Presentatie Richard Janssen

Ontwikkelingen op de markt van ziekenhuiszorg Overlevingskansen van Ziekenhuizen Trends in de zorg 2022 Den Haag

Prof. Dr. Richard Janssen, TRANZO R.T.J.M.Janssen@tilburguniversity.edu

Opzet • De lange termijn trend • Huidige aanbod • Hoe ziet de toekomst eruit? • Aanbevelingen

Wat is de trend? • • • •

Periode onder beschouwing: 1978-2018 Aantal Ziekenhuizen in 1978: 243 versus 91 in 2018 Verwachtingen voor 2040: 40 - 60 (Bron RIVM) Fusies en uittredingen, over de gehele periode Beide leiden vaak tot veel ophef in de regio, vooral bij patiënten en verwijzers, Denk aan de situatie rondom Ruwaard van Putten, Ijsselmeer ziekenhuizen en Slotervaart

Langer termijn trend: Concentratie door fusies en sluitingen Table 1: Changes in the number of hospitals. Period

1979-1982

1983-2001

2002-2018

Number of start period

243

222

127

Merged hospitals

15

79

32

Closed hospitals

8

23

5

New entrants

2

7

1

222

127

91

Total number of end of period

Concentratie aan de inkoopkant, deze is fors (2021)

C4 =85%

Bron: NZA

WRR stelt • • • •

Kosten stijgen Vergrijzing neemt flink toe Beslag op arbeidsmarkt Technologische mogelijkheden

•

Kortom zo doorgaan is niet houdbaar

...maar de houdbaarheid staat onder druk Vraag naar zorg neemt komende decennia sterk toe •

Toenemende behandelmogelijkheden (en hoge verwachtingen) leiden tot meer zorggebruik

•

Door vergrijzing stijgt het aantal kwetsbare ouderen

•

Omvang leefstijl gerelateerde aandoeningen groeit

•

Aantal mensen met multimorbiditeit groeit

De zorg kan de toenemende vraag niet bijbenen • Komende 20 jaar nauwelijks groei beroepsbevolking en daling aantal beschikbare mantelzorgers • Stijging arbeidsproductiviteit afgelopen decennia beperkt ... maar technologische potentieel neemt op langere termijn toe • Zonder keuzes over inrichting en reikwijdte zorg zullen we op toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid moeten inleveren

2021

2061

Rond 2060 zou één op de drie werknemers in de zorg moeten werken om in de zorgvraag te voorzien. Een dergelijk groei is realistisch noch wenselijk.

WRR projectie van toekomstige zorgkosten

Fases in concentratiebeweging een drietal •

Twee belangrijke perioden van regelgeving: – Tot 2006 periode van sterke overheidsregulering – Daarna gereguleerde marktwerking

•

Eind jaren ‘80 beddenreductiemaatregel, gericht op het verminderen van de bedcapaciteit. Dit leidde tot sluiting van kleine ziekenhuizen en fusies

•

Daarna, jaren ‘90, beloning leidde de functionele budgettering tot stimulans op schaalvergroting, meer geld per bed als je groter was

•

Vanaf 2006 selectieve zorginkoop door zorgverzekeraars,

•

Ziekenhuizen maken portfoliokeuzes

•

Proces van concentratie en spreiding zal zich komende Jaren versterkt doorzetten, Denk aan proces van kinderkanker ziekenhuis etc.

Hoe ziet de toekomst eruit? •

Het huidige versteende ziekenhuis komt in zijn eindfase terecht.

•

Concentratie tendeert door te gaan in de richting van 40-60 ziekenhuizen

•

Perspectief, is juiste zorg op juiste plaats

•

Essentie is dat expertise niet meer plaats en tijdgebonden is

•

Patiënt wil meer regie op zijn eigen behandeling, diabetes, COPD, nier patiënten enz. hartpatiënten

•

Veel diagnostische informatie kan online gemonitord worden, gekoppeld met database en specialist die daar bij kan.

“De juiste zorg op de juiste plek” vergroten onderlinge afhankelijkheden

Wederzijdse afhankelijkheden worden groter

Zorgbehoefte in de regio is uitgangspunt

Expertise is op de juiste plek beschikbaar

Samen in de keten werken

Opschalen en open innoveren

Wat willen we bereiken? ➔ We willen dat elke Nederlander kan rekenen op een zo goed mogelijke gezondheid en passende zorg en ondersteuning wanneer dat nodig is. ➔ Om dat te realiseren werken partijen in de regio samen aan een passend aanbod, afgestemd op de behoeften van de regio. ➔ Als Rijksoverheid zetten wij in op een meer integrale benadering, meer gelijkgerichtheid en minder vrijblijvendheid.

Regeerakkoord 2021-2025 ‘Iedereen moet zeker zijn van passende en betaalbare zorg: jong of oud, nu en in de toekomst. Dat vraagt om samenwerking, aandacht voor de patiënt en ruimte voor iedereen die in de zorg werkt.’ ‘Passende zorg is de norm. Dat betekent dat zorg bewezen effectief is en we overbehandeling voorkomen. Het betekent ook dat zorg gericht is op gezondheid, functioneren en kwaliteit van leven; dat zorg samen met patiënt en professional tot stand komt en dat zorg op de juiste plek geleverd wordt. Zorg die vaak voorkomt en niet complex is, is voor iedereen dichtbij beschikbaar, terwijl complexe zorg die weinig voorkomt gespecialiseerd is. We stellen toezichthouders en uitvoerders in staat hier adequaat op te sturen.’ ‘Aan de hand van de juiste zorg op de juiste plek vragen wij de Nationale Zorgautoriteit (NZa) regiobeelden op te stellen, die kunnen leiden tot een herschikking van het zorglandschap waarbij een integraal aanbod en passende zorg over domeinen heen voor iedereen in Nederland ongeacht woonplaats de normen zijn.’

14

Aanbevelingen • Werk samen aan een lange termijn regiobeeld van Den Haag en Ommelanden • Betrek daarbij alle belanghebbenden

• Redeneer vanuit de integrale zorgketen: Preventie, huisarts, etc. • Zorg zal vaker niet in het ziekenhuis plaatsvinden!

• Maak gebruik van haalbare bronnen (menskracht, geld, etc. )