Presentatie technische briefing MRDH d.d. 21 september 2023

Technische briefing Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Raadscommissie Bestuur en Leefomgeving Den Haag 21 september 2023

Programma ▪ Sturen op de Gemeenschappelijke Regeling MRDH ▪ ▪ ▪ ▪

Gemeenschappelijke Regeling 2015 Positionering bestuurders door de gemeenteraad Rol van de adviescommissies Sturingsmogelijkheden raadsleden

▪ Organiseren van eigen inbreng in de MRDH ▪ Toelichting door burgemeesters van Bijsterveldt en de Lange

▪ Evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling ▪ Context ▪ Voorstel plan van aanpak ▪ Planning

Sturen op de Gemeenschappelijke Regeling MRDH

Gemeenschappelijke Regeling 2015 ▪ In de toelichting is expliciet benoemd dat de raden centraal moeten staan in de Gemeenschappelijke Regeling ▪ Gemeenteraden besluiten samen met de colleges en burgemeesters tot het aangaan van de regeling, de doelen van de samenwerking en het takenpakket. In de GR is verankerd dat de samenwerking beperkt is tot verkeer & vervoer en economisch vestigingsklimaat ▪ Gemeenteraden organiseren voor een belangrijk deel zelf de betrokkenheid bij de besluitvorming en de rol van hun vertegenwoordigers daarin ▪ Gemeenteraden kunnen bepalen dat de vertegenwoordiger in het algemeen bestuur eerst ruggespraak moet plegen voordat kan worden gestemd in het algemeen bestuur ▪ In de toelichting bij de GR is voorgesteld dat gemeenteraden een collegelid aanwijzen als lid van het algemeen bestuur. Dit is overigens niet verankerd in de gemeenschappelijke regeling, zodat er altijd een keuzevrijheid blijft. In de praktijk zijn nu door alle gemeenten de burgemeester aangewezen als lid van het AB. Het algemeen bestuur van de MRDH kan er voor kiezen om adviescommissies te vormen die bestaan uit raadsleden van de deelnemende gemeenten.

Positionering bestuurders door de gemeenteraad ▪ Raadsleden hebben via hun reguliere instrumentarium de mogelijkheid om bestuurders: ▪ aan de voorkant van processen kaders mee te geven, ▪ bij te sturen door bestuurders op regelmatige basis te bevragen over hoe processen lopen binnen de MRDH (vb. motie bij de Strategische Agenda) ▪ indien nodig, ter verantwoording te roepen als de bestuurder naar de mening van de raad het gemeentelijk belang onvoldoende heeft ingebracht bij de MRDH

▪ Daarnaast hebben gemeenteraden door middel van het indienen van zienswijzen invloed op de belangrijkste producten van de MRDH. ▪ Raadsleden kunnen zienswijzen benutten om hun bestuurders met een heldere boodschap op pad te sturen richting de betreffende gremia. ▪ De bestuurders hebben een actieve informatieplicht richting hun raden over de uitkomsten en besluitvorming binnen de MRDH.

Rol van de adviescommissies ▪ Adviescommissies kunnen, vanuit regionaal perspectief, gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen over besluiten die genomen worden door het algemeen bestuur of de Bestuurscommissies. ▪ Elke gemeenteraad benoemt twee leden uit hun midden voor de Adviescommissie EV en Va. ▪ Er zijn tal van voorbeelden van advisering over grote dossiers: ▪ ▪ ▪

Corona en OV: de adviescommissies zijn nauw betrokken geweest bij voorstellen om het OV overeind te houden, het Transitieprogramma OV en de herijkingsvoorstellen Strategische Agenda: de adviescommissies zijn nauw betrokken geweest bij het bepalen van de koers en de vertaling van de koers naar concrete opdrachten. Tussenevaluaties van de GR: de adviescommissies zijn nauw betrokken geweest bij conclusies en aanbevelingen om de werking van de GR te verbeteren.

▪ In al deze gevallen heeft het bestuurlijk verantwoordelijk gremium voorstellen van de Adviescommissies (Ac’s) overgenomen. ▪ Daarnaast werken de Ac’s sinds kort met themabijeenkomsten om kennis uit te wisselen en zo de onderlinge samenwerking te versterken. Deze rol van de Ac’s is volop in ontwikkeling, vooral de agenderende rol van Ac-leden wordt nog weinig benut.

Sturingsmogelijkheden raadsleden De leden van het algemeen bestuur worden verplicht om verantwoording af te leggen aan de raad die hen heeft aangewezen en het lid kan worden ontslagen indien de raad het vertrouwen in dat lid verliest Het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur, de voorzitter en de bestuurders in de Vervoersautoriteit zijn verplicht gevraagd en ongevraagd de raad te informeren Voor belangrijke besluiten is bepaald dat een zienswijzenprocedure moet worden gevoerd De vertegenwoordigers van de gemeenten in het algemeen bestuur hebben het recht van initiatief, amendement en motie De rekenkamer of rekenkamerfunctie van elke deelnemende gemeente kan het metropoolbestuur controleren en verslag aan de eigen raad uitbrengen

Er is een ombudsman aangewezen die klachten over het metropoolbestuur in behandeling neemt De regeling wordt vijfjaarlijks geëvalueerd. Deze evaluatie wordt uiteraard aan de gemeenteraden gezonden Er is voorzien in een uittredingsregeling Er wordt een adviescommissie voor de Vervoersautoriteit en het Economisch estigingsklimaat ingesteld met raadsleden en eventueel een of meer leden van provinciale staten van Zuid-Holland

In het reglement van orde van het algemeen bestuur is bepaald dat belanghebbenden kunnen inspreken en het recht krijgen om opinies over metropoolaangelegenheden onder de aandacht te brengen van het algemeen bestuur Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen dient het bestuur de raden de gelegenheid te bieden zienswijzen in te brengen met betrekking tot de concept begroting (art. 35 Wgr) en het voornemen tot instelling van bestuurscommissies

Organiseren eigen inbreng in de MRDH

Toelichting door: Burgemeester van Bijsterveldt (gemeente Delft) Burgemeester de Lange (gemeente Wassenaar)

Evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling MRDH

Context ▪ In de GR MRDH is opgenomen dat in 2024 een evaluatie plaatsvindt. ▪ Doorontwikkeling van de MRDH ▪ Bij de vaststelling van de Strategische Agenda is vastgesteld dat de 21 gemeenten de koers en focus van de MRDH steunen en herkennen. ▪ Dit maakt dat het vertrekpunt van de evaluatie inmiddels wezenlijk anders is dan bij de start van de MRDH: er is vertrouwen in de regionale verbondenheid en overtuiging voor het belang van en

noodzaak tot het boeken van gezamenlijk resultaat.

▪ Relatie met eerdere tussenevaluaties 2017 en 2021 ▪ belangrijke bouwstenen voor het te starten onderzoek

▪ Relatie met de wijziging van de GR ▪ De insteek van de wijziging van de GR is beleidsarm; ▪ Als er dit komende proces punten naar voren komen die zouden kunnen leiden tot aanpassing van de gemeenschappelijke regeling, kan in 2025 een separate wijzigingsprocedure starten.

Voorstel plan van aanpak ▪ Deel 1: factbased onderzoek een factbased onderzoek uitgevoerd door een externe partij, dit ter onderbouwing voor het beantwoorden van de vraag van artikel 8.3a ▪ Deel 2: evaluatie de beantwoording van de vraag naar continuering in het licht van de recent benadrukte collectieve inzet en koers tezamen met de 21 gemeenten. De aanpak moet leiden tot een gedegen rapportage waarin antwoord wordt gegeven op de hoofdvragen uit artikel 8.3 van de GR.

Deel 1: factbased onderzoek ▪ Antwoord geven op de vraag of en in welke mate de doelstellingen, zoals opgesteld in 2015, behaald zijn en hoe is bijgedragen aan de drijvers achter de samenwerkingen. ▪ Uitvoering van het onderzoek door externe partij. ▪ De oorspronkelijke doelstellingen worden zoveel mogelijk geobjectiveerd. ▪ Bij het onderzoek wordt gebruikt gemaakt van eerdere evaluaties en relevante beleidsevaluaties die al zijn uitgevoerd en het OESO rapport. ▪ Interviews met sleutelpersonen ter verrijking voor de deskresearch.

Deel 2: uitvoering evaluatie ▪ Interactieve werkwijze middels ontmoetingsessies; met elkaar, raadsleden én bestuurders, in gesprek over de doorontwikkeling van de MRDH middels ontmoetingssessies in de regio. ▪ Voorafgaand informatiesessies over de uitkomsten van het onderzoek uit deel 1. ▪ In de ontmoetingsessies wordt het gesprek gevoerd over de doorontwikkeling van de MRDH. ▪ Gesprekthema’s: betrokkenheid en vertegenwoordiging, participatie en effectiviteit MRDH en evt. uitkomsten uit deel 1. ▪ De uitkomsten worden vertaald naar concrete voorstellen voor de doorontwikkeling van de MRDH

Zienswijzeprocedure ▪ Na afronding van deel 2 wordt de zienswijzeprocedure gestart. ▪ De zienswijze bevat: het onderzoeksrapport + voorstellen voor de doorontwikkeling. ▪ Vooraf het starten van de zienswijzen hebben de adviescommissies en de bestuurscommissies ook een plek in het besluitvormingsproces.

Relevante thema’s ▪ Betrokkenheid van inwoners bij de MRDH (participatie) ▪ Betrokkenheid van raden bij besluitvorming (inclusief organisatorische inrichting, zoals bijvoorbeeld adviescommissies versus regioraad) ➢ Onderwerpen worden betrokken bij het factbased onderzoek ➢ Vooraf fase 2 in de adviescommissies over deze twee onderwerpen het gesprek voeren. ➢ Uitkomsten onderzoek en reflecties adviescommissies worden betrokken bij fase 2.

Planning Wanneer

Wat

3 november 2023

AB stelt plan van aanpak Evaluatie vast

Nov – dec 2023

Opstellen onderzoeksopdracht

Q1 – Q2 2024

Uitvoering factbased onderzoek

Q1 – Q2 2024

Bespreking relevante thema’s in ac’s

Sep 2024

Informatiesessie + ontmoetingsessies raadsleden en bestuurders

Nov 2024

Ac’s: advisering aan AB voor zienswijze evaluatie

Dec 2024

Vrijgeven zienswijze

Q1 2025

Zienswijzeprocedure + bezoeken aan de raden

Q2 2025

Ac’s: advisering aan AB vaststelling Evaluatie AB stelt Evaluatie en NvB vast