RIS301809 Beantwoording SV Onafhankelijkheid antidiscriminatievooziening en expertise Den Haag meldt

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

2 april 2019

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Mahmood, luidend: “Onafhankelijkheid antidiscriminatievoorziening en expertise Den Haag Meldt”

SV/2019.120 RIS301809

Het raadslid de heer Mahmood heeft op 11 februari 2019 een brief met daarin vijftien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Conform de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen 2009 (Wga) zijn gemeenten verplicht om een onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (adv) in te richten. Antidiscriminatievoorzieningen (adv’s) hebben zowel lokaal als regionaal een belangrijke rol bij het signaleren en bestrijden van discriminatie. Hierbij dient er o.a. onafhankelijke bijstand te worden verleend aan slachtoffers van discriminatie. In Den Haag is er gekozen voor een adv in de vorm van Den Haag Meldt. NIDA heeft meerdere malen signalen van zorgen en kritiek ontvangen over de bekendheid, onafhankelijkheid en expertise van de Haagse antidiscriminatievoorziening. Dit onder andere vanwege de manier waarop de Haagse antidiscriminatievoorziening, Den Haag Meldt, is ondergebracht bij de gemeentelijke Ombudsman. Volgens de signalen zou Den Haag Meldt zelfs worden uitgesloten bij een landelijke samenwerkingsverbanden van andere antidiscriminatievoorzieningen vanwege de zorgen over mogelijke onafhankelijkheid.

De gemeentelijke Ombudsman voldoet aan de ‘wettelijke’ onafhankelijkheid, maar hierdoor rijst ook de vervolgvraag of de gemeentelijke Ombudsman en de medewerkers van de antidiscriminatievoorziening die hieronder vallen, voldoende expertise hebben en geëquipeerd zijn om een adequate dienstverlening mogelijk te maken. Ook hebben gemeenten op grond van de Wga een grote mate van beleidsvrijheid ten aanzien van de inrichting en financiering van de adv. Dit heeft geleid tot grote verschillen tussen de diverse adv’s. De afgelopen jaren zijn diverse zorgen geuit over het functioneren van de adv’s, die verband houden met deze verscheidenheid. Regioplan heeft (in opdracht van het Rijk) onderzoek gedaan naar de werking van de adv’s in de praktijk, genaamd: ‘Onderzoek naar de werking van de adv's in de praktijk’ (hierna: het rapport).1

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2019.120

1.

Is het college bekend met deze kritiekpunten en zorgen en wat is de reactie vanuit het college op deze kritiek? Graag een toelichting.

Het college herkent deze kritiekpunten niet. De gemeenteraad heeft op 16 juni 2017 het besluit genomen om de Verordening Inrichting Antidiscriminatievoorziening Wga te wijzigen. Deze wijziging houdt in dat de gemeentelijke Ombudsman is aangewezen als antidiscriminatievoorziening (artikel 2). Om de onafhankelijkheid (artikel 2A) en deskundigheid (artikel 3) van Den Haag Meldt te waarborgen is in laatstgenoemde verordening opgenomen dat: 1. De Ombudsman ten aanzien van de uitvoering van zijn taken als antidiscriminatievoorziening niet ondergeschikt is aan de raad, het college of enig ander gemeentelijk gezag. 2. De beoordeling en begeleiding van de Ombudsman geen betrekking hebben op de wijze waarop hij zijn taken als antidiscriminatievoorziening vervult. 3. Disciplinaire straffen door de Ombudsman niet worden opgelegd ten aanzien van de behandeling van klachten op het gebied van de antidiscriminatievoorziening. Voor het onderbrengen van de Wga-taken bij de Ombudsman bestaan geen juridische belemmeringen. De Ombudsman wordt door de raad benoemd, maar de raad en het college hebben geen zeggenschap over de verdere inrichting en aanpak van de Wga-taken. Wel moet de Ombudsman verantwoording afleggen. Den Haag Meldt publiceert ieder jaar een jaarverslag dat aan de gemeenteraad wordt aangeboden.

Het eerste jaarverslag van 2017, waarin onder andere ook is ingegaan op de deskundigheid en de bekendheid van Den Haag Meldt, geeft geen aanleiding om de aanwijzing van de Ombudsman als antidiscriminatievoorziening ter discussie te stellen. Binnenkort kan de raad het jaarverslag 2018 van Den Haag Meldt verwachten. Daarnaast loopt er op dit moment een bij de start afgesproken evaluatie van Den Haag Meldt. In de evaluatie wordt onder andere gekeken naar de werkwijze, bekendheid en positionering van Den Haag Meldt. Hierin wordt ook stilgestaan bij het onderzoek van Regioplan over de werking van antidiscriminatievoorzieningen in de praktijk. Het college wacht de uitkomsten van de evaluatie af en neemt deze mee in de ontwikkeling van nieuw antidiscriminatiebeleid. Hierover wordt de raad eind maart 2019 geïnformeerd. 2.

Kan het college meetbaar maken in hoeverre de antidiscriminatievoorzieningen bekend zijn onder de burgers in Den Haag? Graag in de toelichting de antidiscriminatievoorziening Den Haag Meldt meenemen.

In de evaluatie van Den Haag Meldt worden onder andere de uitkomsten van het onderzoek naar de bekendheid van Den Haag Meldt toegelicht. Naast de evaluatie van Den Haag Meldt doet B&A, in opdracht van de gemeente, onderzoek naar de ervaren- en gemeten discriminatie alsook de meldingsbereidheid in Den Haag. Hierbij wordt eveneens gekeken naar de effecten van uitgevoerde interventies, zoals de publiciteitscampagne die Den Haag Meldt in 2017 heeft uitgevoerd. Op basis hiervan worden aanbevelingen gedaan over welke (combinatie van) interventies effectief kunnen werken in Den Haag. Hierover wordt de raad begin mei 2019 geïnformeerd. 3.

Hoe ziet de ketenaanpak en samenwerking op het gebied van het tegengaan van discriminatie er inhoudelijk concreet uit tussen Den Haag Meldt, de gemeente, politie, OM, onderwijsinstellingen, werkgevers, woningcorporaties en andere stakeholders?

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2019.120

De taak van Den Haag Meldt omvat het registreren van meldingen en bijstaan van klagers bij discriminatieklachten. In dat kader wordt samengewerkt met andere antidiscriminatievoorzieningen en neemt Den Haag Meldt deel aan het overleg tussen Openbaar Ministerie, Politie en antidiscriminatievoorzieningen. Daarnaast werkt Den Haag Meldt samen met scholen en maatschappelijke instellingen zoals Centrum 16-22. Centrum 16-22 is binnen het preventiebeleid van Den Haag Meldt (antidiscriminatie-campagnes, mystery guest-onderzoeken , voorlichting, etc.) een belangrijke samenwerkingspartner. In het jaarverslag van 2018 gaat Den Haag Meldt nader in op de ketenaanpak en samenwerking. 4.

Kan het college bevestigen of Den Haag Meldt wordt uitgesloten bij landelijke samenwerkingsverbanden van andere antidiscriminatievoorzieningen? Zo ja, wat vindt het college hiervan? Zo nee, waarom niet.

Nee. Den Haag Meldt werkt samen met andere antidiscriminatievoorzieningen en waar nodig wordt naar elkaar verwezen voor de afhandeling van discriminatieklachten. Daarnaast is Den Haag Meldt aspirant lid van de LVtD. Vorig jaar zijn er nieuwe lidmaatschapseisen opgesteld door de Landelijke Vereniging tegen Discriminatie (LVtD) die vooral uitgaan van een rechtspersoonlijkheid. Hierover wordt nader overleg gevoerd. Adv’s die onderdeel zijn van een gemeentelijke organisatie voldoen niet aan de eis van onafhankelijkheid die de Wga stelt. Ook blijkt uit het rapport dat in sommige gemeentelijke meldpunten de medewerkers van de antidiscriminatievoorzieningen de Wga-taken niet als hoofdtaak hebben, maar deze taken hebben gekregen bovenop hun eigen primaire taken. Voor gemeentelijke meldpunten geldt dan ook dat zij hiermee - niet voldoende - aan de wettelijke eis van onafhankelijke bijstandsverlening voldoen, ambtenaren hebben immers een ondergeschikte rol t.o.v. de leden van het college van burgemeester en wethouders. Vanzelfsprekend trekt NIDA de onafhankelijkheid van de gemeentelijke ombudsman niet in twijfel, dit neemt niet weg dat er zorgen zijn op de manier waarop dit in Den Haag is georganiseerd op gebied van expertise, laagdrempeligheid en effectiviteit. 5.

Op welke wijze wordt de effectiviteit van de antidiscriminatievoorziening Den Haag Meldt geëvalueerd? Graag een toelichting.

Zie de beantwoording van vraag 1. 6.

Op welke wijze draagt de wijze waarop Den Haag uitvoering geeft aan de wet (Wga) bij aan het tegengaan van onderregistratie en een grotere meldingsbereidheid van burgers?

Zie de beantwoording van vraag 1. 7.

Wat zijn alle mogelijke juridische en/of andere verschillen tussen een onafhankelijk antidiscriminatievoorziening - zoals elders in Nederland - en de manier waarop Den Haag Meldt onder de gemeentelijke ombudsman is geplaatst?

Zie de beantwoording van vraag 1.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2019.120

8.

Welke (mogelijke) juridische en of andere beperkingen voor onafhankelijk opereren heeft het plaatsen van Den Haag Meldt onder de gemeentelijke ombudsman met zich meegebracht? Graag een toelichting.

Zie de beantwoording van vraag 1. 9.

Hoeveel FTE heeft Den Haag Meldt tot haar beschikking en is de huidige capaciteit voldoende om het anti-discriminatiewerk voldoende en adequaat op te pakken?

Voor de uitvoering van de Wga-taken ontvangt Den Haag Meldt het standaardbedrag dat de gemeente daarvoor van het Rijk ontvangt (op dit moment is dat een vergoeding van 35 cent per inwoner). Den Haag Meldt beslist zelf over de inrichting van dit budget en bepaalt dus haar eigen personeelsbeleid en bedrijfsvoering. 10. In welke mate is de gemeentelijke ombudsman voldoende geëquipeerd – met name op het gebied van expertise - om de rol als antidiscriminatievoorziening op te pakken? De medewerkers van Den Haag Meldt, die vallen onder de gemeentelijke Ombudsman, volgen trainingen en cursussen onder andere op het terrein van gelijke behandelingswetgeving om hun expertise te bevorderen en de Wga-taken op een goede en adequate manier uit te voeren. Daarnaast wordt kennis uitgewisseld met andere adv’s. In de evaluatie van Den Haag Meldt wordt nader ingegaan op deskundigheidsbevordering. 11.

Zijn er ambtenaren betrokken bij de antidiscriminatievoorziening Den Haag Meldt? Zo ja, op welke wijze? En kan het college de (volledige ) onafhankelijkheid van Den Haag Meldt garanderen? Graag een toelichting.

Zoals in de beantwoording van vraag 1 is opgenomen hebben gemeentelijke organisaties geen zeggenschap over de uitvoering van de Wga-taken. Den Haag Meldt is in de uitvoering van de Wgataken volledig zelfstandig en onafhankelijk. Den Haag Meldt werkt wel samen met de gemeente als het gaat om bovenwettelijke, aanvullende interventies op het terrein van antidiscriminatie zoals het opzetten van een publiciteitscampagne of het ontwikkelen van een discriminatie-app om de meldingsbereidheid in Den Haag te vergroten. De gemeente kan hiertoe desgewenst aanvullende opdrachten verstrekken. 12. Wat kan en wil het college doen om de kritiek en zorgen over het ontbreken van onafhankelijkheid van Den Haag Meldt weg te nemen? Graag een toelichting. Zie de beantwoording van vraag 1 en 11. 13. Waarom is er gekozen voor een lokale anti-discriminatievoorziening in plaats van een regionale zoals in de rest van het land en zoals door de minister aanbevolen is? In 2017 is, om een goede en zorgvuldige uitvoering van de Wga-taken te kunnen blijven garanderen, een verkenning gedaan naar Haagse instanties met ervaring in onafhankelijke klachtbehandeling die deze taken op korte termijn zouden kunnen overnemen.

Naast onafhankelijkheid (zoals voorgeschreven in het Besluit gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen) en ervaring met klachtbehandeling waren belangrijke voorwaarden professionaliteit, effectiviteit, betrouwbaarheid, gevoel voor en kennis van de (diversiteit van de) Haagse samenleving en de mogelijkheid om de Wga-

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SV/2019.120

taken op korte termijn te kunnen oppakken. In de gemeentelijke ombudsman is een instantie gevonden die aan al deze voorwaarden zou kunnen voldoen (zie ook RIS296911). 14. Wat zijn de mogelijke voor- en nadelen van een lokale anti-discriminatievoorziening t.o.v. een regionale anti-discriminatievoorziening? Deze vraag is niet eenduidig te beantwoorden, omdat er geen standaard voor- en nadelen te noemen zijn. Dit hangt af van de invulling die een antidiscriminatievoorziening aan haar taken geeft. Het onderzoek van Regioplan naar de werking van antidiscriminatievoorzieningen in de praktijk laat zien dat er zowel lokale als regionale adv’s zijn die goed functioneren. 15.

Is het college bereid om de rechtsvorm en positionering van Den Haag Meldt onder de gemeentelijke ombudsman te heroverwegen? Zo nee, waarom niet?

Nee, zoals eerder aangegeven ziet het college daar geen aanleiding toe. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Peter Hennephof

Pauline Krikke

1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/03/01/onderzoek-naar-de-werking-van-de-advs-in-de-praktijk

5/5