Notitie Haags Orgel Kontakt m.b.t. commissie Samenleving 24 augustus

Notitie Haags Orgel Kontakt tbv Commissie Samenleving d.d. 24 augustus 2023

Geachte leden van de Commissie Samenleving van de Haagse Gemeenteraad,

Kern: Het Haags Orgel Kontakt (HOK), samenwerkingsverband van zes monumentale orgel-locaties, vreest dat het voorliggende Beleidskader Kunst en Cultuur nauwelijks ruimte biedt om het rijke Haagse orgel erfgoed te laten klinken. Het HOK past niet binnen de omschreven Categorie A. Er valt meer voor te zeggen het HOK als ‘systeeminstelling’ te benoemen.

•

•

•

•

•

•

•

•

Dit jaar viert het HOK zijn 50-jarig jubileum (met een feestelijk ‘dubbelconcert’, 30 september, in de Lutherse Kerk en de Grote Kerk). Destijds stond de Gemeente Den Haag aan de wieg van het HOK: het was wenselijk dat de subsidieaanvragen voor de orgelsector werden gebundeld. Op dit moment participeren in het HOK de monumentale orgels van de Grote Kerk, de Lutherse Kerk, de Jacobuskerk, de Kloosterkerk, de Elandstraatkerk en de Gotische Zaal van de Raad van State. Er is nauwe samenwerking met de historische orgels van de Waalse Kerk, de Oudkatholieke Kerk en de Nieuwe Kerk (waarvan het gerestaureerde orgel op 3 november feestelijk in gebruik wordt genomen). De afgelopen 50 jaar mocht het HOK zich verheugen op een goede samenwerking met de Gemeente en kon telkens rekenen op een adequate subsidie. De laatste subsidieaanvraag resulteerde in 15.000 euro per jaar, bepaald teleurstellend aangezien er 30.000 euro werd aangevraagd. De subsidie zou slechts mogen dienen voor een platformfunctie en voor educatieve doeleinden, maar niet voor concerten. Gesprekken met de ambtelijke staf van de Gemeente leerde dat het HOK als een subsidiërende instantie naar de participerende orgel-locaties werd gezien.

Dit is een vertekening van de werkelijkheid: het HOK is in leven geroepen door de participanten, zij hebben één artistiek-concept, vullen elkaar aan, verdelen het budget in collegiaal overleg en staan samen voor éénzelfde doel: het uitdragen van de Haagse orgelcultuur. Waar het HOK jarenlang een stabiele speler was in het Haagse cultuuraanbod, lijkt het erop dat we nu onder Categorie A gaan vallen, volgens de B&W toelichting van 8 augustus met nadruk bedoeld voor ‘nieuwe kleine aanvragers’, en dit met een track-record van 50 jaar! Een oplossing die ons ambtelijk werd aangereikt was dat naast het HOK de verschillende participanten zelfstandig zouden kunnen mee tenderen in Categorie A. Hoe ingewikkeld willen we het elkaar gaan maken? Zeven elkaar beconcurrerende subsidieaanvragen vanuit de kleine Haagse orgelwereld! In de genoemde B&W toelichting wordt het budgetplafond van Categorie A verlaagd van 1.5 miljoen euro tot 500.000. Weliswaar zijn wij tevreden met een bedrag van veel minder dan het maximum van 50.000, maar toch vrezen we dat hiermee, gegeven de concurrentie, de budgettaire ruimte voor ons wel erg bescheiden wordt. De orgel-cultuur is een vreemde ‘eend in de bijt’, een ‘sui generis’ categorie. We behoren niet tot de podiumkunsten (onze orgels zitten vast aan een gebouw) en evenmin tot de museale categorie, want orgels moeten klinken.

Voor de restauratie van een orgel blijkt het steeds weer mogelijk bedragen tot over een miljoen van overheid en andere instanties te

•

•

•

genereren, maar om datzelfde orgel daadwerkelijk te laten klinken is het veel moeilijker de financiën te vinden. Het beleidskader Kunst en Cultuur kent de categorie ‘systeeminstelling’, een organisatie die de subsidie van de Gemeente binnen de eigen ‘niche’ in alle transparantie verdeelt. Hoewel wij een relatief kleine speler zijn, lijkt deze figuur de meest aangewezen voor het HOK. In feite opereren we op die manier al 50 jaar naar volle tevredenheid. Citerend uit het beleidskader: de systeeminstellingen hebben een faciliterende, verbindende en aanjagende rol en verdelen subsidies aan kleinere partijen omdat zij nauw betrokken zijn bij de sector en specifieke kennis en expertise in huis hebben die niet vanzelfsprekend bij de Gemeente aanwezig zijn. De rol van het HOK kan niet beter worden omschreven! Het HOK zoekt graag een weg om de unieke Haagse orgelcultuur levend te houden en beschouwt de Gemeente daarbij als onmisbare partner, maar is van oordeel dat de Categorie A uit het Beleidskader geen solide basis vormt voor een stabiele toekomst.

Graag had ik deze punten opgebracht als ‘inspreker’ bij uw vergadering, maar ik begrijp dat dit niet meer mogelijk is, hoewel er zich in feite een nieuwe situatie voordoet nu de toelichting van B&W van 8 augustus leert dat de Categorie A sinds uw vergadering van juni nog weer verder beperkt is. Ik wens u namens het HOK en de daarin participerende orgel-instellingen en organisten een goede vergadering toe. Frans Potuyt Voorzitter Haags Orgel Kontakt frans.potuyt@gmail.com 06 1342 33 64