20240823 RIS319437 Afdoening toezeggingen debat uitbreiding ze-zone

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10771870 RIS319437 Contactpersoon

Thabo Huisman Henrikx Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 augustus 2024

thabo.huisman@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening toezeggingen debat uitbreiding ze-zone

Geachte voorzitter, Bij de behandeling van de commissie Leefomgeving van 29 februari 2024 en van 11 april 2024, tijdens het debat over de uitbreiding van de zero-emissiezone richting de kust, zijn toezeggingen gedaan. In deze brief wordt de gemeenteraad op de hoogte gesteld van de afdoening van deze toezeggingen. Commissie Leefomgeving, d.d. 29 februari 2024 Tijdens de Commissie Leefomgeving van 29 februari 2024 is toegezegd dat, het college een brief naar de raad stuurt, waarin wordt teruggekomen op de volgende onderwerpen: de laadcapaciteit; een update van de gesprekken met de provincie; er wordt ingegaan op de definitie ‘financiële problemen voor de ondernemer’. Hieronder volgt een terugkoppeling op de genoemde onderwerpen. Laadcapaciteit Zoals aangegeven in de herijking1 van september 2023 van het Uitvoeringsplan openbare laadinfrastructuur voor elektrische personenauto’s 2021-2024 (RIS311235), is het van groot belang dat het openbare laadnetwerk door blijft ontwikkelen. Aan de hand van prognoses en periodieke (tweejaarlijkse) herijkingen, zal daarom gekeken worden in hoeverre we op koers liggen of dat de koers moet worden bijgesteld. In 2025 zal het college een nieuwe herijking met nieuwe prognoses met de raad delen.

Ook zal in de monitoring van het Haags Klimaatakkoord (via de rapportage over de werkagenda Duurzame Mobiliteit) en de begroting over de voortgang gerapporteerd worden. In relatie tot netcongestie, lijkt op dit moment de laadcapaciteit voor reguliere bestelbussen geen probleem te zijn. Er is extra aandacht voor de laadcapaciteit voor vrachtwagens en er wordt gezocht naar additionele mogelijkheden tot opladen.

1 RIS316608

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

Hierbij wordt gekeken of overschakelen op elektrische vrachtwagens ook kan helpen de netcongestie te verminderen, doordat de batterijen van deze vrachtwagens bij bi-directioneel laden ingezet kunnen worden om de piekbelasting van het elektriciteitsnet te beperken. Updategesprekken met de provincie Zuid-Holland over de stikstofbank Halverwege juni 2024 heeft er samen met de vertegenwoordigers van de provincie en de Omgevingsdienst Haaglanden een vervolgoverleg plaatsgevonden over de werking van de stikstofbank. Hierbij waren ook andere gemeenten aanwezig. Uit dit overleg kwam naar voren, dat de stikstofbank in werking is en dat daarover een beleidsregel is vastgesteld. De gemeente kan salderingsruimte inbrengen (bijvoorbeeld vanuit de uitbreiding van de zero-emissiezone langs de kust) en deze ruimte reserveren voor een door de gemeente aangedragen project. Ook andere gemeenten en andere publieke en private initiatiefnemers kunnen gebruik maken van de bank. De provincie is daarbij het bevoegd gezag die waakt over het deponeren en onttrekken van ruimte in en uit de stikstofbank. De Omgevingsdienst Haaglanden zal de uitvoering op zich nemen. Aangezien de gemeente zorgt voor het inbrengen van salderingsruimte, zal de gemeente een adviserende stem hebben bij het onttrekken van ruimte voor projecten.

Definitie ‘financiële problemen voor de ondernemer’ Tijdens het debat is de vraag gesteld ‘wat is de definitie van financiële problemen voor de ondernemer’, dit in verband met de ontheffingsmogelijkheid ‘Ontheffing voor bedrijfs- of vrachtauto’s, in verband met bedrijfseconomische omstandigheden’. Het begrip financiële problemen is heel moeilijk af te bakenen in één definitie. Elke situatie kan namelijk anders zijn. Daarom wordt er per situatie gekeken of een bedrijf in financiële problemen dreigt te komen door de invoering van een zero-emissiezone. Dit kan het geval zijn als bijvoorbeeld de overstap naar een uitstootvrij voertuig op korte termijn financieel niet mogelijk is. Of als de onderneming zo veel minder omzet verwacht te krijgen, dat de onderneming failliet kan gaan. Bij de beoordeling van aanvragen voor deze ontheffing, wordt er een analyse gemaakt van de financiële situatie van het bedrijf en er wordt rekening gehouden met de financiële situatie én andere omstandigheden van het bedrijf. Op basis van de analyse, geeft het financiële adviesbureau van het Centraal Loket een advies om wel of niet een ontheffing te verlenen. Met deze beoordelingssystematiek kan de gemeente, waarvoor de onderneming de ontheffing aanvraagt, de aanvragen beoordelen. Commissie Leefomgeving, d.d.

11 april 2024 Tijdens de Commissie Leefomgeving van 11 april 2024 is toegezegd, dat het college een brief naar de raad stuurt over de volgende onderwerpen: niet beschikbare alternatieven zoals koelwagens en andere vervoerscategorieën (welke zijn dat en hoe gaan we daar mee om); transport- en verkeersbewegingen (Scheveningen); faillissement; de hardheidsclausule; de (totale levensloop)kosten van een elektrische bus (TCO); overleg met partijen waaronder Logistiek 070 (wat is de overlegstructuur met ondernemers, Logistiek 070 of anders); de visuele tijdlijn; specialistische sectoren (bv i.v.m. werkzaamheden aan monumenten).

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

Hieronder volgt een terugkoppeling per genoemd onderwerp. Niet beschikbare alternatieven zoals koelwagens en andere vervoerscategorieën Vervoerscategorieën zijn omschreven in de aankomende Beleidsregel ontheffingverlening zeroemissiezone bedrijfs- en vrachtauto’s Den Haag Centrum 2024. Deze beleidsregel wordt tezamen met het verkeersbesluit voor het instellen van de zero-emissie zone in het centrum van Den Haag vastgesteld. De vervoerscategorieën en hun relatie tot ontheffingen en vrijstellingen zijn na landelijk overleg met brancheorganisaties, Ministerie van IenW, RDW, andere gemeenten bepaald. Hierin wijkt Den Haag niet af van de typering van vervoerscategorieën ten opzichte van andere gemeenten. Koelwagens zelf zijn geen aparte vervoerscategorie. Koelwagens zijn onder te verdelen in klein (Bestelbusjes) middel (Bakwagen) en groter (Trekker met gekoelde vracht). Wanneer er voor de ondernemer geen koelwagen beschikbaar is die emissieloos kan vervoeren heeft de ondernemer drie opties: 1.

Overstappen of blijven rijden in uitstoot categorie euro 6 voertuigen: - koelwagens in de zin van bestelbusjes met uitstootcategorie euro 6, hebben tot 1 januari 2028 toegang tot de zero-emissiezone; - koelwagens in de zin van bakwagens met uitstootcategorie euro 6, die op 1 januari 2025 niet ouder zijn dan vijf jaar, hebben tot 1 januari 2030 toegang tot de zero-emissiezone; - koelwagens in de zin van bakwagens met uitstootcategorie euro 6 uit 2017 t/m 2019, mogen tot 1 januari 2028 de zero-emissiezone in; - koelwagens in de zin van trekkers met gekoelde vracht met uitstootcategorie euro 6, die op 1 januari 2025 niet ouder zijn dan acht jaar, hebben tot 1 januari 2030 toegang tot de zeroemissiezone. 2.

Overstappen op al commercieel beschikbare emissieloos vervoer met koeling: de ontwikkeling daarvan gaat in versneld tempo, net als we zien bij normaal vervoer. Meerdere commerciële aanbieders bieden al een elektrische bestelbus aan met koelen van goederen aan. De markt ontwikkelt zich zo snel, dat de verwachting is dat voor 1 januari 2030 er voor alle maten koelwagens een emissieloos alternatief bestaat.

3.

Mocht blijken dat koelwagens, die gezien de eisen die door de onderneming gesteld worden, niet emissieloos beschikbaar zijn, dan kan de ondernemer gebruik maken van het aanvragen van vier verschillende ontheffingen die afhangen van de situatie: a) Ontheffing vanwege lange levertijden voor emissieloze variant. Wanneer een emissieloze variant is besteld maar de levering lang op zich laat wachten, kan de ondernemer bij toekenning met de bestaande koelwagen de zero-emissiezone betreden. De ondernemer moet hiervoor een order met leveringsdatum kunnen laten zien. b) Ontheffing voor voertuigen die niet emissieloos verkrijgbaar zijn. Dit hangt af van specifieke voertuig- en bedrijfskenmerken, die getoetst worden wanneer de ontheffing wordt aangevraagd. Bij toekenning kan de ondernemer met de bestaande koelwagen de zeroemissiezone betreden. c) Er kunnen bedrijfseconomische redenen zijn waarom de ondernemer niet kan overstappen op emissieloos vervoer met koelwagens. Op basis van getoetste bedrijfseconomische redenen, kan een ontheffing worden verkregen. d) Daarnaast kunnen er bijzondere feiten en omstandigheden zijn waardoor de ondernemer, op basis van de hardheidsclausule, een ontheffing kan aanvragen. Deze aanvragen voor ontheffingen worden door de gemeente Den Haag zorgvuldig afgewogen, waarbij de inbreng van de ondernemer van groot belang is.

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

Voor inzicht in de bijzondere vervoerscategorieën kunt u het rapport van Panteia uit 2022 inzien via www.opwegnaarzes.nl/application/files/1816/7662/2917/Rapportage_bijzondere_voertuigen.pdf. Op www.opwegnaarzes.nl/ontheffingen staat vermeld voor welke voertuigen er standaard vrijstellingen gelden en voor welke bijzondere vrachtauto's (zoals exceptioneel transport of vrachtauto's met een zware laadkraan) er ontheffingsmogelijkheden zijn. Gemeentelijke ontheffingen zijn aan te vragen vanaf het moment dat de legesverordening is vastgesteld. Transport- en verkeersbewegingen (Scheveningen) Voor het verkrijgen van inzicht in de transport en verkeersbewegingen in de mogelijke uitbreiding van de zero-emissiezone naar de kuststrook, wordt er een MKBA uitgevoerd (met aanvullend economisch onderzoek). Er zullen kentekenanalyses met behulp van een RDW-wagenparkbestand worden uitgevoerd, aangevuld met tellingen en gesprekken met bedrijven in de haven, over de voertuiggegevens per bedrijf en per logistieke keten. De MKBA-rapportage (met aanvullend economisch onderzoek) wordt naar verwachting na de zomer opgeleverd en zal dan worden gedeeld met uw commissie.

Ontheffing in verband met bedrijfseconomische omstandigheden (Faillissement) Dreigt een bedrijf in financiële problemen te komen (waaronder dreigend faillissement) door de invoering van een zero-emissiezone, dan kan de ondernemer ontheffing aanvragen vanwege bedrijfseconomische omstandigheden. De toelichting op deze ontheffing wordt hierboven gegeven onder het kopje Definitie ‘financiële problemen voor de ondernemer’. Ontheffing Afwijkingsbevoegdheid (Hardheidsclausule) In uitzonderlijke gevallen kan de gemeente afwijken van de regels. Dit noemen we de hardheidsclausule. Bijvoorbeeld in bijzondere situaties die vooraf niet waren voorzien. Of als de gevolgen van het beleid veel te ingrijpend zijn. Om voor deze ontheffing in aanmerking te komen, moet de ondernemer wel een goede onderbouwing kunnen geven. Bij de afweging tot het verlenen van een ontheffing op grond van de hardheidsclausule, neemt het college in ieder geval mee: a. de onderbouwing om in de zero-emissiezone te rijden met het betreffende voertuig en de voorhanden zijnde alternatieven; b. de noodzaak om in de zero-emissiezone te rijden met het betreffende voertuig en de voorhanden zijnde alternatieven; c. de te verwachten frequentie van het aantal ritten in de zero-emissiezone. De ondernemer kan deze ontheffing aanvragen bij het Centraal Loket.

De aanvraag wordt echter beoordeeld door de gemeente waarvoor de ontheffing is aanvraagt. Dit zodat de lokale situatie goed kan worden meegewogen in de aanvraag. Totale (levensloop)kosten van een elektrische bus (TCO) Via de website www.welkeebestelbus.nl kunnen ondernemers inzage krijgen in de Total Cost of Ownership van een elektrische bus, op basis van het kenteken van hun huidige dieselbus (of bus die ze op het oog hebben). Daarbij kan de ondernemer aanvinken welke typen elektrische bus de ondernemer interessant vindt (laadvermogen, batterijcapaciteit, reikwijdte, etc.) die nu al commercieel verkrijgbaar zijn. Dat zijn er meer dan in onderstaand voorbeeld wordt aangehaald.

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

Als voorbeeld levert het invullen van een 2022 dieselbus van het type Renault Master (nu te koop voor € 24.000 ex. BTW) de volgende informatie op 2. Deze is beknopt weergegeven, de genoemde website levert een zeer uitgebreide TCO-analyse op basis van een vijfjarige afschrijvingstermijn.

De ondernemer kan ter informatie aanvinken welke subsidies (KIA, MIA, nationale subsidie) in de TCO-berekening meegenomen dienen te worden, wat voor een onderneming het betreft (BV/NV en grootte van onderneming), en wat de oplaadlocatie is. De TCO geeft dan ook een inschatting van jaarlijkse vaste kosten, variabele kosten en oplaadkosten per voorgestelde elektrische bestelbus. Wat opvalt uit het voorbeeld is dat de goedkoopste elektrische bus, met een reikwijdte van 420 kilometer, in totale kosten per maand al onder die van de vergelijkbare dieselbus zit.

2 Vanaf 2025 vervalt de BPM-vrijstelling op dieselbusjes en zal de aanschafprijs dichter bij die van een elektrische bus

komen, wat betekent dat de TCO voor een elektrische bus nog voordeliger zal uitpakken dan in dit voorbeeld.

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

Overzicht overlegstructuur met ondernemers en andere partijen (waaronder Logistiek 070) Op landelijk niveau vinden vanuit de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (UAS) diverse overleggen plaats, waarin ook de betrokken branchepartijen en belangenorganisatie vertegenwoordigd zijn (zie www.opwegnaarzes.nl/over-zes/partners). Dit zijn: − Werkgroep Invoering ze-zone (maandelijks) − Werkgroep Hardware (maandelijks) − Projectgroep UAS (2-maandelijks of wanneer noodzakelijk) − Directeuren-/bestuurdersoverleg UAS (3-maandelijks of wanneer noodzakelijk) Op lokaal niveau wordt er elke zes weken afgestemd met het Platform Logistiek 070. In dit platform zijn de volgende partijen vertegenwoordigd: − Techniek Nederland − MRDH − Transport Logistiek Nederland − Evofenedex.nl − VNO-NCW (West) − MKB Den Haag Daarnaast wordt er op incidentele basis, in samenwerking met betrokken ondernemersorganisaties, op meerdere manieren en momenten gesproken met ondernemers. De gesprekken vinden o.a. plaats via: − 8 bijeenkomsten (incl.

wethouder en logistiek makelaar) met de ondernemers in de winkelstraten (BIZ-verenigingen) binnen de geplande uitbreiding van de zero-emissiezone; − bijeenkomsten waar presentaties en workshops worden gegeven over de komst van de zeroemissiezone; − de gratis adviesgesprekken en wagenparkscan met de logistiek makelaar; − de gratis probeeractie ‘Elektrisch rijden voor winkeliers’, waar winkelstraten 2 maanden gratis gebruik mogen maken van een elektrische deelbestelauto; − flyeracties een buurtbijenkomsten in de stad; − zero-emissie informatie evenementen, zoals Wittebrug en het ANWB-evenement op 28 en 29 juni 2024; − persoonlijke gesprekken van betrokken partijen met de wethouder (bijv. MKB Den Haag en bedrijven die actief zijn in de stadslogistiek); − bureau Binnenstad. Ook vinden er, in het kader van de onderzoeken met betrekking tot de uitbreiding naar de kust, gesprekken plaats met diverse ondernemers vanuit verschillende vervoerscategorieën, die woon- en werkachtig zijn in het gebied van de geplande uitbreiding. Het gaat hier om de onderzoeken als het haalbaarheidsonderzoek van EMMA, de MKB-toets, het MKBA-onderzoek (met aanvullend economisch onderzoek).

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

De visuele tijdlijn Er is gevraagd of er een tijdlijn kan worden gegeven van de nog te nemen besluiten. Zie onderstaand figuur voor de tijdlijn vanaf juli 2024 tot en met mei 2025 zoals die naar verwachting zal lopen.

Specialistische sectoren (bijvoorbeeld i.v.m. werkzaamheden aan monumenten) Voor elke sector, en daarmee ondernemer, geldt het ontheffingenregime zoals vastgesteld in de beleidsregel ontheffingen van de gemeente Den Haag (wordt vastgesteld tezamen met het verkeersbesluit zero-emissiezone Centrum Den Haag). In deze beleidsregel is opgenomen voor welke voertuigcategorieën er onder bepaalde voorwaarden ontheffingen voor toegang kunnen worden aangevraagd. Daarnaast bestaan voor bepaalde typen voertuigen vrijstellingen. Het beleid voor ontheffingen en vrijstellingen voor toegang tot de zero-emissie zone is niet opgesteld op basis van sector, maar op basis van voertuigcategorieën. Er zijn dus geen vrijstellings- of ontheffingsmogelijkheden voor een gehele (specialistische) sector. Op basis van de categorie van het voertuig kunnen individuele ondernemers ontheffingen aanvragen, zoals bijvoorbeeld een dagontheffing of ontheffing omdat een elektrisch voertuig nog niet leverbaar is. Zie hiervoor de informatie bovenstaand onder ‘Niet beschikbare alternatieven zoals koelwagens en andere vervoerscategorieën ‘. Bij monde van motie RIS319066, is de additionele vraag gesteld om het maatschappelijk middenveld niet te vergeten en te onderzoeken wat de impact voor hen is door de komst van de zero-emissiezone bij de uitbreiding naar de kust.

De motie noemt specifiek maatschappelijke organisaties, (sport)verenigingen en organisaties die zijn gehuisvest in monumentale panden. Het college wil de gesprekken met deze organisaties in het maatschappelijk middenveld gedegen voeren. Deze gesprekken zullen in de komende maanden plaatsvinden. Het college zal de uitkomst van deze gesprekken delen met de raad, vooraf aan de bespreking van het conceptverkeersbesluit over de uitbreiding van de zero-emissie zone naar de kuststrook. Daarnaast kan ik u mededelen dat Tweede Kamerlid Grinwis (CU), aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, op 18 juni 2024 vragen3 (2024Z10766) gesteld heeft over onderhoud aan monumenten, zoals kerken, die mogelijk in de knel komen door het instellen van zero-emissiezones. Daarbij is de vraag breder gesteld wat de zeroemissiezones betekenen voor het onderhoud aan monumenten en de inzet daarbij van specialisten, zoals orgelbouwers, restaurateurs, klokkenmakers of houtconstructeurs.

3 www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2024Z10766&did=2024D25543

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10771870

In de beantwoording geeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat aan van mening te zijn dat met de huidige overgangsregelingen, vrijstelling en ontheffingen voldoende tegemoet is gekomen aan de zorgen.

“De gemeenten die een zero-emissiezone hebben aangekondigd, hanteren een verregaand geharmoniseerd systeem van overgangsregelingen, vrijstellingen en ontheffingen. Daarom geldt voor alle steden dat voldoende tegemoet gekomen wordt aan de genoemde zorgen. De uitkomsten van de onafhankelijke toets onderschrijven dat er sprake is van verantwoord beleid.” 4 Mochten op een later moment toch knelpunten naar voren komen zal opnieuw gekeken worden hoe deze te adresseren. De evaluatie die het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat 3 maanden na opening van het Centraal Loket (1 juli 2024) uitvoert lijkt daarvoor een eerstvolgend logisch moment. Tot slot wil ik nog meegeven dat het college naar verwachting eind 2024 het conceptverkeersbesluit over de uitbreiding van de zero-emissiezone naar de kuststrook naar de raad stuurt, evenals de resultaten van de onderzoeken voor de kuststrook. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

4

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2024Z10766&did=2024D29384

8/8