Presentatie Haagse Educatieve Agenda

Technische sessie Commissie Samenleving, 21 mei 2025

21 mei 2025

Agenda 1. Welkom en voorstellen (Lieke de Jong) 2. Presentatie: • Haagse Onderwijs in Cijfers (Bart ten Bosch) • Onderwijs – van inspectie tot schoolbestuur (Lieke de Jong)

• HEA 2026-2030 (Hedda Saas/Tessa Speelman (DRIFT)/Lieke de Jong) 3. Gelegenheid tot gesprek

2

21 mei 2025

Aantal 0 – 23 jarigen in Den Haag • HEA: volle breedte van onderwijs • 0 - 23 jaar: +/- kwart van de Haagse bevolking

• Toename 12 - 23 jarigen • Afname aantal jonge kinderen (0 – 4 jaar)

• Prognoses laten groei zien Bron: DHIC/Gemeente Den Haag/Dienst Publieke Zaken

3

21 mei 2025

0 – 4 jarigen in de Haagse bevolking

4

21 mei 2025

Bron: DHIC/Gemeente Den Haag/DPZ

Aantal leerlingen po en vo

• Afname aantal leerlingen po: van 46.371 naar 43.851: -2.520 • Toename aantal leerlingen vo: van 28.815 naar 30.810: + 1.995 Bron: ministerie van OCW, DUO

5

21 mei 2025

Gespecialiseerd onderwijs

• 3.230 leerlingen in 2024 • Piek in 2020, daarna afname (-

172) • Vooral daling sbo-leerlingen vanaf 2019 (-182) Bron: DHIC/CBS

6

21 mei 2025

In- en uitstroom leerlingen

• Uitstroom in po en vo hoger dan instroom (-191 / -235)

• S(b)o ander beeld (+425) Bron: IHP

7

21 mei 2025

Studenten in de stad 100% 90%

5943

6548

7022

7011

7098

13528

14080

14002

13485

13484

80% 70% 60%

40%

27832

28796

28037

28654

26790

20%

• Afname in hbo het hoogst (-2%) jaarlijks toe (+2%). • Hbo: 50% Economie - Mbo 36%

10% 0% 2019

2020

2021 HBO

8

• Aantal neemt af sinds 2021

• Aantal studenten wo neemt

50%

30%

• Aantal in 2023 ruim 47.000

21 mei 2025

MBO

2022 WO

2023

Zorg, Welzijn en Sport Bron: DHIC/DUO

Onderwijspartners ko, po en vo • 30 schoolbesturen po en vo • 11 denomitaties (levensbeschouwelijke achtergronden) • 271 verschillende schoolgebouwen

• Voorschoolse educatie • 27 aanbieders van voorschoolse educatie • 156 locaties Bron: Onderwijshuisvesting/IHP

9

21 mei 2025

Onderwijspartners mbo, hbo/wo

MBO, 14 locaties 10

21 mei 2025

HBO/WO, 8 locaties

Bron: Scholenwijzer

Voor wie extra? • Stad met grote verschillen; • Harde scheidslijnen;

• Opleidingsniveau, inkomensverschillen. Segregatie ook in het onderwijs “In de G4 ligt segregatie naar inkomen duidelijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Het hoogst is deze vorm van segregatie in Den Haag. Hier zou 66 procent van de leerlingen uit de categorieën laag inkomen en hoog inkomen van school moeten veranderen om tot een gelijke verdeling te komen” (KBA, 2023) 11

21 mei 2025

Onderwijsachterstanden • 15% hoogste risico op onderwijsachterstanden

• Ruim 14.000 leerlingen (26%) • Bouwlust/Vrederust (47%) - Moerwijk (48%) - Schilderswijk (57%) - Transvaal

(49%) - Groente- en Fruitmarkt (56% • Den Haag na Rotterdam (29%) hoogste percentage in G4. 12

21 mei 2025

Bron: CBS

Reflectie op resultaten HEA 2022-2026

21 mei 2025

Resultaten van het beleid • Cijfers uit eigen bronnen en onderzoek: bijvoorbeeld aantal doelgroeppeuters in de voorschoolse educatie en schoolloopbanen. • Monitor(vragen), vooral gericht op output (tellen): bijvoorbeeld hoeveel uur extra inzet op taal, of ‘activiteit is uitgevoerd volgens plan’, aantal leerlingen dat is bereikt. • Openbare data: bijvoorbeeld leerlingaantallen. • Zichtbaar via Den Haag in Cijfers, rapportages, jaarrekening, commissiebrieven. • Lokaal (HEA), regionaal/gebied (bijv. NPZW, Onderwijsregio), landelijk (bijv. School en omgeving) 14

21 mei 2025

Ambitie 1: lerarentekort • M.u.v. speciaal onderwijs afname

25 21,8

• Ongelijk verdeeld over de stad (Laak,

20

17,3

18,5

17,5

16,6 14,6

15

5,5

schoolleiders 5,2

• Volgende commissiebrief: december

5

2025

0 basisonderwijs

15

19,4%) • Niet alleen leraren maar ook

10,1

10

27,2%, Centrum 21%, Segbroek

21 mei 2025

voortgezet onderwijs

Speciaal onderwijs 2022 2023 2024

Bron: DHIC/Centerdata

Leesvaardigheid Eindtoets basisonderwijs, aandeel leerlingen naar referentieniveau

100%

• Bijna alle leerlingen behalen 1F of

90%

hoger.

80% 70%

60% 69%

60%

75%

71%

69%

70%

71%

• 1,2% niet t.o.v. 0,8% landelijk. • Landelijk ongeveer 5% meer 2F.

50% 40% 30%

20%

36% 27%

10%

24%

24%

28%

27%

28%

2020

2021

2022

2023

0% 2016

2017

2018

Leesvaardigheid lager dan 1F

Leesvaardigheid 1F

Leesvaardigheid 2F

Bron: Duo open data bestanden, bewerking dienst OCW/O&K/Business Analytics

16

21 mei 2025

Voorschoolse educatie 6000

• Aantal doelgroeppeuters neemt toe

5000

4000

1839

2066

2218

2230

2287

doelgroepkinderen deel aan VE

3000

2000

1000

• Op 1 april 2024 namen 3.418

• Personeelstekort in sector 2991 (62%)

2937 (59%)

2811 (59%)

3117 (58%)

3418 (60%)

0

1-apr-22 1-okt-22 1-apr-23 1-okt-23 1-apr-24

• Peutermonitor in gebruik (zicht op wijk/buurtniveau)

• Volgende commissiebrief: juni 2025 Bron: informatiebrief voorschoolse educatie (RIS319367 )

17

21 mei 2025

Monitoring nieuwe HEA • In de HEA afspraken opnemen over monitoring van resultaten en impact van beleid. Niet alleen tellen maar ook vertellen. • Inzet van onderzoeksbureau. • In de HEA nemen we op hoe en wanneer we de raad informeren over de voortgang.

18

21 mei 2025

Einde deel 1

Vragen?

19

21 mei 2025

Rollen en verantwoordelijkheden in het Haags Onderwijsveld

21 mei 2025

De Wet • Het primair, voortgezet en speciaal onderwijs hebben een eigen wet, waarin de rol van de gemeente en de schoolbesturen zijn vastgelegd. • Wet kinderopvang

• Artikel 23 van de grondwet: • Rol gemeenteraad in verzorgen van voldoende aanbod van openbaar lager onderwijs;

• De vrijheid van onderwijs en de basis voor gelijke verdeling van de bekostiging uit een openbare kas.

Overleg met onderwijs Onderwijsachterstanden WPO: artikel 161 eerste lid - WVO: artikel 3.42 eerste lid Het college, de bevoegde gezagsorganen van de scholen en de kinderopvang in de gemeente voeren tenminste jaarlijks overleg over:

• het voorkomen van segregatie; • het bevorderen van integratie; • het bestrijden van onderwijsachterstanden;

• de afstemming over inschrijvings- en toelatingsprocedures;

25 oktober 2023

Overleg met onderwijs Onderwijshuisvesting WPO artikel 102 vijfde lid en WVO artikel 6.12 vijfde lid Voor de vaststelling of wijziging van de Verordening voorzieningen huisvesting

onderwijs vindt een op overeenstemming gericht overleg plaats met de (vertegenwoordigers) van de bevoegd gezagsorganen van de scholen in de gemeente.

25 oktober 2023

Bekostiging van het PO € mln.

Artikel 115. Bekostiging scholen De lumpsum van een school is bestemd voor kosten voor personeel en exploitatie van die school.

Artikel 163. Gemeentelijke middelen •1 …een specifieke uitkering ter tegemoetkoming in de kosten van de uitvoering van activiteiten gericht op het voorkomen en tegengaan van onderwijsachterstanden (voorschoolse educatie en po)

€ mln.

€ mln.

Artikel 128. Gemeentelijk beleid als een gemeente zelf geen openbare scholen in standhoudt of als openbare scholen ontbreken •1 …de gemeente uitgaven wil doen voor het onderwijs aan die scholen welke niet door het Rijk worden bekostigd, stelt de gemeenteraad bij verordening een regeling daarvoor vast.

Einde deel 2

Vragen?

25

21 mei 2025

HEA 2026-2030 21 mei 2025

Context Haagse Educatieve Agenda Scholen & Kinderopvang

Gemeente Den Haag

gezamenlijke prioriteiten afspraken gericht op doelen afspraken voor de lange(re) termijn

27

21 mei 2025

Proces naar HEA 2026-2030 (1) Projectinrichting: • Begeleiding door Drift • Interne werkgroep & stuurgroep, • Externe klankbordgroep (kinderopvang t/m hoger onderwijs)

28

21 mei 2025

Proces naar HEA 2026-2030 (2) Fase 1: participatiefase (januari – juni) • Bestuurlijke startsessie • Drie externe themasessies • Twee interne sessies

• Technische sessie commissie Samenleving • Gesprekken met belangrijkste partners en programma’s

29

21 mei 2025

Impressie 1e bestuurlijke (start-)sessie • Integrale keten; kinderopvang, onderwijs, jeugdhulp, welzijn • Werving en behoud en kwaliteit personeel • Voorkomen en wegwerken onderwijsachterstanden • Anders en toekomstgericht georganiseerd onderwijs • Veilige en respectvolle leef- en leeromgeving • Van Passend Onderwijs naar inclusiever onderwijs en inclusieve kinderopvang • Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt: doorstroom naar vervolgaanbod, maatwerk, oriëntatie op werk, mbo-diploma voor bijzondere doelgroepen 30

21 mei 2025

HEA 2026-2030 Externe thema-sessies Analyse vanuit transitieperspectief: DRIFT 21 mei 2025

Wij zijn DRIFT: the Dutch Research Institute for Transitions We werken aan know-how en how-to voor transities. Dat doen we door middel van onderzoek, onderwijs, advies & activisme! Ontdek samen met ons de dynamiek van fundamentale verandering. Zo versnellen we transities naar duurzame en rechtvaardige energie, zorg, mobiliteit, landbouw en nog veel meer. Een presentatie van de DRIFT Transition Academy met het X-curve model (Loorbach et al. 2017; Hebinck et al. 2022)

Transities

Een proces van schoksgewijze en fundamentele verandering van een dominant regime dat plaatsvindt op de lange termijn (Rotmans et al, 2001, Grin et al, 2010)

Kerngedachte transities Wanneer verbetering van het bestaande geen oplossing meer biedt ▪ Normaal optimaliseren we maatschappelijke systemen ▪

Elke paar generaties veranderen maatschappelijke systemen ingrijpend

▪

Niet te controleren, wel te beïnvloeden

▪

Iets wat gebeurt, én een kans om grote problemen op te lossen

Het onderwijs staat onder druk

Een transformatief gesprek over de HEA Vanuit transitieperspectief, in gesprek met partijen uit het onderwijs en de brede kring daarom heen. • • •

Is fundamentele verandering onvermijdelijk en nodig? Wat is er nodig in Den Haag, en wie heeft daar een rol in? Hoe kan de nieuwe HEA de transitie een impuls geven?

3 bijeenkomsten in april en mei

3 bijeenkomsten

Bouwstenen voor de HEA Sterke scholen Scholen als belangrijk deel van de oplossing.

Vitale leerecosystemen Een opgave die de klassieke afbakening van ‘wat onderwijs is’ overstijg: Dynamische netwerken rondom de school zijn cruciaal om een leven lang leren en ontwikkelen te ondersteunen. De rechtvaardige stad Onderwijs als fundament voor een rechtvaardige stad. De plek waar iedereen zich kan en mag ontwikkelen. (weer) aanjager van meer gelijkheid en emancipatie.

Sterke scholen Een sterke basis is nodig om goed onderwijs te leveren… • De plek • De onderwijsprofessional • De leerling / student Er is behoefte aan een fundamentele, alternatieve visie op kindontwikkeling, samenwerking en teamvorming

Vitale leerecosystemen • • •

De na- en buitenschoolse ontwikkelomgeving Zorg, welzijn en het informele netwerk Aansluiting arbeidsmarkt en samenleving

Het verschil wordt ook buiten de school gemaakt. Bouw aan sterke sectoroverstijgende (formele en informele) netwerken voor welzijn, veiligheid en ontwikkeling.

De rechtvaardige stad •

•

•

Inclusief onderwijs: waarin alle leerlingen - ongeacht ondersteuningsbehoefte - zich welkom voelen, volwaardig kunnen deelnemen en tot hun recht komen. Kansengelijkheid: het onderwijs speelt een sleutelrol in het verkleinen van maatschappelijke verschillen, door eerlijke kansen te bieden op ontwikkeling. Collectiviteit en solidariteit: organiseren voor een rechtvaardige stad

Samenwerking dient in functie te staan van het collectieve belang.

De rode draden

Wat valt op? Er wordt bijna unaniem erkent dat er fundamenteel iets aan de hand is in het onderwijs. Transitiedruk wordt gevoeld in alle onderwijssectoren en de behoefte aan fundamentele verandering is groot. Gedeelde zorgen over het onder druk staan van eerlijke kansen

De gesprekken worden zeer gewaardeerd. Het begint met verbinding, ontmoeting en uitwisseling tussen organisaties en mensen. Behoefte om dit gesprek ook gedurende de looptijd van de nieuwe HEA te blijven voeren.

De rode draden Collectieve keuzes voor eerlijke kansen • Drempels wegnemen voor toegang tot leren en ontwikkelen • Brede ontwikkeling als een recht, geen voorrecht • De Haagse onderwijsprofessional als een aantrekkelijk en toekomstbestendig beroep • Sterke formele en informele netwerken voor welzijn en veiligheid • Over de eigen schaduw heen stappen om eerlijke kansen mogelijk te maken

De uitdaging Concurrentie en solidariteit Durven we het collectieve belang voorop te zetten? Prioriteren en keuzes maken Waarmee te starten wanneer tijd en middelen beperkt zijn?

Vervolgproces HEA 2026-2030 Afsluiting fase 1 (juni/juli): • Bestuurlijke sessie, wethouder • Drift levert rapportage op Fase 2 (juli – november): • Vertaling rapportage Drift naar beleid, samen met afvaardiging van de partners • Inspraak en afstemming • November: vaststellen in Kamerbreed & OOGO – December: vaststellen verordening Raad 46

21 mei 2025

Einde deel 3

Vragen en reflectie

47

21 mei 2025

Nieuwe subsidiesystematiek 21 mei 2025

Versie

Huidige systematiek in het kort

Huidige situatie:

• Regeling per sector • 1e tranche: 840 aanvragen, die apart moeten worden beoordeeld (en ingediend) • Veel activiteiten in regeling, dichtgetimmerd.

49

21 mei 2025

Doel

• Verlagen administratieve lasten en minder fragmentatie; • Doelsturing; • Meer vertrouwen op kennis en ervaring van de aanvragende partijen; • Verantwoordelijkheid voor de inzet van middelen en keuze van activiteiten daar leggen waar hij hoort.

50

21 mei 2025

De nieuwe regeling • De regeling wordt ingericht op basis van de thema’s nieuwe HEA; • Sector-overstijgend, één onderwijsregeling (ko, po, vo, mbo); • Budgetverdeling op basis van objectieve criteria;

• Meerjarige subsidieregeling: • HEA - thema’s staan 4 jaar vast; • Jaarlijks: subsidieplafonds.

51

21 mei 2025

De nieuwe systematiek • De subsidie wordt uitgekeerd aan het schoolbestuur in één beschikking, specificatie per thema. Zij verdelen de middelen onder de scholen conform vooraf vastgestelde criteria en dragen zorg voor het realiseren van de HEAdoelstellingen onder de scholen; • Scholen en bestuur hebben vervolgens – in onderlinge afstemming – de vrijheid om een % van de middelen, binnen de kaders van het thema, te besteden aan dat wat er nodig is: flexibiliteit en maatwerk;

52

21 mei 2025

Planning en verder proces • Doorlopend sessies en gesprekken met onderwijs

- Werksessies met doel ophalen input en creëren draagvlak - Klankbordgroep met doel toetsing, reflectie en evt bijsturen - Inhoud volgt uit nieuwe HEA - Vaststellen nieuwe regeling Q1 2026 - Aanvragen op deze regeling Q2 2026 voor kalenderjaar 2027.

53

21 mei 2025

Versie

Einde deel 4

Vragen en gesprek Wat willen jullie ons meegeven voor de nieuwe HEA?

•Afrondend gesprek 54

21 mei 2025

Versie