Jaarverslag 2022 Den Haag Meldt

2022 Jaarverslag

Discriminatie bestrijden begint bij een melding

Discriminatie bestrijden begint bij een melding Uit de landelijke discriminatiecijfers blijkt dat in 2022 het aantal meldingen bij de politie licht is gestegen. Bij de lokale anti-discriminatievoorzieningen daalden de meldingen gemiddeld met 24%, wellicht door het wegvallen van meldingen in verband met de coronabeperkingen. Bij Den Haag Meldt was de daling 3%. Deze beperkte daling is waarschijnlijk het gevolg van de actievere en meer zichtbare aanpak die wij het afgelopen jaar hebben ingezet. Zo zijn we in 2022 gestart met wekelijkse inloopspreekuren in bibliotheken. In 2023 hebben we dit uitgebreid met nog een bibliotheek. Verder hebben we in 2022 ons netwerk van partners uitgebreid en waren we veel zichtbaarder in de stad en ook online actiever. Maar we weten ook dat het aantal meldingen in 2022 (totaal 213) maar het topje van de ijsberg vormt van de meldingen die we zouden moeten ontvangen op basis van onderzoek naar ervaren discriminatie in Nederland. Mensen die discriminatie ervaren moeten daarom Den Haag Meldt nog makkelijker weten te vinden en bereid zijn om hun ervaring te melden.

Oorlog in Oekraïne Tegenover de gastvrije ontvangst voor Oekraïense vluchtelingen stond dat Russen en niet-Oekraïense vluchtelingen vaker te maken kregen met discriminatie. Zo ontvingen wij een melding over ongelijke behandeling. De melder werd uitgesloten van deelname aan een danscompetitie op grond van zijn Russische afkomst. De melder nam echter op eigen titel deel en niet als vertegenwoordiger van Rusland. Ook bleek uit de website niet dat dit een landencompetitie betrof. Na interventie van Den Haag Meldt werden de berichten op social media aangepast en kon de melder zich alsnog inschrijven voor de wedstrijd. Ook een makelaar die woningen ‘alleen voor Oekraïners’ aanbod, paste de advertentie aan na uitleg van Den Haag Meldt dat hij daarmee handelde in strijd met gelijke behandeling.

Ras, geslacht en godsdienst belangrijke discriminatiegronden Discriminatiemeldingen bij Den Haag Meldt hadden vooral betrekking op ras, geslacht en godsdienst. De meeste meldingen bij Den Haag Meldt hadden in 2022 te maken met deze gronden van discriminatie en kwamen met name voor op de terreinen arbeidsmarkt (bijvoorbeeld ongelijke stagekansen); commerciële dienstverlening (inclusief horeca); collectieve voorzieningen (bijvoorbeeld discriminatie in ziekenhuis of school); huisvesting (bijvoorbeeld onderscheid vanwege herkomst of nationaliteit) en in de buurt/wijk. Om die reden richt Den Haag Meldt de communicatiepijlen met name op de terreinen: arbeidsmarkt, onderwijs, woningmarkt en horeca/commerciële dienstverlening. Eind 2022 zijn we gestart met een online campagne gericht op het melden van discriminatie op de woningmarkt. In 2023 wordt ook discriminatie op de andere terreinen communicatief onder de aandacht gebracht met als doel kennis over discriminatie en naamsbekendheid te vergroten en het melden te bevorderen.

2

Den Haag Meldt is niet de enige organisatie waar discriminatie gemeld kan worden. In de media is bijvoorbeeld een stijging van het aantal gevallen van discriminatie tegen mensen met een LHBTI-achtergrond of transgenders zichtbaar. Deze meldingen worden vaak bij de politie gedaan en ook het COC heeft een eigen meldpunt. Helaas hebben wij niet altijd zicht op deze cijfers of op de opvolging van deze meldingen. Deze zijn daarom niet volledig zichtbaar in de cijfers van Den Haag Meldt. Dit is voor Den Haag Meldt aanleiding om in 2023 nog meer in contact te treden met deze organisaties en andere (sociale) partners.

Zichtbaarheid van groot belang Uit landelijk onderzoek bleek dat lokale anti-discriminatievoorzieningen onvoldoende zichtbaar en daardoor onbekend zijn. Den Haag Meldt is hier vanaf het najaar van 2022 mee aan de slag gegaan. Op basis van een analyse van bestaande onderzoeken is de situatie in Den Haag in kaart gebracht. Uiteraard zullen mensen niet melden als zij Den Haag Meldt niet kennen. Dus daar ligt een eerste taak. Daarnaast blijkt dat mensen zich onvoldoende kunnen identificeren met de mensen die werken bij een anti-discriminatievoorziening en daarom niet melden. Ook weten mensen niet hoeveel tijd het vervolg van een melding zal kosten. Er lijkt gebrek aan vertrouwen, in de afloop van een melding én in het effect. Een belangrijke bevinding was daarnaast dat mensen vaak niet weten dat zij gediscrimineerd worden of twijfelen of een voorval meldingswaardig is. Voor Den Haag Meldt is dit aanleiding om niet alleen beter vindbaar en zichtbaar te zijn, maar ook beter uit te leggen waarvoor men bij de anti-discriminatievoorziening terecht kan en wat er na een melding gebeurt. In onze communicatie zetten we in 2023 daarom nog meer in op inhoudelijke zaken (wat is discriminatie), op hulp en werkwijze (wat kunnen wij voor je doen en hoe) en op effect (wat bereik je met een melding).

Ook kennis en bewustwording over wat discriminatie is, vormt een onderdeel van de communicatiestrategie. Melden ten behoeve van de discriminatiestatistieken blijkt voor de meeste mensen onvoldoende reden om melding te doen. Uit eigen ervaring weten we dat melders het luisterende oor erg waarderen, zeker als iemand wel het gevoel heeft gediscrimineerd te zijn, maar er geen concreet bewijs is. Ook het feit dat we (desgewenst) het verhaal van beide kanten horen (hoor/wederhoor) wordt op prijs gesteld. Na onderzoek van het voorval geven wij terugkoppeling en advies en voeren we soms een bemiddelend gesprek met de veroorzaker. Of we vragen het College Rechten van de Mens om de situatie te beoordelen. En we helpen melders om aangifte te doen van mogelijk strafbare feiten bij de politie. We blijven werk maken van onze bekendheid en laten zien dat Den Haag Meldt een deskundige en persoonlijke organisatie is die melders een veilige omgeving biedt. Sinds eind 2022 zetten we op onze website en in een online campagne boegbeelden van onze organisatie in, zodat (potentiële) melders zien wie er werken bij Den Haag Meldt.

Preventie, educatie en verbinding In het werk van Den Haag Meldt spelen preventie en educatie een steeds belangrijkere rol. Op de terreinen waar we speciale focus op leggen, zoals horeca en werk, zetten we ook in op preventie. Naar aanleiding van (anonieme) klachten over horecadiscriminatie en latere moties in de gemeenteraad, zijn we in gesprek gegaan met Koninklijke Horeca Nederland (KHN), afdeling Den Haag. KHN is daarop actief gaan communiceren met haar leden in Den Haag over effectiever antidiscriminatiebeleid in de horeca. Den Haag Meldt kan hen daarbij desgewenst ondersteunen. Den Haag Meldt heeft in 2022 samen met de gemeente het initiatief genomen tot de productie van een VRbeleving (virtual reality) over discriminatie in sport, werk, wonen en stage. Deze VR-video’s worden ingezet tijdens bijeenkomsten, markten en bij lezingen. Vorig jaar waren we actief betrokken bij programma’s op belangrijke dagen, zoals tijdens de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie (21 maart). Hier boden we een gastlesbrief voor Haagse scholen. We waren betrokken bij de fietstocht ‘Recht op je fiets’ die leerlingen met een speciale online video langs verschillende monumenten en gebouwen in de stad leidde. Zo leerden zij op een actieve, speelse manier wat discriminatie is en welk effect het heeft (gehad) op mensen in onze stad. In de Week van Respect (6 t/m 12

3

november) verzorgden we gastlessen en op de Dag van de Rechten van de Mens (10 december) vond een grote themabijeenkomst plaats waarin het belang van melden bij Den Haag Meldt centraal stond. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met de gemeente en betrokken wethouders. In 2022 hebben we intensief samengewerkt met de betrokken wethouder die anti-discriminatie in de portefeuille heeft, maar ook met diverse beleidsafdelingen van de gemeente. De strijd tegen discriminatie gaat immers de hele gemeente aan. Twee voorbeelden. Discriminatie op de woningmarkt is een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Den Haag en Den Haag Meldt. Den Haag Meldt organiseerde afgelopen december hierover een Stadsdialoog in de Grote Kerk. De gemeente en betrokken wethouder hebben hieraan hun medewerking verleend. Ook waren we betrokken bij het JongerenStadslab, georganiseerd door de gemeente, over bijvoorbeeld online pesten en discriminatie. Een ander belangrijk actiepunt voor de gemeente Den Haag en voor Den Haag Meldt is het bevorderen van gelijke stagekansen voor iedereen. In dit project werkten we samen met de Dienst OCW en InHolland en zijn er diverse bijeenkomsten georganiseerd samen met studenten. Verbinding met werkgevers in Den Haag is ook van groot belang. Daarom is Den Haag Meldt al jarenlang een actieve deelnemer aan het verband Divers Den Haag.

Meld discriminatie altijd, ook als je twijfelt Meer nadruk op zichtbaarheid, preventie, educatie en verbinding werpt vruchten af en geeft het werk van de antidiscriminatievoorziening een grotere waarde dan louter de registratie van meldingen. Dat geldt voor de melders die zich beter gehoord en geholpen voelen, voor onze samenwerkingspartners en stakeholders en ook voor de gemeente die gericht aangezet wordt om concreet actie te ondernemen op plekken waar discriminatie voorkomt. We verlagen de drempel om te melden door boegbeelden van onze organisatie in te zetten en we voeren ook in 2023 campagne om inwoners van Den Haag meer bewust maken van wat discriminatie eigenlijk is. Wie weet wat discriminatie is, kan ook beter voor zijn of haar recht opkomen als zij dit onrecht ervaren. Bijvoorbeeld door het te melden bij Den Haag Meldt, ook als je twijfelt. Want discriminatie bestrijden begint bij een melding. Wij vragen uw aandacht voor ons jaarverslag. Niet alleen voor de kille cijfers, maar vooral voor de urgentie om discriminatie geen kans te geven in onze stad. En gezamenlijk te streven naar een stad waarin iedereen zichzelf kan zijn.

Met vriendelijke groet,

Addie Stehouwer

Iedereen heeft recht op gelijke behandeling. Bij Den Haag Meldt zetten we ons in voor dit recht. Iedere inwoner die zich gediscrimineerd voelt kan terecht bij Den Haag Meldt. We signaleren en registreren discriminatie en helpen de melder verder. En we zetten ons in om discriminatie te voorkomen. In onze stad is namelijk geen plek voor discriminatie. Den Haag Meldt gelooft in een stad waarin iedereen gelijk wordt behandeld, ongeacht ras, geslacht, seksuele voorkeur of bijvoorbeeld godsdienst. Dat drijft ons.

4

2022

JAAROVERZICHT De organisatie Den Haag Meldt

ADV

Inwoners uit Den Haag die zich gediscrimineerd voelen,

Anti-discriminatievoorziening wordt afgekort als ADV. Iedere

kunnen dat melden bij Den Haag Meldt; de anti-

gemeente is wettelijk verplicht om een laagdrempelige,

discriminatievoorziening van de gemeente Den Haag.

onafhankelijke voorziening te bieden voor inwoners die een

Den Haag Meldt signaleert en registreert discriminatie in

klacht hebben over discriminatie. Een ADV heeft als taak

de stad en informeert inwoners en organisaties over het

om deze inwoners onafhankelijk advies en ondersteuning

herkennen en voorkomen van discriminatie.

te bieden bij de afwikkeling van die klacht. Verder hebben de ADV’s de taak om die klachten te registreren, zodat de

Den Haag Meldt biedt:

(lokale) overheid weet wat er speelt op dat gebied.

•

Persoonlijk en laagdrempelig contact

•

Een oplossingsgerichte werkwijze

•

Deskundig advies, informatie en begeleiding

•

Een veilige omgeving dicht bij huis

Den Haag Meldt is de ADV van de gemeente Den Haag. Den Haag Meldt is aangesloten bij de landelijke vereniging tegen discriminatie: Discriminatie.nl , samen met zo’n 20 andere ADV’s.

Medewerkers* Bestuurder: Addie Stehouwer Coördinator: Naima el Mokaddem Trainee: 1 Frontoffice-medewerkers: 2 Zij zijn de eerste contactpersoon. Zij luisteren, vragen door en registreren de melding. Juristen/Klachtbehandelaren: 4 Zij doen verder onderzoek naar de melding en beoordelen of er sprake is van discriminatie. *Den Haag Meldt valt onder dezelfde organisatie als de Gemeentelijke ombudsman en de Jeugdombudsman van Den Haag. Medewerkers kunnen voor alle drie de organisaties werkzaamheden verrichten. Een aantal medewerkers is uitsluitend voor DenHaag Meldt werkzaam.

Melden bij Den Haag Meldt We weten uit onderzoeken dat mensen vaak niet doorhebben dat zij worden gediscrimineerd. Soms twijfelen ze of er sprake is van discriminatie. Er kan ook een ‘gevoel’ zijn van ongelijke behandeling. Ook dan staat Den Haag Meldt voor hen klaar om de situatie te bespreken en hen verder te helpen.

Trainingen en cursussen door medewerkers in 2022 •

Leergang Diversiteit en Sensitiviteit

•

Training Mediation

•

Basistraining Wet Gelijke Behandeling

1

Spreekuren Den Haag Meldt organiseert samen met de Gemeentelijke ombudsman en de Jeugdombudsman van Den Haag wekelijkse inloopspreekuren in bibliotheken én daarnaast ook digitale spreekuren. •

Aantal inloopspreekuren 2022: 50

•

Digitale spreekuren 2022: 38

•

Totaal aantal bezoekers 2022: 176

Zichtbaarheid Om zoveel mogelijk mensen in Den Haag te helpen met hun discriminatie-ervaring en hen te bewegen te melden is Den Haag Meldt ook op de onderstaande manieren actief aanwezig geweest in de stad. •

Geven gastlessen scholen

•

Deelname experttafels

•

Geven van lezingen

•

Aanwezigheid Wereldreis door eigen Stad

•

Aanwezigheid Jongeren-evenementen

•

Organisatie Webinars, o.a. Institutioneel Racisme

•

Organisatie Stadsdialogen, o.a. Woningdiscriminatie en Alledaags Racisme

•

Geven presentaties, o.a. introductie Den Haag Meldt

‘Ik ben geweigerd bij een club in Den Haag omdat mijn uiterlijk hem niet aanstond’ - Melding van horecadiscriminatie door Ismael -

Samenwerkingen Den Haag Meldt hecht aan een nauwe samenwerking met andere ADV’s en organisaties die discriminatie bestrijden:

•

Discriminatie.nl Den Haag Meldt is aangesloten bij Discriminatie.nl en heeft in 2022 onder andere medewerking verleend aan het visiedocument en het onderzoek van Berenschot.

•

Divers Den Haag Den Haag Meldt is deelnemer aan Divers Den Haag; een actief netwerk van organisaties die elkaar ondersteunen en ervaringen, kennis en deskundigheid delen, vooral op het gebied van sensitiviteit voor diversiteit.

•

Samenwerking ADV’s G4 Den Haag Werkt werkt samen met de ADV’s van de vier grote steden/regio’s. In 2022 is onder andere de aftrap gedaan tot de realisatie van een analyse- en rapportagetool.

•

IDB en Politie Haaglanden Den Haag Meldt werkt mee aan het monitoren van discriminatie in de regio Haaglanden, samen met IDB en Politie Haaglanden/Hollands Midden.

2

Discriminatiemeldingen Over de jaren Het totaal aantal meldingen bij Den Haag Meldt in 2022 was 2013. Dit is een lichte daling van 2% in vergelijking met 2021. Landelijk vertonen de anti-discriminatievoorzieningen een sterke daling van 24%. Zie hiervoor de analyse van de Discriminatiemonitor 2022 van IDB, Den Haag Meldt en de Politie Haaglanden/Hollands Midden. Schema A: Totaal aantal meldingen Den Haag Meldt * 184 is het aantal meldingen exclusief de 281 meldingen over het Radio 10 coronalied.

43

43 van de 213 meldingen waren in 2022 anoniem

Woonplaats Alle inwoners uit Den Haag kunnen hun discriminatie-ervaring melden bij Den Haag Meldt, ook als het is gebeurd in een andere stad. Bijna 93% van de gemelde voorvallen vond plaats in Den Haag. Het aantal meldingen over discriminatie via bijvoorbeeld social media zijn afgenomen in 2022 (19 meldingen ten opzichte van 83 meldingen in 2021).

Schema B: Plaats vooral t.o.v. woonplaats melder

3

Gronden en terreinen Discriminatiegronden Bij Den Haag Meldt registreren we op de volgende wettelijke discriminatiegronden. Dat zijn uiterlijke vertoningen, lichamelijke

Er zijn landelijke afspraken gemaakt om over deze discriminatiegronden te rapporteren. Er bestaan echter nog meer wettelijke gronden1 waarop niet mag worden gediscrimineerd. Bijvoorbeeld:

kenmerken, situaties of eigenschappen waarop

•

Vermogen

mensen gediscrimineerd kunnen worden.

•

Taal

•

Fysieke of genetische eigenschap bij geboorte

•

Sociale afkomst

•

Ras (huidskleur/afkomst)

•

Nationaliteit

•

Godsdienst

•

Seksuele gerichtheid

•

Politieke overtuiging

•

Levensovertuiging

•

Leeftijd

•

Handicap

•

Burgerlijke staat

•

Geslacht/Gender/Transpersonen

•

Arbeidsduur/Arbeidscontract

•

Antisemitisme

Maatschappelijke terreinen Discriminatie komt voor op verschillende plekken in de maatschappij. We noemen dat ‘maatschappelijke terreinen’. Hierover zijn bij het rapporteren landelijke afspraken gemaakt. We hanteren de volgende maatschappelijke terreinen:

‘Ik werd verdacht van diefstal en moest toen bewijzen dat het echt mijn stoma was. Ik moest mijn shirt op te tillen. Vernederend.’ - Melding van discriminatie op handicap door Dennis 1

•

Arbeidsmarkt

•

Buurt/wijk

•

Collectieve voorziening (ziekenhuizen, zorg en welzijn, Rijksoverheid)

•

Commerciële dienstverlening (bijvoorbeeld winkels, verzekeringen, etc.)

•

Horeca/amusement

•

Huisvesting

•

Media/reclame

•

Onderwijs

•

Openbare ruimte/publiek domein

•

Politie/Openbaar Ministerie/VreemdelingenDienst

•

Privésfeer

•

Publieke/politieke opinie

•

Sport/recreatie

Artikel 1 (nederlandsegrondrechten.nl)

4

Schema C: Meldingen per discriminatiegrond

Meldingen per discriminatiegrond Bij Den Haag Meldt zien we in 2022 een toename van 93% van discriminatie gericht op geslacht waaronder ook transgender (zie schema C). Opvallend is ook de toename van bijna 73% van discriminatie op grond van godsdienst. * In het jaarverslag over 2020 zijn de cijfers die betrekking hebben op een landelijke meldingsactie over het Radio 10 coronalied op deze wijze apart opgenomen en tellen niet mee met het totaal.

Schema D: Meldingen per maatschappelijk terrein

Meldingen per maatschappelijk terrein Er is een toename van discriminatie van ruim 34% op het terrein arbeidsmarkt (zie schema D). Daarentegen is er een grote afname te zien van bijna 70% op het terrein van collectieve voorzieningen. Dit kan corona-gerelateerd zijn. *Aantal meldingen dat is binnengekomen over het Radio 10 Coronalied is in dit schema buiten beschouwing gelaten.

5

Meldingen naar grond en terrein Schema E: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per grond en terrein

Zie schema E: Opvallend in de verhouding tussen de discriminatiegrond en het maatschappelijk terrein waar het plaatsvond, is discriminatie op grond van ras binnen de arbeidsmarkt (19x) en binnen commerciële dienstverlening, waar ook horeca onder valt (18x). Opvallend is ook het grote aantal discriminatievoorvallen op grond van geslacht (14% van het totaal aantal discriminatiemeldingen). Daarvan vindt de meeste discriminatie plaats binnen de arbeidsmarkt (38% ofwel 11 meldingen).

6

Discriminatiemeldingen per subterrein Collectieve Voorzieningen Zie schema F: Het aantal discriminatieklachten over de Rijksoverheid laat een daling zien van 87%. Vermoedelijk door het wegvallen van corona gerelateerde klachten. Schema F: Meldingen op terrein Collectieve Voorziening, per sub-terrein

‘Ik word gedwongen tot het nemen van 65+ korting. Maar ik wil dat helemaal niet’ - Melding van leeftijdsdiscriminatie door Henny -

Arbeid De werkvloer blijft de belangrijkste plek van discriminatie binnen de arbeidsmarkt (zie schema G). De meldingen op dit sub-terrein zijn in 2022 met bijna 43% toegenomen. Schema G: Meldingen op terrein Arbeid, per sub-terrein

‘Ik was aangenomen. Een week later word ik gebeld dat ik toch niet word aangenomen vanwege mijn zwangerschap’ - Melding van zwangerschapsdiscriminatie door Minte -

7

Soort bejegening Schema H: Soort bejegening per melding

Bejegening is een woord voor hoe je met iemand omgaat. Bijvoorbeeld hoe je tegen iemand praat, iemand ontvangt, benadert of behandelt. Dat kan vriendelijk zijn, behulpzaam, maar bijvoorbeeld ook belerend of zelfs discriminerend.

De meest gemelde wijze van discriminatie is net als in 2021: omstreden behandeling (99x). Dit betekent dat er een verschil in behandeling heeft plaatsgevonden. Ook vijandige bejegening blijft een vaak gemeld voorval. Bij vijandige bejegening

*

gaat het om uitingen in plaats van behandelingen.

het Radio 10 Coronalied is in dit schema buiten

Aantal meldingen dat is binnengekomen over

beschouwing gelaten.

Schema I: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per grond en bejegening

Zie schema I: Omstreden behandeling komt het meest voor bij de discriminatiegrond geslacht (12x). Bij de discriminatiegrond ras komen omstreden behandeling en vijandige bejegening nagenoeg gelijk voor (totaal 76x).

8

Schema J: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per terrein en bejegening

Zie schema J: Op de arbeidsmarkt blijft omstreden behandeling een vaak voorkomende situatie van discriminatie (13%). Dit geldt ook voor het terrein commerciële dienstverlening/horeca (12%).

9

Afhandeling van de meldingen Inwoners van Den Haag kunnen op verschillende manier een voorval van discriminatie melden:

Telefoon

Brief

070 - 752 8200

Postbus 16623, 2500 BP Den Haag

(elke werkdag van 09.00 tot 12.00)

E-mail denhaagmeldt@denhaag.nl

Digitaal formulier op de website www.denhaagmeldt.nl

Inloopspreekuur (kijk voor de actuele locaties op de website): • Elke dinsdag van 12.30 – 15.00 uur in een bibliotheek in Den Haag • Elke eerste donderdag van de maand van 12.30 - 15.00 uur in het Servicecentrum Leidschendam

Schema K: Afhandeling meldingen

Opvallend in schema K is de stijging in de meldingen waarbij alleen wordt geregistreerd (stijging van ruim 113% ten opzichte van 2021). Dit kan samenhangen met het relatief hoge aantal meldingen dat anoniem wordt gedaan (in 2022 totaal 49/23%).

*

De quotes in dit jaarverslag zijn echt gezegd of

geschreven in 2022. De namen zijn gefingeerd.

10