RIS290742 Preadvies op het initiatiefvoorstel Erfpacht op de schop

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10787517 RIS290742 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Wilbert Verweij Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Expertise, Beleid & Erfpacht Datum

Telefoonnummer

20 februari 2025

14070 E-mailadres

wilbert.verweij@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies op het initiatiefvoorstel: ‘Erfpacht op de schop’

Op 21 januari 2016 is het initiatiefvoorstel van de VVD en D66 over “Erfpacht op de schop” aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden (RIS290742). Op 11 juli 2024 is dit voorstel, met het verzoek om het Haags erfpachtsysteem af te schaffen, door de VVD en Hart voor Den Haag opnieuw ingediend in de raad. De afdoening van het eerstingediende initiatiefvoorstel ‘Erfpacht op de schop’ heeft lang stilgelegen. Er is sinds de eerste indiening wel mee aan de slag gegaan Dit heeft echter niet geleid tot een formele afdoening. Het college ontraadt het (gehele) initiatiefvoorstel. Het college ontraadt het gehele initiatiefvoorstel, omdat afschaffing van erfpacht haaks staat op de sturingsambities van de gemeente (regie op ruimte, betaalbaarheid, leefbaarheid, voorzieningen, duurzaamheid, etc.) en omdat het de kosten voor Haagse inwoners fors zal doen toenemen. Omdat de verschillende punten van het initiatiefvoorstel sterk met elkaar zijn verweven en met elkaar samenhangen kiest het college er voor om niet de verschillende punten van het dictum te ontraden maar ontraadt het college het gehele voorstel. Afschaffing erfpacht haaks op breed gewenste sturing op publieke doelstellingen. Afschaffing van erfpacht acht het college onverstandig.

Zowel de gemeente (zoals recent nog door de raad onderstreept met de vastgestelde nota regisserend Grondbeleid) als het rijk achten erfpacht een waardevol instrument voor de ruimtelijke sturing. Het rijk geeft in de ‘Handreiking Algemene Erfpachtbepalingen voor gemeentelijke erfpacht bij particuliere woonbestemmingen’ (rijksbeleid) volgens het college terecht aan dat erfpacht bijdraagt aan het bereiken van gemeentelijke beleidsdoelstellingen. In nieuwe en bestaande situaties draagt erfpacht bij aan de realisatie van publieke doelstellingen. Denk aan strategische gebiedsontwikkelingen (met daarbinnen o.a. betaalbare woningbouw), economische ontwikkeling (o.a. clusterbeleid, revitaliseren bedrijventerreinen, kleinschalige bedrijvigheid), duurzaamheid (o.a. geothermie, groen, uitplaatsing milieuhinderlijke bedrijven) en het tegengaan van ondermijning. Voor het realiseren van deze doelstellingen wordt erfpacht ingezet.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10787517

Dit is bevestigd in de ‘Verordening gronduitgifte met erfpacht Den Haag 2022’ van 8 september 2022, waarin onder andere het opnemen van een zelfbewoningsplicht bij nieuwbouwkoopwoningen is vastgelegd (RIS312657). Met de recent door de raad vastgestelde ‘nota Grondbeleid 2024 en verder’ (RIS319970) is herbevestigd dat erfpacht als waardevol instrument ingezet wordt, ten behoeve van de regie op publieke doelstellingen. Haagse inwoner fors duurder uit bij afschaffen erfpacht. Bij afschaffing van erfpacht zal door de erfpachter afgerekend moeten worden voor de grond, met als gevolg een zeer grote financiële onzekerheid en substantieel negatieve financiële effecten voor de erfpachter. Bij herfinanciering van de grond zal de erfpachter immers met hoge kosten te maken krijgen. Dat acht het college onwenselijk. Erfpacht draagt bij aan de betaalbaarheid van het wonen in Den Haag. Afschaffing staat daar haaks op. Ook in nieuwe erfpachtsituaties (bij nieuwe ontwikkelingen) kan erfpacht bijdragen aan de betaalbaarheid. Denk aan woonconcepten waarbij bewoners niet hoeven afrekenen met de marktwaarde van de grond (leidend tot betaalbaarder woningen) en de sturing via erfpachtvoorwaarden op het voorkomen van speculatie. Daarnaast kan er met erfpachtvoorwaarden gestuurd worden op andere publieke doelstellingen zoals voorzieningen of specifieke woonvormen.

Betekenisvolle wijzigingen erfpachtstelsel. Dat het college niet wil overgaan tot het afschaffen van erfpacht betekent niet dat het college geen wijzigingen in het erfpachtstelsel wil aanbrengen. Om de schokbestendigheid van het stelsel en de voorzienbaarheid van een canonwijziging te verbeteren, is vorig jaar reeds besloten tot invoering van nieuwe algemene erfpachtbepalingen AB2024 waarin wordt overgegaan op het in rekening brengen van de gemiddelde rente van de afgelopen 10 jaar (RIS320907). Daarnaast zijn ook de Aanvullende Algemene Regels voor de heruitgifte in erfpacht (AAR) aangepast, waardoor erfpachters in financiële nood tegemoetgekomen worden met een betaalregeling. Dit jaar laat het college een wetenschappelijk onderzoek uitvoeren naar de meest geschikte methode(n) van grondwaardebepaling (ten behoeve van de resterende heruitgiftes naar eeuwigdurend erfpacht, de komende jaren). Grondwaarden worden in de toekomst allemaal eeuwigdurend vastgesteld, waardoor toekomstige erfpachtlasten in de toekomst veel voorspelbaarder worden en ten opzichte van woningwaardes verder zal afnemen. Het college werkt aan een verbeterd erfpachtsysteem dat zorgt voor meer transparantie en financiële (rechts)zekerheid bij de individuele erfpachters. Voorspelbaarheid, begrijpelijkheid en rechtszekerheid zijn en blijven uitgangspunten voor het Haagse erfpachtstelsel.

Met dit preadvies wordt, naast het initiatiefvoorstel van VVD Den Haag en Hart voor Den Haag, ook het initiatiefvoorstel (RIS290742) uit 2016 van VVD Den Haag en D66 Den Haag met dezelfde titel uit 2016 beantwoord. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

2/2