Brief RC aan commissie Ruimte over Verordening Grexen en GRIP 2024 Q4 RC2025.28

RekeningencommissieTyp tekstTyp tekst

078

Retouradres Spui 70 2511 BT Den Haag

Ons kenmerk

RC/2025.28

de voorzitter van de commissie Ruimte

Contactpersoon Telefoonnummer

070 – 3533 550 Bijlage

Datum

15 mei 2025 Onderwerp

Verordening Grondexploitaties en GRIP 2024 Q4

Geachte voorzitter, Naar aanleiding van het voorstel van de voorbereidingscommissie raadsonderzoek Dreven, Gaarden & Zichten (RIS313614) heeft de Rekeningencommissie het college in 2023 gevraagd de huidige Verordening beheersregels grondexploitatie en strategisch bezit, gemeente Den Haag 2018 (hierna: de verordening) aan te passen en in overeenstemming te brengen met de verslaggevingsregelgeving, te weten het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Deze regelgeving wordt toegelicht in de notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023) van de commissie BBV. De Rekeningencommissie merkt op dat de genoemde verordening sinds begin 2018 van kracht is en na vijf jaar geactualiseerd had moeten worden. In het kader van haar onderzoek naar de jaarrekening 2022 heeft de Rekeningencommissie met de wethouder Volkshuisvesting, Welzijn & Zuidwest de in de verordening te wijzigen onderdelen besproken (RIS315931, hoofdstuk 4). In het daaropvolgende onderzoek naar de jaarrekening 2023 heeft de Rekeningencommissie nogmaals de te wijzigen verordening onder de aandacht gebracht van het college (RIS319009, hoofdstuk 4).

Nieuwe verordening Op 21 maart 2025 heeft het college een voorstel voor een nieuwe Verordening Grondexploitaties en strategisch bezit Den Haag 2025 (RIS321606) naar de raad gestuurd. De Rekeningencommissie heeft hierover beraadslaagd en aanvullend advies van de gemeenteaccountant ingewonnen. Graag delen wij onderstaande bevindingen met u. ▪

Nieuwe systematiek grondexploitaties: de Rekeningencommissie is positief over de systematiek voor de beheersing van grondexploitaties die met deze nieuwe verordening wordt voorgesteld.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

T 070 - 353 3550 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

Compliance met BBV: in de nieuwe verordening is beter rekening gehouden met de spelregels van het BBV. De aanbevelingen van de Rekeningencommissie zijn overgenomen (zie daarvoor RIS315931, hoofdstuk 4). Actualiteit van informatie: de Rekeningencommissie benadrukt dat de toegevoegde waarde van de voorgestelde periodieke actualisaties van grondexploitaties staat of valt met de actualiteit van de informatie waarop deze zijn gebaseerd. De Rekeningencommissie raadt aan om na te gaan hoe geborgd wordt dat periodieke actualisaties gebaseerd zullen zijn op de meest recente informatie. Vijfjaarlijkse evaluatie verordening: in de nieuwe verordening is een vijfjaarlijkse actualisatie van de verordening vervangen door een evaluatie na vijf jaar. De Rekeningencommissie vraagt zich af of het niet verstandiger zou zijn om vast te houden aan een periodieke actualisatie, onder meer met het oog op tijdige inflatiecorrectie voor in de verordening genoemde bedragen. Bepalingen omtrent geheimhouding: de Rekeningencommissie adviseert na te gaan of de in de verordening opgenomen bepalingen met betrekking tot geheimhouding (o.a. art. 2:3:2) in overeenstemming zijn met de bestaande leidraad voor geheimhouding. Daarnaast vraagt de Rekeningencommissie zich af in hoeverre het wenselijk of nodig is om geheimhoudingsbepalingen uit de leidraad ook expliciet in een verordening op te nemen.

Uitgebreidere procesbeschrijvingen: de Rekeningencommissie waardeert dat beschrijvingen van verschillende fasen in processen zijn uitgebreid en dat enkele begrippen beter zijn gedefinieerd. De Rekeningencommissie adviseert de commissie Ruimte om van het college ook een uitgebreidere toelichting te vragen op deze grotere mate van detaillering, bijvoorbeeld of dit in de praktijk ook in alle gevallen toepasbaar of uitvoerbaar is. Leesbaarheid MPG: naar het oordeel van de Rekeningencommissie dient de leesbaarheid van de Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) aanzienlijk te worden verbeterd (art. 2:2:3). De Rekeningencommissie stelt voor dit naar het voorbeeld van het verbetertraject van de GRIPrapportage op te pakken. Selectie van grondexploitaties voor rapportage: jaarlijks zal over de vijf grondexploitaties met de hoogste som van de risicocriteria tussentijds gerapporteerd worden in een Voortgangrapportage grondexploitaties (artikel 2:2:3, zevende lid en 2:2:4). De Rekeningencommissie vraagt zich af of op voorhand het aantal hierin te rapporteren grondexploitaties moet worden vastgelegd. De commissie ziet meer in een systematiek van scores op aspecten zoals in de GRIP-rapportage, waarbij vervolgens gerapporteerd wordt over (alle) projecten waarvan de totaalscore een drempelwaarde overschrijdt, ongeacht het aantal.

Actualisatie prognose totale portefeuille grondexploitaties: in artikel 2:2:4, vierde lid (actualisatie prognose totale portefeuille grondexploitaties) ontbreken in de Voortgangsrapportage grondexploitaties twee uit te voeren analyses die in de BBV-notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023) worden aanbevolen. De eerste is een op te leveren analyse van majeure wijzigingen ten opzichte van de vorige prognose, inclusief de achtergrond hiervan. De tweede is een analyse van het effect dat eventuele bijstelling van de parameters heeft op de prognoses van de verschillende onderdelen van het grondbeleid. De Accountantsorganisatie adviseert deze beide analyses als onderdelen van de Voortgangsrapportage grondexploitaties in de nieuwe verordening op te nemen. Omissie bij substantiële wijzigingen: bij de in artikel 2:1:4, zesde lid, van de nieuwe verordening genoemde substantiële wijzigingen ontbreekt het toevoegen of laten vervallen van voorzieningen met een nominale waarde van meer dan € 250.0o0. Dit is in de ‘oude’ verordening

2/4

Gemeente Den Haag

▪

▪

wel als substantiële wijziging opgenomen en het schrappen ervan kan worden gezien als een beleidswijziging. Dit is in het raadsvoorstel niet als zodanig benoemd en er is derhalve ook geen motivatie gegeven voor deze mogelijke beleidswijziging. De Rekeningencommissie is van mening dat deze wijziging expliciet aan de raad moet worden voorgelegd en adviseert de commissie Ruimte te overwegen of deze bepaling in de nieuwe verordening al dan niet moet worden behouden. Definitie strategische aankoop: de definitie van een strategische aankoop is ongewijzigd gebleven ten opzichte van de ‘oude’ verordening, maar is tamelijk ruim geformuleerd. De Rekeningencommissie geeft de commissie Ruimte in overweging deze definitie aan te scherpen. Aangepaste definities: in de nieuwe verordening zijn twee definities gewijzigd die als beleidswijziging kunnen worden gezien. De Rekeningencommissie is van mening dat deze wijzigingen expliciet aan de raad moeten worden voorgelegd en adviseert de commissie Ruimte te overwegen of het beleid al dan niet moet worden gewijzigd. Het betreft de volgende wijzigingen in definities. o Reserve Grondbedrijf: winsten uit positieve grondexploitaties vloeien niet meer

o

terug naar de Reserve Grondbedrijf (RGB). In de ‘oude’ verordening was dit expliciet vastgelegd. De nieuwe definitie betekent dat de RGB anders gevoed zal worden dan voorheen het geval was. Reserve Voorfinanciering Actief Grondbeleid: in de nieuwe verordening heeft de Reserve Voorfinanciering Actief Grondbeleid nu uitsluitend betrekking op gronden van gemeenten. Resultaat uit aankoop van gronden van derden zouden volgens de nieuwe definitie niet meer met de Reserve Voorfinanciering Actief Grondbeleid verrekend mogen worden.

GRIP-rapportage Q4 2024 Van het college is op 2 april 2025 de GRIP-rapportage over het vierde kwartaal van 2024 ontvangen (RIS321777, met geheime bijlage 3 RIS321782). De Rekeningencommissie heeft hierop een korte technische toelichting ontvangen tijdens haar vergadering van 9 april 2025 (RIS322058). Graag delen wij ook onze bevindingen ten aanzien van deze GRIP-rapportage met u. Het format van de rapportage is enigszins aangepast om de verschillen tussen het tweede en vierde kwartaal beter inzichtelijk te maken. Enkele aspectscores in de projectbladen in bijlage 4 bleken niet de juiste kleur te hebben. Dit is inmiddels in een vervangend document aangepast. Het is nog niet gelukt om de nieuwe projecten voor 2025 in deze rapportage op te nemen. Mogelijk worden ook mobiliteitsprojecten aan de GRIP-rapportage toegevoegd. Verder wordt gewerkt aan een analyse van de GRIP-rapportages van de afgelopen vijf jaar, waarbij met name wordt gekeken naar de oorzaken van overschrijdingen in budget en tijd. Tijdens de voorgaande rapportage was de gemeente nog in overleg met het Rijksvastgoedbedrijf over de bijdrage voor het omgevingsmanagement rondom de verbouwing van het Binnenhof. Inmiddels zijn hierover afspraken gemaakt en zijn de kosten voor 2025 gedekt.

De risico’s van het project voor het omgevingsmanagement door de gemeente zijn nu vergelijkbaar met andere grote projecten die door derden worden uitgevoerd. Voor het Colijnplein vindt overleg plaats met de ontwikkelaar over de aanpalende openbare ruimte en inmiddels is een planuitwerkingskader (PUK) onderhanden.

3/4

Gemeente Den Haag

Het project Middenboulevard is nog steeds rood. In de voortgangsrapportage De Kust Gezond tot en met Q1 2025 (RIS321797 met geheime bijlage RIS321807) die gelijktijdig door het college is vastgesteld wordt de voortgang van de Middenboulevard toegelicht en worden de oorzaken van het oplopen van het tekort nader geduid. Uit de beantwoording van de vragen en de behandeling van de opmerkingen van de leden van de Rekeningencommissie is het volgende naar voren gekomen. ▪ Binnenhof op groen: de score voor het omgevingsmanagement van de verbouwing van het Binnenhof is van geel naar groen gegaan. Hoewel er nog geen dekking is voor 2026, is de aspectscore niet op ‘rood’ gezet. De verwachting is namelijk dat in het overleg met het Rijksvastgoedbedrijf hierover tijdig overeenstemming wordt bereikt. ▪ Haagvlietpoort The Grace: afgesproken is dat bij dit project in april 2025 wordt gestart met de bouw. De commissie Ruimte wordt erop geattendeerd dat deze deadline inmiddels verstreken is. ▪ Rapportage over stikstof: bij de verschillende projecten wordt over stikstofproblematiek nogal wisselend gerapporteerd, ook voor wat betreft de gevolgen van gesignaleerde risico’s. Indien hierover nog weinig bekend is, ontbreekt hierover ook informatie in de rapportage.

Soms kan bij een lopend project bijvoorbeeld een rechterlijke uitspraak ingrijpende gevolgen hebben en wordt hierover uitgebreider gerapporteerd. Bij nieuwe projecten is inmiddels vaak vooraf meer duidelijk en kan ook nog worden bijgestuurd. De Rekeningencommissie heeft gevraagd in een volgende rapportage een uitgebreidere toelichting op te nemen over stikstofproblematiek bij projecten, naar het voorbeeld van de rapportage over bij Dreven Gaarden Zichten in de GRIP. ▪ Risico op netcongestie: naast de stikstofproblematiek wordt bij projecten voortaan ook gekeken of netcongestie een risico vormt voor de voortgang van een project. Het betreft dan onzekerheden over de mogelijkheid om nieuwe gebouwen aan te sluiten op het elektriciteitsnet. ▪ Informatievoorziening Dreven Gaarden Zichten: de laatste voortgangsrapportage aan de raad over het project Dreven Gaarden Zichten dateerde al weer van twee jaar geleden. Inmiddels heeft het college op 16 april 2025 een nieuwe voortgangsrapportage naar de commissie Ruimte gestuurd (RIS321724). De Rekeningencommissie wil de commissie Ruimte aanbevelen zowel de nieuwe Verordening Grondexploitaties en strategisch bezit Den Haag 2025 (RIS321606) als de GRIP-rapportage over het vierde kwartaal van 2024 (RIS321777, met geheime bijlage 3 RIS321782) te agenderen voor inhoudelijke behandeling. Namens de Rekeningencommissie, de secretaris,

de voorzitter,

J. van Duijn

M. De Vuyst.

4/4