Bijlage 1. 20241023 G4-inbreng Begrotingsdebat Jeugd (versie 5) schoon

Geachte Leden, Op 11 november a.s. gaat u met de nieuwe bewindslieden van J&V en VWS in debat over het begrotingsonderdeel Jeugd in de Miljoenennota. Ter voorbereiding op dit debat vragen de wethouders Jeugd en Jeugdzorg van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht uw aandacht voor de volgende drie onderwerpen: • • •

Investeer samen met ons in een sterke pedagogische basis en de aanpak van grondoorzaken Transformeer de beschermingsketen tot een regionaal veiligheidsteam De afbouw van gesloten jeugdzorg is geen makkelijke opgave, faciliteer gemeenten hierin

Investeer samen met ons in een sterke pedagogische basis in de wijk en de aanpak van de grondoorzaken In de vier grote steden zien we te vaak dat jeugdhulp wordt ingezet voor kinderen die de dupe zijn van (maatschappelijke) problemen in hun omgeving zoals prestatiedruk, onveiligheid in de buurt, bestaanszekerheid van ouders, psychische problemen of scheidingen van ouders of situaties waarbij sprake is van huiselijk geweld. Daarom zetten we ons maximaal in om van de Hervormingsagenda Jeugd een succes te maken. Vooruitlopend op het advies van de deskundigencommissie over de te verwachten besparingen die behaald kunnen worden met de Hervormingsagenda Jeugd heeft het Rijk de maximale bezuiniging van 1 mld. alvast wel ingeboekt. Dat baart ons zorgen en we vinden de opstelling van het Rijk dan ook voorbarig. Als G4 zien we namelijk hoe hard het nodig is om te investeren in het aanpakken van de zojuist geschetste grondoorzaken. Hier hebben we het Rijk bij nodig. Dat geldt ook voor het investeren in een sterke pedagogische basis in de wijk: gemeenschapskracht, versterken van ouderschap, sociale basisvoorzieningen en samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp in- en om school in elke buurt en wijk.

Met daarbij een gratis publieke voorschoolse voorziening voor alle kinderen van werkende en niet-werkende ouders (samenvoegen kinderdagverblijf en voorschoolse educatie) met doorgaande ontwikkellijnen richting het onderwijs en een sluitende aanpak om thuiszitten te voorkomen. Niet in de laatste plaats vinden wij het belangrijk dat het Rijk vaart maakt met essentiële zaken waar zij zelf voor aan de lat staan binnen de Hervormingsagenda Jeugd en waar grote besparingen van worden verwacht. Zoals het vaststellen van de reikwijdte van jeugdzorg en het voeren van een maatschappelijke dialoog hierover. Concreet roepen we het Rijk daarom op om 1) samen met gemeenten meer te investeren in grondoorzaken van het toenemende beroep op jeugdhulp en een sterke pedagogische basis en 2) sneller invulling te geven aan hun deel van de Hervormingsagenda. Transformeer de beschermingsketen tot regionale veiligheidsteams Wij zien dat de huidige beschermingsketen vastloopt. We leveren daarom een serieuze bijdrage aan het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Belangrijke reden voor de problemen is, zo blijkt uit de proeftuinen, dat in het huidige stelsel organisaties opeenvolgend met gezinnen werken, met elk hun eigen onderzoek en hulpplan. Dit zgn.

estafettemodel leidt tot oplopende wachttijden, escalatie van onveiligheid in gezinnen en huishoudens, personeelsgebrek in de sector en afnemend vertrouwen in de hulpverlening. We willen en kunnen onze inwoners niet langer blootstellen aan een niet-functionerende ketenaanpak.

Met beter samenwerken, zoals het kabinet in het regeerprogramma voorstelt, gaan we dit probleem niet oplossen. Proeftuinen laten zien dat we inwoners beter kunnen helpen als we het estafettemodel doorbreken en hulpverleners als één team naast een gezin kunnen staan. Het is voor ons essentieel deze praktijk decentraal te kunnen voortzetten. We doen daarom een dringend beroep op u om op korte termijn te besluiten over de vorming van regionale veiligheidsteams. Onze wens is dat dit teams zijn met een stevige lokale inbedding en die de bevoegdheden van de professionals van de betrokken partijen samenvoegt en aanvult met nieuwe interventies. Hiervoor is nodig dat het kabinet gaat werken aan nieuwe wetgeving en de benodigde financiële middelen voor de transformatie reserveert op de begroting. Alleen dan kunnen de proeftuinen door op de ingeslagen – in de praktijk van de proeftuinen effectief bewezen – weg en bouwen we aan een beter en effectiever stelsel. Zonder heldere keuzes en een stevige landelijk juridische en financiële basis is het te risicovol en moeten we stoppen met de proeftuinen. De afbouw van gesloten jeugdzorg is geen makkelijke opgave, faciliteer gemeenten hierin De afbouw van de gesloten jeugdhulp vraagt dat we anders kijken naar hulp voor kinderen en hun gezinnen met complexe problematiek. We willen voorkomen dat kinderen uit huis worden geplaatst.

Als thuisblijven echt geen optie is, streven we naar kleinschalige, gezinsgerichte en liefdevolle omgevingen waarin kinderen kunnen opgroeien en het gewone leven het uitgangspunt is. In deze afbouw nemen we onze verantwoordelijkheid als gemeenten. We zijn hiermee op de goede weg: we zien steeds minder kinderen in de gesloten jeugdhulp. Deze verandering is echter geen makkelijke opgave. Voor een grote groep kinderen en gezinnen wordt gewerkt aan goede alternatieven van gesloten jeugdhulp. We zien echter ook dat de afbouw leidt tot nieuwe dilemma’s. Als voorbeeld jongeren met een zogenaamd ‘hoogforensisch profiel’. Deze jongeren vormen door hun gedrag een gevaar voor hunzelf en hun omgeving. Rechters besluiten of een jongere naar detentie gaat of beter af is in de jeugdhulp. De verwachtingen wat er vanuit de jeugdhulp aan ondersteuning geboden kan worden moet worden bijgesteld nu de gesloten jeugdhulp volop aan het transformeren is naar meer open en liefdevollere zorg. De verwachting, dat deze jongeren achter gesloten deuren altijd de zorg kunnen krijgen die zij nodig hebben, is niet juist. Dit leidt nu steeds vaker tot dure maatwerkoplossingen met hoge aantal uren 1 op 1 begeleiding om de veiligheid te borgen.

De afbouw van gesloten jeugdhulp vraagt tijd, energie en denkkracht van alle betrokken partners: van vroeg herkenning in de omgeving van kinderen, vernieuwde jeugdhulp, tot aan onderwijs. Daarom vragen we het Rijk om een integrale visie hierop en daarmee samenhangende wetgeving vanuit zorg, veiligheid en onderwijs, die deze transformatie ondersteunt. En we roepen het Rijk op dat er naast incidentele gelden, ook structurele financiering komt voor al deze domeinen die een rol hebben in het voorkomen van (gesloten) plaatsingen, zodat wat we de ambities uit de gehele hervormingsagenda waar kunnen maken. Met onze inbreng hopen bij te dragen aan een goede voorbereiding op het begrotingsdebat. En waar onze inbreng vragen bij u heeft opgeroepen, zijn we uiteraard graag bereid deze te beantwoorden. Met hartelijke groet, Marjolein Moorman, Gemeente Amsterdam Ronald Buijt, Gemeente Rotterdam Hilbert Bredemeijer, Gemeente Den Haag Dennis de Vries, Gemeente Utrecht

cc.

Vincent Karremans, staatssecretaris VWS Teun Struycken, staatssecretaris J&V