Actieplan - Moderne vaders zelfstandige moeders

1 Inleiding De verwachtingen die wij als samenleving hebben van mannen spelen een belangrijke rol in de verwachtingen die we hebben van vrouwen, en andersom. Als we kijken naar de traditionele verdeling van opvoeden en werk valt er nog een wereld te winnen; nog te vaak wordt het zorgen voor kinderen gezien als vrouwentaak. Mannen die meer willen zorgen worden weggezet als zwak en onmannelijk en vrouwen die fulltime werken krijgen vaak het stigma van ‘ontaarde moeder’. Bovendien zijn kinderen die naar de kinderopvang gaan zielig. Liesbeth Staats schreef het boek ‘Waarom vrouwen minder werken dan mannen en dat ook jouw probleem is’1. In het boek gaat ze dieper in op gemiste kansen van deze ongelijkheid en stelt zij de Nederlandse standaard van de parttime werkende vrouw ter discussie. Volgens Staats moeten we af van de in ons land heersende denkbeelden: "Als je in Zweden zegt dat je kind niet naar de naschoolse opvang gaat, is het een beetje zielig. Alsof het niet op voetbal mag.” Een hele andere perceptie dus. Mannen willen graag vaders zijn en vrouwen willen naast opvoeden ook een carrière. Als we voor beide wensen ruimte maken kunnen we echt een stap voorwaarts zetten in de emancipatie. In dit 5-puntenplan richt ik me op man-vrouw relaties.

Regenbooggezinnen zijn in deze een voorbeeld voor traditionele man-vrouw relaties en hebben werk en opvoeding evenrediger verdeeld over de partners.

2 Probleemschets: papa zorgt voor brood op de plank, mama smeert de boterhammen 2.1 Vaders Vrouwen zijn nog steeds de grootste verzorger als het gaat om kinderen. Veel mannen willen meer zorgtaken op zich nemen en minder uren werken, maar vanuit werkgevers wordt dit weinig gefaciliteerd. Hiernaast is de maatschappelijke norm nog steeds dat de man voor brood op de plank zorgt, maar dat de vrouw vervolgens de boterhammen smeert. Mannen die meer zorgtaken op zich nemen worden vaak gezien als zwak en niet mannelijk. Emancipator zegt hierover het volgende: “Traditionele mannelijkheidsnormen veroorzaken problemen voor mannen zelf en voor anderen en de wereld. Allerlei persoonlijke en maatschappelijke problemen zijn te herleiden tot strikte ideeën over wat het betekent om een man te zijn, van de verdeling van arbeid en zorg, vaderschap, opvoeding en relaties, tot seksualiteit, geweld, diversiteit en lichamelijke en geestelijke gezondheid.” Om dit te veranderen is een bijdrage van mannen aan de emancipatie van vrouwen hard nodig. Op deze manier kunnen zij zelf loskomen van standaard rolpatronen en meer genieten van de zorg voor hun kinderen. Tegelijk biedt het ruimte aan vrouwen om meer uren te werken en hun carrière vorm te geven. Met als gevolg dat zij zelf hun broek kunnen ophouden en hun talenten verder kunnen ontwikkelen.

2.2 Moeders Nederland is een van de meest welvarende landen ter wereld. Hiervan profiteren mannen echter meer dan vrouwen. De helft van de Nederlandse vrouwen is namelijk niet financieel onafhankelijk (45%). 2 miljoen vrouwen in Nederland verdienen niet meer dan 1.400 euro in de maand. Dat is bijzonder als je kijkt naar de prestaties van vrouwen tijdens hun studie. Ze presteren namelijk 1 https://www.debezigebij.nl/boek/waarom-vrouwen-minder-werken-dan-mannen/

doorgaans beter op school en tijdens hun studie dan mannen. Wieteke Graven van ‘Stichting Het potentieel pakken’, deed onderzoek naar de positie van vrouwen op de Nederlandse arbeidsmarkt. “Als je kijkt naar het aantal gewerkte uren door Nederlandse vrouwen dan staan we onderaan de ranglijst in Europa”2. In Den Haag is het percentage vrouwen dat niet financieel onafhankelijk is nog hoger, namelijk 48%. Vrouwen hebben sowieso minder vaak vaste contracten en werken minder uren dan mannen. Parttime werken kan grote gevolgen hebben voor vrouwen en hun gezin als er sprake is van een scheiding, een overlijden of baanverlies van de partner. In veel gevallen leidt dit tot financiële problemen, armoede en soms zelf tot dakloosheid. Er zijn genoeg talentvolle, krachtige vrouwen die een deeltijdbaan hebben, een gezin, een huis en een gevulde huishoudpot. Na een scheiding of een crisis zoals die in het afgelopen jaar loopt het leven voor hen echter heel anders. Hun inkomen blijkt niet hoog genoeg te zijn om de huur of hypotheek alleen op te brengen, de energierekeningen te betalen, laat staan voor het kopen van een nieuwe winterjas voor de kinderen in de groei. Sommige vrouwen hebben jarenlang geen eigen woonplek, schulden stapelen zich op en vanwege psychische klachten door de stress verliezen sommigen zelfs hun parttimebaan.

Wat D66 betreft zou iedereen sociaaleconomisch zelfstandig moeten zijn. En daar is actie voor nodig! We moeten meer uren werken makkelijker maken voor vrouwen en voor anderen met afstand tot fulltimebanen.

3 Actiepunten: moderne vaders en economisch zelfstandige moeders 3.1 Nieuwe verlofregelingen voor mannen Haagse werkgevers zijn nog terughoudend in het aanbieden van verlofregelingen en deze actief onder de aandacht te brengen bij mannelijke werknemers. Tijdens de zogeheten ‘pappadag’ wordt nog vaak verwacht dat de man zonder bezwaar deelneemt aan meetings en worden er zonder overleg afspraken ingepland. D66 vindt dit niet van deze tijd en wil dat mannen gefaciliteerd worden om voor hun kinderen te zorgen en echte verlofregelingen aangeboden krijgen. Ook Haagse bedrijven moeten worden opgeroepen dit mogelijk te maken voor mannen. Maak het voor bedrijven aantrekkelijk om dit te doen door het op te nemen als een van de criteria bij gemeentelijke subsidieaanvragen of een keurmerk van goed werkgeverschap af te geven. 3.2 Stimuleer gebruik verlofregeling We mogen er trots op zijn dat de gemeente Den Haag als werkgever vooroploopt als het gaat om de sociaaleconomische zelfstandigheid van vrouwen. Op initiatief van D66 heeft Den Haag als eerste gemeente in Nederland 100% betaald ouderschapsverlof voor partners. D66 vindt dat deze en andere bestaande verlofregelingen voor partners gestimuleerd moeten worden door deze meer onder de aandacht te brengen.

Dit kan bijvoorbeeld bij indiensttreding, tijdens voortgangsgesprekken, maar ook door een overzichtelijke (persoonlijke) online omgeving te bieden waar werknemers in een oogopslag kunnen zien welke mogelijkheden er voor hen zijn. Maar ook door als gemeente met bedrijven waarmee een zakelijke samenwerking bestaat het gesprek hierover te voeren.

2 https://pointer.kro-ncrv.nl/nederland-koploper-parttime-werken-bewuste-keuze-maken#gs.6ibe27

3.3 Haagse pilot kinderopvang De kosten voor kinderopvang zijn vaak hoog in verhouding tot wat een deeltijdbaan financieel oplevert. De meeste vrouwen werken, zoals eerder gezegd, parttime. Ook een flink aantal zijn ZZP’er. Zij werken vaak minder dan zij zouden willen en zijn daardoor niet financieel zelfstandig. Als een van de redenen noemen zij de hoge kosten van de kinderopvang. Dat betekent dat deze vrouwen minder carrièrekansen kunnen benutten en financieel gezien achterblijven bij mannen. Om deze sociaaleconomische ongelijkheid vlot te trekken is in het nieuwe coalitieakkoord vastgelegd de kinderopvang grotendeels gratis te maken. De fractie D66 ziet dit als een mooie kans om nu als gemeente een voortrekkersrol te pakken. Laten we moeders faciliteren en stimuleren om meer uren te werken, zodat zij financieel zelfstandiger worden: - Experimenteer met gratis buitenschoolse opvang voor ouders van schoolgaande kinderen voor de uren voor of na schooltijd. - Start als werkgever, de gemeente Den Haag, een pilot met gedeeltelijk gratis kinderopvang als vrouwen moeder worden. 3.4 Campagne zorgtaken en financiële zelfstandigheid Vastgeroeste denkbeelden en vooroordelen veranderen niet van de ene op de andere dag. Bewustwording van onbewuste denkbeelden en standaarden is daarbij van groot belang.

Daarnaast is het belangrijk vrouwen bewust te maken van de voordelen van financiële onafhankelijkheid en mannen van de voordelen van meer tijd met hun gezin. D66 wil daarom dat de gemeente een Haagse campagne opzet die taboes over opvoeden en werk doorbreekt, mannen stimuleert om zorgtaken op zich te nemen en vrouwen om meer uren te werken. Met gebruik van influencers en bekende Haagse iconen kunnen we een positieve stap voorwaarts zetten. Daarnaast pleit D66 voor een Haags HeForShe-netwerk. “HeForShe is een solidariteitsbeweging voor de bevordering van gendergelijkheid, geïnitieerd door de Verenigde Naties”. In Nederland is al een aantal soortgelijke netwerken van mannen voor de emancipatie van vrouwen actief. In deze netwerken zetten mannelijke rolmodellen zich in voor gendergelijkheid. Zij stimuleren andere mannen om zich ook uit te spreken en gaan vooral het gesprek aan over welke normen en gedrag wenselijk zijn. Ze nemen verantwoordelijkheid voor hun rol in opvoeding, zorg en veiligheid en geven extra ruimte en kansen aan vrouwen. D66 wil dat er in het Haagse HeForShe-netwerk Haagse bekenden en peereducators plaatsnemen. De Emancipator zou hier eventueel een adviserende rol in kunnen hebben. Voor de gemeente is een faciliterende rol weggelegd. Zij kan belangrijke spelers aan elkaar koppelen, zodat bestaande mannelijke sleutelfiguren ook een rol krijgen in dit netwerk.

3.5 Jong geleerd is oud gedaan Wat D66 betreft kunnen we niet vroeg genoeg beginnen met de bewustwording van langetermijneffecten van fulltime of parttime werken. Daarom stelt onze fractie voor om in het Haagse mbo, hbo en wo bij het vak burgerschap aandacht te besteden aan zorg voor de eigen financiële situatie, waarin jongeren leren over welke financiële consequenties parttime werken kan hebben. Op deze manier kunnen zij beter geïnformeerd keuzes maken. Workshops en lesmateriaal moeten voor alle scholen verkrijgbaar zijn via de gemeente.

4. Conclusie: modern ouderschap is goed voor alle betrokken partijen Vrouwen die meer uren werken zijn gelukkiger; het zorgt ervoor dat zij hun talenten verder ontwikkelen en in eigen onderhoud kunnen voorzien. Daarnaast zijn mannen juist gelukkiger als zij minder uren werken, niet meer alle financiële verantwoordelijkheid dragen en meer tijd met hun kinderen kunnen doorbrengen. Dit blijkt uit Amerikaans onderzoek in Connecticut3. Bovendien is het beter voor kinderen als de verhouding tussen vader en moeder gelijk wordt getrokken. Kinderen waarvan de vaders een grote rol hebben in de opvoeding hebben minder psychische klachten en gaan gemakkelijker positieve relaties aan. En tot slot: ouders die de taken gelijk verdelen geven de emancipatie door aan hun kinderen en dat is goed voor alle generaties die volgen.

3 https://time.com/4458236/new-study-its-actually-bad-for-men-to-be-breadwinners/