Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Gebruikte Illustraties De gebruikte illustraties in dit rapport zijn gemaakt door de 18-jarige Assia uit Syrië. Assia woont nu een half jaar met haar ouders in Spoorwijk. Assia en haar familie moesten vluchten omdat hun huis was gebombardeerd en Assia veel kans had om ontvoerd te worden. Haar oudere broer is al eerder gevlucht en tussen Turkije en Griekenland zoekgeraakt. Sinds een paar weken zit Assia op het Mondriaan College waar ze het erg naar haar zin heeft. Assia’s grote droom is om kunstschilder te worden.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 2 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Beste College en gemeenteraad, In de zomer van 2021 vroeg u het Statenkwartier en onze wijk of wij de gemeente konden helpen met het bedenken van maatregelen die helpen om klimaatverandering tegen te gaan. Voor u liggen de adviezen uit onze wijk, Laakkwartier en Spoorwijk. Bij onze adviezen hebben we niet alleen gekeken naar hoe we klimaatverandering tegen kunnen gaan, maar ook hoe we de gevolgen van klimaatverandering kunnen verminderen. Want die gevolgen raken iedereen. Rijk, arm, huurders - zowel particulier als woningcorporaties- en woningeigenaren met of zonder VVE. De afgelopen maanden zijn we met een groep bewoners uit Laakkwartier en Spoorwijk in gesprek geweest over wat wij in het kader van klimaatverandering belangrijk vinden. Daarbij zijn we tot zes idealen gekomen en hebben daarvoor adviezen opgesteld. In meerdere adviezen zien we onduidelijkheid als rode draad vaak terugkomen. Onduidelijkheid als het gaat om wat als burger mogelijk is, maar ook als het gaat om de communicatie vanuit de gemeente naar de burger toe. Door die onduidelijkheid maken bewoners van onze wijk zich zorgen. De huurder die niet duidelijk heeft hoe hij in contact kan komen met zijn verhuurder, en zich daardoor zorgen maakt over zijn oplopende energierekening. De woningeigenaar in een VVE-pand die niet weet of hij wel of geen zonnepanelen op het dak van zijn gebouw kan plaatsen.

De vele inwoners met niet-westerse achtergronden die maar moeilijk in contact kunnen komen met de gemeente, en andersom. De mensen in een huis met een beschermd stadsgezicht, die niet veel mogen veranderen en daardoor ook niet weten hoe zij kunnen verduurzamen. Met deze adviezen denken wij dat de gemeente deze zorgen en onduidelijkheden voor de bewoners weg kan nemen. Denk aan de wens voor een routekaart, waarin per woningtype wordt beschreven wat er aan verduurzaming gedaan kan worden. Of aan het verlangen dat vergrijsde of dode delen van de wijk weer mooi groen worden. In de idealen benoemen we ook specifieke delen van de wijk. Bewoners van Laakkwartier en Spoorwijk zijn namelijk sterk betrokken bij de wijk waar ze in wonen, zo heeft het burgerberaad wel aangetoond. Neem daarvoor het derde ideaal als voorbeeld. De leden van het burgerberaad willen daarbij dat de gemeente de maatschappelijke initiatieven in de wijk, zoals de energiecoaches, beter benut. Want klimaatverandering kunnen we alleen tegengaan als we samenwerken. Wat we u ook zeker mee willen geven, is dat u vooral het gesprek met Haagse inwoners moet blijven aangaan, bijvoorbeeld met nieuwe burgerberaden die niet per se over klimaatverandering hoeven te gaan. De leden van het burgerberaad vonden het namelijk fijn om mee te praten, mee te denken en vooral, om zich gehoord te voelen.

En uit die gesprekken komen ook hele mooie ideeën, die u op de volgende pagina’s kan lezen. Maar kijk ook naar de groepen die minder gerepresenteerd worden en die minder makkelijk te bereiken zijn. Als burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk hopen we dat u de betrokkenheid voelt die wij bij het formuleren van de adviezen ervoeren, en zien wij graag dat u de adviezen in uitvoering neemt. Wij willen ook graag benadrukken dat wat ons betreft, het burgerberaad nu niet per se klaar is. Wij blijven graag met u in gesprek, over vragen, nadere toelichting, maar ook over vervolgstappen. Met hartelijke groet, De leden van het burgerberaad Anjo, Frank, Giel, Aukje, André, Nicolette, Ulrich, Okke, Jasper, Hayte, Glynes, Li Ming, Loreen, Meenakshi, Weronika, Heln, Christopher, Saskia, Remco, Vera

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 3 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 1 Duidelijke en betaalbare route naar een duurzaam huis 1.1. Duidelijke route naar een duurzaam huis Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Mensen weten nu niet waar ze moeten beginnen op weg naar een duurzaam huis. Er is veel informatie beschikbaar, maar het is te veel en te verspreid. Dat de informatie voor mensen toegankelijk en zinvol is en dat de stap naar een eerste actie te overzien is. Maak voor elk woningtype een routekaart waarin de mogelijkheden van isolatie en alternatieve energiebronnen staan beschreven. Met als einddoel afsluiten van aardgas. De routekaart moet voor elk woningtype – op basis van de huidige mogelijkheden – in Laak in 2024 beschikbaar zijn. Elke vijf jaar wordt de routekaart herijkt, of eerder vanwege nieuwe mogelijkheden. De routekaart maakt onderscheid in huurders en woningeigenaren.

1.2. Een betaalbare route naar een duurzaam huis Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Een duurzaam huis is een flinke investering voor bewoners. Niet iedereen heeft de financiële slagkracht om de investering te doen. Dit geldt ook voor met name de kleine VvE’s. Een duurzaam huis moet voor iedereen betaalbaar zijn. Maak in het financieringsstelsel (bijvoorbeeld subsidies) onderscheid rekening houdend met inkomen, waarbij meer subsidie naar de lagere inkomens gaat.

1.3. Warmtevisie Laakkwartier en Spoorwijk Wat zien we:

Wat willen we:

Hoe kunnen we dat bereiken:

De gemeente Den Haag heeft een burgerberaad ingesteld om de gemeente advies te geven. Zelf heeft de gemeente een Transitievisie Warmte waarin staat beschreven wat voor elke buurt in Den Haag goede technieken zijn voor verwarmen met schone energie. De kaarten geven aan dat voor Laakkwartier en Spoorwijk tot 2040 er geen visie is. De kaarten in de visie zijn de basis voor gesprekken met partners van de gemeente zoals de woningcorporaties, grotere particuliere eigenaars, bewonersorganisaties, energiebedrijven en netbeheerders, en ze dienen als onderbouwing voor de gemeentelijke ondersteuning van initiatieven van partners. De invulling van de visie kan in de loop der jaren iteratief aangepast worden. De bewoners van Laakkwartier en Spoorwijk verwachten een (warmte) visie over de wijk Laakkwartier en Spoorwijk voor 2025. De gemeenteraad geeft de makers van de transitievisie warmte opdracht om voor 2025 invulling te geven aan de warmtevisie Laakkwartier en Spoorwijk, zodat ook daar een solide basis is voor gesprekken over gemeentelijke ondersteuning van initiatieven van en met woningcorporaties, grotere particuliere eigenaars, bewonersorganisaties, energiebedrijven en netbeheerders. Dit moet haalbaar zijn op basis van de routekaart (zie advies ‘duidelijke route naar een duurzaam huis’).

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 4 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 2 Informatie is toegankelijk en compleet 2.1. Regelmatig communiceren en verwijzen naar een centrale adviesplek Wat zien we: Wat willen we:

Hoe kunnen we dat bereiken:

De beschikbare informatie is een wirwar en ontoegankelijk. Het is te ingewikkeld en mensen hebben angst voor dure oplossingen. Het moet allemaal veel eenvoudiger en persoonlijker. Een laagdrempelige, herkenbare adviesplek in de buurt waar alle informatie beschikbaar is. Regelmatig worden bewoners daarover huis-aan-huis op de hoogte gebracht. Herhaling is belangrijk, zodat mensen weten waar ze terecht kunnen. Richt een centrale plek(ken) in, in de buurt, waar mensen terecht kunnen voor informatie. Er is een menukaart met alle besparingsoplossingen. Middels aantrekkelijke flyers of brieven worden bewoners op de hoogte gebracht hierover. Herhaling is essentieel.

2.2. Overkoepelend platform Wat zien we:

Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Er zijn heel veel verschillende aanbieders en bronnen van adviezen en informatie met als gevolg dat bewoners de informatie niet kunnen vinden en beoordelen. Hierdoor komen bewoners niet tot actie. De informatie zou betrouwbaarder overkomen als de gemeente het bij elkaar brengt. Een goed vindbare, complete en betrouwbare informatiebron. Een digitaal informatiepunt én een fysiek punt binnen het bestaande servicepunt XL. Promotie zo ingericht dat iedereen bereikt wordt en tot actie komt.

2.3. Duurzaamheidsspreekuur in de buurt Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Mensen die niet digitaal vaardig zijn of de Nederlandse taal niet machtig zijn, worden onvoldoende bereikt met informatie op het gebied van duurzaamheid. Dat alle doelgroepen daadwerkelijk aan de slag kunnen met het verduurzamen van hun woon- en leefomgeving. Beter afgestemde informatievoorziening en benaderingswijze die passend is bij de belevingswereld en culturele achtergronden van bewoners. Bijvoorbeeld een spreekuur op locaties waar veel specifieke en niet bereikte doelgroepen samenkomen. En dat energiecoaches die mensen bezoeken en bij voorkeur uit de doelgroep zelf komen.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 5 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 3 We doen het samen 3.1. Verbinding tussen wijk en autoriteiten Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Er is weinig verbinding tussen autoriteiten en mensen in de wijk. Mensen ervaren een afstand tot de gemeente en de politie. Hierdoor voelen mensen zich onveilig en alleen. Een betere verbinding tussen deze autoriteiten en bewoners. De drempel tot contact verlagen. Organiseer duurzaamheidsactiviteiten in de wijk, waarbij wijkagenten, mensen van de gemeente, en lokale politici betrokken zijn.

3.2. Benutten van maatschappelijke energie in de wijk Wat zien we:

Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Mensen leven in Laakkwartier en Spoorwijk geïsoleerd van elkaar. Groepen zijn erg op elkaar gericht, ze leven in bubbels. We zien dat scholen, sportverenigingen en wijkcentra plekken zijn waar verschillende mensen wél met elkaar samen komen binnen wijk Deze bijzondere positie kan beter worden ingezet voor gemeenschappelijke verduurzamingsacties in de wijk, zoals clean-ups, tegelwippen, en het aanleggen van geveltuinen. • De gemeente moet het organiseren van verduurzamingsacties in de wijk door bijv. scholen, sportverenigingen en wijkcentra stimuleren en faciliteren. • De gemeente moet hiervoor middelen beschikbaar stellen, zoals geld, ruimte, of ondersteuning bij de coördinatie

3.3. Ken je bewoners, weet wat ze willen Wat zien we: Wat willen we:

Hoe kunnen we dat bereiken:

De meerderheid van bewoners in Laakkwartier en Spoorwijk wordt niet bereikt door de gemeente. Het is belangrijk dat we meer weten komen over hoe we inwoners kunnen bereiken, en welke boodschap hen zou aanspreken. Dit is een randvoorwaarde om mensen met elkaar te verbinden. Op die manier maken we communicatie op maat mogelijk, en kunnen we gedragsverandering ondersteunen. Laat onderzoek doen naar de motieven en behoeften van bewoners op het gebied van communicatie over duurzaamheid.

3.4. Diverse ambassadeurs/energiecoaches Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Veel informatie over verduurzaming van de gemeente bereikt de bewoners van Laakkwartier en Spoorwijk niet Dat de gemeente zelf zichtbaarder is, en naar bewoners toe komt op een manier die aansluit bij de leefwereld van bewoners, zodat bewoners zich veiliger voelen in hun contact met de gemeente Het versterken van de reeds bestaande inzet van de wijkambassadeurs en energiecoaches: • Van verschillende leeftijden, genders en achtergronden, waar mensen zich in kunnen herkennen. • Zodat we een betere match kunnen maken tussen bewoners en de energiecoaches en wijkambassadeurs.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 6 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 4 Er wordt gebruik gemaakt van collectieve technische oplossingen 4.1. Opslag en gebruik van collectieve duurzame energie Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Inwoners zijn op dit moment niet genoeg op de hoogte van de mogelijkheden tot opslaan en gebruik van collectieve duurzame energie in Laakkwartier en Spoorwijk. Inzicht in de mogelijkheden in opslaan en gebruik van collectieve duurzame energie. We willen graag dat de gemeente Den Haag op korte termijn gaat onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor opslag en gebruik van collectieve duurzame energie in Laakkwartier en Spoorwijk. Zie bijvoorbeeld de buurtbatterij in Utrecht.

4.2. Collectieve inkoop Wat zien we:

Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Duurzame maatregelen zoals zonnepanelen zijn duur en ingewikkeld als men dit individueel moet uitzoeken en kopen. Als de gemeente de collectieve aanschaf van duurzame maatregelen faciliteert, zien we schaalvoordelen. Door het samen te doen wordt het makkelijker en goedkoper. Goedkopere en eenvoudigere duurzame maatregelen zoals zonnepanelen. Gemeente: bedenk een manier waarbij inwoners collectief aan de slag kunnen om duurzame maatregelen in te kopen met financieel voordeel én kennisvoordeel als gevolg.

4.3. Behoud burgerberaden voor invullen geven aan beleid en uitvoering verduurzaming Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

We zien dat het eerste burgerberaad een succes is, bewoners zijn bereid zich in te zetten en zijn actief betrokken. We willen een continue betrokkenheid van bewoners bij gemeentelijke vraagstukken. Bij besluiten die een grote impact hebben op de levenssfeer van de meerderheid van de bewoners, moet de gemeenteraad in overweging nemen of ze hiervoor eerst een burgerberaad organiseren of niet. Het besluit daarover moeten ze transparant communiceren.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 7 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 5 Verhouding tussen huurders en verhuurders in balans brengen 5.1. Positie voor huurders versterken: verduurzamen makkelijker maken voor huurders Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Veel huurders die eigenlijk niet kunnen deelnemen omdat ze afhankelijk zijn van verhuurders (die de investering moet doen). De prikkel voor verhuurders is niet zo groot. Woningcorporaties doen nog niet zo veel De positie van huurders versterken. Als huurder de prioriteit van duurzaamheidsmaatregelen kunnen aangeven. • Stap 1: Gemeente gaat apart in gesprek met verhuurders en huurders om te begrijpen welk belang ieder heeft. • Stap 2: We vragen de gemeente om het gesprek tussen huurders en verhuurders te faciliteren om de positie van huurders met betrekking tot duurzaamheidsmaatregelen te versterken.

5.2. Controle op opkoopbescherming Wat zien we:

Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Sinds 1 maart 2022 geldt in Den Haag opkoopbescherming voor woningen. Echter in het Laakkwartier zien we nog steeds dat de huizen worden opgekocht als investeringsobject en voor astronomische huurprijzen worden aangeboden aan derden. Het karakter van de wijk verandert hierdoor, en niet in positieve zin. Het is niet in het belang van de verhuurder om te verduurzamen. Dit gebeurt nu nagenoeg niet. Meer verkoop van woningen aan mensen die er ook zelf in gaan wonen. Dit heeft het verbouwen met meer aandacht voor duurzaamheid als gevolg. De gemeente moet de controle en handhaving ten aanzien van opkoopbescherming meer aanscherpen en nadrukkelijker controleren.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 8 van 10

Adviesrapport Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

Adviezen Ideaal 6 Een groene wijk 6.1. Een groene trambaan Wat zien we: Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

De stad heeft last van hittestress én wateroverlast. Met de huidige tramlijnen is er heel veel steen en asfalt in de straat, het asfalt is erg warm en water blijft liggen. Een groene tram zoals bijvoorbeeld lijn 11. Maak een groene trambaan in Laakkwartier en Spoorwijk daar waar dat mogelijk en veilig is.

6.2. Van grijze, dode naar levendige groene plekken Wat zien we:

Wat willen we: Hoe kunnen we dat bereiken:

Er zijn veel plekken die nu niet worden gebruikt, bijvoorbeeld dode hoeken, en langs sportplaatsen, hondenuitlaatplekken en speeltuinen. En die kunnen we best groen maken zonder dat iemand er last van heeft (bijvoorbeeld in het geval van rolstoelgebruikers). Meer levendige, groene plekken. De gemeente doet onderzoek naar versteende plekken: waar zien we de mogelijkheid om te vergroenen? Als eigenaar van veel openbare ruimte, kan de gemeente die ruimte en ook het groen beschikbaar stellen. Het groen kan geplant worden, door samen te werken met scholen in een groenproject of bijvoorbeeld op ‘Groendagen’ zoals een boomplantdag. Laak kan zo een voorbeeld zijn voor de hele stad.

Burgerberaad Laakkwartier en Spoorwijk

December 2022

pagina 9 van 10

Assia