20241219-RIS319812 Geamendeerd voorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans

Datum

Ons Kenmerk

10 september 2024

DSO/10783472 RIS319812

Geamendeerd voorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans Overwegende dat: De uitdagingen op het gebied van Wonen in Den Haag zijn al een langere tijd groot. Er is een woningtekort waarbij de vraag naar betaalbare huisvesting immens is. Bevolkingsontwikkelingen en prognoses laten zien dat er jaarlijks ongeveer 4.000 woningen bij moeten komen. Tevens moeten we als gemeente aan de slag met het verduurzamen van woningen en ervoor zorgen dat wijken leefbaar blijven. We kunnen stellen dat de woningmarkt niet meer in balans is, al een langere tijd niet. De effecten daarvan zijn duidelijk te zien in de stad en ook de impact die dit heeft op de (toekomstige) inwoners. De laatste Woonvisie dateert uit 2016, de woonagenda uit 2020. Deze zijn in 2022 samengevoegd, waarbij er een technische verlenging heeft plaatsgevonden (RIS 313365). Dit was slechts een tijdelijke oplossing totdat er een nieuwe Woonvisie is. Sinds 1 januari 2022 is de gemeente verplicht om een vastgestelde Woonvisie te hebben die periodiek vernieuwd dient te worden (o.b.v. artikel 42 van de Woningwet). De nieuwe voorgestelde Woonvisie sluit nauw aan bij de wensen en ambities uit het recente Haagse coalitieakkoord en is opgesteld met input van onze partners en bewoners. Deze nieuwe voorgestelde Woonvisie is opgebouwd rond vier belangrijke speerpunten: 1.

Betaalbaar (ver)bouwen in alle delen van de stad 2. Passende huisvesting voor aandachtsgroepen 3. Een toekomstbestendige en duurzame woningvoorraad en woonomgeving 4. Vitale en leefbare wijken Bij de speerpunten horen concrete acties en maatregelen. Vanuit het Rijk zijn er nieuwe wetsvoorstellen of mogelijkheden in ontwikkeling die invloed hebben op het woonbeleid. De inspraakperiode heeft 6 weken geduurd. Tijdens deze periode zijn er 17 zienswijzen van organisaties, en 23 van bewoners binnengekomen. Deze zienswijzen zijn verwerkt in een Nota van beantwoording en hebben geleid tot enkele aanpassingen in de Woonvisie. De opgenomen ambities in de Woonvisie rondom het beter benutten van de bestaande woningvoorraad worden nader uitgewerkt in de Nota voorraadbeleid. Omdat er sprake is van een periode tussen vaststelling van deze nieuwe Woonvisie en vaststelling van de geactualiseerde Nota voorraadbeleid, blijft onderdeel III, de ‘Nota voorraadbeleid’ uit De Woonvisie 2022 (RIS313365) van kracht totdat de nieuwe Nota voorraadbeleid wordt vastgesteld.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 3 september 2024, besluit: I.

in te stemmen met de Nota van beantwoording bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag;

II.

*de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen met dien verstande dat: -

III.

de tekst op pagina 39 als volgt wordt gewijzigd: We stellen de ambitie om jaarlijks 120 woningen voor deze doelgroepen beschikbaar te stellen. de Actielijn 6 Vitale beroepsgroepen kunnen wonen in de stad, actie 2 op pagina 49 als volgt wordt gewijzigd: Jaarlijks gaan we 60 sociale huurwoningen toewijzen aan vitale beroepsgroepen;

de Woonvisie 2022 (RIS 313365) in te trekken, behoudens deel III Nota voorraadbeleid.

*Aldus geamendeerd besloten in de openbare raadsvergadering van 19 december 2024. De griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door De Griffier L. Blankwaard Rombouts op 18-03-2025

2/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Toelichting Voor u ligt het voorstel voor een nieuwe Haagse Woonvisie 2040, met de titel ‘Wonen in een stad in balans’. Het betreft een langjarige visie (doorkijk richting 2040) met daarbij een agenda met concrete maatregelen voor ongeveer 5 jaar. Met deze woonvisie doet de gemeente het maximale om de opgaven die op ons afkomen zo goed mogelijk in te vullen. Na instemming met deze Woonvisie werken we de maatregelen en acties aansluitend uit. Hieronder informeren we u nader over de aanleiding, de focus van het nieuwe beleid, de belangrijkste beleidswijzigingen, het participatieproces, de inspraakperiode, wijzigingen t.o.v. de Ontwerp Woonvisie, de samenhang met andere trajecten, gerelateerde moties, toezeggingen en tot slot de lobby. 1. Aanleiding De uitdagingen op het gebied van Wonen in Den Haag zijn al langere tijd groot. Er is een groot woningtekort, met name onder lage- en middeninkomens is de vraag naar betaalbare huisvesting immens. Ook moeten we aan de slag met het verduurzamen en opknappen van woningen Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat wijken leefbaar blijven. We kunnen stellen dat de woningmarkt niet meer in balans is, en al een langere tijd niet. De effecten daarvan zijn duidelijk te zien in de stad, evenals de impact die het heeft op onze (toekomstige) inwoners. Het gebrek aan betaalbare en passende woningen leidt tot oneerlijke concurrentie tussen doelgroepen.

Met name mensen met een laag of middeninkomens zijn de dupe. Zij komen er steeds moeilijker tussen. Senioren die al decennia in Den Haag wonen kunnen vaak geen woning zonder trappen en of drempels vinden in hun directe omgeving. Starters zijn veelal afhankelijk van de particuliere huursector waar de prijzen te hoog zijn in relatie tot hun inkomen. We zien dat steeds meer twintigers en dertigers langer (of weer) thuis wonen terwijl ze eigenlijk het huis uit willen. Belangrijke levensstappen (op kamers/gezinsvorming) worden uit- of afgesteld. Met name de meest kwetsbare mensen komen in de knel. Zorgdoelgroepen kunnen onvoldoende uitstromen uit instellingen of een opvang waardoor de capaciteit van deze instellingen onder druk komt te staan. Dit alles leidt ertoe dat we ook steeds vaker informele woonoplossingen zoals bankslapers of overbewoning zien. De huidige omstandigheden vragen om revisie van het beleid met meer accent op volkshuisvesting. Sinds 1 januari 2022 is de gemeente verplicht om een vastgestelde Woonvisie te hebben die periodiek moet worden vernieuwd (artikel 42 Woningwet). De Woonvisie onderbouwt het gebruik van specifieke instrumenten. De vigerende Woonvisie dateert uit 2016, de woonagenda uit 2020 deze zijn in 2022 samengevoegd, waarbij er een technische verlenging heeft plaatsgevonden (RIS313365).

Dit was slechts een tijdelijke oplossing totdat er een nieuwe Woonvisie is. Ook zijn de wensen en ambities uit het recente ambitieakkoord op het gebied van wonen opgenomen. 2. Focus van het nieuwe beleid: ambities en speerpunten De Woonvisie 2040 zet de koers voor de komende jaren uit. We kiezen voor een langjarige visie (doorkijk richting 2040) met daarbij een agenda voor ongeveer 5 jaar. De Woonvisie besteedt extra aandacht aan onderwerpen zoals (1) betaalbaar wonen en betaalbaar bouwen, (2) het stimuleren van doorstroming op de Haagse woningmarkt, (3) het huisvesten van de aandachtsgroepen, (4) de kwaliteitsverbetering van de woningvoorraad en extra investeren in kwetsbare wijken. De woonvisie is opgesteld in samenwerking met onze partners en bewoners. We hebben veel aandacht besteed aan een uitgebreid participatieproces in de verschillende fasen van de ontwikkeling van de visie. Daarbij hebben we steeds ook diverse partijen zoals corporaties, zorgpartijen, belangenbehartigers en ontwikkelaars betrokken. Ook zijn we op verschillende momenten in gesprek gegaan met bewoners en woningzoekenden.

3/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

De ambitie van de Woonvisie is ‘Wonen in een stad in balans’ en met deze visie leggen we een nieuw fundament. Samen met bewoners en onze partners bouwen we aan een stad waar inwoners nu en in de toekomst prettig kunnen wonen en kunnen blijven wonen. Dit betekent concreet: • Overal in de stad worden voldoende woningen toegevoegd. • Betaalbare huisvesting voor iedereen. • Eerlijke kansen voor woningzoekenden. • Segregatie tegengaan. • Duurzaam, veilig en gezond wonen. De ambitie is uitgewerkt aan de hand van vier speerpunten, met bijbehorende acties en maatregelen. In het kort worden de vier speerpunten toegelicht: Speerpunt 1: Betaalbaar (ver)bouwen in alle delen van de stad Het streven is om de inhaalvraag naar woningen weg te werken door voldoende woningen toe te voegen. De bevolkingsontwikkeling en prognoses laten zien dat dit gaat om 4.000 woningen per jaar. Deze woningen zijn nodig om de druk op de bestaande woningvoorraad te verlichten. Dit moet kansen creëren voor ouderen om door te stromen, jongeren om een plek te vinden en meer ruimte om aan wettelijke taakstellingen rondom de huisvesting van aandachtsgroepen te kunnen voldoen. We doen hier het maximale wat binnen onze mogelijkheden ligt.

Daarom kijken we niet alleen naar nieuwbouw maar ook nadrukkelijk naar kansen om beter gebruik te maken van de bestaande woningvoorraad (woningsplitsing, optoppen, transformatie en kamerbewoning). Door optimaal gebruik te maken van de bestaande voorraad, kunnen we dichter bij onze ambitie komen en meer woningen toevoegen zonder uitsluitend afhankelijk te zijn van nieuwbouw. We realiseren in principe woningen voor alle doelgroepen, overal in de stad. De belangrijkste maatregelen nemen we in het goedkope segment en middensegment omdat hier de grootste knelpunten liggen en de vraag het grootst is. Ook willen we overal in de stad betaalbaarder bouwen met als doel de doorstroom op gang te krijgen. Een woning die een verhuisbeweging opgang brengt creëert namelijk ook weer kansen op betaalbare woningen voor lage en middeninkomens. Speerpunt 2: Passende huisvesting voor aandachtsgroepen We hebben specifiek aandacht voor bewoners die weinig of geen kans hebben op een woning. Bijvoorbeeld omdat zij een zorg- of ondersteuningsvraag hebben. Het streven is het vergroten van de kansen voor aandachtsgroepen om te kunnen wonen in een voor hen passende woning. Zo zorgen we ervoor dat we aan bestaande of aankomende wettelijke taakstellingen 1 kunnen blijven voldoen. Hierbij verliezen we de kansen voor reguliere woningzoekenden niet uit het oog.

We zoeken dan ook naar een goede balans tussen onze verschillende taakstellingen en wat daadwerkelijk in buurten en wijken mogelijk is. Tegelijkertijd vragen we ook van onze buurgemeente in de regio om meer betaalbare woningen te bouwen zodat zij ook meer aandachtsgroepen kunnen huisvesten. Speerpunt 3: Toekomstbestendige duurzame woningen en woonomgeving De kwaliteit van de bestaande woningvoorraad blijft achter in delen van de stad. Woningen zijn slecht geïsoleerd of het binnenklimaat is ongezond. Daarnaast is de woonomgeving niet overal toekomstbestendig met het oog op de gevolgen van klimaatverandering. Het streven is dat alle woningen in 2040 veilig, gezond en duurzaam zijn én dat de gemeente in 2030 klimaatneutraal is. Ook werken we aan een omgeving die toekomstbestendig en gezond is.

1

bijvoorbeeld vanuit het Rijksprogramma een thuis voor iedereen en de daaruit voortkomende voorliggende Wet versterking regie

volkshuisvesting

4/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Speerpunt 4: Vitale en leefbare wijken Prettig wonen in leefbare wijken gaat niet alleen om de fysieke kant (stenen) maar is onlosmakelijk verbonden met andere aspecten zoals groen, leefbaarheid en veiligheid, gezondheid, infrastructuur, voorzieningen e.d. We streven naar een algehele leefbaarheid in de stad die er goed voor staat. In wijken waar de leefbaarheid onder druk staat streven we naar significante verbetering. 3. Belangrijke beleidsverschuivingen Op hoofdlijnen continueren we het woonbeleid, maar stellen we wel (accent) verschuivingen voor. In lijn met deze veranderingen zullen nieuwe eisen voor nieuwbouwontwikkelingen vanaf de invoering van de visie gelden voor plannen zonder vastgestelde kaders. Om continuïteit van de woningbouw te garanderen houden we bij plannen met vastgestelde kaders vast aan de bestaande afspraken (zie ook hoofdstuk 6 Van visie naar uitvoering). Het college komt nog met een overzicht om duidelijkheid te geven in wat dit precies betekent voor lopende projecten zonder vastgestelde kaders. Het college zal de raad te zijner tijd informeren over de desbetreffende projecten inclusief een onderbouwing, vergelijkbaar met de brief uit 2021 aan de raad over ‘Sturing betaalbare woningbouw in lopende projecten’ (zie RIS308642). Hieronder lichten we de belangrijkste koerswijzigingen of nieuwe maatregelen in het kort toe: I.

Streven naar hogere betaalbaarheidseisen bij nieuwbouw: van 50% naar 80% (conform coalitieakkoord) De Woonvisie bevat het streven om bij nieuwe ontwikkelingen een woningbouwprogramma te realiseren waarvan 80% betaalbaar is, met een minimumdoelstelling van 70%. Dit programma bestaat uit 30% sociale huur en 50% middeldure huur en/of betaalbare koopwoningen. De huidige Woonvisie (RIS313365) gaat uit van 50% betaalbaarheid, bestaande uit 30% sociale huur en 20% middeldure huur. Het streven naar 80% betaalbaarheid is in lijn met het coalitieakkoord (RIS316672). Daarnaast is er onderzoek gedaan naar wat voor doorstroming het huidige nieuwbouwprogramma oplevert en welke type woningen we het beste kunnen toevoegen om meeste verhuizingen binnen Den Haag opgang te brengen. Hieruit blijkt dat het belangrijk is om voldoende betaalbare woningen te hebben en vooral binnen het segment van betaalbare koop. De nieuwe betaalbaarheidseisen van 80% zijn hoog en, gezien de huidige marktomstandigheden, uitdagend om te realiseren. Enige flexibiliteit is noodzakelijk en in hoofdstuk 6 van de visie wordt nader toegelicht hoe we omgaan met de verdere uitvoering en wanneer we maatwerk kunnen toepassen. Zie speerpunt 1, actielijn 3 en zie hoofdstuk 6 ‘van visie naar uitvoering’ II.

Hoger percentage sociaal programmeren in bepaalde wijken Daarnaast stellen we (conform het coalitieakkoord) voor om, in de wijken die momenteel een woningvoorraad hebben met minder dan 30% sociale huurvoorraad, een hoger percentage sociaal te realiseren. Het doel is om in de gebieden met weinig sociale huur de sociale huurvoorraad uit te breiden Zie speerpunt 1, actielijn 4 III. Sociale huurwoningen worden ook bij kleine plannen toegevoegd In de Woonvisie 2022 (RIS313365) is opgenomen dat de eis van 30% sociaal geldt vanaf 80 woningen. Echter, veel van de projecten in de stad bestaan uit kleinere initiatieven, wat de mogelijkheid biedt om ook hier meer betaalbare woningen te creëren.

5/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Daarom laten we de grens van 80 woningen los waardoor de betaalbaarheidseisen ook gaan gelden voor kleinere plannen. Echter, voor kleinere projecten kan het lastig zijn om aan deze betaalbaarheidseisen te voldoen. Daarom gaan we onderzoeken of we voor kleinere ontwikkelingen een fonds kunnen oprichten waardoor financiële verevening van het sociale deel mogelijk wordt gemaakt. Zie speerpunt 1, actielijn 3 IV. Meer woningbouw buiten de drie hoofd- ontwikkelingsgebieden In aanvulling op de bouwprojecten in de drie grote ontwikkelingsgebieden, streven we ernaar om ook in andere delen van de stad meer woningen te bouwen. Dit is noodzakelijk om bewoners betere kansen te bieden om binnen hun eigen wijk door te stromen. Bovendien willen we de betaalbare woningbouw gelijkmatiger over de stad verspreiden Zie speerpunt 1, actielijn 1 V. Meer mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad beter te benutten met als doel om woningen toe te voegen Naast inzet op nieuwbouw gaan we ook de bestaande woningvoorraad inzetten, waardoor we op korte termijn meer woningen kunnen toevoegen. Dit doen we onder andere door te onderzoeken hoe we extra woonruimte in de stad kunnen creëren via: • het optoppen van bestaande complexen; • inzetten op extra kamerbewoning; • het verkennen van de mogelijkheden om onder voorwaarden bouwkundig splitsen te versoepelen. Speerpunt 1, actielijn 2 VI.

Corporaties naast sociale huur ook middenhuur We verschuiven ons beleid door corporaties een grotere rol en positie te geven als het gaat om het realiseren van middeldure huurwoningen met aandacht of dit financieel haalbaar is. Daarnaast onderzoeken we samen met corporaties of ze goedkope particuliere huurwoningen kunnen verwerven, deze kunnen verduurzamen/opknappen, en ze vervolgens kunnen verhuren als sociale- of middenhuurwoningen. Deze beleidsverschuiving is mede het gevolg van veranderende omstandigheden in wet- en regelgeving. Tot voor kort moesten corporaties om middeldure huurwoningen te realiseren, voldoen aan de eis van een markttoets, wat praktisch gezien een obstakel vormde. Echter, deze extra taak voor corporaties kan alleen worden uitgevoerd als er landelijke projectsteun wordt toegekend voor de kerntaken (sociale woningbouw en verduurzamen eigen bezit), zeker gezien de financiële positie van Haagse corporaties. Ook wordt er gelobbyd en vinden er gesprekken plaats in Brussel over het creëren van een aparte categorie voor middenhuur binnen de DAEB (Diensten van Algemeen Economisch Belang), waardoor het voor corporaties aantrekkelijker wordt om financiering te krijgen voor middeldure huur. Zie speerpunt 1, actielijn 3 VII.

Actieve rol gemeente binnen het grondbeleid Het realiseren van veel betaalbare woningbouw in Den Haag vraagt ook (een grotere) inzet van de gemeente op het gebied van grondbeleid. In de Woonvisie is daarom opgenomen dat we inzetten op een actieve rol binnen het grondbeleid.

6/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Hierbij sorteren wij voor op de nieuwe nota grondbeleid waarin we als gemeente regisserend grondbeleid gaan voeren. Deze actieve rol vullen we in via o.a. het Doorbraakplan en het Urgentieprogramma betaalbare woningbouw. Dit doen we met name om de onrendabele toppen in grondexploitatie af te dekken bij woningbouwontwikkelingen die (veel) sociale woningbouw en betaalbare koop bevatten. Op deze manier ontwikkelen we diverse en gemengde wijken met voldoende voorzieningen. Zie speerpunt 1, actielijn 1 en 4 VIII. Meer aandacht voor het huisvesten van aandachtsgroepen De opgave rondom het huisvesten van de aandachtsgroepen (op basis van het programma Een thuis voor iedereen2) is groot. Door het Rijk worden we met het aankomende wetsvoorstel Regie op de Volkshuisvesting verplicht om een deel van deze aandachtsgroepen met voorrang te huisvesten in de sociale huur. Naast de Woonvisie wordt er momenteel een Woonzorgvisie opgesteld waarin aandachtsgroepen centraal staan. De inzet van Den Haag is dat de randgemeenten meer aandachtsgroepen zouden moeten huisvesten (en dus meer betaalbaar bouwen). Daarnaast stellen we ook voor om onze huidige afspraken met de corporaties, onder voorwaarden, iets op te hogen. Ook vraagt het huisvesten van aandachtsgroepen om een betere spreiding over de stad (en dus woonplekken regelen in de betere woonwijken). Zie speerpunt 2, actielijn 1 en 3 IX.

Introductie van de Haagse basiskwaliteit om te komen tot kwaliteitsverbetering van de woningvoorraad We willen dat alle inwoners prettig kunnen wonen en dit betekent dat een woning veilig, gezond en duurzaam moet zijn. Momenteel voldoet slechts ongeveer een kwart van de woningen aan deze norm, voornamelijk nieuwbouwwoningen. Om te kunnen waarborgen dat alle woningen veilig, gezond en duurzaam zijn introduceren we een standaard, namelijk ‘de Haagse Basiskwaliteit’. We streven ernaar dat alle woningen hieraan voldoen in 2040. De Haagse basiskwaliteit biedt duidelijke voorwaarden voor elke woningeigenaar zodat zij weten wat een goede woning inhoudt. Zie speerpunt 3, actielijn 1 X. Veel oog voor leefbaarheid: naast aanpak Zuidwest ook start fysiek verbeterprogramma vooroorlogse wijken In Zuidwest wordt al een geruime tijd ingezet op het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid. We zien in de aangrenzende vooroorlogse wijken Laakkwartier, Rustenburg-Oostbroek en Transvaal dat de kwaliteit van het wonen sterk is afgegleden. Deze wijken worden gekenmerkt door weinig groen, slechtere energie labels, veel particulier woningbezit en overwegend kleine VvE’s. Er is hier sprake van multi- problematiek op het gebied van onveiligheid, onrechtmatig wonen, achterstallig onderhoud, slechte energie labels en overlast. De opgave is enorm, meervoudig en langjarig.

Met deze Woonvisie wordt dan ook voorgesteld dat we aan de slag gaan met een fysiek verbeterprogramma (Haagse stadsrennovatie) waarbij we inzetten op grote vernieuwing op fysiek vlak. 4. Zie speerpunt 3, actielijn 1 en 2. Zie speerpunt 4, actielijn 4Participatie De Woonvisie is niet geïsoleerd tot stand gekomen maar is opgesteld in samenwerking met de stad.

2

Programma Een thuis voor iedereen, 11-05-2022, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

7/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Veelvuldig is gesproken met bewoners, woningzoekenden, corporaties, de Haagse tafel wonen en overige partijen, zodat er een visie ontstaat die past bij de behoefte van de stad, de mogelijkheden én waar bewoners en partijen zich in herkennen. Om iedereen mee te laten denken en mee te laten werken is er ingezet op een uitgebreid traject. Via interviews, straatinterviews met bewoners, conferentie, stadsgesprek, expertsessies, ronde- tafelgesprekken hebben we ons zoveel mogelijk ingezet om bewoners, woningzoekenden en relevante partijen op het gebied van wonen en daarmee gerelateerde domeinen te spreken en te betrekken. Thema's die in deze gesprekken naar voren kwamen waren de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen en hoe deze thema's verband houden met het verduurzamen van woningen en het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken. In bijlage 3 van de Woonvisie wordt nader toegelicht wie we wanneer gesproken hebben, evenals de eindrapportage van het participatietraject met daarin alle conclusies en bevinden. 5. Zienswijzen & doorgevoerde wijzigingen De inspraakperiode vond plaats van 7 juni 2024 tot en met 19 juli 2024. De ter inzagelegging en de zienswijzeperiode zijn aangekondigd via verschillende kanalen waaronder een publicatie in het gemeenteblad en op de webpagina van de gemeente Den Haag.

Ook zijn de belangrijkste stakeholders, waaronder bijvoorbeeld de corporaties en hun huurdersorganisaties geïnformeerd via de mail. De Ontwerp Woonvisie was voor iedereen te lezen en te downloaden via het RIS. Ook lag er een uitgeprint exemplaar in het Haags Informatiecentrum (in het atrium van het stadhuis). In totaal zijn er 17 zienswijzen vanuit organisaties ingediend en 23 vanuit bewoners. Wij danken deze partijen en ook vooral de bewoners voor het meedenken en de input. Als gemeente waarderen wij dit zeer. Daarnaast hebben enkele bewoners en partijen hun waardering uitgesproken voor het document. Ze hebben bewust ervoor gekozen om geen zienswijzen in te dienen, omdat ze tevreden zijn met de gepresenteerde visie. De diversiteit in reacties is groot en gaan over verschillende onderwerpen zoals over het vergroten van de betaalbare voorraad, de bestaande voorraad, verduurzaming, de relatie met de ontwerpen uit de Woonzorgvisie en ook de effecten van verdichting. Ten opzichte van de Ontwerp Woonvisie (RIS 318960) zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd op basis van de zienswijzen: Locatie wijziging

Ontwerp Woonvisie (was)

Woonvisie (wordt)

Bij speerpunt 1, actielijn 2, actie 2, Blz. 45 van de Ontwerp Woonvisie

-

Toevoeging: Het onderwerp parkeren is een integraal onderdeel van de inventarisatie.

Betreft zienswijzen 1 en 7

8/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Speerpunt 2, actielijn 3, bullet 4.

-

Toevoeging:

Legenda: Licht groen: Corporatiewoningen Geel: Particuliere huurwoningen

Aanpassing legenda naar: Licht groen: Particuliere huurwoningen Geel: Corporatiewoningen

Dak en thuisloosheid terugdringen

Aanpassing titel naar: Dak en thuisloosheid voorkomen en terugdringen

-

Bij de actie ‘Niet uitponden van corporatiewoningen’, is het volgende toegevoegd: Een eventuele andere uitzondering is de verkoop van dure vrije sector huurwoningen, mits de opbrengsten worden geïnvesteerd in nieuwe sociale en middeldure huurwoningen. Samen met de corporaties brengen we eerst in beeld of er dure vrijesectorwoningen zijn die ze willen verkopen en wat de effecten daarvan zijn. Vervolgens kunnen we deze eventuele uitzondering vastleggen in de meerjarige raamovereenkomst.

Blz 71 van de Ontwerp Woonvisie Betreft zienswijzen 6 en 9 Bijlage 1 Analyse van het wonen in Den Haag, figuur 18

Waar nodig bieden we goede begeleiding aan aandachtsgroepen met een zorgvraag zodat overlast wordt voorkomen. Bij de toewijzing en begeleiding van deze groepen houden we rekening met de veerkracht van de wijken.

Blz. 152 van de Ontwerp Woonvisie Betreft zienswijze 9 Speerpunt 2, actielijn 4 Blz. 71 van de Ontwerp Woonvisie

Betreft zienswijze 9 Speerpunt 1, actielijn 3, actie 11 Blz. 48 van de Ontwerp Woonvisie Betreft zienswijze 14

9/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Speerpunt 1, actielijn 3, blz. 33 en 46 Speerpunt 2, actielijn 7 Blz. 65

-

Aanvulling ter verduidelijking bij speerpunt 1, actielijn 3: ‘en mits het past binnen de ambitie (zie speerpunt 2, actielijn 7).’

Aanvulling ter verduidelijking bij speerpunt 2, actielijn 7: ‘Tot en met 2026 is de bestaande ambitie om maximaal 3.000 woningen toe te voegen. Het merendeel van deze woningen is al geprogrammeerd in de nieuwbouw. Voor de zachte planvoorraad of waar nog helemaal geen plannen voor zijn, zetten we in op jongerenwoningen (inclusief onzelfstandige woningen) zodat we aansluiten bij de behoefte en we de (starters)woningen toegankelijk kunnen maken voor een bredere doelgroep dan enkel studenten. ’

Betreft zienswijze 2

Begrippenlijst Blz. 147 van de Ontwerp Woonvisie Betreft zienswijze 1

Sociale huurwoning:

Definitie aangepast naar:

‘Huurwoning van een corporatie waarbij de verhuur van deze woning valt onder het regime van een Dienst van Algemeen en Economisch Belang (DAEB, volgens de definitie geldend op 1 april 2024) en betreft huurwoningen met een aanvangshuur onder de liberalisatiegrens volgens de definitie geldend op 1 april 2024 als omschreven in artikel 47 lid 1 sub b van de Woningwet. ‘

‘Huurwoning van een corporatie waarbij de verhuur van deze woning valt onder het regime van een Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB, volgens de definitie als omschreven in de Woningwet geldend op 1 april 2024). Dit betreft huurwoning met een kale aanvangshuur onder de liberalisatiegrens volgens de definitie geldend op 1 april 2024 als omschreven in artikel 47 lid 1 sub b van de Woningwet. Het kan hierbij zowel om een zelfstandige- als om een onzelfstandige huurwoning gaan.’

Daarnaast zijn er ook een aantal ambtelijke wijzigingen doorgevoerd, het gaat om: Locatie wijziging

Ontwerp Woonvisie (was)

Woonvisie (wordt)

H3, bij Uitdaging 1

Bijvoorbeeld door inbreiden (nieuwbouw tussen bestaande bouw), splitsen (opdelen in kleinere wooneenheden), of optoppen (toevoegen van een verdieping). Daarbij is het belangrijk dat functies en voorzieningen meegroeien en dat de leefbaarheid behouden blijft.

Aanpassing van de beschrijving splitsen en optoppen: Bijvoorbeeld door inbreiden (nieuwbouw tussen bestaande bouw), splitsen (splitsen van een woning in 2 of meer woningen), of optoppen (het toevoegen van extra zelfstandige woonruimte op een bestaande woonruimte). Daarbij is het belangrijk dat functies en voorzieningen

Blz. 15 van de Ontwerp Woonvisie

10/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

meegroeien en dat de leefbaarheid behouden blijft. Op diverse plekken in het document

Wetsvoorstel Betaalbare huur

Aangepast naar: ‘Wet Betaalbare huur’ omdat de wet is aangenomen.

Speerpunt 1, Actielijn 5, actie 1

Situationeel grondbeleid

Aangepast naar: ‘Regisserend grondbeleid’ voorsorterend op de nieuwe nota grondbeleid die in ontwikkeling is.

Blz. 49 van de Ontwerp Woonvisie Speerpunt 2, actielijn 6 Blz 63 van de Ontwerp Woonvisie en blz. 72 actielijn 6, maatregel 1.

Hoofdstuk 6, onderdeel ‘Prioritering in betaalbaarheidsdoelstellingen’ Blz. 104

Speerpunt 1, actielijn 3, pagina 33 Speerpunt 1, actielijn 3, actie 1, pagina 45

‘Als verevening (ruimtelijk of financieel) aantoonbaar niet leidt tot afgedekte onrendabele toppen, kijken we eerst of we deze vanuit Rijks- of andere subsidies kunnen dekken. ;

‘Voor het CID gelden de volgende normen: 30% sociaal, 20% middeldure huur en 20% betaalbare koop.’

Blz. 49 van de Ontwerp

‘Wanneer ruimtelijke of financiële verevening aantoonbaar niet voldoende is om onrendabele toppen te dekken, kijken we of we in uitzonderlijke gevallen op projectniveau gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die wet- en regelgeving bieden en/of eventuele subsidies die er zijn.’

Aangepast naar: ‘Voor het CID gelden de volgende normen: 30% sociaal en 40% betaalbare woningen (een middeldure huurwoning en/of een betaalbare koopwoning).’ Om een vergelijkbare methodiek als voor de rest van de stad te hanteren.

Woonvisie

Speerpunt 1, actielijn 6, actie 1

Toevoeging: ‘De opgave wordt aangepast naar aanleiding van het nieuwe behoefteonderzoek.’ I.v.m. de toezegging (nmr 523) bij het debat inzake woonwagenstandplaatsen op 27 juni 2024. Tekst aangepast ter verduidelijking:

-

Herhaling van de kwantitatieve ambitie ook bij de actie zelf: We zetten in op jaarlijks 60 woningen in het middensegment voor de doelgroep.

Bijlage 3 Participatie Blz. 172 van de Ontwerp

-

In bijlage 3 ‘Participatie’ is het volledige verslag van Platform STAD toegevoegd van het stadsgesprek met woningzoekenden op 22 april 2024.

Woonvisie

11/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

6. Lobby Voor het uitvoeren van het voorgestelde woonbeleid zijn we deels ook afhankelijk van landelijke weten regelgeving, voldoende rijksmiddelen en een oplossing voor het tekort aan investeringscapaciteit van de Haagse corporaties. Per 1 juli 2024 is de Wet Betaalbare Huur ingegaan, wat voor een betere betaalbaarheid van de bestaande particuliere huurvoorraad essentieel is. Daarnaast is de aankomende Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting van groot belang om de enorm druk op de sociale huurvoorraad in de centrumstad enigszins te ontlasten. In dit wetsvoorstel wordt geregeld dat er meer sociale huurwoningen gebouwd worden en dat er meer aandachtsgroepen gehuisvest moeten worden in de in de regio Haaglanden. We zetten met deze nieuwe Woonvisie in op een streven van 80% betaalbare woningbouw. Hiervoor zijn publieke investeringen nodig, voor een belangrijk deel hiervoor doen we een beroep op het Rijk. We hebben de afgelopen jaren rijksmiddelen binnengehaald voor een deel van de woningbouwopgave in het CID, de Binckhorst en Zuidwest. Ook de komende jaren t/m 2030 is aanvullend rijksgeld nodig om de ambitie van jaarlijks 4.000 woningen te kunnen halen. Daarnaast hebben de corporaties een zeer grote rol in het voldoende bouwen van sociale huurwoningen en woningen in de (lage) middenhuur.

De Haagse corporaties hebben echter onvoldoende investeringscapaciteit voor de brede volkshuisvestelijke opgave. In G4 verband pleiten we voor generieke lastenverlichting voor corporaties via het afschaffen van de vennootschapsbelasting en de ATAD-regeling. Daarnaast vragen de gemeenten en de corporaties in de regio Haaglanden richting Rijk en Aedes om gerichte projectsteun in te zeten voor de corporatieopgave (woningbouw en verduurzaming van de bestaande voorraad) in Den Haag en Haaglanden. Tenslotte zijn voor de kwaliteitsverbetering van de bestaande Woningvoorraad (we werken aan een Haagse Basiskwaliteit) rijksmiddelen uit het Volkshuisvestingsfonds en het Nationaal Isolatie Programma nodig. Hier gaan we de komende jaren wederom een beroep op moeten doen om onze ambities te kunnen halen. Inmiddels is het hoofdlijnenakkoord 2024-208 gepresenteerd tussen de fracties PVV, VVD, NSC en BBB. Wonen heeft hierin een prominente plek gekregen, bijvoorbeeld door Rijksgelden voor de bekostiging van woningbouw maar ook staan er voorstellen in die gaan over het huisvesten van aandachtsgroepen. De uitwerking van dit soort voorstellen bepaalt de impact op het wonen beleid in Den Haag en de regio. 7. Moties en toezeggingen Vorig jaar en ook dit jaar zijn er enkele moties aangenomen en toezeggingen gedaan in relatie tot de voorgestelde nieuwe Woonvisie.

Hieronder worden ze opgesomd, waarbij wordt aangegeven hoe het verwerkt is in de Woonvisie: I.

II.

III.

Bij het raadsvoorstel van het college inzake Stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen, RIS316966, is toegezegd dat het college onderzoekt hoe er voor collectieve woonvormen een uitzondering kan worden gemaakt op het bestaande splitsings- en kamerbewoningsbeleid. De opgenomen ambities in de Woonvisie rondom het beter benutten van de bestaande woningvoorraad waaronder het splitsings- en kamerbewoningsbeleid gaan we nader uitwerken in de Nota voorraadbeleid. Zie bij punt 8 meer over de planning van dit traject. In 2023 (Raad 20230209) is toegezegd dat in de Woonvisie er meer toelichting zal worden gegeven worden op het systeem van verevening. Dit wordt nader toegelicht in hoofdstuk 6 ‘van visie naar uitvoering’. In 2023 (Raad 20230330) is toegezegd: ‘te komen met een brief over het proceskostenfonds. Daarnaast zal de wethouder onderzoeken of er een soortgelijke regeling kan gelden voor ondernemers. Hiervoor wil hij geen termijn aangeven.

12/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

IV.

V.

VI.

Toezeggingenregister zegt toe voor de zomer te komen met een bericht over de vitale beroepsgroepen en hun succes op de woningmarkt. Daarnaast zal in de komende evaluatie nader ingegaan worden op de bewijsstukken die gebruikt worden bij de bewijslast om in aanmerking te komen voor een huisvestingsvergunning. De derde toezegging is een vergelijking te maken tussen de G-4 steden in percentages en realisaties. Deze verschijnt met (of in) de nieuwe Woonvisie.’ Het proceskostenfonds is opgenomen in de Woonvisie, zie speerpunt 4, actielijn 3, maatregel 2. Voor vitale beroepsgroepen zie speerpunt 1, actielijn 6. Terugkoppeling hierover vindt ook plaats in de voortgangsrapportage. Bij de afdoening motie 'neem de ambitie een einde aan dak- en thuisloosheid op in de Woonvisie’ (RIS316486), wordt verzocht: ‘de ambitie om een einde te maken aan dak- en thuisloosheid in 2030 op te nemen in de Woonvisie en daar concrete doelstellingen te formuleren om die ambitie te realiseren’. In de afdoening van de motie is opgenomen dat in de nieuwe Woonvisie de ambitie om een einde te maken aan dak- en thuisloosheid wordt opgenomen.

Daarnaast wordt in de afdoening aangegeven dat in de nieuw te vormen Woonvisie uitgebreid wordt ingegaan op de forse woningbouwopgave in de stad in combinatie met de instrumenten die ingezet kunnen worden in de bestaande stad om te voorzien in de grote woningbehoefte, zowel voor zorgdoelgroepen als mensen die niet tot een zorgdoelgroep behoren. Ook wordt er aangegeven dat er een Woonzorgvisie wordt opgesteld die nader ingaat op de huisvestingsvraag van de verschillende aandachtsgroepen en ook de te nemen maatregelen. Zie speerpunt 3, vooral actielijnen 1 en 4. Toezegging over verruiming kamerbeleid t.b.v. studentenkamers (RIS317401) en ook op basis van het coalitieakkoord (‘afgesproken verruiming van de regels rondom verkamering, met het doel om meer ruimte te creëren voor studenten’). Dit is verwerkt in actie 4 van actielijn 2 bij speerpunt 1. Hierin wordt aangegeven dat we de mogelijkheden onderzoeken om de regels rondom kamerbewoning en hospitabewoning voor studenten en doelgroepen uit het Doorbraakplan te verruimen. De uitwerking daarvan zal plaatsvinden binnen een actualisatie van de Nota Voorraadbeleid en een wijziging van de Huisvestingsverordening. I.v.m.

de toezegging (nmr 523) bij het debat inzake woonwagenstandplaatsen op 27 juni 2024, is bij speerpunt 1, actielijn 6 over Standplaatsen realiseren voor woonwagens opgenomen dat de opgave wordt aangepast naar aanleiding van het nieuwe behoefteonderzoek.

8. Samenhang met andere trajecten Met de Woonvisie wordt het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid vastgelegd. De Woonvisie vormt daarmee de basis waarop we bijvoorbeeld meerjarige prestatieafspraken met de corporaties kunnen opstellen. De Woonvisie bestaat uit een doorkijk op het gebied van wonen tot 2040 en een concreet uitvoeringsprogramma met maatregelen voor de komende 5 jaar. Omgevingsvisie De omgevingsvisie wordt dé gemeentelijke overkoepelende visie op het gebied van ruimte en de woonen leefomgeving en beschrijft de ontwikkelrichting en de visie voor de stad in 2050. In de omgevingsvisie worden keuzes gemaakt over hoe we omgaan met de schaarse ruimte in de stad. Het onderwerp wonen is één van vele thema’s in de omgevingsvisie en verbonden aan andere domeinen (fysiek en sociaal). Op termijn gaat de Woonvisie onderdeel vormen van de omgevingsvisie via een van de omgevingsprogramma’s: het Volkshuisvestingsprogramma.

13/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10783472

Woonzorgvisie De Woonzorgvisie bevat een nadere uitwerking van de Woonvisie op aandachtsgroepen zoals deze door het Rijk zijn gedefinieerd. De Woonzorgvisie is een integraal beleidsdocument dat de beleidsterreinen wonen, welzijn, zorg en ruimtelijke ordening met elkaar verbindt. Meerdere partijen vanuit de zorg, belangenvertegenwoordigers, welzijnsorganisaties en corporaties hebben gereageerd op de Woonvisie. Deze partijen namen ook deel aan de participatiebijeenkomst in Amare op 13 maart en lezen met de conceptversie van de Woonzorgvisie. In de nota van beantwoording verwijzen wij in enkele reacties naar de Woonzorgvisie waarin hun reactie een plek moet krijgen. Momenteel werkt de gemeente hard aan de uitwerking van de Woonzorgvisie. Het streven is om de Woonzorgvisie in oktober dit jaar aan het college voor te leggen, zodat deze kan worden vrijgegeven voor inspraak. De Woonzorgvisie ligt dan in november en december zes weken ter inzage. Na eventuele verwerking van ingediende reacties zal de Woonzorgvisie in het eerste kwartaal van 2025 aan de raad worden aangeboden. Huisvestingsverordening De Huisvestingsverordening Den Haag 2023 is in essentie in lijn met de Woonvisie. Pas bij de uitwerking van de opgenomen ambities uit de Woonvisie is een wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 noodzakelijk.

Daarvan is bijvoorbeeld sprake als de actualisering van de Nota voorraadbeleid gereed is (zie hieronder). Ook andere wijzigingen of aanvullingen, bijvoorbeeld voortkomend uit de Woonzorgvisie, kunnen dan in deze wijziging van de huisvestingsverordening worden meegenomen. Een voorstel hiervoor wordt separaat aangeboden. Nota voorraadbeleid De opgenomen ambities in de Woonvisie rondom het beter benutten van de bestaande woningvoorraad (zie punt V. hierboven) worden uitgewerkt in de Nota voorraadbeleid. De uitwerking van de Nota voorraadbeleid en de wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 worden gelijktijdig opgepakt. De planning is om beide producten na vaststelling van de Woonvisie ter inzage te leggen voor inspraak en aan uw gemeenteraad voor te leggen voor vaststelling. De planning voor de inwerkingtreding van beide producten is eind Q1 2025, mits de Woonvisie volgens planning tijdig wordt vastgesteld. Omdat er sprake is van een tussen periode tussen vaststelling van de nieuwe Woonvisie en vaststelling van de nieuwe nota voorraadbeleid stellen we voor de oude Woonvisie in te trekken (RIS313365), behoudens het onderdeel 3 de ‘Nota voorraadbeleid’. Dit onderdeel blijft van kracht totdat de nieuwe Nota voorraadbeleid wordt vastgesteld. Tot slot De urgentie op het gebied van wonen is groot.

Met deze voorgestelde nieuwe Woonvisie zetten we een nieuwe stip op de horizon voor wat betreft het wonen in Den Haag. Daarbij stellen we concrete maatregelen en instrumenten voor die bijdragen aan de noodzaak en waarbij we inspelen op de nieuwe instrumenten en ondersteuning vanuit het Rijk.

14/14