, daar waar het kan, bewoners om zeggenschap, eigenaarschap en verantwoordelijkheid te nemen en een bijdrage te leveren aan hun wijk. Spoor 2: Versterken van de zelfredzaamheid We vernieuwen binnen spoor 2 (zie paragraaf 2.2) de ondersteuning vanuit de Servicepunten XL, door meer diensten te bundelen en aan te sluiten op het profiel van de wijk. Op deze manier ontstaat er een betere verbinding in het brede sociaal domein en meer specifiek tussen zorg en welzijn. Tegelijkertijd krijgen inwoners optimaal toegang tot de voorliggende voorzieningen in de wijk via het Servicepunt XL. Spoor 3: Evaluatie doelmatigheid welzijnssubsidies We evalueren de doelmatigheid van gerelateerde subsidie(regelingen) die aan welzijn in de breedte bijdragen (zie paragraaf 2.3). Een duurzame herstructurering vraagt om een bredere kijk via een gedegen evaluatie van de verschillende subsidieregelingen: wat is daadwerkelijk effectief en nuttig, waar zitten dubbelingen en wat kan beter?

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

Spoor 4: Vergroten effectiviteit van welzijnsmiddelen Vooruitlopend op het nieuwe welzijnsbeleid, nemen we in nauw overleg met de betrokken welzijnsorganisaties een aantal efficiëntiemaatregelen (zie paragraaf 2.4). Hiermee zorgen we dat de welzijnsmiddelen optimaal besteed worden aan de mensen in de stad die het nodig hebben en niet onnodig opgaan in bedrijfsvoering. In hoofdstuk 3 wordt toegelicht hoe invulling wordt gegeven aan de taakstelling en de intensivering zoals omschreven in het coalitieakkoord en op welke wijze wordt geïnvesteerd in de beleidsvernieuwingen. De invulling van de taakstelling 2019 is reeds gerealiseerd. In 2020 dragen de drie werkmaatschappijen van Xtra en Welzijn Scheveningen naar rato de resterende taakstelling van 4 miljoen euro. De beleidsvernieuwingen zijn breder hebben betrekking op het gehele welzijnsdomein. Voor de invulling van de taakstelling van 2021 en 2022 zullen ook de opbrengsten van de evaluatie van andere subsidieregelingen (spoor 3) worden betrokken. Opbouw van de nota Elk van de vier sporen bevatten beleidskeuzes die enerzijds leiden tot vernieuwing van het welzijnsbeleid en anderzijds leiden tot een betere doelmatigheid van welzijnsbeleid. Daarnaast is er jaarlijks 2,5 miljoen euro extra structureel beschikbaar om de vernieuwing aan te jagen en vorm te geven.

Een aantal beleidskeuzes leiden op korte of op lange termijn tot een structurele besparing van het welzijnsbudget oplopend tot 8 miljoen euro in 2022, conform het coalitieakkoord. De beleidsvernieuwingen worden gefaseerd en in nauw overleg met partijen in de stad ingevoerd. In deze nota is te lezen hoe deze beleidskeuzes vorm krijgen en hoe ze bijdragen aan een beter welzijnswerk. Leeswijzer 1. Herstructureringsopgave en visie op welzijn; 2. De vier sporen waar langs de herstructurering vorm krijgt; 3. Financiën: Invulling taakstelling 2020 en investering beleidsvernieuwingen.

3/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

1.

Herstructureringsopgave en visie welzijn

Deze contourennota geeft invulling aan de welzijnsopgave zoals beschreven in het coalitieakkoord: “Welzijnswerk is een belangrijke pijler onder de uitvoering van de Wmo. Preventief is het van onschatbare waarde. Verschillende wijken kennen verschillende knelpunten, die vragen om verschillende methoden. De subsidiesystematiek wordt eenvoudiger, flexibeler en meer gericht op resultaat. Naar subsidies voor stadsbrede welzijnstaken die we centraal willen organiseren, kunnen alle huidige welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke organisaties meedingen. De aansturing wordt taakgerichter. Kleinschalige, innovatieve, wijkgerichte initiatieven krijgen meer ruimte, kansen en vertrouwen. Op deze manier worden (groepen) inwoners beter bereikt en wordt beter ingespeeld op de specifieke vraag van bewoners.” (p. 63) De herstructureringsopgave gaat zowel gepaard met een taakstelling op het huidige welzijnsbudget, als een intensivering: x €1.000.000 Herstructureringen welzijnsbeleid en budgetten Intensiveringsregeling kleinschalige, wijkgerichte, innovatieve initiatieven Tabel 1: Begroting 2019-2022

Structureel 2018 2019 -1,0

2020 -5,0

2021 -6,0

2022 -8,0

+2,5

+2,5

+2,5

+2,5

Met maatregelen gericht op doelmatigheid, vernieuwing en verbetering , bouwen we aan stevig welzijnsbeleid in onze stad. Ervaringen in andere grote steden leert dat het belangrijk is om de tijd te nemen voor het realiseren van beleidsvernieuwing. Om de continuïteit van onze dienstverlening te waarborgen, worden de beleidsvernieuwingen stap voor stap en in nauwe samenwerking met de Haagse welzijnsorganisaties en inwoners uitgerold. Belangrijk onderdeel van de beleidsvernieuwing is een structureel bedrag van 2,5 miljoen euro, dat hiervoor jaarlijks beschikbaar is. Voor 2019 is dit bedrag vormgegeven met een subsidieregeling en een kader voor opdrachtverstrekking. Hiermee wordt innovatie binnen welzijn aangejaagd en krijgen innovatieve, kleinschalige en wijkgerichte initiatieven een kans (RIS300862, RIS301409 en RIS301943). Sociale vernieuwers worden uitgedaagd om met voorstellen te komen die bijdragen aan het duurzaam verbeteren van het welzijn van Haagse inwoners. Eind 2019 wordt de subsidieregeling geëvalueerd. De opbrengsten worden meegenomen in het nieuwe welzijnsbeleid. Haags Welzijnsbeleid Met het coalitieakkoord als uitgangspunt bouwen wij voort op kennis en inzichten uit het verleden en kijken we naar wat past in het hier en nu én in de nabije toekomst.

Hierbij onderschrijven wij de definitie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor welzijnswerk: “Het bevorderen van welzijn van mensen en het op maat aanbieden van diensten en voorzieningen.” Waarbij welzijn wordt gedefinieerd als “de mate waarin mensen naar wens en vermogen deelnemen aan de samenleving”. Volgens het ministerie is het doel van welzijnswerk: “Oplossingen aandragen voor maatschappelijke problemen, de lokale samenleving vormgeven en mensen laten deelnemen aan de samenleving.” Welzijn is een breed terrein en bevat een groot aantal met elkaar verweven beleidsterreinen. Het Haagse welzijnsbeleid beslaat een klein deel van het sociaal domein en leunt binnen de gemeente hoofdzakelijk op twee pijlers: 1. 2.

Het versterken van een veerkrachtige samenleving die bijdraagt aan een sterke sociale en fysieke leefbaarheid. Dit gebiedsgerichte welzijn is met name op groepen bewoners gericht. Het versterken van zelfredzaamheid van inwoners van Den Haag. Deze pijler betreft met name individuele dienstverlening.

4/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

Voor de Haagse situatie hebben wij de definitie van het ministerie van VWS vertaald in een Haagse visie op welzijn: “Wij bouwen met elkaar aan een veerkrachtige, zelfredzame en samenredzame samenleving met ruimte voor zeggenschap en eigen initiatief, waar preventie plaatsvindt, vroeg wordt gesignaleerd en tijdig interventies worden gepleegd. Iedere Hagenaar doet naar vermogen mee en krijgt de kans om zichzelf te ontplooien en ontwikkelen. Hagenaars vinden en helpen elkaar. Naar vermogen leveren zij gezamenlijk een bijdrage aan de sociale en fysieke leefbaarheid. Iedere Hagenaar krijgt ondersteuning wanneer nodig om de eigen regie over het leven te behouden of te hervinden.” We werken toe naar een open en toegankelijk speelveld, waarbij de huidige organisaties en ook nieuwe partijen een rol kunnen krijgen in het uitvoeren van de Haagse welzijnstaken. Het implementeren van de herstructurering van welzijnsbeleid en –budget gebeurt fasegewijs langs vier sporen. De vier sporen worden uitgelegd in het volgende hoofdstuk.

5/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

2

Welzijn herstructureren langs vier sporen

De herstructurering van welzijn krijgt de komende periode vorm langs vier sporen. Elk spoor bevat één of meerdere beleidskeuzes, die enerzijds bijdragen aan de vernieuwing van het welzijnsbeleid en anderzijds leiden tot een betere effectiviteit en doelmatigere inzet van welzijnsmiddelen. In dit hoofdstuk is te lezen hoe de beleidskeuzes vorm krijgen.

Figuur 1: Herstructureren langs 4 sporen

2.1 Spoor 1 - Versterken veerkrachtige samenleving Wij streven naar een sterke en veerkrachtige samenleving waarin inwoners, van jong tot oud, zeggenschap hebben over wat nodig is in hun wijk, verantwoordelijkheid nemen en een bijdrage leveren aan hun wijk. Zij zijn goed op de hoogte van wat er speelt in hun wijk en zien snel wat de belangrijkste problemen zijn die moeten worden aangepakt. Daarom gaan we voor meer maatwerk op basis van het DNA van de wijk. Dit doen we door bewoners actief te betrekken bij het formuleren en prioriteren van de belangrijkste welzijnsopgave in hun directe omgeving. Hiervoor gebruiken wij de wijkagenda’s als basis. Onder regie van de stadsdelen wordt dit nieuwe instrument ingezet om de zeggenschap van bewoners en professionals in o.a. het welzijnsdomein te vergroten.  Haagse Tafels: meer zeggenschap en maatwerk in de wijk Onder regie van het stadsdeel bepalen inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners aan de hand van wijkanalyses, cijfers, (beleids)expertise en eigen kennis van de wijk de prioriteiten waarop welzijn wordt ingezet. De prioriteiten van een wijk vormen de wijkagenda. De belangrijkste sociale opgaves landen vervolgens op de Haagse Tafels. Aan deze tafels worden de sociale opgaves met (welzijns)professionals verder uitgewerkt. Binnen het concept van de Haagse Tafels gaan professionele partijen met elkaar aan tafel.

De gemeente nodigt welzijnsaanbieders en andere relevante samenwerkingspartners uit om samen te bepalen met welke inzet (en van wie) de sociale opgaves het best aangepakt kunnen worden. Partijen die nu nog niet of beperkt met elkaar samenwerken, worden gestimuleerd om samen te komen tot plannen en een uitvoeringsagenda. Kijkend naar de Haagse wijken zijn de welzijnsopgaves verschillend. De opgaves die aan een Haagse Tafel besproken worden verschillen per gebied en bepalen tevens wie aanschuiven. Als er bijvoorbeeld sprake is van jongerenoverlast in de wijk, dan zullen wij o.a. politie, welzijn, scholen, sociaal ondernemers en andere betrokkenen uitnodigen aan de tafel. Met elkaar werken we toe naar een gedragen plan om de jongerenoverlast aan te pakken en hen de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben.

6/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

Met elke tafelgenoot worden afspraken gemaakt over wat zij kunnen bijdragen in de planvorming en uitvoering. Dit doet elke deelnemer vanuit de eigen expertise, rol, taak en verantwoordelijkheid. Partijen doen waar zij goed in zijn en vullen elkaar aan. Met elkaar werken we toe naar een optimaal maatschappelijk resultaat waar synergie ontstaat en dubbele inzet wordt voorkomen. De afspraken die met welzijnsaanbieders aan de tafels zijn gemaakt, worden opgenomen in de subsidieafspraken. Tijdens de uitvoering bespreekt de gemeente regelmatig de voortgang met betrokken partijen en stuurt waar nodig bij. De Haagse Tafels voeren we stapsgewijs in. We gebruiken 2019/2020 om te oefenen. We hebben de wijken Schilderswijk, Rivierenbuurt en Duindorp geselecteerd voor deze pilot. Deze wijken hebben een uiteenlopend DNA en de welzijnsopgaves in deze drie wijken zijn verschillend. Dit vraagt om verschillende type samenwerking aan tafel. We starten in de zomer met een eerste Haagse Tafel in alle drie de pilotwijken. In voorbereiding naar het subsidiejaar 2021 wordt deze werkwijze de komende twee jaar verder uitgebreid. De opbrengsten van de drie pilots gebruiken we bij de uitrol naar de andere wijken en stadsdelen. Dit gebeurt de komende jaren gefaseerd. Verschillende wijken kennen verschillende knelpunten.

De Haagse Tafels dragen bij aan kleinschalig en wijkgericht welzijnswerk, dat kan inspelen op de specifieke behoefte per wijk. Door verschillende partijen aan de tafels uit te nodigen creëren we ruimte in het speelveld voor nieuwe en kleinere welzijnsaanbieders om te laten zien wat zij kunnen bijdragen, zodat beter kan worden ingespeeld op de specifieke vraag van inwoners. 2.2 Spoor 2 - Versterking van de zelfredzaamheid Hagenaars in een kwetsbare positie kunnen sinds 2015 voor brede ondersteuning op verschillende leefgebieden terecht bij de Servicepunten XL. De Servicepunten XL zijn een belangrijk middel om de zelfredzaamheid van mensen in de wijk te versterken. Servicepunten XL trekken tienduizenden inwoners aan met een grote diversiteit aan hulpvragen. Terugkerende thema’s zijn geld, administratie, huisvesting, inkomen, opleiding, gezinssituatie en lichamelijke en psychische zorg. Veel inwoners komen bij de Servicepunten XL binnen met een praktische vraag over bijvoorbeeld financiën of administratie, waar andere problemen achter liggen. Het achterhalen van het daadwerkelijke probleem is een belangrijke taak van de Servicepunten XL. Uitgangspunt is dat inwoners bij de Servicepunten XL in één keer, zo goed en breed mogelijk worden geholpen.

 Bundeling en verbreding aanbod dienstverlening: Servicepunten XXL De ondersteuning die vanuit de Servicepunten XL wordt geboden aan inwoners in de wijk, maakt deel uit van de brede ondersteuningsstructuur binnen het sociaal domein. Vanuit de Servicepunten XL wordt voorzien in onafhankelijke cliëntondersteuning, die wordt geboden door maatschappelijk werkers, ouderenwerkers en vrijwilligers. De Servicepunten XL zijn gehuisvest in wijkcentra (welzijnsaccommodaties), waarin een breed welzijnsaanbod wordt gerealiseerd. Om de ondersteuning vanuit de Servicepunten XL nog effectiever aan te laten sluiten bij de behoeften van de inwoners in de wijken, worden de Servicepunten XL geanalyseerd op basis van het profiel van de wijk. Daarvoor worden de bezoekersaantallen, hulpvragen, alternatieve voorliggende voorzieningen in de buurt en het overige gebruik van de locatie meegenomen. Zo wordt bekeken of het zinvol is om een Servicepunt XL in dezelfde vorm door te zetten, te sluiten of om het dienstverleningsaanbod uit te breiden. 1 Dat betekent dat op die locaties waar veel vragen komen over administratie en financiën, we expliciet plek willen bieden aan financiële ondersteuning, zoals de Helpdesk Geldzaken. Waar veel vragen zijn over taal, willen we extra inzetten op de verbinding met het Taalhuis Den Haag.

Ook wordt de dienstverlening van de Servicepunten XL meer dan nu gericht op ‘positieve gezondheid’. 2 Dat betekent dat de ondersteuning vanuit de Servicepunten gericht is op de mogelijkheden voor inwoners om vitaal te blijven en om eigen regie te voeren. Op die manier wordt de zelfredzaamheid van mensen vergroot en werken de Servicepunt XL medewerkers aan preventie en vangen vroegtijdig de signalen op van (potentiele) problemen. Met de verantwoordelijke collega’s, 1 werktitel: Servicepunt XXL/Servicepunt Sociaal

2 Bij ‘positieve gezondheid’ wordt uitgegaan van het gezondheidspotentieel en de mogelijkheden en veerkracht van mensen, en de eigen verantwoordelijkheid van mensen om gezond te leven, in plaats van te kijken naar wat niet goed gaat.

7/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

dienstverleners en organisaties in het stadsdeel, onderzoeken we komende maanden hoe de dienstverlening het beste kan worden vormgeven op een specifieke locatie en welke nieuwe samenwerkingsverbanden deze brede dienstverlening kunnen versterken. Waar mogelijk worden kansen benut om de eerstelijns zorg en het welzijnsaanbod in de wijk beter op elkaar te laten aansluiten en op een efficiëntere wijze samen te brengen in de welzijnspanden. In 2019 wordt gestart met de voorbereiding voor ten minste twee pilots, waarbij de verbinding tussen de algemene maatschappelijke ondersteuning van de Servicepunten XL (in de vorm van cliëntondersteuners, maatschappelijk werkers, ouderenwerkers en vrijwilligers) en de eerstelijns zorg van de huisartsen wordt versterkt, zoals bijvoorbeeld op de Rubenshoek al het geval is. Dit brede dienstverleningsconcept willen we in eerste instantie onderzoeken in de stadsdelen Loosduinen en Leidschenveen-Ypenburg. In de stadsdelen Escamp en Laak worden ook mogelijkheden tot een breder dienstverleningsconcept onderzocht. Op de ‘Servicepunten XXL’ (= werktitel) wordt het brede (welzijns)aanbod optimaal toegankelijk gemaakt, van wijkgerichte buurtactiviteiten tot praktische hulp bij administratie, tot ondersteuning bij aanvragen van een traplift en vervoer, tot het inzetten van ondersteuning bij mantelzorg en het geven van beweegtips.

Daarnaast willen we op de ‘Servicepunten XXL’ ook plek creëren voor eerstelijns dienstverlening van huisartsen, fysiotherapeuten en wijkverpleegkundigen. Om deze pilots succesvol te maken, wordt daarom ook ingezet op cofinanciering met zorgverzekeraars. 2.3 Spoor 3 - Evaluatie doelmatigheid welzijnssubsidies Welzijnswerk is ondersteunend aan en verweven met een groot aantal beleidsterreinen, zoals jeugd en leefbaarheid. De budgetten voor het professioneel welzijnswerk gaan nu naar de vier grote Haagse Welzijnsorganisaties en de vijf zelfstandige buurthuizen. Hiernaast worden ook vele andere maatschappelijke organisaties, verenigingen en stichtingen gesubsidieerd die een bijdrage leveren aan de levenskwaliteit van Haagse inwoners. Zo wordt er jaarlijks op het gebied van welzijn, participatie en leefbaarheid aan ruim 1.500 afzonderlijke organisaties subsidie verstrekt vanuit diverse subsidieregelingen. Soms met een geringe bijdrage van 250 euro (ouderensociëteiten) en soms met enkele miljoenen euro’s (de HWO’s). Allemaal dragen zij in meer of mindere mate bij aan het welzijn van Hagenaars.  Doelmatigheid van welzijnssubsidies Welzijn opereert op het snijvlak van verschillende beleidsterreinen en ondersteunt divers beleid met een breed scala aan preventieve activiteiten.

Er ontbreekt een totaaloverzicht van de samenhang tussen de middelen en de verwachtte effecten hiervan op het welzijn van mensen. Een duurzame herstructurering vraagt dan ook om een bredere kijk via een gedegen evaluatie van de verschillende subsidieregelingen: wat is daadwerkelijk effectief en efficiënt, dragen de subsidies daadwerkelijk bij aan het welzijn van onze inwoners, waar zitten dubbelingen en wat kan beter. Daarom is in 2019 gestart met een interne verkenning naar de doelmatigheid en behaald resultaat van bestaande subsidies. Op basis van de resultaten van deze verkenning wordt een evaluatieonderzoek opgezet dat de doelmatigheid van gemeentelijke subsidies gaat onderzoeken die een bijdrage leveren aan het welzijn van mensen. De opbrengst van deze evaluatie wordt betrokken bij de opgave voor de middellange termijn (2021 en verder). Daarnaast onderzoeken we, bij het vormgeven van het nieuwe welzijnsbeleid of het werken met een onafhankelijke en externe adviescommissie wenselijk is. De adviescommissie Kunst en Cultuur 20212024 dient hierbij als voorbeeld.  Sturen op resultaten We gaan beter sturen op resultaat door subsidieafspraken te maken aan de hand van concretere doelstellingen. De doelstellingen worden waar mogelijk vertaald naar meetbare outcome-indicatoren om de bijdrage en de doelmatigheid van welzijnswerk te verbeteren.

In 2020 worden een aantal subsidies verstrekt op basis van vooraf afgesproken indicatoren. Voorbeelden van indicatoren zijn: het aantal bezoekers van de Servicepunten XL die zelfredzamer zijn geworden, of een daling in het aantal afgegeven maatwerkarrangementen voor dagbesteding in een wijk. Deze indicatoren kunnen uiteraard nooit alleen gemeten worden via de inzet van welzijn. Hoe zelfredzaam iemand is, heeft immers ook te

8/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

maken met andere factoren, zoals de eigen omgeving en veranderingen daarin. En soms is opschalen naar een maatwerkarrangement passend en nodig om erger te voorkomen. Dat neemt niet weg dat het in alle gevallen nuttig is om gericht en doelmatig te werk te gaan. Sturen op specifieke gewenste maatschappelijke welzijnsuitkomsten in een wijk en daarop gericht interveniëren, kan van veel betekenis zijn. Praktijkvoorbeelden laten zien dat sturen op concreet resultaat complex kan zijn. Dit vraagt dan ook om een zorgvuldige aanpak en uitwerking. Daarom gaan wij dit jaar starten met een pilot in stadsdeel Haagse Hout. Concreet gaan we tijdens deze pilot sturen met maatschappelijke outome-indicatoren gericht op maatwerkarrangementen voor dagbesteding. Dat doen we via de aanpak ‘Haags Ontmoeten’. Dit is een voorziening vanuit dagbesteding voor ouderen die de regie beginnen te verliezen (meestal licht dementerend). Niet alleen de ouderen worden hierbij geholpen, ook de mantelzorgers in diens omgeving worden ontlast door Haags Ontmoeten. We sturen met Haags Ontmoeten op meetbare outcome-indicatoren door in de opdrachtformulering o.a. een meetbaar percentage daling van het aantal maatwerkarrangementen op te nemen, terwijl de tevredenheid van de cliënten gelijk blijft of verbetert.

Met de juiste hulp en coördinatie in voorliggende voorzieningen, zoals Haags Ontmoeten, kan zwaardere hulp voorkomen worden. Kortom mensen krijgen sneller de juiste zorg, op de juiste plek. Licht als het nodig is, zwaar als het moet.  Herprioriteren dienstverlening Niet alle dienstverlening die vanuit de welzijnsorganisaties wordt geleverd, draagt evenveel bij aan de welzijnsdoelen waarvoor de subsidie is verstrekt. Sommige activiteiten blijken bij nader onderzoek meer gestoeld op de doelen van armoedebestrijding, volwasseneducatie of jeugdbeleid. Er wordt daarom in 2020 opnieuw naar de welzijnsprioriteiten gekeken, waarbij onder andere het DNA van de wijk een rol speelt bij de prioritering van de inzet. 2.4 Spoor 4 – Vergroten effectiviteit van welzijnsmiddelen Voor het vergroten van de effectiviteit en de doelmatigheid van het welzijnsbeleid, zijn er een aantal op bedrijfsvoering gerichte maatregelen te nemen bij de vier grote Haagse welzijnsorganisaties (HWO’s). Spoor vier bevat de volgende beleidskeuzes:  Gelijke uurtarieven werkmaatschappijen HWO’s Voor het uitvoeren van welzijnsactiviteiten krijgen de HWO’s subsidie. Wij spreken met de welzijnsorganisaties af welke resultaten moeten worden behaald en hoeveel uur van een professional daartegenover staat. Per uur geldt een tarief.

Geconstateerd is dat binnen de werkmaatschappijen van Xtra, verschillende uurtarieven worden gehanteerd voor dezelfde dienstverlening. De uurtarieven variëren tussen de €96,60 en € 70,36. Er zijn geen aanwijsbare redenen voor deze verschillen in uurtarieven. De verschillen zijn toe te wijzen aan de bedrijfsvoering van de welzijnsorganisatie zelf en heeft niets te maken met de geleverde welzijnsdienstverlening. Daarmee is het een logische stap om de uurtarieven van Xtra in lijn te brengen met elkaar. Dit doen we in nauw overleg met Xtra. We hebben afgesproken vanaf 2020 het tarief aan te houden dat Xtra in de zomer van 2018 zelf heeft voorgesteld aan de gemeente (exclusief indexering). De gemeente vindt dit een redelijk uurtarief. Met Xtra is afgesproken dat het aantal uitvoeringsuren dat zij besteden aan welzijnsdoelstellingen in 2020 gelijk is aan het aantal uitvoeringsuren van 2018. Dit levert een forse besparing op en beschikbare middelen worden zo efficiënter aangewend voor de welzijnsopgaves in de stad. De werkmaatschappijen van Xtra bouwen met dit uurtarief minder eigen vermogen op met publieke middelen. Deze vermogenspositie was vorig jaar immers fors (ruim 20% o.b.v. de jaarrekening 2017).

 Vergroten effectiviteit van welzijnsmiddelen Naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek “Eerlijk delen” (RIS297663) heeft het college aan de raad toegezegd een beleidskader voor subsidies te ontwikkelen. Met nieuw subsidiebeleid wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen vanuit de rekenkamer. Hierdoor wordt het verstrekken van subsidies eenduidiger, transparanter en doelmatiger. Kijkend naar de huidige reserves van met name de werkmaatschappijen onder Xtra, zal het nieuwe subsidiebeleid ook handvatten gaan bieden om beter te kunnen sturen op de opbouw van (maximale) reserves en het aanwenden hiervan. Hiermee zorgen we ervoor dat subsidiemiddelen niet onnodig worden opgepot in reserves en beter worden

9/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

aangewend voor het maatschappelijk resultaat en zo terecht komen bij de mensen die het nodig hebben.  Project Burenhulp integreren in reguliere dienstverlening Servicepunten XL Burenhulp betreft het matchen van individuele hulpvragers met vrijwillige hulpbieders in de wijk. Het betreft kortdurende hulpvragen zoals het uitlaten van de hond, een klusje doen in huis of de boodschappen doen. Daarnaast maakt de dienst Begeleiden en Rijden, een particuliere vervoersdienst voor kwetsbare ouderen, deel uit van Burenhulp. Vanaf 2011 is er geïnvesteerd in de ontwikkeling en implementatie van de Burenhulp op alle Servicepunten XL. Dat heeft erin geresulteerd dat op alle Servicepunten XL dezelfde Burenhulp-methodiek wordt gehanteerd en dat Servicepuntmedewerkers getraind zijn in het gebruik van het online Burenhulp matchingsysteem. Met de HWO's is afgesproken dat de Burenhulp in 2019 verder geïmplementeerd wordt in de reguliere dienstverlening die zij aanbieden op de Servicepunten XL. Vanaf 2020 stopt hierdoor de projectsubsidie, die bedoeld was om de werkwijze te ontwikkelen en uit te bouwen. De Burenhulp-activiteiten worden dan integraal onderdeel van de reguliere Wmo-opdracht aan de HWO’s.  Beter benutten van welzijnsvastgoed Er zijn ruim 100 locaties in onze stad waar welzijn gerelateerde activiteiten plaatsvinden.

Deze locaties dragen bij aan een laagdrempelig welzijnsaanbod in de directe leefomgeving van inwoners. De intensiteit van het gebruik en de omvang van de locaties is divers, evenals de aard van de activiteiten en de gebruikers. Het aanbod wordt niet alleen georganiseerd door de Haagse welzijnsorganisaties, maar ook door (georganiseerde) bewoners, vrijwilligersorganisaties, zelforganisaties en andere partijen die actief zijn in het maatschappelijk middenveld. Een kleine vijftig locaties zijn in beheer bij de vier HWO’s. Deze locaties variëren van een klein buurthuis met een paar ruimtes tot een groot multifunctioneel gebouw. Niet alle ruimtes in de welzijnspanden worden alle dagdelen even goed benut voor welzijnsactiviteiten. Het openhouden van panden kost geld. Dit vraagt om optimaal gebruik van het vastgoed, omdat we zoveel mogelijk van de welzijnsmiddelen aan het welzijn van mensen willen besteden. We kijken daarom goed naar de mogelijkheden om het maatschappelijk vastgoed in de stad beter te benutten. In het kader van de herstructureringsopgave worden momenteel alle welzijnslocaties geanalyseerd op intensiteit van gebruik, soort activiteiten dat er plaatsvindt, de draagkracht van de wijk, de nabijheid van andere voorzieningen en mogelijkheden om verschillende maatschappelijke functies te combineren.

Op basis van een uitgebreide impactanalyse, wordt bezien welke keuzes we kunnen maken bij de inzet van de (welzijns)vastgoedportefeuille. Aan de hand van deze analyse wordt ook gekeken of het technisch en sociaal beheer van panden anders georganiseerd kan worden, of functies samengevoegd kunnen worden, of dat panden gesloten kunnen worden. Bij het beter inzetten van het welzijnsvastgoed worden ook mogelijkheden voor zelfbeheer bekeken. Het teruggeven van locaties aan de wijk is tevens een beleidsvernieuwing. Buurthuizen worden momenteel bijna allemaal gerund door de welzijnsorganisaties. Vanuit de subsidie van de gemeente organiseren zij een breed scala aan welzijnsactiviteiten binnen het gebouw. Ook zorgt de welzijnsorganisatie voor het sleutelbeheer en de coördinatie van het onderhoud van de gebouwen en de openingstijden. Passend bij een veerkrachtige participatiesamenleving is dat inwoners meer zeggenschap krijgen en eigen verantwoordelijkheid nemen in hun wijk. Kijkend naar onze stad zien we wijken waarin de sociale cohesie, het organiserend vermogen, daadkracht en zeggenschap groot is. Bij de analyse van de vastgoedportefeuille kijken wij dan ook naar kansen om inwoners een grotere rol te geven, daar waar het kan, in het beheer van een buurthuis. In Laak zijn al eerder twee buurthuizen in zelfbeheer genomen. De ervaringen die hierbij zijn opgedaan, gebruiken we.

De mogelijkheden tot het in zelfbeheer nemen van buurthuizen gebeurt uiteraard in nauw overleg met bewoners. De analyse op de vastgoedopgave is complex. Het uitwerken van alle vastgoedopties kost tijd en gaat gefaseerd. De opgave voor welzijn is onderdeel van het gemeentebrede traject ‘maatschappelijk vastgoed en dienstverlening’. Voor 2020 zetten we in op kansen voor ‘quick wins’, een pilot met zelfbeheer en - zoals onder spoor 2 al is beschreven - meer dienstverlening bundelen op de Servicepunten XL.

10/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

PBS/2019.29

3 Financiën: invulling taakstelling 2020 en investering beleidsvernieuwingen Voor invulling van de taakstelling van structureel 1 miljoen euro, zijn in 2019 goede afspraken gemaakt met Xtra tegen gelijkblijvende dienstverlening. (zie RIS300776). In 2020 dragen de drie werkmaatschappijen van Xtra en Welzijn Scheveningen naar rato de resterende taakstelling van 4 miljoen euro. Vanaf 2021 worden ook de opbrengsten van de evaluatie van andere subsidieregelingen (spoor 3) betrokken bij de invulling van de taakstelling. Financiële onderbouwing beleidskeuzes De wijze waarop de voorgestelde besparingen komende periode per spoor worden ingevuld binnen de HWO’s, is onderwerp van gesprek tussen de bestuurders van respectievelijk Xtra en Welzijn Scheveningen en de gemeente Den Haag. De hieronder genoemde bedragen per beleidskeuze zijn richtinggevend voor de invulling van de taakstelling. Binnen deze kaders werkt de gemeente samen met de welzijnsorganisaties aan een zo goed mogelijke invulling van de beleidskeuzes, onder andere middels vernieuwing van het welzijnswerk. Uitgangspunt hierbij is dat de bestaande dienstverlening voor onze inwoners op peil blijft. In onderstaande tabel is te zien wat de financiële onderbouwing is bij de genoemde beleidskeuzes en hoe deze bijdragen aan de taakstelling voor 2019 en 2020. Jaar

Beleidskeuzes

2019 2020 2020 2020 2020 2020 Totaal*

Afspraak Xtra (reeds gerealiseerd) Gelijke uurtarieven ‘werkmaatschappijen Xtra’ Integreren burenhulpcentrale Herprioriteren dienstverlening Toewerken naar buurthuizen in zelfbeheer Beter benutten van welzijnsvastgoed 2019 + 2020

Besparing (mln) € 1,0 € 2,8 € 0,4 € 0,1 € 0,4 € 0,3 €5

*De bedragen per beleidskeuze zijn richtinggevend. In 2020 dragen de drie werkmaatschappijen van Xtra en Welzijn Scheveningen naar rato bij aan de resterende taakstelling van 4 miljoen euro.

Financiering beleidsvernieuwing, inclusief frictiekosten in 2020 Om vernieuwingen door te kunnen voeren, moet ook worden geïnvesteerd. Er worden frictiekosten gemaakt voor de uitvoering en projectleiding van de herstructureringsopgave evenals kosten voor onderzoek, communicatieactiviteiten enzovoorts. Voor de dekking van deze beleidsvernieuwingen wordt vanaf 2020 een deel van het intensiveringsbudget ingezet.

11/11