RC-verslag 24 november 2021 RIS310629

Rekeningencommissie RIS 310629

Verslag Verslag van de vergadering van de Rekeningencommissie (RC) van 24 november 2021 Aanwezig:

de voorzitter, de heer D. Scheper; de heren B. Aydin, P. Bos, M. De Vuyst en R. Sluijs, allen lid RC; bij D: de heren W. van Miltenburg en A. van Loon, directie Financiën. bij E: de heer F. den Eerzamen, onderzoeker Accountantsdienst; Accountantsdienst: mevrouw C. Slotema en mevrouw T. Gommans; secretariaat: J. van Duijn

Afwezig:

mevrouw L. Arp en de heren F. de Graaf en C. Pluimgraaff (m.k.).

A. Opening, mededelingen, vaststelling agenda, ingekomen stukken De voorzitter opent de vergadering om 13:35 uur en heet de aanwezigen welkom. Wederom blijken leden verhinderd te zijn vanwege samenloop met voorbereidingen op de raadsvergadering van de dag erna. De Rekeningencommissie heeft eerder te kennen gegeven voortaan niet meer op de dag voorafgaand aan een raadsvergadering bijeen te willen komen. Het vergaderschema wordt hierop aangepast. De gewijzigde agenda wordt vastgesteld. Eerder is de behandeling van de GRIP-rapportage als agendapunt geschrapt omdat het desbetreffende stuk nog niet is ontvangen.

B. Verslag van de vergadering van 6 oktober 2021 Het verslag van de vergadering van 6 oktober 2021 (RIS310331) wordt ongewijzigd vastgesteld.

C. Ingekomen bestuurlijke stukken De van het college ontvangen beleidsreactie op het doelmatigheidsonderzoek naar IT-kosten (RIS310181) wordt voor de eerstvolgende vergadering in december geagendeerd.

D. Voortgang opvolging RC-rapport 2020 en voorbereiding jaarrekeningcontrole 2021 D.1. D.2.

Reactie van het college op het RC-rapport 2020 Toezeggingenoverzicht november 2021

Tijdens het onderzoek naar de jaarrekening 2020 door de Rekeningencommissie zijn door wethouders toezeggingen gedaan over verbeteringen in de interne beheersing en het proces van het jaarrekeningtraject. Deze zijn vastgelegd in het RC-rapport over 2020. Het geactualiseerde overzicht met toezeggingen die tijdens het jaarrekeningonderzoek door het

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

college zijn gedaan, is toegevoegd aan de agenda voor deze vergadering (RC/2021.29). De commissie wil graag een vinger aan de pols houden en heeft gevraagd of over de voortgang in de RC-vergaderingen presentaties gegeven kunnen worden aan de commissie. Van het college is een reactie ontvangen (RIS310555) op de overige vragen die in het Rekeningencommissierapport zijn opgenomen. In zijn reactie gaat het college tevens in op het komende jaarrekeningtraject en de veranderingen in de verantwoording over rechtmatigheid. Ter inleiding wordt de brief van het college ambtelijk toegelicht door Ward van Miltenburg, directeur Financiën. Hij geeft een presentatie over de voortgang van de toezeggingen die zijn gedaan tijdens het afgelopen jaarrekeningonderzoek. De tijdens de presentatie getoonde beelden zijn als bijlage bij dit verslag gevoegd. Anderhalf jaar geleden is de gemeente Den Haag begonnen met het versterken van het financieel beheer. De eerste aanleiding daarvoor was een transactie waarbij het bedrag van een eenmalige extra uitkering aan enkele bijstandsgerechtigden per abuis in honderdvoud werd uitbetaald, als gevolg van het verwisselen van een komma met een punt bij het invoeren van het bedrag (RIS302317). Versterking van het financieel beheer is nodig om tot adequate beleidsuitvoering te komen, de kansen op fouten te verkleinen en het risico van fraude te verminderen.

Recent zijn twee fraudes van eigen ambtenaren aan het licht gekomen. Inmiddels is de mandaatregeling tegen het licht gehouden en wordt gewerkt aan een versterkt risicobewustzijn. Verder worden verbeteringen doorgevoerd naar aanleiding van een doorlichting van 25 betaalstromen, waardoor de kans op fouten en fraude afneemt. Het versterken van het financieel beheer is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Naast aanpassing van de structuur vraagt het ook veranderingen in de cultuur. Inmiddels is hiervoor een kader ontwikkeld door het concern, wat binnen de gemeentelijke diensten wordt geïmplementeerd. De resultaten hiervan worden de komende periode gevolgd, ook door de accountant. Er zijn nog geen inhoudelijke resultaten, maar wel zijn inmiddels processtappen gezet om tot verbetering te komen. Bij de controle van de jaarrekening 2020 zijn fouten en onzekerheden geconstateerd van respectievelijk € 33 en € 73 miljoen. Omdat de tolerantiegrenzen voor het komende jaar lager zijn, is het zaak ervoor te zorgen dat de omvang van fouten vermindert. De belangrijkste aandachtspunten voor een goedkeurende verklaring bij de afgelopen jaarrekening zullen ook bij de komende jaarrekeningcontrole relevant zijn, te weten fouten en onzekerheden bij grondexploitaties en een onzekerheid over de rechtmatigheid van verstrekte welzijnssubsidies ter grootte van € 53 miljoen.

Door hun omvang hebben deze twee dossiers direct invloed op het al dan niet verkrijgen van een goedkeurende verklaring voor de jaarrekening 2021. Bij grondexploitaties was onzeker of investeringen in de openbare ruimte terecht hierin waren opgenomen, dan wel of deze als afzonderlijke investering moeten worden gezien. Uit nader onderzoek is inmiddels gebleken dat een expliciete onderbouwing nodig is voor het opnemen van investeringen in de openbare ruimte in een grondexploitatie. Daarvoor zijn Pagina 2 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

criteria vastgesteld voor profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid (PPT) en is met de accountant overleg geweest over hoe deze criteria moeten worden toegepast. Voor de jaarrekening 2021 worden voor de vijf relevante grondexploitaties de onderbouwingen voor investeringen in de openbare ruimte ter toetsing aan de accountant voorgelegd. In 2022 wordt in de verordening voor grondexploitaties opgenomen dat dergelijke investeringen bij nieuwe grondexploitaties altijd moeten worden onderbouwd. Afgesproken is dit voorafgaand aan de besluitvorming af te stemmen. Als een investering niet of deels aan een grondexploitatie kan worden toegerekend, wordt deze (met toepassing van het proportionaliteitscriterium) verantwoord als afzonderlijke investering in de openbare ruimte. In de accountantscontrole kwam naar voren dat voor enkele tientallen welzijnssubsidies onzeker was of deze mogelijk als overheidsopdracht kwalificeerden. Het afwegingskader hiervoor in de Kadernota Subsidiebeleid 2020-2023 bleek in de praktijk niet goed toepasbaar. Voor de toetsing op de rechtmatigheid van subsidieverstrekking is nu een nadere werkinstructie opgesteld die ervoor zorgt dat voor een te verstrekken subsidie wordt onderbouwd dat het niet om een vorm van inkoop gaat. Voor de jaarrekening 2021 worden de risicovolle dossiers aan de hand hiervan nader onderbouwd en vervolgens getoetst door de accountant.

Begin 2022 wordt de Kadernota hierop aangepast en aan de raad voorgelegd. Deze week worden de eerste twee van in totaal 23 dossiers getoetst. Om het komende jaarrekeningtraject vlotter te laten verlopen vindt hierover wekelijks overleg plaats tussen de ambtelijke organisatie en de accountantsdienst. Het doel is vooraf helder te krijgen welke stukken op welk moment dienen te worden aangeleverd en aan welke eisen deze moeten voldoen. De risicovolle dossiers worden besproken en er worden procesafspraken gemaakt over de onderlinge communicatie. Het college zal de Rekeningencommissie nog dit jaar informeren over de publicatiedatum van de jaarrekening. In de volgende Rekeningencommissievergadering op 22 december 2021 kan de commissie worden geïnformeerd over de uitkomsten van de onderzoeken naar de verantwoording van grondexploitaties en (welzijns)subsidies. Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Voortgangsinformatie: de Rekeningencommissie waardeert de puntsgewijze informatie over de voortgang en ziet de resultaten van de inspanningen van college en ambtelijk apparaat met vertrouwen tegemoet.

Opgemerkt wordt dat de kleur groen in de rapportage vaak betrekking heeft op de afdoening van de beantwoording, hetgeen niet noodzakelijkerwijs lijkt te betekenen dat daarmee ook de uitvoering is afgerond. De commissie vraagt het college een volgende rapportage op dit punt concreter te maken en verwacht geïnformeerd te blijven worden over de voortgang van de onderwerpen die nog in uitvoering zijn, waaronder de onderwerpen die in de boardletter zijn benoemd. ▪ Nakoming toezeggingen: het college heeft inzake de verbetering van de interne beheersing veel toezeggingen gedaan, waarvan enkele een relatief lange doorlooptijd zullen hebben. De Rekeningencommissie onderstreept dat het nakomen van alle toezeggingen vanwege de omvang ervan geen geringe opgave is. Inzake verbonden partijen zijn bijvoorbeeld de rapportage over de herijking van het beleidskader en de jaarrapportage over 2021 nog niet conform toezegging ontvangen.

Pagina 3 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

D.3.

Rekeningencommissie

Controleaanpak Accountantsdienst

De controleaanpak (RIS310139) van de Accountantsdienst voor het jaar 2021 wordt toegelicht door de (waarnemend) gemeenteaccountant, Carla Slotema. Het jaar 2020 was een ingrijpend jaar vanwege de coronapandemie. In dit jaar is ook de controleaanpak gewijzigd van dienstgericht naar een gemeentebrede aanpak. Bij de controle van het boekjaar 2020 kwamen veel controleverschillen aan het licht en moest de reeds uitgebrachte jaarrekening alsnog worden gecorrigeerd door middel van een addendum. De controle duurde uiteindelijk langer dan beoogd en heeft ook voor onderlinge frictie gezorgd. Belangrijke bevindingen betroffen de financiële rechtmatigheid van grondexploitaties, Europese aanbestedingen, subsidies aan welzijnsinstellingen en de kwaliteit van de interne beheersing. De aanpak voor de komende jaarrekeningcontrole is vergelijkbaar met die van afgelopen jaar. Daarbij wordt aandacht besteed aan de opvolging van aanbevelingen die naar aanleiding van de jaarrekening 2020 zijn gedaan. Op basis van een risicoanalyse worden in de controle enkele accenten gelegd, waarbij de belangrijkste bevindingen van de tussentijdse controle bij de jaarrekening opnieuw onderwerp van controle zijn. Afgelopen jaar zijn als verrassingselement data-analyses uitgevoerd. Dit wordt komend jaar herhaald.

Ook wordt onderzocht hoe onderdelen van de controle efficiënter kunnen worden gedaan of hoe bevindingen eerder kunnen worden gerapporteerd. Als speerpunten voor de komende controle gelden de eerdere bevindingen waarin weinig voortgang wordt geboekt. De gemeenteaccountant onderzoekt of dit kan worden bespoedigd met behulp van soft controls en hoe de ambtelijke organisatie en de Accountantsdienst elkaar kunnen versterken. ITgerelateerde risico’s krijgen dit jaar prioriteit, omdat het risico toeneemt. De Rekeningencommissie kan uiteraard aanvullende aandachtspunten meegeven voor de komende jaarrekeningcontrole. Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Gevolgen pandemie in 2021: ook in 2021 ondervond de organisatie hinder van de maatregelen tegen de coronapandemie. Dit vormt dus ook voor het komende jaarrekeningtraject een risico, evenals onzekerheden over de tijdigheid van door zorgaanbieders aan te leveren informatie. De Rekeningencommissie dringt er bij het college op aan deze risico’s zo goed mogelijk te ondervangen. ▪ Aanvullende aandachtspunten: gezien het niet geringe aantal reeds benoemde aandachtspunten voor de komende jaarrekeningcontrole ziet de Rekeningencommissie af van aanvullende aandachtspunten.

D.4.

Boardletter 2021 en 4/8-maandsrapportage 2021

Vervolgens wordt de boardletter (RIS310628) van de Accountantsdienst toegelicht door de (waarnemend) gemeenteaccountant. De tijdens de presentatie getoonde beelden zijn als bijlage bij dit verslag gevoegd. Getracht is de informatie in de Boardletter zo compact mogelijk te houden. De jaarrekeningcontrole 2020 heeft een grote inspanning gevraagd van de ambtelijke organisatie. Er is een duidelijke wil om de geconstateerde tekortkomingen in het financieel beheer te verbeteren. Uit de tussentijdse controle zijn geen nieuwe bevindingen gekomen ten Pagina 4 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

aanzien van de interne beheersing. In samenwerking met de Accountantsdienst werkt de ambtelijke organisatie aan procesafspraken en een lijst van op te leveren stukken voor de komende jaarrekening. Hier worden ook de verschillende gemeentelijke diensten bij betrokken. Het doel is dat het op te leveren jaarrekeningdossier van een hogere kwaliteit is dan afgelopen jaar. Speciale aandacht van de gemeente is nodig voor het goed beleggen van eigenaarschap, het helder maken van taken en verantwoordelijkheden en een tijdige en adequate informatievoorziening aan college en raad. Er worden gestage stappen in de interne beheersing gezet. In de tabel op pagina 5 van de boardletter is de voortgang op verschillende onderdelen schematisch weergegeven. Verbeterpunten zijn geconstateerd ten aanzien van de administratie van memoriaalboekingen en tussenrekeningen, alsmede de beheersing van verbonden partijen. Ook zijn in de boardletter enkele opmerkingen gemaakt over inkopen en betalingen, sociale uitkeringen, Wmo, Jeugdzorg, vastgoed, subsidies, bijdrages, belastingen, leges, heffingen en IT. De meeste daarvan zijn een vervolg op de bevindingen van vorig jaar. De organisatie is bezig met het uitwerken van verbetermaatregelen en veel daarvan is reeds gestart. Structurele resultaten zijn echter nog niet zichtbaar.

Naar aanleiding van data-analyses is aanvullend de aanbeveling gedaan om het beleid met betrekking tot nevenfuncties van bestuurders en ambtenaren aan te scherpen. Overwogen wordt om ook bestanden als het subsidieregister in dergelijke data-analyses te betrekken. De accountant adviseert een routekaart op te stellen waarin een overzicht van de te nemen verbetermaatregelen is opgenomen. Op deze wijze kan de samenhang tussen de verbetermaatregelen inzichtelijk worden gemaakt en kan de voortgang worden gevolgd aan de hand van het bereiken van vooraf gedefinieerde mijlpalen. Een dergelijke routekaart is mede van belang vanwege de uitdagingen waarvoor de gemeente Den Haag zich geplaatst ziet, zoals een afnemende vermogenspositie, de nog steeds voortdurende coronapandemie en aangekondigde ingrijpende wetswijzigingen. Als prioriteiten ziet de accountant het met voorrang uitvoeren van de opgestelde redresplannen na omvangrijke integriteitsschendingen door ambtenaren, het verbeteren van de financiële rechtmatigheid van de waardering van grondexploitaties, het verbeteren van het afwegingskader voor subsidieverstrekking en de verbetering van de administratie voor wat betreft het gebruik van memoriaalboekingen.

Naar aanleiding van een interne fraude en een verduistering zijn door de gemeente zogenoemde redresplannen opgesteld, waarin wordt benoemd wat de bestaande risico’s zijn, welke maatregelen daarvoor getroffen of te treffen zijn en binnen welke termijn herstelmaatregelen worden uitgevoerd. De accountant heeft geconstateerd dat de voortgang van het herstel minder vlot loopt. Inmiddels zijn wel verbeteringen aangebracht in het mandateringsbeleid. Ook is er een plan opgesteld voor het proces van aanvraag tot betalen. Het beoogde doel is om de interne beheersing bij realisatie te verbeteren. Een belangrijk aandachtspunt voor de verdere aanpak is de integraliteit: verbetermaatregelen dienen zich niet tot één gemeentelijke dienst te beperken en moeten rekening houden met onderlinge organisatorische afhankelijkheden.

Pagina 5 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Nevenfuncties raadsleden: de Rekeningencommissie geeft de raad en de burgemeester in overweging de Accountantsdienst te laten onderzoeken of ook het beleid ten aanzien van nevenfuncties van raadsleden aanpassing behoeft. ▪ Betrouwbaarheid gegevensbestanden: een belangrijke voorwaarde voor doeltreffende data-analyse op gegevensbestanden is dat de te onderzoeken bestanden upto-date zijn. Naar eigen waarneming van de Rekeningencommissie is bijvoorbeeld het subsidieregister onvolledig voor wat betreft het aantal verantwoorde subsidies. Tijdens de accountantscontrole van afgelopen jaar bleken verschillende bestanden ook vervuild te zijn met verouderde of onjuiste gegevens. ▪ Frauderisicoanalyse: het onderzoek naar frauderisico’s is onderhanden. In de vergadering van 22 december 2021 zal de voortgang hierin door de directeur Financiën worden toegelicht. Voorts wil de organisatie in de toekomst zelf ook data-analyse gaan gebruiken om de beheersing te verbeteren. ▪ Memoriaalboekingen: de accountant heeft het verbeteren van de administratie voor wat betreft het gebruik van memoriaalboekingen als één van de prioriteiten benoemd. Hiermee zijn meerdere processen gemoeid. Voor twee processen zijn maatregelen getroffen.

Of deze in de praktijk toereikend zijn is door accountant nog niet vastgesteld. Veel van de memoriaalboekingen betreffen interne verrekeningen tussen diensten. Deze vormen echter niet het belangrijkste risico omdat hiermee geen bestaande beheersingsmaatregelen worden doorbroken. Ze worden gebruikt voor (gedeeltelijk) onjuist gealloceerde budgetten en vormen een alternatief voor interne facturen of interne doorbelasting via de urenregistratie. Voor de overige, potentieel risicovollere memoriaalboekingen komen volgens de gemeente begin 2022 nieuwe werkinstructies om risico’s te ondervangen.

D.5.

Normen en toetsingskader rechtmatigheid 2021

Met de vaststelling van dit voorstel (RIS310460) geeft de raad het normen- en toetsingskader voor de accountantscontrole van de jaarrekening over 2020. De inhoud van het kader geeft de Rekeningencommissie geen aanleiding tot vragen of opmerkingen. De commissie wil in een werkbespreking nader worden geïnformeerd over implicaties van de aangekondigde wet die het college verplicht verantwoording af te leggen over de financiële rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering. Vervolgens wil de commissie worden bijgepraat over de uitwerking daarvan door het college en de voortgang van de voorbereidingen op de wetswijziging.

E. Quick scan implementatie Omgevingswet In opdracht van de Rekeningencommissie is een quick scan uitgevoerd naar de voorbereidingen op de implementatie van de aangekondigde Omgevingswet. De voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet worden toegelicht door de heer Steenmetser, directeur dienst Stedelijke Ontwikkeling. Het uitgangspunt van de nieuwe Omgevingswet is dat het realiseren van fysieke initiatieven makkelijker en sneller moet. Onderdeel daarvan is dat de burger dezelfde informatie heeft als Pagina 6 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

de ambtenaar. Daarnaast beoogt de wet dat initiatieven door middel van samenwerking en participatie tussen initiatiefnemer en belanghebbenden tot stand komen. In de nieuwe wet komen enkele maatschappelijke ontwikkelingen tot uitdrukking, zoals informatiegestuurd werken, het maken van integrale afwegingen, de behoefte aan snellere procedures, betere (digitale) dienstverlening en stimuleren van participatie. De voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet zijn in 2015 begonnen. Na het uitstel van de wet in 2018 is door de gemeente Den Haag prioriteit gegeven aan de organisatorische aanpassingen. Daarbij is een stuurgroep Implementatie Omgevingswet in het leven geroepen, waarin meerdere diensten participeren. Hier wordt de voortgang en de onderlinge afstemming bewaakt voor de onderdelen Vergunningen, Toezicht & Handhaving (VTH), het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie. De verantwoordelijkheid voor de hiervoor benodigde budgetten ligt niet bij de stuurgroep, maar bij de desbetreffende dienst(en). Den Haag was één van de eerste gemeenten die begonnen met de voorbereidingen, onder meer door middel van een zogenoemde omgevingstafel waar de verschillende gemeentelijke diensten met externe adviseurs zoals de Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio met elkaar overlegden. Zo is er ook een handhavingstafel gecreëerd. Binnen het concern zijn gebiedsdirecteuren aangesteld.

Hierbij werken de verschillende diensten samen. Voor de ontwikkelingen in het gebied Binckhorst is het omgevingsplan overeenkomstig de nieuwe werkwijze tot stand gekomen. Deze voorbereidingen behoren niet tot het Programma Implementatie Omgevingswet, maar maken het werken met de Omgevingswet wel mogelijk. In de komende periode worden de verschillende stappen in de gehele keten getest. Zo wordt samen met andere grote gemeenten en het ministerie het digitaal stelsel voor de Omgevingswet getest, evenals de aansluiting van de software op de gemeentelijke systemen. Ook is aandacht voor het opvangen van situaties die extra druk op de organisatie kunnen leggen, zoals een mogelijke hausse aan aanvragen kort voor de invoering van het nieuwe stelsel en eventuele kinderziektes na de invoering van het nieuwe systeem. Voorts dienen enkele bestuurlijke besluiten te worden genomen over het bindend advies en verplichte participatie, het instellen van een kwaliteitscommissie en het vaststellen van de legesverordening. Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Planning: volgens de huidige planning voor de implementatie van de Omgevingswet gebeurt vaststelling van de participatieverordening drie maanden na de invoering van de wet, evenals de vaststelling van een aantal technische regels.

De participatieverordening betreft niet alleen de Omgevingswet, maar raakt ook andere gemeentelijke taken en dienstverlening. In de voorbereidingen wordt gezorgd dat de dienstverlening van de gemeente ook vóór vaststelling van de participatieverordening voldoet aan participatievereisten in de wet. Voor wat betreft de vaststelling van technische regels geldt dat bij invoering van de wet alle vigerende bestemmingplannen en bijbehorende regels van rechtswege onderdeel zullen uitmaken van het Omgevingsplan. Op basis van de tevens op te stellen Omgevingsvisie zal het Omgevingsplan worden uitgewerkt. Dan zullen ook de regels die

Pagina 7 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

▪

▪

Rekeningencommissie

door het Rijk naar de lokale overheid zijn gedelegeerd (de zogenoemde bruidsschat) aangepast kunnen worden aan de gemeentelijke wensen. Ontwikkeling Binckhorst: de ontwikkeling van de Binckhorst is gebruikt om te oefenen met de Omgevingswet. De planvorming vond echter plaats onder de vlag van de crisis- en herstelwet waardoor de vraag leeft of de huidige plannen voor de Binckhorst voldoen aan de in te voeren Omgevingswet. Formeel is de Binckhorst een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte, gestoeld op de crisis- en herstelwet. Met invoering van de Omgevingswet worden alle bestemmingsplannen, inclusief die voor de Binckhorst, van rechtswege omgevingsplan. Leer- en ontwikkeltraject: inmiddels hebben sinds oktober 2021 meer dan vierhonderd medewerkers zich aangemeld voor de basiscursus over de Omgevingswet.

De bevindingen uit de quick scan (GAD/2021.130) worden toegelicht door de heer Den Eerzamen, onderzoeker bij de Accountantsdienst. De tijdens de presentaties getoonde beelden zijn als bijlagen bij dit verslag gevoegd. In de quick scan is onderzocht of de implementatie van de kerninstrumenten die geacht worden gereed te zijn op de invoeringsdatum op schema ligt en of de voorbereiding op de omgevingsvisie voldoende is. Verder is gekeken naar mogelijke obstakels die zich tot aan de invoering kunnen voordoen en naar de informatievoorziening over de voortgang aan de gemeenteraad. Het onderzoek heeft betrekking op de stand van zaken tot aan de zomer van 2021. Als referentiekader is de daarvoor ontwikkelde roadmap van de VNG gebruikt. Bij de voorbereidingen op de Omgevingswet zijn naast het programmateam ook veel mensen uit de lijnorganisatie betrokken. Voorts is het belangrijk onderscheid te maken tussen de nu onderzochte implementatie van het technisch/instrumenteel ontwerp voor de invoering en de veel verder strekkende veranderingen in het fysieke domein als gevolg van de nieuwe benadering. De invoeringsdatum is enkele keren uitgesteld en is nu bepaald op 1 juli 2022. De invoering van het Digitaal Stelsel Omgevingswet is de voornaamste reden voor het uitstel en geeft de gemeente meer tijd om processen en de aansluiting op systemen gereed te krijgen.

Het maken van een ‘scherpe foto’ met deze quick scan is lastig gebleken omdat de voorbereidingen nog onderhanden zijn, de transitie nog tot 2030 doorloopt en er veel afhankelijkheden zijn van andere overheden en de markt. Het algemene beeld is positief: het programma voldoet aan de minimumvereisten van de VNG en de essentiële zaken zullen naar verwachting op tijd gereed zijn. Als voornaamste obstakels zijn onderkend: ▪ er bestaan onzekerheden rond het Digitaal Stelsel Omgevingswet; ▪ de ontwikkeling van eigen applicaties voor de gemeente Den Haag is nog onderhanden bij softwareleveranciers; ▪ er is nog niet voor alle te realiseren onderdelen van het programma financiële dekking gevonden; ▪ het is lastig om goed zicht te krijgen op de totale kosten van de transitie; ▪ er is soms krapte in beschikbare capaciteit vanwege bestaande werkdruk en arbeidsmarkt;

Pagina 8 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

▪

Rekeningencommissie

aandacht is nodig voor het bewerkstelligen van de benodigde cultuurverandering en de daarbij behorende opleiding.

De raad is periodiek geïnformeerd over de ontwikkelingen met betrekking tot de Omgevingswet. De verstrekte informatie had met name betrekking op de bedoeling en de toegevoegde waarde van de door te voeren veranderingen en de oorzaken van de vertraging van de invoeringsdatum. In mindere mate is ingegaan op de voortgang van de eigen voorbereidingen en mogelijke risico’s daarin. De meest recente brieven aan de raad verschaffen wel meer inzicht in de kosten en stand van zaken. Specifieke aandacht van de raad wordt gevraagd voor enkele belangrijke besluiten die nog moeten worden genomen in de aanloop naar invoering van de wet. Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Inzicht in de implementatiekosten: de Rekeningencommissie vraagt aandacht voor de kosten van de Omgevingswet, ook na de invoering ervan. Inmiddels is gebleken dat de decentralisaties in het sociaal domein gemeenten meer kosten dan vooraf voorspeld. De Omgevingswet verwacht onder meer een intensievere rol van de gemeente in het voortraject van een vergunning, bijvoorbeeld in het faciliteren van participatie, waar dan (nog) geen leges tegenover staan. De door de wet beoogde verbeteringen in doelmatigheid en doeltreffendheid zullen zich pas na enkele jaren manifesteren.

Daarnaast geven de budgetten die voor het programma zijn gereserveerd slechts inzicht in een deel van de kosten. De commissie maakt zich zorgen over de beheersbaarheid van de kosten van deze transitie en beveelt dit in de aandacht van de beleidscommissie aan.

F. Toezicht op Accountantsdienst In het kader van het toezicht op de Gemeentelijke Accountantsdienst (GAD) is dit jaar door twee toezichthouders onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de GAD. De Auditdienst Rijk (ADR) van het ministerie van Financiën heeft twee reviews uitgevoerd op aspecten van de jaarrekeningcontrole 2020, te weten de Wet Normering Topinkomens (WNT) en de regelingen voor Single Information Single Audit (SISA). De uitkomsten van deze reviews waren positief. Helaas mogen de rapportages niet openbaar gemaakt worden, ze zijn wel naar de Rekenkamer doorgestuurd. Tevens heeft de Rekenkamer Den Haag als toezichthouder ingevolge de Wta in 2021 een onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van de accountantsdienst. De rapportage hierover wordt in december 2021 verwacht. Uit de behandeling van de opmerkingen en de beantwoording van de vragen van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Rapportages reviews ADR: de Rekeningencommissie wil weten waarom de rapportages over de reviews die de ADR heeft uitgevoerd vertrouwelijk zijn en zou graag inzicht krijgen in de bevindingen. Nagegaan wordt of de rapportages alsnog vertrouwelijk naar de Rekeningencommissie kunnen worden gestuurd. ▪ Toezicht door zowel Rekenkamer als Rijk: naast de Rekenkamer wordt ook toezicht uitgeoefend door het Rijk in de vorm van de vrijwillige kwaliteitstoetsing Pagina 9 van 10

Verslag vergadering 24 november 2021

Rekeningencommissie

overheid, op regelingen die vanuit het ministerie worden opgelegd. De Rekeningencommissie wil nader geïnformeerd worden over het toezicht op de Accountantsdienst, in het bijzonder hoe verschillende toezichthouders zich tot elkaar verhouden.

Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 15:35 uur.

Pagina 10 van 10