RIS302106 Bijlage

Bijlage afdoening motie RIS302106 INVENTARISATIE voor de mogelijkheden rond ISLAMITISCH BEGRAVEN november 2020

1

Inhoudsopgave AANLEIDING ............................................................................................................................................................ 3 OPZET INVENTARISATIE .......................................................................................................................................... 3 1.

INLEIDING ....................................................................................................................................................... 4

2.

WETGEVING EN REGELS ROND BEGRAVEN .................................................................................................... 5

3.

ISLAMITISCH BEGRAVEN ALGEMEEN ............................................................................................................. 6

4.

ISLAMITISCH BEGRAVEN IN DEN HAAG .......................................................................................................... 8

5.

TREND ISLAMITISCH BEGRAVEN in Den Haag ................................................................................................ 9

6.

ISLAMITISCH BEGRAVEN G4 steden, Almere en Zuidlaren........................................................................... 10

7.

CONCLUSIE ................................................................................................................................................... 11

BIJLAGEN

2

AANLEIDING In de gemeenteraad van 14 maart 2019 is de motie ‘Inventarisatie en gesprek met gemeentelijke- en particuliere begraafplaatsen’ (RIS 302106) aangenomen (zie bijlage 2). Deze motie roept op om een inventarisatie te doen bij de gemeentelijke begraafplaatsen of er meer islamitische graven gereserveerd kunnen worden en hierbij de wens zoals eeuwige grafrust in de inventarisatie mee te nemen. Ook is verzocht het gesprek aan te gaan met de huidige particuliere begraafplaatsen met islamitische graven. Het college is in gesprek gegaan met betrokkenen en heeft deze inventarisatie uitgevoerd.

OPZET INVENTARISATIE Het onderzoek bestaat uit een literatuuronderzoek en gesprekken met de Federatie islamitische Organisaties (FIO), Stichting Islamitische Organisaties Haaglanden (SHIORH), de G4 en twee Haagse particulieren begraafplaatsen. Hierbij is ingegaan op de wet en regelgeving, de (islamitische gebruiken) rond begraven. Vervolgens is een inventarisatie uitgevoerd bij de twee gemeentelijke begraafplaatsen Westduin en Kerkhoflaan en de particuliere begraafplaatsen Oud Eik en Duinen en Nieuw Eykenduynen. Daar is informatie verzameld over: de islamitische graven die nog vrij zijn met of zonder reservering de trend in aantallen islamitische begrafenissen in Den Haag de islamitische graven die al in gebruik zijn in Den Haag

Tot slot is contact gezocht met een paar initiatieven rond islamitisch begraven. Het ging daarbij om: Amsterdam Rotterdam Utrecht Almere Zuidlaren Deze informatie is via digitale kanalen en telefonisch contact verkregen. De gegevens zijn indicatief en geven de stand van zaken in het 2de kwartaal van 2020 weer.

3

1. INLEIDING Wat is in Den Haag de situatie voor de gemeentelijke begraafplaatsen? Op de gemeentelijke begraafplaatsen zijn alle mensen die hun nabestaande willen laten begraven, ongeacht gezindte of afkomst, welkom. Er is capaciteit voorhanden omdat er een nog steeds dalende tendens is om te begraven omdat veel mensen voor crematie kiezen. Dit leidt tot beschikbaarheid van grafplekken (na het ruimen van oude graven). Daarmee voldoet de gemeente komende jaren aan de wettelijke verplichtingen in het kader van de Wet op de lijkbezorging om haar inwoners de mogelijkheid te bieden om begraven te worden. Wat speelt er in Den Haag specifiek rond het onderwerp islamitische begraafplaats? De trend om op een islamitische wijze begraven te worden in Nederland stijgt. Er zijn in Den Haag meer dan 1400 plekken (bij de inventarisatie 2de kwartaal 2020) op islamitische akkers beschikbaar. Deze mogelijkheid wordt geboden op gemeentelijke begraafplaatsen Westduin, Kerkhoflaan en de andere begraafplaatsen Oud en Eik en Duinen en Nieuw Eykenduynen voldoende plekken om islamitisch begraven te worden. . Wel is een deel hiervan gereserveerd, aangekocht door of toegewezen aan uitvaartorganisaties, moskeeën en particulieren. Bij herstructureren van de begraafplaatsen in de toekomst komen er meer plekken vrij.

Indien men kiest voor een (keuze) graf elders op een begraafplaats zijn er nog veel meer plekken beschikbaar. Wat is in Den Haag het specifieke dilemma rond het onderwerp Islamitische begraafplaats? Het borgen van de eeuwige grafrust is voor veel islamitische inwoners een belangrijk aspect. Deze wens is ook opgehaald in een petitie door de Federatie Islamitische Organisaties (FIO). Onder andere daarom willen de FIO en SIORH (Stichting Islamitische organisaties Haaglanden) een particuliere islamitische begraafplaats. Op onze gemeentelijke begraafplaatsen zou het grafrecht voor onbepaalde tijd hierin kunnen voorzien. Het grafrecht blijft geldig zolang er sprake is van een rechthebbende (aanspeekpunt) die de grafbedekking onderhoudt en aan de (jaarlijkse) onderhoudsbijdrage wordt voldaan. Als aan deze aspecten wordt voldaan blijft het graf in principe bestaan. Als de zorg van het graf niet gedragen kan worden of men wil de nabestaanden niet met deze verantwoordelijkheid belasten dan kan een stichting, met bijvoorbeeld een relatie met de moskee, deze taak op zich nemen. Om te voldoen aan de Wet op de lijkbezorging is de noodzaak voor een nieuwe (islamitische) begraafplaats nu niet aanwezig omdat er op de bestaande begraafplaatsen voldoende ruimte is om overledenen te begraven.

Een nieuwe begraafplaats is ook niet zo voor handen omdat er ruimteclaims zijn voor woningbouw en/of voorzieningen voor iedereen (infrastructuur, sport, scholen, groen etc). De verantwoordelijkheid voor de zoektocht naar een locatie ligt primair bij de initiatiefnemers. Uiteraard faciliteren wij hen door mee te denken. Dit conform het coalitieakkoord Samen voor de Stad 2019-2022

4

2. WETGEVING EN REGELS ROND BEGRAVEN Wet op de lijkbezorging In de Wet op de lijkbezorging is aangegeven wat er moet gebeuren nadat iemand overleden is of dood is geboren. In artikel 16 is aangegeven dat een begraving niet eerder dan 36 uren na het overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden, moet plaatsvinden. Op grond van artikel 33 van deze wet moet een gemeente ten minste één begraafplaats hebben. Meerdere gemeenten mogen ook gezamenlijk een begraafplaats hebben. Deze wettelijke plicht dient een helder doel. Als iemand overlijdt moet zijn lijk kunnen worden ‘bezorgd’. ‘Bezorgen’ betekent het bieden van een laatste rustplaats. De wetgever ziet dit als een overheidstaak. Conform dezelfde wet is het regelen en betalen van een uitvaart een verplichting voor nabestaanden. Als niemand de begrafenis kan regelen, dan zorgt de gemeente daarvoor. Uitleg periode grafrust: eeuwigdurend en voor onbepaalde tijd In artikel 28 lid 1 van de wet staat dat het recht op een graf voor onbepaalde tijd of voor een bepaalde tijd van ten minste tien jaar kan worden verleend. De wet geeft niet aan dat de gemeente zorg moet dragen voor graven met eeuwige grafrust.

Eeuwigdurende grafrust betekent dat de restanten van de overledenen altijd blijven liggen, terwijl bij graven voor onbepaalde het graf in stand blijft bij het voldoen aan voorwaarden (bijv rechthebbende/contactadres, betalen en plegen van onderhoud). Grafrecht uitleg Den Haag op de gemeentelijke begraafplaatsen (Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2016 e.v.) De periode dat een graf kan blijven is afhankelijk van de gesloten grafrechten. Dit kan zijn voor bepaalde tijd (bijvoorbeeld 10, 20 of 30 jaar) of voor onbepaalde tijd. Het grafrecht voor onbepaalde tijd blijft geldig zolang er sprake is van een rechthebbende (aanspeekpunt), de jaarlijkse onderhoudsbijdrage wordt voldaan en het graf feitelijk wordt onderhouden. Grafrechten voor bepaalde tijd kunnen overigens verlengd worden, weer onder eerdergenoemde voorwaarden. Als aan deze voorwaarden niet wordt voldaan kan het college de grafrechten intrekken. Er wordt dan wel eerst contact gezocht met de rechthebbende en bij het graf komt een bordje. Als niemand zich meldt kan er overgaan worden tot het ruimen van het graf. De eventuele resten van de overledene komen dan een gemeenschappelijk graf.. Grafrecht voor onbepaalde tijd is dus niet hetzelfde als eeuwigdurend. Wel wordt in de volksmond de term eeuwigdurend soms gebruikt in plaats van onbepaalde tijd.

De praktijk is dat bij graven voor onbepaalde tijd gedurende ca. 50 jaar de grafrechten en onderhoud nog worden betaald. Algemeen graf In een algemeen graf worden drie willekeurige personen in volgorde van overlijden in hetzelfde graf begraven. Na 10 of 15 jaar wordt het graf geruimd en worden de menselijke resten bijgezet in een verzamelgraf. Een algemeen graf is relatief goedkoop (goedkoper dan een particulier graf). Bij een algemeen graf blijven de grafrechten bij de begraafplaats. Particulier graf In een particulier graf is ook ruimte voor twee of drie overledenen, maar de rechthebbende (grafeigenaar) bepaalt wie erin mag worden begraven. Een particulier graf wordt vaak voor langere tijd uitgegeven (20 of 30 jaar) en men kan na het verlopen van deze periode de termijn opnieuw verlengen. Ook is het op de gemeentelijke begraafplaatsen in Den Haag mogelijk om een grafrecht voor onbepaalde tijd te verkrijgen.

5

Onderhoud gemeentelijke begraafplaatsen Het betalen van de jaarlijkse onderhoudsbijdrage is nodig omdat de beheerder van een begraafplaats als taak heeft de begraafplaats als geheel, het park, te onderhouden. Het gaat daarbij niet alleen om salariskosten, maar ook om machines, gereedschap, werkkleding, personeelsvoorzieningen, gebouwen, beplanting, grond, grint, boom-, groen- en padenonderhoud, los blad wegblazen, ontwerpkosten, afwatering, oeverbeschoeiing, hekwerken enz. Het onderhouden van het graf door de rechthebbende bestaat o.a. uit zaken als het schoonhouden en stellen (rechtzetten) van grafmonumenten, het zwarten van letters, het verwijderen van onkruid en het onderhouden van de grafbeplanting. Eenmaal per jaar maakt de gemeente het gedenkteken schoon en zorgt voor winterharde beplanting.

Foto’s begraafplaats Kerkhoflaan

Verplichtingen op de gemeentelijke Haagse begraafplaatsen: - Er moet altijd een rechthebbende zijn (Rechtspersoon zonder winstoogmerk) - Er moet altijd onderhoud betaald worden (verplichte bijdrage) - Er moet altijd onderhoud gepleegd worden aan de grafbedekking Als aan 1 van de bovenstaande verplichtingen niet wordt voldaan dan vervalt het grafrecht terug aan de gemeente en zal het graf geruimd worden. Om nabestaanden te ontlasten voor deze verantwoordelijkheid kan men ervoor kiezen om de grafrechten bij leven over te schrijven op een stichting. De stichting zal dan zorgdragen voor het naleven van de bovenstaande verplichtingen om de duur van het grafrecht in stand te houden. Los van het ontzorgen kan een samenwerking met een stichting ook nog een financieel voordeel opleveren.

3. ISLAMITISCH BEGRAVEN ALGEMEEN De islamitische kaders rond de voorbereiding Volgens de islam moet de overledene zo snel mogelijk, liefst binnen 24 uur, begraven worden. Een voorschrift dat waarschijnlijk ooit is ontstaan om te voorkomen dat het lijk door warmte al voor de begrafenis tot ontbinding zou overgaan. In Nederland is binnen 24 uur begraven echter niet toegestaan. Hier worden moslims meestal direct na de wettelijke termijn van 36 uur begraven. De overledene moet gewassen worden kort voor het feitelijke begraven, zodat de overledene rein is. Op de begraafplaats is het ook wenselijk dat de mensen die de ceremonie bijwonen zich (deels) kunnen wassen. De minimale voorziening op een begraafplaats is daarom een wasplaats. Voor het wassen van de overledene en het uitspreken van de gebeden wordt vaak voor de moskee gekozen, omdat dit een vertrouwde omgeving is.

6

De islamitische graflegging Een voorschrift is dat begraven wordt zittend , op de rechterzij of op de rug met het gezicht richting Mekka. In Mekka is de Kaaba, ofwel de Qibla. Dit is het belangrijkste heiligdom van de moslims en richtpunt van alle gebeden. In Den Haag zijn de graven daarom ongeveer WZW-ONO georiënteerd. De islam schrijft voor dat in de dood een einde komt aan verschil in sociale status. Er is dan ook geen uiterlijk vertoon. De uitvaart is sober en elke moslim dient in eenzelfde eenvoudige lijkwade begraven te worden, de kafan. Eenmaal in het graf moet het hoofd met een schuingeplaatste steen of houten planken worden afgedekt, omdat het niet is toegestaan dat bij het dichtgooien van het graf aarde of zand op het lichaam valt. De constructie moet zo zijn dat er boven de overledene ruimte is om te kunnen zitten. Daarom is er een bekisting nodig in de grond, vroeger was dit een houten bekisting tegenwoordig is dit vaak van beton. Deze bak wordt afgedicht met losse betonnen elementen.

foto’s Nieuw Eykenduynen Een islamitisch graf wordt in principe niet geruimd. Dit druist immers in tegen eeuwige grafrust. Wel is bekend dat in een enkel geval in het buitenland graven worden verplaatst, geruimd of overbouwd. Het gaat dan om graven die in de vergetelheid zijn geraakt, waarna de bestemming anders is geworden. Bij het eventueel vinden van restanten worden deze met respect verplaatst naar een andere, definitieve rustplaats. Het is in sommige gevallen mogelijk om meerdere mensen in één graf te begraven. Bij Westduin en Kerkhoflaan komen of zijn er islamitische graven waar drie personen boven elkaar begraven kunnen worden. Bij het verplaatsen van overledenen of het verdichten van graven wordt altijd vooraf overlegd met de imam. Deze geeft aan wat de mogelijkheden zijn en onder welke condities

7

4. ISLAMITISCH BEGRAVEN IN DEN HAAG In Den Haag zijn er vier begraafplaatsen waar ruim 1400 islamitische graven beschikbaar zijn. Deze graven liggen op akkers van verschillende begraafplaatsen. Wel is een deel daarvan toegewezen, gereserveerd of aangekocht door uitvaartorganisaties, moskeeën en particulieren. Deze begraafplaatsen hebben de mogelijkheid om begraven te worden met een grafrecht voor onbepaalde tijd. Om aan de voorwaarden op lange termijn te kunnen voldoen zou een stichting, familie of een rechtspersoon zonder winstoogmerk een oplossing kunnen zijn. Een stichting die dit op dit moment zou kunnen verzorgen is bijvoorbeeld Grafzorg Nederland. Onderstaande gegevens zijn de bronnen: Oud Eik en Duinen, Nieuw Eykenduynen en de gemeentelijke begraafplaatsen. Peil datum november 2020 Westduin van de gemeente Er zijn op Westduin 15 islamitische akkers toegewezen aan verschillende moskeeën. Op de toegewezen akkers zijn nog ruim 70 plekken vrij maar mag men niet begraven zonder toestemming van de imam en/of bestuur van de betreffende moskee. Ook is er de mogelijkheid om te kiezen voor het zogenaamde keuzegraf op de andere akkers. Deze optie biedt mogelijkheden voor maatwerk, zoals de oriëntatie en soort bekisting. Van deze mogelijkheid wordt nog weinig gebruik gemaakt. Deze optie zorgt voor extra capaciteit.

Via een keuze graf kunnen nabestaanden hun overledenen op islamitische wijze begraven. Op Westduin zijn circa 1200 plekken vrij om begraven te worden. Een deel daarvan is geschikt voor de islamitische graf oriëntatie.

Kerkhoflaan van de gemeente In december 1932 stelde de gemeente Den Haag een stukje grond van deze begraafplaats aan de Kerkhoflaan ter beschikking aan Indonesische moslims. Dit zijn overigens allemaal familiegraven dus zonder bekisting en uitgegeven met 3 lagen. Op deze akkers zijn nog ongeveer 17 plekken vrij om te begraven. Dit jaar is er ruimte gemaakt voor ongeveer 120 islamitische graven. Zie bijlage 2. Hiervan zijn er nu 4 in gebruik. Indien in de toekomst de capaciteit onder druk komt te staan kan er meer ruimte vrijgemaakt worden. Omgekeerd is het ook zo dat als er geen gebruik van de islamitische akker wordt gemaakt, deze ook weer vrij gegeven kan worden voor algemeen gebruik.

8

Oud Eik en Duinen Deze begraafplaats is de oudste van Den Haag. Destijds lag deze begraafplaats aan de rand van Den Haag. Circa 600 plekken zijn hier om op een islamitische wijze begraven te worden. Deze zijn wel gereserveerd door moskeeën, twee uitvaartorganisaties en islamitische particulieren. Ook wordt er gekeken of er in de toekomst ruimte gemaakt kan worden voor nieuwe islamitische graven. Er is hier een islamitisch verzamelgraf. Ook zijn er kelders beschikbaar om overledenen tijdelijk te begraven. Legenda: blauw zijn de islamitische akkers

Nieuw Eykenduynen In 1891 werd Nieuw Eykenduynen aangelegd, omdat Oud Eik en Duinen te klein werd. Op de begraafplaats zijn verschillende graven voor moslims. De islamitische graven zijn er zowel met als zonder betonnen grafkelder. Hier kunnen na herstructurering veel plekken vrijkomen om islamitisch begraven te worden. Op korte termijn zijn er circa 400 plekken om islamitische begraven te worden, zowel op de islamitische akkers als op het algemene deel. Een deel van deze graven is aangekocht door moskeeën, uitvaartorganisaties en particulieren. Grond wordt niet verkocht. Er is een nieuw gebouw voor rituelen. Ook is er een islamitisch verzamelgraf.

5. TREND ISLAMITISCH BEGRAVEN in Den Haag De trend rond het aantal islamitische uitvaarten in Den Haag is bij navraag aan de beheerders van Oud Eik en Duinen, Nieuw Eykenduynen en de gemeentelijke begraafplaatsen ongeveer (peildatum november 2020): Islamitische uitvaarten op jaar basis Westduin Kerkhoflaan Oud Eik en Duinen Nieuw Eykenduynen

tm 2019 op jaarbasis circa 30 geen circa 40 circa 50

Indicatie jaar 2020 met Covid 19 circa 12 circa 4 circa 40 circa 60

Verwachting trend toekomst circa 20 circa 10 circa 50 circa 70

Overzicht van islamitische graven in gebruik: Gemeentelijke Haagse begraafplaatsen: circa 1300 graven vanaf 1991 Particuliere begraafplaats Oud Eik en Duinen: circa 1200 graven vanaf 1979 Particuliere begraafplaats Nieuw EykenDuynen: circa 500 graven vanaf 2009 9

6. ISLAMITISCH BEGRAVEN G4 steden, Almere en Zuidlaren In Nederland zijn tientallen begraafplaatsen met islamitische velden en een paar uitsluitend voor mensen met een islamitische achtergrond. Meerdere partijen zijn op zoek naar locaties voor een nieuwe particulieren islamitische begraafplaats. Onderstaande gemeentes faciliteren deze zoektocht en hebben op hun eigen begraafplaatsen mogelijkheden voor islamitische uitvaarten. Situatie Amsterdam gemeentelijke begraafplaats De Nieuwe Ooster heeft in nauw overleg met Platform Islamitisch Begraven Amsterdam (een initiatief van de gemeente Amsterdam) een plan opgesteld voor de aanleg van een Islamitisch akker. Om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de wensen van moslims hebben de islamitische koepelorganisaties van begin tot eind meegedacht. Het resultaat is een grafvak, dat openstaat voor moslims van alle stromingen en herkomst. De graven en het gebouw zijn gericht op Mekka. Ook is er een ruimte voor (bewassing)rituelen. Hier wordt beperkt gebruik van gemaakt. De nabestaanden kiezen meestal voor de eigen moskee, vertrouwd en minder kosten. Men kan grafrechten steeds verlengen of overschrijven. Zo lang er wordt betaald voor het graf blijft het graf in stand. Amsterdam is ook van plan grafrechten voor onbepaalde tijd uit te gaan geven. Inmiddels heeft ook de begraafplaats De Nieuwe Noorder een islamitisch gedeelte.

Situatie Rotterdam gemeentelijke begraafplaats De gemeente Rotterdam heeft dit jaar een nieuw type grafrecht geïntroduceerd: de afkoop van het grafrecht en onderhoudsrecht voor een periode van 100 jaar. Na 100 jaar kan het onderhoudsrecht voor het gedenkteken opnieuw worden afgekocht. Wanneer hier geen animo voor is kan het gedenkteken verwijderd worden. De stoffelijke resten blijven liggen. Dit grafrecht is voor iedereen die aan de (financiële) voorwaarden voldoet. Dus ook voor mensen buiten Rotterdam met of zonder islamitische achtergrond. In Rotterdam kan er op de twee gemeentelijke begraafplaatsen Crooswijk en de Zuiderbegraafplaats islamitisch begraven worden. Bij Hofwijk komt ook een islamitisch gedeelte. Er is grond gevonden die kansrijk lijkt voor het stichten van een particulieren islamitische begraafplaats. De haalbaarheid en het draagvlak worden nu onderzocht. Situatie Utrecht gemeentelijke begraafplaats In Utrecht kan er op de twee gemeentelijke begraafplaatsen Kovelswade en Daelwijck islamitisch begraven worden. Op de langere termijn kunnen er eventueel nog meer velden beschikbaar komen. De keuze bij een islamitische uitvaart is meestal een particulier graf, 1 persoon per graf. Na afloop van bepaalde tijd kan worden verlengd (grafrecht en onderhoud).

Bij uitgifte voor onbepaalde tijd moet het recht altijd worden overgeschreven, anders vervalt het graf terug aan de gemeente en kan worden geruimd. De resten worden herbegraven in een apart islamitisch verzamelgraf. Op de algemene begraafplaats is wellicht ruimte voor een particulieren islamitische begraafplaats. Vanuit een verkenning zijn er twee partijen gekomen die interesse hebben om een eigen islamitische begraafplaats te stichten. Situatie Almere begraafplaats stichting Ar Raza Hier is een islamitische begraafplaats die door een islamitische stichting (Ar Raza) beheerd en onderhouden wordt. Er zijn van de circa 750 plekken nog circa 250 over. Almere is een ruim opgezette stad. Een plek voor een islamitische begraafplaats was daardoor relatief makkelijk te vinden. De bestemming was al een begraafplaats. Door Covid 19 raakt de begraafplaats snel vol. De stichting en gemeente kijken nu samen naar een eventuele oplossing. Zuidlaren begraafplaats stichting BIBIN Stichting Bijzondere islamitische Begraafplaatsen heeft één van de grootste islamitische begraafplaatsen van West-Europa, met plek voor circa 1500 graven. Deze begraafplaats is door donaties uit de soenitische islamitische gemeenschap tot stand gekomen. Dit ging hard doordat onder andere Marokko het luchtruim sloot vanwege het coronavirus. Er zijn nu circa 250 mensen begraven (peildatum november 2020).

Hier is het grafrecht conform de wet voor onbepaalde tijd uitgegeven. Het grafrecht ligt bij de stichting. Bron: betrokken steden, media en website. Peildatum deels augustus en november 2020

10

7. CONCLUSIE Het is mogelijk om op de Haagse begraafplaatsen islamitisch te worden begraven. Ook is er een wasgelegenheid voor de mensen die de ceremonie willen bijwonen (Nieuw Eykenduynen). In Nederland wordt ongeveer tweederde van de overleden inwoners gecremeerd. Waarschijnlijk neemt dit percentage de komende jaren nog steeds toe. Dit betekent ook dat het percentage van overleden inwoners dat wordt begraven afneemt. Ook het absolute aantal begrafenissen neemt jaarlijks af. Graven kunnen worden geruimd wanneer de grafrechten aflopen. Hierdoor is op de bestaande begraafplaatsen ruimte. Wanneer gekeken wordt naar de trend dan zal het aantal islamitische begrafenissen per jaar toenemen. Omdat er nog steeds verzekeringspakketten afgesloten worden voor een begrafenis in het land van herkomst, betekend dit dat er, ook in de toekomst, nog steeds in het land van herkomst begraven zal worden. Op de begraafplaatsen in Den Haag zijn ca. 1200 plaatsen nu beschikbaar en kunnen er nog ruim 500 op langere termijn bijkomen. Dat is voldoende voor de komende tijd. De beschikbare begraafplekken kunnen worden afgenomen voor onbepaalde tijd, maar niet met het recht eeuwige grafrust. Dit is echter wel een nadrukkelijke wens (zoals ook in de motie verwoord). Naar de mening van het college voorziet een grafrecht voor onbepaalde tijd in die behoefte.

Dat daar (financiële) verplichtingen bij komen is niet onredelijk, voor persoonlijke voorzieningen moet immers in beginsel worden betaald door degene die daar gebruik van maakt. De verplichtingen gelden voor iedereen die een grafrecht wil kopen. Indien men nabestaanden wil ontzorgen kan een stichting deze verplichtingen op zich nemen. Tevens geeft de landelijke organisatie van begraafplaatsen (LOB) aan dat een brede toepassing van eeuwige grafrust een ruimtebeslag vergt, die op Nederlandse begraafplaatsen niet haalbaar is. Zeker omdat iedereen die eeuwige grafrust zou willen de mogelijkheid geboden zou moeten worden. Niet alleen bij een islamitische achtergrond. Tot slot is het vrijwel onmogelijk om iets voor de eeuwigheid te beloven. De gemeente wil deze belofte daarom ook niet doen. Locatie nieuwe particulieren begraafplaats Er is geen ruimte voor nieuwe begraafplaats met eeuwige grafrust binnen de gemeentegrenzen. Dit kan op lange termijn ruimtegebrek generen. Vanuit het gestelde in de Wet op lijkbezorging heeft de gemeente ook geen nadere verplichting om een extra begraafplaats aan te leggen of om plekken te reserveren voor eeuwige grafrust. Wanneer het de wens is om een begraafplaats te hebben waar wel begraven kan worden met eeuwige grafrust, dan zal gezocht moeten worden buiten de grenzen van de gemeente.

Dat kan op een begraafplaats waar met eeuwige grafrust begraven kan worden of door zelf een begraafplaats te stichten op een nog te verwerven stuk grond. Voor deze laatste initiatieven ligt er vooral een rol weggelegd voor de islamitische gemeenschap en niet voor de gemeente. Een eventueel particulier initiatief voor het aanleggen van een Islamitische begraafplaats zullen wij faciliteren.

11

Bijlagen BIJLAGE 1 Kerkhoflaan

Nieuwe islamitische akkers Bestaande islamitische akkers

12

BIJLAGE 2 Motie

13

14