Oplegger Adviescommissie Va

Adviescommissie Va 19 juni 2024 Agendapunt 8.0

Onderwerp

Bestuurlijk trekker Portefeuille Aard bespreking

Beleidskader Toegankelijk Openbaar Vervoer 2024 en concept Uitvoeringsprogramma Toegankelijk Openbaar Vervoer 2024-2028

Dhr. Keus OV-exploitatie Adviserend

Gevraagd aan de adviescommissie 1) Te adviseren op het Beleidskader Toegankelijk Openbaar Vervoer MRDH 2024; 2) Kennis te nemen van het bijgevoegde concept Uitvoeringsprogramma Toegankelijk Openbaar Vervoer MRDH 2024 – 2028. Context Toelichting bij 1: Beleidskader Toegankelijk Openbaar Vervoer MRDH 2024 In het openbaar vervoer is steeds meer aandacht voor het thema toegankelijkheid en inclusiviteit. Elke reiziger, met of zonder een (mobiliteits-)beperking zou gebruik moeten kunnen maken van openbaar vervoer. De MRDH heeft een wettelijke taak waar het gaat om de toegankelijkheid van het openbaar vervoer en heeft deze ambitie hoog in het vaandel staan. De MRDH heeft in 2022 samen met de andere ov-autoriteiten en de Rijksoverheid afspraken gemaakt om de toegankelijkheid van het openbaar vervoer te verbeteren. Deze afspraken zijn opgenomen in het Bestuursakkoord Toegankelijkheid Openbaar Vervoer 2022-2032. Het doel van het bestuursakkoord is dat partijen zich zoveel mogelijk inspannen om het behaalde niveau van toegankelijkheid in het OV te behouden en te verbeteren, zodat er zo veel mogelijk mensen gebruik kunnen maken van het OV (zie bijlage 1: Bestuursakkoord Toegankelijkheid). De Bestuurscommissie Vervoersautoriteit heeft deze op 14 december 2022 vastgesteld en ondertekend.

De MRDH beoogt daarbij om met alle relevante partijen (vervoerders, gemeenten en reizigersorganisatie Metrocov) nauw samen te werken aan de verbetering van de toegankelijkheid in het OV. Daarom heeft de MRDH het Beleidskader Toegankelijk Openbaar Vervoer 2024 (zie bijlage 2) in 2022/ 2023 met de gemeenten, vervoerders en vertegenwoordigers van reizigersorganisaties opgesteld, waarin de hoofdlijnen en ambities voor het toegankelijkheidsbeleid in het openbaar vervoer domein van de MRDH staan beschreven. Het beleidskader kan gezien worden als een regionale vertaling van en aanvulling op de landelijke uitgangspunten en afspraken zoals in het Bestuursakkoord beschreven en sluiten aan op de kadernota OV (vastgesteld door de bestuurscommissie eind 2017). Met het ondertekenen van het bestuursakkoord op 14 december 2022 en het laten vaststellen van het nu voorliggende beleidskader door de Bestuurscommissie VA wordt

meer structuur gegeven aan de inzet van de MRDH op het gebied van een toegankelijk openbaar vervoer. Het beleid streeft naar het wegnemen van drempels voor reizigers met een beperking: ruimtelijke-, infrastructurele en institutionele, informatie- en veiligheidsbarrières worden hiermee aangepakt. De MRDH heeft de afgelopen jaren al veel stappen gezet als het gaat om het realiseren van de ov-toegankelijkheid. Deze zijn te onderscheiden langs twee lijnen waarbij MRDH verschillende rollen heeft: Fysieke toegankelijkheid: • Hieronder verstaan we: “de barrières voor mensen met fysieke beperkingen, en de toegankelijke elementen in en rondom het ov die er al dan niet voor zorgen of het openbaar vervoer bereikbaar is en of een voertuig betreden kan worden”. • Binnen de fysieke toegankelijkheid heeft de MRDH een financierende, coördinerende, of ondersteunende rol richting vervoerders en/of gemeenten. De wegbeheerder (met name gemeenten) zijn namelijk verantwoordelijk voor de openbare ruimte en bij voertuigen is de vervoerder aan zet. De MRDH heeft bijvoorbeeld in samenwerking met gemeenten bus- en tramhaltes toegankelijker gemaakt. Waar het gaat om de fysieke barrières sluit de MRDH aan bij de landelijk geldende afspraken. Haltes worden – met inachtneming van financiële en ruimtelijke mogelijkheden – zo veel mogelijk toegankelijk gemaakt.

Mentale toegankelijkheid: • Dit gaat over de toegankelijkheid voor mensen met mentale barrières, zoals onzekerheid over de werking van het systeem of mensen die door een negatieve ervaring een drempel ervaren om het ov te nemen. Dat vraagt om reisinformatie die ook voor deze doelgroep begrijpelijk en leesbaar is. • Hier heeft de MRDH een verbindende en aanjagende rol richting vervoerders en/of gemeenten wanneer het gaat om de uitwisseling van kennis en ervaringen. Het beleidskader realiseert en stimuleert de samenwerking tussen MRDH en stakeholders, en geeft langs de bovenstaande lijnen invulling aan de opgaves en ambities: OPGAVES 2024

AMBITIES 2024

Rol en verantwoordelijkheid MRDH

1: integrale uitwerking van een toegankelijk openbaar vervoersysteem

Meer afstemming tussen vervoerders en overheden

Opstellen van uitvoeringsagenda

Meer samenwerking met het sociale domein van gemeenten Meer afstemming met reizigers

Afstemming en samenwerking met gemeenten/ wegbeheerders Reizigers betrekken bij nieuwe vervoersconcepten en onderhouden contacten met Metrocov

Toegankelijkheid van materieel, haltes en stations van de hoogst mogelijke kwaliteit

MRDH zoekt in samenwerking met vervoerders, wegbeheerders en reizigers naar oplossingen om het materieel, haltes en stations nog verder toegankelijk te maken. MRDH denkt mee met de wegbeheerders over de inrichting van de omgeving van BTM haltes, waarbij de verantwoordelijkheid bij de wegbeheerders ligt en doet aan kennisdeling. MRDH ambieert een zoveel mogelijk standaardisatie van de

2: De basis op orde, fysieke barrières slechten

Integraal oog voor de toegankelijke omgeving rond het OV

Uniformiteit in toegankelijkheid

(reis)informatie volgens een universele norm.

Innovatie als ondersteuning van een inclusief vervoerssysteem Toegankelijk maatwerkvervoer

3. Optimale (mentale) ondersteuning van reizigers

Slechten mentale barrières door laagdrempelige kennismaking met het OV Toegankelijke reisinformatie Afstemming met maatwerkvervoer en doelgroepenvervoer

Stimulering vervoerders om te innoveren op gebied van toegankelijke reisinformatie op haltes en stations. Stimulering van nieuwe ov-producten en diensten. Bij toekomstige aanvragen aandacht besteden aan toegankelijkheid. Ondersteuning initiatieven en onderlinge ervaringen delen van verschillende initiatieven. Concessieafspraken met vervoerders en landelijk werken aan onderlinge afstemming. MRDH vanuit rol concessieverlener stimulering waar mogelijk samenwerking tussen OV bedrijven en uitvoerders van maatwerkvervoer en doelgroepenvervoer.

Toelichting bij 2: concept uitvoeringsprogramma Toegankelijk Openbaar Vervoer 2024-2028 In het Bestuursakkoord Toegankelijkheid OV 2022-2032 is vastgelegd dat alle decentrale overheden voor de eigen regio een uitvoeringsprogramma opstellen, wat op basis van de opgaven en ambities het beleidskader invulling geeft aan de afspraken uit het Bestuursakkoord. De MRDH vindt het belangrijk dat alle belangrijke stakeholders vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid een bijdrage leveren aan de uitvoering van deze maatregelen. Daarom is het concept uitvoeringsprogramma ‘Toegankelijk Openbaar Vervoer MRDH 2024 – 2028’ (zie bijlage 3) tot stand gekomen met de actieve betrokkenheid van alle belangrijke stakeholders (vervoerders, gemeenten en reizigersorganisatie Metrocov). Met het concept uitvoeringsprogramma zet de MRDH in op een ambitieus en haalbaar plan met activiteiten waar de aankomende vier jaar mee aan de slag wordt gegaan. Dit concept uitvoeringsprogramma is ambtelijk met alle partijen afgestemd. Op basis van dit uitvoeringsprogramma wordt er door het Rijk eenmalig middelen toegankelijkheid van het regionale OV een impuls te geven. Het Rijk heeft landelijk 30 miljoen euro (10 miljoen is voor reisassistentie concessie treinvervoer), ter beschikking gesteld om de projecten in de uitvoeringsagenda’s te ondersteunen en daarmee de toegankelijkheid van het ov te verbeteren.

Deze gelden worden over de verschillende decentrale overheden en vervoersautoriteiten verdeeld. Voor de MRDH is naar verwachting een bijdrage van € 4.23 miljoen gereserveerd. Het concept uitvoeringsprogramma benoemt de volgende thema’s en onder meer de volgende projecten: Borgen van ervaringsdeskundigheid; organisatie van kennissessies (rol MRDH) en ondersteuning bieden aan reizigersorganisaties en ervaringsdeskundigen (rol MRDH/Metrocov/ andere ervaringsdeskundigen). Toegankelijkheid van reisinformatie en reisinformatie over toegankelijke reizen; uniformeren en afstemmen digitale reisinformatie (rol MRDH en vervoerders) en het stimuleren van innovatieve toegankelijke reisinformatie (rol vervoerders).

-

-

-

Toegankelijkheid van bus-, tram- en metrohaltes; onder meer voortzetting huidige beleidslijn, subsidieverstrekking en Project Toegankelijke Tramhaltes (PTT), opgepakt door de MRDH. Toegankelijkheid van OV-knooppunten en de openbare ruimte rondom het OV; het opstellen van een plan van aanpak toegankelijkheid en bereikbaarheid knooppunten door de MRDH (in samenhang met de Handreiking Ketenmobiliteit op OV-Knooppunten van MRDH) en ondersteuning bieden aan gemeenten om de openbare ruimte in de directe omgeving van OV-haltes te verbeteren. Toegankelijkheid van bussen; onder meer voorzetting van de huidige beleidslijn door de MRDH. Bejegening; Instructievideo voor chauffeurs. Dit zal op initiatief van het Metrocov worden opgepakt. Stimulering deelname aan het OV; OV-Coach initiatief. De verantwoordelijkheid ligt bij de gemeenten. Toegankelijkheid bij andere vormen van OV; toegankelijkheid nieuwe geïntroduceerde ov-vormen.

De projecten die genoemd worden in het concept uitvoeringsprogramma zijn vooral eenmalige investeringen. De uitvoering van deze maatregelen is afhankelijk van de bijdrage van het Rijk. Tenzij er additionele middelen beschikbaar komen zal het programma na een periode van 4 jaar aflopen. Relatie met de Strategische Agenda Het beleidskader Toegankelijk Openbaar Vervoer en het concept Uitvoeringsprogramma toegankelijk Openbaar Vervoer sluiten aan bij de beleidsthema’s van de MRDH en hebben een belangrijke relatie met opgave 3 ‘actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren’ uit de strategische agenda. In de strategische agenda 2023-2026 staat: “We blijven inzetten op actieve en/of collectieve vormen van mobiliteit (lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit), omdat deze vormen de bereikbaarheid helpen verbeteren, minder ruimte innemen dan individuele automobiliteit, toegankelijk en betaalbaar zijn, de gezondheid bevorderen en minder emissies uitstoten”. Motivering Met het ondertekenen van het bestuursakkoord op 14 december 2022 en het laten vaststellen van het beleidskader door de Bestuurscommissie VA wordt meer structuur gegeven aan de inzet van de MRDH op het gebied van een toegankelijk openbaar vervoer. Het voorstel heeft geen financiële en juridische consequenties.

Vervolgproces Na advisering door de adviescommissie zal dit advies aan de Bestuurscommissie VA worden aangeboden. Een terugkoppeling op de advisering over het Beleidskader Toegankelijk OV volgt middels een reactiebrief aan de Adviescommissie. Bijlagen 1. Bestuursakkoord Toegankelijkheid Openbaar Vervoer 2022-2032; 2. Beleidskader Toegankelijk OV 2024; 3. Concept uitvoeringsprogramma Toegankelijk Openbaar Vervoer MRDH 2024-2028.

Gevolgde procedure Bestuurscommissie Dagelijks bestuur Zienswijzetermijn

3 juli 2024 n.v.t. n.v.t.

Verdere procedure Zienswijzetermijn Bestuursperiode Dagelijks bestuur Algemeen bestuur Anders, te weten

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Contactpersoon • Hafieda El Aissati • 088 5445 270 • h.elaissati@mrdh.nl