20250918-RIS322705 Voorstel van het college inzake nota Haagse hoogbouw

Datum

Ons Kenmerk

8 juli 2025

DSO/10864270 RIS322705

Voorstel van het college inzake nota Haagse hoogbouw MOTIVERING In 2022 is besloten tot een evaluatie van het Haagse hoogbouwbeleid dat sinds 2015 werd vormgegeven middels de nota Haagse hoogbouw “eyeline-skyline” (RIS298448, vastgesteld in 2016). De nota volgde uit de Agenda Ruimte voor de stad (RIS295016) waarin de toekomstige verdichting van de stad expliciet met gebruikmaking van hoogbouw werd mogelijk gemaakt. Het CID en de Binckhorst werden benoemd als hoogbouwgebieden, met mogelijkheden voor onbegrensde hoge gebouwen. De nota “eyeline-skyline” bevatte een motivering voor de toepassing van hoogbouw en daarnaast een reeks regels en randvoorwaarden om goede hoogbouw tot stand te brengen. De nota zelf inspireerde tot nieuwe hoogbouw in de twee genoemde gebieden, maar ook daarbuiten. Enkele voorbeelden die volgden uit de nota "eyeline-skyline" zijn De Regent (Energiekwartier), de Stadhouders en Pegasus. Een brede evaluatie in 2023 (RIS314363) wees uit dat de nota op twee gedachten hinkte: het formuleerde generieke regels voor de kwaliteit van hoogbouw en was een samenvoeging van beleidsstukken waarin hoogbouw betrokken was. Het gevolg was een onduidelijke nota bij meer complexe opgaven. Eind 2023 gaf de evaluatie een serie aanbevelingen om een nieuwe, compactere nota te maken. De evaluatie is tweemaal in de raad besproken.

Dit raadsvoorstel is opgezet aan de hand van die evaluatie en de aanbevelingen van de raad zijn in de nieuwe nota meegenomen. Het laatste concept van de nieuwe nota is met enkele betrokken gremia besproken: de Haagse Tafel Wonen, het Kwaliteitsteam Binckhorst en een expertgroep van Haagse architecten en belanghebbende organisaties hebben hun inbreng geleverd. Ook dit is verwerkt in de nu voorliggende nota. Besluitvorming Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 8 juli 2025, besluit: I.

in te stemmen met de nieuwe nota Haagse hoogbouw, met daarbij voor elke initiatief de bijbehorende verplichte invulling van 4 principes: A. Ruimte & leefbaarheid: op gebiedsniveau: rekening houden met de ondergrond, belangrijke zichtlijnen niet verstoren maar versterken, aansluiten bij architectonische cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten, wind en bezonning als ontwerpinstrumenten gebruiken en waarborgen van de kwaliteit van buitenruimtes; op straatniveau: robuuste en duurzame buitenruimte, Haagse laag bevordert de beleving vanaf de straat, plint draagt bij aan levendigheid;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10864270

op gebouwniveau: faciliteren van ontmoeting als speerpunt. B. Mobiliteit & Logistiek: op gebiedsniveau: collectieve oplossingen voor parkeren, logistiek en afval, optimaal toegankelijke fiets- en looproutes; op straatniveau: veilig en leefbaar, prettige verblijfsruimte, logistieke afhandeling zorgvuldig ingepast, parkeren uit het zicht; op gebouwniveau: voldoende ruimte voor logistiek en afval, eenvoudige toegankelijkheid voor collectieve ruimtes en fietsparkeren. C. Stedelijke voorzieningen & programma: levendig op ooghoogte; op gebiedsniveau: beschikbaarheid (maatschappelijke) voorzieningen voor de buurt; op straatniveau: verrijking voor het woon-werkmilieu, meervoudig gebruik van lobby’s als ontmoetingsruimte; op gebouwniveau: beschikbaarheid van collectieve ruimtes, aanbod diversiteit van woonvormen, flexibiliteit kent, gemengde complexen. D. Klimaatbestendig & duurzaam: op gebiedsniveau: aansluiting op duurzame bronnen, bewuste omgang met aan- en afvoer van materialen; op straatniveau: hergebruik en scheiding van grondstoffen, opvang en benutting van regenwater; op gebouwniveau: bijdrage leveren aan soortenbescherming, bijdrage aan een prettige leefomgeving, CO2 uitstoot verlaagd, toekomstbestendig gebouwd. II.

de nota Haagse hoogbouw “eyeline & skyline” gelijktijdig in te trekken

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 18 september 2025. De griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door De Griffier L. Blankwaard Rombouts op 24-09-2025

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10864270

TOELICHTING Hoogbouw is geen doel op zich. Hoogbouw, zeker vanaf 10 bouwlagen, is een bruikbaar middel om in delen van de stad de gewenste verdichting tot stand te brengen. Met de nieuwe nota Haagse hoogbouw, het instellen van een expertteam en het inzichtelijk maken van de effecten van hoogbouw wordt de verdere ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige hoge gebouwen in de stad mogelijk gemaakt. Dit beleid zal worden verbonden met de Omgevingsvisie 2050. In de Omgevingsvisie is verdichting van de stad mogelijk, steeds afgestemd op een bepaald leefmilieu. Hierin kan hoogbouw vanaf 30 meter hoogte (vanaf 10 bouwlagen) een passende oplossing zijn. De nota Haagse hoogbouw biedt belangrijke handvatten en criteria voor een goede inpassing van hoogbouwinitiatieven in de stad. In de nieuwe nota wordt verwezen naar de werkwijze van de gemeente bij integrale gebiedsontwikkelingen, waar de integrale afweging over een plan of visie ligt bij de gebiedsorganisatie (in die integrale afweging zijn dus ook adviezen van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit, de ACOR, het HDT en het Hoogbouw Expert Team (zie verder) betrokken). Deze werkwijze geldt voor alle hoogbouw, ook als die buiten de huidige gebiedsontwikkelingen is gelegen. De nieuwe nota is aanzienlijk compacter van omvang. Herhaling van bestaand beleid zijn eruit weggenomen.

De nota gaat nu louter in op de richtlijnen die met het ontwerpen van goede hoge gebouwen van toepassing zijn. Daarbij wordt als principe gehanteerd dat hoge gebouwen op zichzelf en in hun omgeving complexe opgaven zijn die een integrale aanpak behoeven. Binnen de ontwikkeling van Den Haag komen solitaire torens alleen nog in uitzonderlijke situaties voor, situaties die al in de stedenbouwkundige planvorming uitgebreid bestudeerd zijn. Haagse hoogbouw is onderdeel van een stedelijk bouwblok. De nieuwe nota beschouwt een hoogbouwinitiatief op drie schaalniveaus: het gebouw op zichzelf, als onderdeel van een bouwblok en stratenpatroon, en als onderdeel van een gebied of gebiedsontwikkeling. Daarvoor worden principes beschreven in vier thema’s: A. Ruimte & leefbaarheid: op gebiedsniveau: rekening houden met de ondergrond, belangrijke zichtlijnen niet verstoren maar versterken, aansluiten bij architectonische cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten, wind en bezonning als ontwerpinstrumenten gebruiken en waarborgen van de kwaliteit van buitenruimtes; op straatniveau: robuuste en duurzame buitenruimte, Haagse laag bevordert de beleving vanaf de straat, plint draagt bij aan levendigheid; op gebouwniveau: faciliteren van ontmoeting als speerpunt. B.

Mobiliteit & Logistiek: op gebiedsniveau: collectieve oplossingen voor parkeren, logistiek en afval, optimaal toegankelijke fiets- en looproutes; op straatniveau: veilig en leefbaar, prettige verblijfsruimte, logistieke afhandeling zorgvuldig ingepast, parkeren uit het zicht; op gebouwniveau: voldoende ruimte voor logistiek en afval, eenvoudige toegankelijkheid voor collectieve ruimtes en fietsparkeren. C. Stedelijke voorzieningen & programma: levendig op ooghoogte; op gebiedsniveau: beschikbaarheid (maatschappelijke) voorzieningen voor de buurt; op straatniveau: verrijking voor het woon-werkmilieu, meervoudig gebruik van lobby’s als ontmoetingsruimte; op gebouwniveau: beschikbaarheid van collectieve ruimtes, aanbod diversiteit van woonvormen, flexibiliteit kent, gemengde complexen.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10864270

D. Klimaatbestendig & duurzaam: op gebiedsniveau: aansluiting op duurzame bronnen, bewuste omgang met aan- en afvoer van materialen; op straatniveau: hergebruik en scheiding van grondstoffen, opvang en benutting van regenwater; op gebouwniveau: bijdrage leveren aan soortenbescherming, bijdrage aan een prettige leefomgeving, CO2 uitstoot verlaagd, toekomstbestendig gebouwd. Bij dit thema wordt de relatie gelegd met het beleid Toekomstbestendig bouwen (RIS321843). Het toepassingsgebied van de nieuwe nota is niet langer (vooral) beperkt tot CID en Binckhorst, maar betreft de hele stad. Mede daarom is ervoor gekozen de hoogte voor hoogbouw te bepalen op 30 meter (10 bouwlagen) en hoger. In grote delen van de stad is dat al meer dan twee keer zo hoog als de bestaande bebouwing. 30 meter hoogte is ook de grens vanaf waar we windhinder- en bezonningsonderzoek eisen. En bij dergelijke hoogte spelen de vier genoemde thema’s ook allemaal. De nota bevat geen kaart waar hoogbouw is toegestaan. Dat is of wordt opgenomen In andere documenten (de Structuurvisie CID met uitwerkingen, de Structuurvisie Zuidwest, het Omgevingsplan Binckhorst, de nog te maken gebiedsvisies en gebiedsprogramma’s). De nieuwe nota bevat geen bouwregels. Daarvoor zijn het Bouwbesluit en de gemeentelijke bouwverordening van toepassing.

Daarnaast wordt in gebiedsvisies, stedenbouwkundige plannen of bouwenveloppen en in Beeldkwaliteitsplannen per gebied op meer gedetailleerde wijze beschreven aan welke regels hoogbouw (en andere bebouwing) dient te voldoen. De nieuwe nota is globaler dan de bestaande “eyeline-skyline”. Maar dat betekent niet dat kwaliteit wordt veronachtzaamd. Gekozen is voor een vorm waarin de nota Haagse hoogbouw richting geeft aan de integrale afweging bij toepassing van hoogbouw in de stad. Expert team Hoogbouw is een complexe opgave waar veel zaken bij elkaar komen. De gemeente beschikt binnen de verschillende diensten over de expertise op het gebied van (steden)bouwfysica, bouwveiligheid, mobiliteit en logistiek, duurzaamheid, erfgoed en stedenbouw om hoogbouwinitiatieven te begeleiden of te beoordelen. De nieuwe nota legt de basis voor de instelling van een Hoogbouw Expert Team dat, indien nodig, ook extern advies kan opvragen. Het Expert team is een intern gemeentelijk adviesorgaan van ambtelijke experts wat bij een hoogbouwproject betrokken wordt. Het Expert Team beoordeelt de inhoud en kwaliteit van de HER’s, en controleert de bijgeleverde onderzoeken. Het Expert Team wordt bij hoogbouwontwikkelingen gevraagd advies te geven over specifieke aspecten voor het betreffende project (denk aan zichtlijnstudies of “sunspots”).

De betrokkenheid van het Expert Team moet in projectopdrachten worden geborgd. Het Expert Team start direct na vaststelling van de nieuwe nota. Hoogbouw effect rapport Regels voor bebouwing (komen te) staan in het Bouwbesluit, de gemeentelijke bouwverordening, gebiedsvisies/stedenbouwkundige plannen, bouwenveloppen, beeldkwaliteitsplannen en duurzaamheidsbeleid. De nieuwe nota geeft met de principes voor goede hoogbouw in vier thema’s op drie schaalniveaus aan waar allemaal aan gedacht en over gesproken (aan ontworpen) moet worden om tot een passende oplossing te komen. In alle stappen in het ontwerp- en ontwikkelproces. De nieuwe nota stelt als eis dat een hoogbouwinitiatief vanaf de eerste fase rapporten maakt van het hoogbouweffect (HER) op de bestaande stad.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10864270

Hierin wordt de onderbouwing gegeven van het effect en de bijdrage van de ontwikkeling van een initiatief op de directe en de ruimere omgeving. Dat effect betreft schaduw en wind , stadsbeeld en inpassing op ooghoogte. De nota Haagse hoogbouw geeft aan initiatiefnemers aan wat de HER moet bevatten om een integrale beoordeling te kunnen doen. Ook als gemeente maken we voor ontwikkelingen een HER. Een HER is ook een bruikbaar middel in de participatie bij hoogbouwinitiatieven.

5/5