Brief van het Rode Kruis t.b.v. het debat Haagse aanpak opvang nieuwkomers

Datum Betreft

3 januari 2024 Informatie Rode Kruis t.b.v. debat ‘Haagse aanpak opvang nieuwkomers’ op 18 januari 2024

Geachte gemeenteraadsleden, Als wereldwijde hulporganisatie heeft het Rode Kruis jarenlange ervaring met hulpverlening aan mensen op de vlucht. In Nederland hebben wij de afgelopen twee jaar vanuit onze auxiliaire rol ondersteuning geboden op opvanglocaties. Zo heeft het Rode Kruis in Den Haag geholpen bij het schouwen van opvanglocaties op basis van humanitaire standaarden en hebben wij ondersteuning geboden aan de opvanglocaties aan de Broodfabriek, Gulden Huis en de Regulusweg. Het huidige tekort aan opvangplekken laat het belang zien van de komst van een flexibel en humaan opvangsysteem voor mensen die bescherming zoeken in Nederland. Het gebrek aan structurele opvangcapaciteit leidde er onlangs toe dat mensen dagenlang op stoelen in de wachtruimte van Ter Apel sliepen. De komst van de spoedopvang in Kijkduin laat de urgentie van een langdurig en humaan opvangsysteem zien. Het Rode Kruis pleit voor een structurele aanpak waarbij de opvangcapaciteit kan worden op- en afgeschaald en de kwaliteit van de opvangvoorzieningen gewaarborgd wordt. Wij willen immers dat niemand meer buiten of op stoelen hoeft te slapen in Ter Apel of op termijn nog in (crisis)noodopvanglocaties (C)NO) hoeft te verblijven. Gemeenten spelen een belangrijke rol bij de opvang van mensen die bescherming zoeken.

Het Rode Kruis is verheugd dat de gemeente Den Haag in de ‘Haagse aanpak opvang nieuwkomers’ de ambitie heeft uitgesproken om mensen meer perspectief te bieden en niet meer op te vangen op tijdelijke plekken. Op donderdag 18 januari spreekt de gemeenteraad over deze raadsmededeling. Voor dit debat vraagt het Rode Kruis uw aandacht voor de volgende zaken: 1. 2. 3.

Zorg op korte termijn voor een duurzaam én humaan opvangsysteem, waarbij (C)NO overbodig worden. Geef ruimte aan partijen om kleinschalige locaties op te zetten om bewoners maatwerk te bieden. Zorg voor passende opvangvoorzieningen die aansluiten op de behoeften en wensen van mensen.

Verzeker een duurzaam én humaan opvangsysteem op korte termijn Het Rode Kruis onderschrijft de ambitie van de gemeente Den Haag om extra opvangplekken te realiseren en die langdurig beschikbaar te stellen. Hierbij is het van belang om te kijken hoe de inzet van (C)NO op korte termijn wordt afgeschaald. Het Rode Kruis adviseert hierbij na te denken over een systeem waarbij er voldoende basiscapaciteit aan opvangplekken is die snel opgeschaald kan worden in tijden van plotse toename van mensen die bescherming zoeken. Nog te vaak ziet het Rode Kruis namelijk dat mensen langdurig verblijven op locaties die niet voldoen aan humanitaire standaarden1. Naast het spoedig realiseren van reguliere opvangplekken, benadrukt het Rode Kruis het belang van de kwaliteit van de opvangvoorzieningen. Hierbij wijzen we op het bestaan van humanitaire standaarden voor opvang (SPHERE), welke gebruikt kunnen worden om de internationale juridische normen verder te concretiseren op lokaal niveau. Wij hopen dat het nastreven van humanitaire standaarden in de toekomst bijdraagt aan dat mensen niet langer langdurig verblijven op plekken met onvoldoende privacy of zonder de mogelijkheid om zelf te koken. Wij pleiten ervoor om de opvang zo in te richten dat de waardigheid en autonomie van bewoners zoveel mogelijk worden beschermd. Hier horen ook functionerende meld- en klachtenmechanismen voor bewoners bij. 1

Uit het onderzoek ‘Zorgen in tijden van Crisis’ (juni, 2023) van Dokters van de Wereld, Pharos en het Rode Kruis is gebleken dat de toegang tot- en kwaliteit van gezondheidszorg op (C)NO ondermaats is. Dokters-van-de-Wereld-Pharos-Rode-Kruis-Zorgen-in-tijden-van-crisis.pdf (rodekruis.nl)

Pagina

2/2 Het Rode Kruis roept op om op korte termijn (C)NO af te schalen en opvanglocaties te realiseren die langdurig inzetbaar zijn en voldoen aan humanitaire standaarden.

Stimuleer kleinschalige opvang Het Rode Kruis steunt de inzet van gemeente Den Haag om een duurzaam opvangsysteem te creëren. Wij vinden dat de mens hierbij centraal moet staan, zowel de vluchteling als de omwonende. Dit kan op kleinschalige locaties waar maatwerk wordt geboden aan bewoners en hulpverleners en met initiatieven zoals het concept Plan Einstein in Utrecht waarbij activiteiten ook ten goede komen aan de buurtbewoners en woonruimtes voor bijvoorbeeld lokale jongeren gecreëerd worden. Kleinschaligheid draagt daarnaast bij aan het creëren van meer draagvlak bij omwonenden en het algemeen publiek. Bovendien is het gemakkelijker op een kleinschalige opvanglocatie om te voldoen aan de ambitie van de ‘Haagse aanpak opvang nieuwkomers’ om opvangplekken te realiseren waarbij de benodigde voorzieningen (bijv. sanitair en keuken) zo min mogelijk gedeeld hoeven te worden. Op een kleinschalige opvanglocatie is immers meer ruimte om sociale voorzieningen op maat te bieden.

Het Rode Kruis vraagt om zo snel mogelijk ruimte te geven aan partijen om kleinschalige locaties op te zetten.

Houd rekening met behoeften en wensen van mensen Het Rode Kruis maakt zich grote zorgen over mensen in kwetsbare posities die zich op dit moment bevinden in opvanglocaties die niet geschikt zijn voor hen. Denk hierbij aan kinderen, zwangere vrouwen, mensen met een fysieke of mentale beperking, of personen die vanwege hun seksuele gerichtheid of om andere redenen zich niet veilig voelen op een locatie. Een opvangsysteem kan alleen humaan zijn, als het ook in staat is mensen met bijzondere behoeften van een passende plek te voorzien. Dat is op dit moment niet het geval, zeker niet in een (C)NO, waar de toegang tot zorg vaak onder druk staat en overplaatsing vaak niet kan worden gerealiseerd vanwege een algemeen tekort aan bedden. Wij staan positief tegenover de speciale aandacht die uitgaat naar het garanderen van de benodigde sociale voorzieningen in de ‘Haagse aanpak opvang nieuwkomers’. Het Rode Kruis pleit voor het realiseren van opvanglocaties die voorzien in de behoeften van mensen in een kwetsbare positie.

Het Rode Kruis pleit ervoor dat er bij het realiseren van nieuwe opvanglocaties wordt gekeken naar passende voorzieningen die aansluiten op de behoeften en voorkeuren van mensen.

Tot slot De afgelopen twee jaar heeft het Nederlandse Rode Kruis vanuit zijn auxiliaire rol ondersteund op meer dan 260 opvanglocaties, in zowel noodopvang- als crisisnoodopvanglocaties. Daarnaast zijn wij het afgelopen jaar op gemiddeld 21 locaties de facto verantwoordelijk voor de asielopvang. De rol van het Rode Kruis werd in juni vastgelegd in een intentieverklaring met het COA en het ministerie van Justitie en Veiligheid over de langdurige inzet van het Rode Kruis in de asielopvang. Deze samenwerking maakt het mogelijk voor ons om op meer kleinschalige locaties opvang en begeleiding te bieden en om sneller op te schalen indien nodig. Ook in Den Haag staat het Rode Kruis klaar om ondersteuning te bieden. Mocht u naar aanleiding van onze inbreng vragen hebben of meer willen weten over de bredere hulpverlening van het Rode Kruis in Den Haag, dan kunt u contact opnemen met Sophie Kock via 06-38215049 of skock@redcross.nl.

Zie je het Rode Kruis, zie je hulp.