RIS130139 Controleaanpak Accountantsdienst jaarrekening 2021

Gemeentelijke Accountantsdienst

<Titel Rapport>

Aanpak jaarrekeningcontrole 2021 van de gemeente Den Haag

GAD/2021.116, RISnr 310139, 14 oktober 2021, Spui 70, 25111/14 BT DEN HAAG, 070 – 3533 550, www.denhaag.nl

Voorwoord Geachte leden van de raad, college en ambtelijke organisatie, Wij presenteren u graag de aanpak van de jaarrekeningcontrole 2021 van de gemeente Den Haag door de Gemeentelijke Accountantsdienst (GAD). Dit document geeft een samenvattend beeld over hoe wij de controle van de jaarrekening 2021 gaan uitvoeren.

Samenvatting

De controleaanpak jaarrekeningcontrole 2021 begint met een samenvatting. Daarna komen onze risicoanalyse en de belangrijke actuele ontwikkelingen, onze controleaanpak en de wijze waarop we samenwerken aan bod.

Controleopdracht

Onze controleaanpak is op maat gemaakt voor de jaarrekeningcontrole 2021. Wij hebben deze controleaanpak opgesteld naar aanleiding van onze controle ervaring met en kennis van uw gemeente.

Controleaanpak

Indien nodig werken wij de controleaanpak tussentijds bij op basis van nieuwe inzichten, gebeurtenissen en de actuele situatie bij de gemeente Den Haag. Communicatie en een goede samenwerking neemt een belangrijke plaats in binnen onze controleaanpak. Dit stelt ons immers in staat steeds op de hoogte te zijn én te blijven van de voor u relevante ontwikkelingen. Zo functioneren wij optimaal als controlerende accountant van de gemeente Den Haag. Met vriendelijke groet,

Communicatie

Planning

Gemeentelijke Accountantsdienst Bijlagen

Den Haag, 14 oktober 2021 Origineel getekend door

drs. C.G.A. Slotema- Tesser RA MPC CPC Gemeente accountant / directeur GAD a.i.

2/14

Samenvatting jaarrekeningcontrole 2021 1.Onze controleopdracht bestaat uit de controle van de jaarrekening 2021. Van het jaarverslag stellen wij vast of wij, op basis van onze kennis die wij hebben verkregen tijdens de controle, onjuist- of tegenstrijdigheden zien en of het jaarverslag voldoet aan de BBV vereisten. 2. De raad heeft, net als andere gemeenten, gekozen de goedkeuringstolerantie vast te stellen op het wettelijk maximum van 1% van de totale lasten. Op basis van de vastgestelde begroting en begrotingsmutaties 2021 bedraagt de verwachte materialiteit voor de jaarrekeningcontrole 2021 circa € 33 miljoen. 3. De raad heeft ons gevraagd alle bevindingen boven de rapporteringstolerantie voor fouten en onzekerheden van € 100.000 te rapporteren. Ook andere correcties die om kwalitatieve redenen relevant zijn rapporteren wij. 4. Voor ons oordeel over de rechtmatigheid van de jaarrekening zal het college aan de raad het normenkader rechtmatigheid nog voorleggen. 5. Onze controleaanpak kenmerkt zich door de focus op de belangrijkste kansen en risico’s en daarmee op de zaken die er voor de gemeente toe doen. Tijdens de pre-auditmeeting met uw gemeente, kunt u ook bijzondere thema’s voor de controle inbrengen, bijvoorbeeld de beheersing van verbonden partijen, de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en IT gerelateerde risico’s.

Uit onze risicoanalyse blijken de volgende significante risico’s: • waardering van grondexploitaties en niet in exploitatie opgenomen gronden; • het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen, met name het onderscheid tussen subsidies en inkoop; • onjuiste waardering van voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten.

Wij onderkennen de volgende frauderisico’s: • doorbreking van de interne beheersmaatregelen; • fictieve inkopen en/of fictieve prestaties aan verkeerde crediteuren of op naam van de instelling maar bestemd voor eigen gebruik*; • onrechtmatige onttrekkingen van gelden aan de bankrekeningen*; • verduistering van kasgeld*.

Samenvatting

Controleopdracht

* Deze frauderisico’s hebben betrekking op de fraude incidenten die hebben plaatsgevonden bij de gemeente. 6. De raad kan ons specifieke speerpunten meegeven voor onze controle. 7. Wij onderkennen de volgende actuele ontwikkelingen. Deze geven wij een plaats in onze risicoanalyse, de controleaanpak en rapportages. Een aantal niet-limitatieve ontwikkelingen is: • de invoering van de omgevingswet per 2022; • de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording in 2022; • ontwikkelingen in de organisatie van de bedrijfsvoering van de gemeente, in het bijzonder IT infrastructuur (migraties etc.) en de wijzigingen in de bedrijfsvoering; • stopzetting van de corona gerelateerde bijdragen; • opvolging bevindingen en aanbevelingen uit onze Management-/ Board Letter en Accountantsverslag 2020. 8. Voor sommige onderdelen van de jaarrekening is de gemeente afhankelijk van verantwoordingen van derden. Het college maakt met deze derden afspraken over tijdige aanlevering van verantwoordingen en ziet toe op de naleving. 9. Tijdige afstemming en communicatie als basis voor onze relatie vinden wij belangrijk. Een expliciete tijdlijn, specifieke afspraken over de aard en timing van de werkzaamheden leiden tot een succesvolle samenwerking. Met de verantwoordelijke functionarissen worden detailafspraken gemaakt ten aanzien van de jaarrekeningcontrole 2021. 10.

Wij hebben geen bedreigingen van onze onafhankelijkheid als uw accountant onderkend.

3/14

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen

Controleopdracht Wat controleren wij? Wij controleren de jaarrekening van de gemeente Den Haag. De jaarstukken (de Programmarekening) van de gemeente bestaan uit de jaarrekening, het jaarverslag en overige informatie. Onderstaand vindt u een overzicht van de onderdelen van de jaarstukken en hoe wij die in onze controle betrekken. De raad kan ons als accountant daarnaast specifieke speerpunten meegeven bij de uitvoering van de controle. Naast reguliere onderwerpen in onze controle, zoals grondexploitaties, Europese aanbestedingen/inkopen en sociaal domein.

Samenvatting

Controleopdracht

Controleaanpak

Programmarekening Gemeente Den Haag

Communicatie Jaarrekening: Wij controleren de getrouwheid en rechtmatigheid. Deze onderdelen vallen onder de reikwijdte van het oordeel in de controleverklaring.

Jaarverslag: Wij controleren de verenigbaarheid met de jaarrekening en of deze de juiste informatie uit het BBV bevat. Wij signaleren materiële afwijkingen en de aansluiting van de resultaten met de controle.

Balans & toelichting

Programmaverantwoording

Staat van baten en lasten & toelichting

Paragrafen

SiSa bijlage WNT bijlage Taakvelden bijlagen

4/14

Planning

Bijlagen

Controleaanpak: risicoanalyse Wij hanteren een risicogerichte controleaanpak Als onderdeel van de planning van de controle maken wij een omgevingsanalyse van uw gemeente. Hierbij betrekken wij externe en interne ontwikkelingen die relevant zijn voor de jaarrekeningcontrole. De ontwikkelingen en onze ervaringen van voorgaande jaren gebruiken wij als input voor onze risicoanalyse. Deze risicoanalyse bespreken wij vervolgens met verschillende gremia in de gemeente om deze aan te vullen met uw kennis en ervaring. Wij benadrukken dat het hierbij gaat om risico’s die gaan over de getrouwe weergave van de verantwoording en de rechtmatige bestedingen van de middelen. Voor 2021 onderkennen wij vooralsnog de volgende significante risico’s 1: 1. Waardering van grondexploitaties en niet in exploitatie opgenomen gronden. Bij het bepalen van de waarde van de grondexploitaties is sprake van een hoge mate van subjectiviteit. In de waardering van de grondexploitaties is veel onzekerheid aanwezig, omdat gebruik wordt gemaakt van onder andere variabelen en (toekomstige) veronderstellingen. 2. Het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen, inclusief het onderscheid tussen subsidies en inkoop. Het naleven van de EU-aanbestedingsregels is foutgevoelig, omdat onder andere sprake is van complexe wet- en regelgeving. 3.

Onjuiste waardering van voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten. Bij het bepalen van de hoogte van de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's en de voorzieningen ter egalisering van kosten is sprake van een hoge mate van subjectiviteit. In de waardering van deze voorzieningen is veel onzekerheid aanwezig, omdat gebruikt wordt gemaakt van (in)schattingen en prospectieve informatie. Tot slot beschouwen wij de onderstaande frauderisico’s ook als significante risico’s.

Onze frauderisicoanalyse Onderdeel van onze risicoanalyse is het identificeren van mogelijke frauderisico’s. Het is overigens de verantwoordelijkheid van het college om frauderisico te inventariseren, te identificeren en te beheersen. De raad is verantwoordelijk voor toezicht op de beheersing van frauderisico’s door het college. Uit de risicoanalyse blijken de volgende frauderisico’s: • doorbreking van de interne beheersmaatregelen; • fictieve inkopen en/of fictieve prestaties aan verkeerde crediteuren of op naam van de instelling maar bestemd voor eigen gebruik *; • onrechtmatige onttrekkingen van gelden aan de bankrekeningen*; • verduistering van kasgeld *.

Samenvatting

Controleopdracht

Controleaanpak

Risicoanalyse Actualiteiten en ontwikkelingen

Hoe controleren wij Aandachtspunten en speerpunten2021

Communicatie

* Deze frauderisico’s hebben betrekking op de fraude incidenten die hebben plaatsgevonden bij de gemeente. Naar aanleiding van deze fraude incidenten heeft de gemeente redresplannen opgesteld. Bij onze controle monitoren wij ook de voortgang van de door de gemeente opgestelde redresplannen. Net als in 2020 zullen wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening 2021 controlewerkzaamheden gericht naar de frauderisico’s aan de orde laten komen. 1.

Bij het bepalen welke risico’s significante risico’s zijn, houden wij rekening met: a. de vraag of het risico een frauderisico is; b. de vraag of het risico verband houdt met recente significante ontwikkelingen op economisch, boekhoudkundig of op ander gebied en daarom om specifieke aandacht vereist c. de complexiteit van de transacties; d. de vraag of het risico verband houdt met significante transacties met verbonden partijen; e. de mate van subjectiviteit bij het waarderen van financiële informatie met betrekking tot het risico, vooral als de waardering onzekerheid inhoudt; en f. de vraag of het risico verband houdt met significante transacties die buiten het kader van de normale bedrijfsvoering van de entiteit vallen of die anderszins ongebruikelijk lijken.

5/14

Planning

Bijlagen

Controleaanpak: actualiteiten en ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is verplicht vanaf het boekjaar 2022. Dit betekent dat het college zelf een rechtmatigheidsverantwoording zal afgeven in de Programmarekening 2022. In ons Accountantsverslag 2020 hebben wij onder andere aandacht gevraagd voor de primaire processen in de 1e en 2e lijn, alsook afspraken tussen het college en de raad. De gemeente heeft aangegeven te werken met een ingroeimodel om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen. Wij hebben hiervoor afspraken gemaakt met de organisatie.

Samenvatting

Controleopdracht

Follow up van bevindingen uit 2020 staat centraal bij onze aanpak Uit de accountantscontrole over 2020 zijn bevindingen onder andere op het gebied van de procesbeheersing en deugdelijke administratie naar voren gekomen. Tijdens de controle over 2021 gaan wij na in hoeverre de toezeggingen van de gemeente zijn opgepakt en de issues opgelost zijn. Hierbij zullen wij aandacht hebben voor de zogenaamde soft controls bij een specifiek proces.

Controleaanpak

Risicoanalyse

Optimaliseren bedrijfsvoering Vanaf de bundeling van de bedrijfsvoering in 2017 heeft de gemeente stappen gezet (zoals de inzet van businesscases, de oprichting van de dienst Bedrijfsvoering en het maken van ketenanalyses) om de bedrijfsvoering verder te optimaliseren. Dit proces is in 2021 e.v. nog gaande. Bij deze transitie is de aandacht voor resultaatgerichtheid en zorg voor medewerkers van belang.

Actualiteiten en ontwikkelingen

Hoe controleren wij

Eén financiële administratie Per 1 januari 2021 is de gemeente overgegaan naar één financiële administratie. Dit betekent dat de administraties van individuele diensten zijn opgenomen in één totale administratie voor de gemeente. Wij stellen de juiste migratie van de financiële cijfers vast (lees; standen en begroting 2021).

Aandachtspunten en speerpunten 2021

IT Over 2020 is een aantal belangrijke bevindingen gedaan op het gebied van het autorisatiebeheer en de General IT controls. Wij gaan over 2021 de opvolging van onze eerdere aanbevelingen na. Ook hebben wij bij onze controle aandacht voor de ontwikkelingen in de IT infrastructuur (migraties etc.).

Communicatie

Planning

Bijlagen

6/14

Controleaanpak: hoe controleren wij? Hoe controleren wij? Wij kiezen voor een concerngerichte en procesmatige aanpak. Dit betekent dat wij ook in 2021 dienstoverstijgend gaan controleren.

Tijdens de interimcontrole beoordelen wij de opzet en het bestaan van de processen in scope (en relevante onderliggende sub-processen). Dit doen wij op basis van het lines of defence model. Wij beoordelen hierbij waar de checks en balances in de interne beheersing zijn ingeregeld. Uitgangspunt hierbij is dat de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarstukken in de 1e en 2e lijn zijn gewaarborgd, waardoor fouten kunnen worden voorkomen. In de 3de en 4de lijn kunnen fouten alleen nog maar geconstateerd en waar mogelijk gerepareerd worden. Bij de interimcontrole is IT een integraal onderdeel van de controle. Het oordeel over de kwaliteit van de interne beheersing nemen wij mee in de Management Letter en Board Letter. Samen met de gemeente blijven wij zoeken naar mogelijkheden om de controle te dynamiseren. In de lijst met op te leveren stukken voor de interimcontrole hebben wij een voorstel van gegevensgerichte controles gedaan ter dynamisering. Met het dynamiseren van de controle, worden dit jaar de gegevensgerichte eindejaarscontroles naar voren gehaald. Dit betekent voor u dat u eerder geïnformeerd wordt over de bevindingen en uw organisatie ook minder wordt belast tijdens de eindejaarscontrole. Voor 2021 heeft de gemeente aangegeven dat dit mogelijk is voor de controles van onder andere WMO, Jeugd, sociale uitkeringen, ToZo, inkopen/ spendanalyse, personeel en subsidies.

Tijdige oplevering van de informatie door de gemeente is randvoorwaardelijk voor de ambitie ter dynamisering. Tijdens de eindejaarscontrole controleren wij de jaarrekeningposten en overige onderdelen.

Verdere mogelijkheden van data- analyses verkennen Ook dit jaar zetten wij data-analyse in voor de controle van opvallende en ongebruikelijke transacties. Net als vorig jaar voeren wij een element van onvoorspelbaarheid (het zogenaamde ‘verrassingselement in de controle’). Daar waar mogelijk zoeken wij naar verdere uitbreiding van de analyses. Over de uitkomsten informeren wij u in de Board Letter en het Accountantsverslag 2021.

Samenvatting

Controleopdracht

Controleaanpak

Risicoanalyse Actualiteiten en ontwikkelingen

Hoe controleren wij Aandachtspunten en speerpunten 2021

Communicatie

Planning

Bijlagen

7/14

Controleaanpak: aandachtspunten en speerpunten Aandachtspunten en speerpunten 2021

Samenvatting

Voor 2021 onderkennen wij de onderstaande aandachtspunten en speerpunten: 1. 2. 3. 4. 5.

Bevindingen die lang openstaan en onopgelost blijven, maken wij inzichtelijk; aandacht voor het leervermogen en de slagvaardigheid van de organisatie (en soft controls); De LOTS-afspraken willen wij daar waar nodig is aanscherpen en verbeteren; De IT gerelateerde risico’s pakken wij met prioriteit op; De verdere mogelijkheden van data- analyses verkennen; Samen met de gemeente (en de evaluatie over 2020) maken wij nadere afspraken om de jaarrekeningcontrole 2021 eerder dan de controle over 2020 af te ronden. Op basis van de gezamenlijke evaluatie van het jaarrekeningtraject 2020 zullen wij de aandachtspunten en speerpunten, daar waar nodig aanvullen.

Controleopdracht

Controleaanpak

Risicoanalyse Actualiteiten en ontwikkelingen

Hoe controleren wij Aandachtspunten en speerpunten 2021

Communicatie

Planning

Bijlagen

8/14

Communicatie Medewerking van de gehele organisatie De controleverordening bepaalt dat het college ervoor zorgt dat informatie van belang voor het oordeel aan de accountant wordt verstrekt, ter inzage ligt en zonder meer en zonder nadere aankondiging onbelemmerd toegankelijk is.

Opvragen van de benodigde informatie met een lijst van op te leveren stukken (LOTS) De controleteams zullen de benodigde informatie bij uw organisatie opvragen. Hiervoor is samenwerking nodig tussen de diensten. De coördinerende rol binnen de gemeente moet nog vorm krijgen. Vooraf geven wij aan wat wij nodig hebben. Dit ligt vast in de LOTS. Wij geven de organisatie zowel een LOTS voor de interimcontrole als een LOTS voor de eindejaarscontrole.

De gemeente is afhankelijk van derden Een deel van de gemeentelijke taken zijn uitbesteed aan derden, zoals Jeugd en WMO. Voor de verantwoording van de bijbehorende baten en lasten is de gemeente afhankelijk van de verantwoordingen van derden voor het opstellen van de jaarrekening. Dit vergt goede afspraken met derden voor een tijdige aanlevering van de verantwoordingen van derden. Dit geldt ook voor de aanlevering van financiële verantwoording van de verbonden partijen.

Samenvatting

Controleopdracht

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Contactpersonen controle binnen de gemeente Den Haag Contactpersonen voor de controle zijn de businesspartners en de verantwoordelijken van de processen en de balansposten. Bevindingen worden ook afgestemd met de dienstdirecteuren.

Samenwerking Wij hechten veel waarde aan een goed samenspel tussen de organisatie en de GAD. Wij willen hier in 2021 extra aandacht aan besteden en zullen aan de punten werken die uit de evaluatie over 2020 naar voren komen.

9/14

Bijlagen

Planning Planning jaarrekeningcontrole In onderstaand tijdspad hebben wij de belangrijkste mijlpalen en resultaten van de jaarrekeningcontrole opgenomen. • Kennis nemen van ontwikkelingen gemeente • Opzetten risicoanalyse • Informeren over controle-aanpak • Afspraken met de organisatie over planning en oplevering • LOTS interim bespreken concern en businesspartners • Ontvangen stukken gemeente Den Haag

• Evaluatie jaarrekeningcontrole

Evaluatie mei - juni 2022

Planning augustus september 2021

• Product: • Controleaanpak

Samenvatting

Controleopdracht

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen

Eindejaars december 2021 mei 2022

Interim en dynamiseren september november 2021

• Ontvangen stukken van de gemeente • Controle van derden ontvangen informatie • Uitvoeren van jaarrekeningencontrole • Controle van de aanpasssingen in definitieve jaarrekening • Bespreken Accountantsverslag met de ambtelijke organisatie. college en raad • Producten: • Controleverklaring voor de raad • Accountantsverslag voor de raad

10/14

• Bespreken controleaanpak • Bespreken opzet en bestaan financiële processen • Beoordelen opzet, bestaan en werking van de processen • Uitvoeren gevensgerichte controles • Bespreken Management Letter/Board Letter met de ambtelijke organisatie • Bespreken risicovolle dossiers met organisatie ter voorbereiding op de jaarrekeningcontrole • Afstemming LOTS eindejaars

• Producten: • Management Letter ambtelijke organisatie • Board Letter voor raad en college

Planning Welke producten kunt u van ons verwachten? Management Letter en Board Letter

Controleverklaring en Accountantsverslag

Samenvatting

In de Management Letter en de Board Letter geven wij de resultaten van de interimcontrole weer en geven wij early warnings af. De Board Letter is een bestuurlijke samenvatting voor het college en de raad van de Management Letter voor de ambtelijke organisatie.

In de controleverklaring geven wij een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening van de gemeente Den Haag. In het Accountantsverslag rapporteren wij onder andere over: • de financiële positie en het resultaat van de gemeente Den Haag; • de kwaliteit van de verslaggeving; • de kwaliteit van het financieel beheer; • fouten en onzekerheden groter dan € 100.000;

•

bevindingen die belangrijk zijn voor het gemeentebestuur om zijn toezichthoudende rol te kunnen uitvoeren.

Bij alle rapportages vindt hoor -en wederhoor plaats met de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijke wethouders om de feitelijkheden af te stemmen.

Wij bespreken de volgende onderwerpen met de ambtelijke organisatie:

Gespreksonderwerpen met de ambtelijke organisatie

• • • • • • • • •

de controleaanpak jaarrekeningcontrole; lots interim/eindejaars (incl. voortgang); interim bevindingen; bespreken Management Letter en Board Letter; bevindingen dynamiseren van de controle; bevindingen eindejaarscontrole; bespreken Accountantsverslag; bespreken strekking controleverklaring; evaluatie dienstverlening.

11/14

Controleopdracht

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen

Bijlagen: normenkader rechtmatigheid Normenkader rechtmatigheid In het normenkader van de gemeente wordt de voor de accountantscontrole relevante wet- en regelgeving vastgelegd. Wij controleren of de baten, lasten en

Samenvatting

balansmutaties in overeenstemming met die wet- en regelgeving tot stand zijn gekomen. De gemeente stelt het normenkader op en bepaalt welke relevante wet- en regelgeving hierin wordt opgenomen. De raad stelt dit vast. De relevante wet- en regelgeving bestaat uit Europese, landelijke, provinciale en gemeentelijke wet- en regelgeving. Onder gemeentelijke regelgeving kunnen verordeningen, raadsbesluiten en collegebesluiten worden verstaan. Daarbij heeft de gemeente een keuze om collegebesluiten onderdeel te laten zijn van het normenkader. Voor de gemeente Den Haag geldt bijv. dat het lokale inkoopbeleid niet is opgenomen in het normenkader. In het normenkader worden alleen de relevante wet- en regelgevingen opgenomen die bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen. Het normenkader moet actueel worden gehouden en wordt aangepast op basis van nieuwe wet- en regelgeving. Daarom wordt het normenkader elk jaar opnieuw vastgesteld door de raad. Het normenkader voor 2021 is nog niet aangeboden aan en vastgesteld door de raad.

Controleopdracht

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen Normenkader Rechtmatigheid Toleranties

Overig

12/14

Bijlagen: toleranties Onze goedkeuringstoleranties Bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden houden wij rekening met de goedkeuringstolerantie (ook wel materialiteit genoemd). Wij beschouwen een afwijking als materieel wanneer het mogelijk is dat gebruikers van de jaarrekening hun beslissingen en acties laten beïnvloeden door de geconstateerde afwijkingen. De raad bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstolerantie wij hanteren. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten voor fouten en 3% voor onzekerheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel is als volgt weer te geven.

Fouten Onzekerheden

< 1%

< 3%

> 3%

> 10%

Goedkeurend

Beperking

Afkeuring

Afkeuring

Beperking

Oordeelonthouding

Goedkeurend

Voor de toepassing van de goedkeuringstolerantie in onze controle vertalen wij deze naar een uitvoeringstolerantie en rapporteringstolerantie. Goedkeuringstolerantie Als basis voor de berekening van de goedkeuringstolerantie hebben wij 1% van de totale lasten gehanteerd voor fouten en 3% van de lasten voor onzekerheden.

Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie voor fouten en onzekerheden bedraagt € 100.000. Fouten en onzekerheden boven dit bedrag rapporteren wij aan de raad. Deze grens bepaalt de raad en is afhankelijk van de mate van detail waarmee de raad geïnformeerd wil worden.

bedragen in *€ miljoen

Controleopdracht

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen Normenkader Rechtmatigheid

120

120 100

Toleranties

100 99

80 60

80 60

40 20

Samenvatting

Overig

40 33

20

0 Fouten

Onzekerheden

0

13/14

Bijlagen: overig Wij stellen uw feedback zeer op prijs Bij de GAD gaat kwaliteit verder dan werken volgens de regels. Het verbeteren van kwaliteit is een continu proces dat nooit ‘klaar’ is. Uw feedback helpt ons de kwaliteit te verbeteren. Periodiek zal de GAD feedback vragen bij de opdrachtgevers. Bij vragen en opmerkingen kunt u contact met ons opnemen via het secretariaat.

Samenvatting

Controleopdracht

Geen bedreigen van onze onafhankelijkheid onderkend Het Nederlands recht, onze beroepsregels en ons interne beleid verplichten ons om onze onafhankelijkheid te waarborgen. Om onze onafhankelijkheid te garanderen, controleren wij onder meer -vooraf -dat elk controleverzoek en verzoek om controleverwante en niet-controlediensten onze onafhankelijkheid niet in gevaar brengt. Wij hebben met u afgesproken dat elke aan controleverwante verzoeken en/of niet-controlediensten vooraf met de raad wordt afgestemd. Er is geen sprake van bedreiging van onze onafhankelijkheid als accountant van uw gemeente. Tevens hebben alle teamleden betrokken bij de controle van de gemeente verklaard persoonlijk onafhankelijk te zijn van de gemeente.

Wij voeren onderzoeken uit in overeenstemming met onze beroepsregels en het Kwaliteitshandboek Wij voeren de onderzoeken uit in overeenstemming met de beroepsregels en wij zijn verplicht te voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen. Deze zijn te raadplegen op de website van de NBA. De kwaliteit van de onderzoeken wordt gewaarborgd door de controlewerkzaamheden uit te voeren conform de beroepsregels en standaarden die nader zijn uitgewerkt in het Kwaliteitshandboek van de GAD.

Controleaanpak

Communicatie

Planning

Bijlagen Normenkader Rechtmatigheid Toleranties

Overig

14/14