20240530-RIS318659 Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Bedrijvenschap Harnaschpolder inzake jaarrekening 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025

Datum

Registratienummer

23 april 2024

DSO/10713704 RIS318659

Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Bedrijvenschap Harnaschpolder inzake jaarrekening 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025. Toelichting 1. Aanleiding Op 22 maart 2024 heeft het dagelijks bestuur van het Bedrijvenschap HarnaschPolder (BHP) de jaarstukken (jaarrekening) 2023, concept-begrotingswijziging 2024 en de conceptprogrammabegroting 2025 vastgesteld. Middels dit raadsvoorstel wordt de jaarrekening ter kennisname en worden de begrotingswijziging en de begroting voor een zienswijze aangeboden. Het BHP heeft middels een aanbiedingsbrief (kenmerk HP/TD/2024.074) op 26 maart 2024 de gemeenteraad van Den Haag verzocht haar zienswijzen kenbaar te maken De concept-begrotingswijziging 2024 en de ontwerp-programmabegroting 2025 worden na verwerking van eventuele zienswijzen door het algemeen bestuur BHP (1 juli 2024) vastgesteld. In overeenstemming met de Wet gemeenschappelijke regelingen art. 34b geschiedt dit vóór 30 april 2024. Tot slot worden de door het algemeen bestuur vastgestelde begrotingswijziging 2024, programmabegroting 2025 (vóór 15 september 2024) en de jaarrekening 2023 (vóór 15 juli 2024) toegezonden aan Gedeputeerde Staten. 1.a Controleverklaring Met hoge uitzondering wordt de jaarrekening zonder controleverklaring van de accountant afgegeven.

De accountant is wel voornemens een goedkeurende controleverklaring af te geven (zie bijlage 4). Zij kan dit echter op dit moment niet doen omdat per heden de Gemeentewet aangepast is aan de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording. Het BBV en de BADO zijn echter nog niet aangepast. In de huidige concept jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording op een passende wijze opgenomen. Deze situatie leidt tot onduidelijkheid over de standaardtekst van de controleverklaring. In afwachting van duidelijkheid is – uitsluitend om die reden- de controleverklaring nog niet verstrekt. 2. Economisch beleidskader Den Haag De gemeente Den Haag is een van de dichtstbevolkte gemeenten in Nederland en kampt al sinds jaar en dag met een ernstig te kort aan bedrijfsruimte in de stad en in de regio. Een rem bij een economische groei kan, op de lange termijn, effect hebben op de leefbaarheid van de stad en/of regio. In lijn met ‘Bedrijfshuisvestingsstrategie Den Haag’ (RIS303177, 2019); ‘Economische Visie Den Haag+ 2030’ (RIS303550, 2019); ‘Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting' (RIS311819, 2022); ‘Haags Akkoord 2023-2026’ (RIS316672) en; ‘Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026’ (RIS315458) zet de gemeente in op het behalen van haar ruimtelijk-economische doelstellingen, waarbij gebruik wordt gemaakt van actief grondbeleid.

Het BHP is aangewezen als een van de uitvoeringsorganisaties om dit te bewerkstelligen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10713704

3. Bedrijvenschap HarnaschPolder algemeen Het BHP is een verbonden partij tussen de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland. Het samenwerkingsverband heeft de vorm van een gemeenschappelijke regeling en is (statutair) gevestigd in de gemeente Midden-Delfland. Als resultaat van de toenmalige onderhandelingen participeren conform raadsbesluit (RIS268908, 2013) beide gemeenten risicodragend, Den Haag voor 85% en Midden-Delfland voor 15%. De zeggenschap in het BHP is gelijk verdeeld (50/50). Het BHP heeft tot doel: bij te dragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en het bevorderen van werkgelegenheid door middel van het aanleggen en exploiteren van bedrijventerreinen, waaronder het verrichten van alle taken die met deze doelstelling samenhangen binnen het rechtsgebied van de HarnaschPolder (RIS298124 – bijlage 1 en bijlage 3). Het BHP wordt beëindigd nadat alle gronden zijn uitgegeven, alle inkomsten zijn gerealiseerd, de openbare ruimte is opgeleverd en geen kosten of opbrengsten meer worden verwacht. Op 28 november 2023 heeft het college Den Haag besloten de einddatum van uitvoeringsorganisatie Bedrijvenschap HarnaschPolder te verlengen van 30-06-2024 tot 30-06-2025 (RIS31718) en hierover de raad geïnformeerd (RIS317366). In 2024 en de eerste helft van 2025 worden de laatste resterende kavels uitgegeven.

Voor deze kavels worden concrete gesprekken gevoerd of liggen er al reserverings-/ koopovereenkomsten. Na uitgifte van kavels en realisatie van bedrijfslocaties door de koper of erfpachter kan per deelgebied de openbare ruimte worden afgemaakt. Hiertoe geeft het beeldkwaliteitsplan richting. 4. Jaarrekening 2023 De jaarrekening 2023 is opgesteld in overeenstemming met het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV), zoals dat luidde bij aanvang van het verslagjaar. Op grond van de indeling zoals opgenomen in BBV behoort de grondexploitatie van het BHP tot het taakveld 3, Economie, 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur. Resultaten van 2023: De jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van € 170.000,- wat in mindering wordt gebracht op de algemene reserve van € 11,45 mln. negatief met een nieuw verwacht eindresultaat van € 11,28 mln. negatief; Lasten ca. €12 mln. Onder lasten worden kosten verstaan zoals verwervingen, civiele techniek, plankosten en VTU en overige kosten. Baten ook ca. €12 mln. Onder de baten worden opbrengsten verstaan uit gronduitgiften en overige opbrengsten. Daarbij is ook een vrijval van de voorziening opgenomen. Stand van zaken ontwikkeling gronden. De oppervlakte van het exploitatiegebied BHP bedraagt in totaal 82 hectare (ha), waarvan 54,8 ha uitgeefbaar bedrijventerrein en 0,7 ha woon-werkwoningen.

Per 31 december 2023 is: 90% uitgegeven (5% hoger t.o.v. 2023); 8% in reserveringsovereenkomsten vastgelegd (5 % lager t.o.v. 8% 2023) 2% nog vrij uitgeefbaar (gelijk met 2023). 5. Concept begrotingswijziging 2024 De concept-begrotingswijziging 2024 is gebaseerd op de jaarschijf 2024 uit de herziene grondexploitatie-berekening per 1 juli 2023, rekening houdend met na het opstellen van de grondexploitatie bekend geworden feiten en omstandigheden die aanpassingen van deze bedragen vereisen. In de begrotingswijziging 2024 is ten opzichte van de begroting 2024 aan zowel de lasten als de baten een wijziging van ca. €6 mln. doorgevoerd. Het grootste deel van de geraamde kosten in 2024 heeft betrekking op activiteiten voor de gronden in Hoog-Harnasch en Woud-Harnasch fase 1 vanwege de voorziene grondverkopen in die gebieden.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10713704

Hierbij is sprake van het doorschuiven van investeringen van de tweede helft van 2023 naar 2024. Ook de kosten voor toezicht stijgen hiermee in 2024 evenals de (overige) opbrengsten. In de begroting 2024 werd uitgegaan van een beëindiging van de gemeenschappelijke regeling per 30 juni 2024. In de herziene grondexploitatie-berekening per 1 juli 2023 is de looptijd verlengd tot en met 30 juni 2025 (RIS31718). 6. Ontwerp-programmabegroting 2025 De ontwerp-programmabegroting 2025 (begroting 2025) is een nadere uitwerking van de geactualiseerde grondexploitatieberekening met peildatum 1 juli 2023 voor de jaarschijf 2025. Aangezien de grondexploitatie naar verwachting eindigt per 30 juni 2025 ontbreekt een meerjarenraming. In de aankomende wijziging van de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder wordt deze aanpassing verwerkt. De uitstel liquidatie en beëindiging gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap HarnaschPolder is per brief gecommuniceerd aan de commissie bestuur (RIS317366). De begroting 2025 beschrijft wat het BHP nog wilt bereiken, wat daarvoor nodig is en wat de kosten hiervan zullen zijn. De begroting kent één programma, ontwikkeling gronden BHP.

De begroting 2025 is gebaseerd op de jaarschijf 2025 uit de herziene grondexploitatie-berekening per 1-7-2023, rekening houdend met na het opstellen van de grondexploitatie bekend geworden feiten en omstandigheden die aanpassingen van deze bedragen vereisen. De begroting 2025 kent een verwacht resultaat van € 0,-. Dit heeft te maken met de liquidatie van BHP uiterlijk op 30 juni 2025, Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024 is er in de begroting 2025 het volgende opgenomen: Lasten Er worden naast het woonrijp maken (ca. €409.000,-) geen lasten voor verwervingen en civiele techniek begroot. Alle verwervingen en daaraan gerelateerde kosten worden naar verwachting voor eind 2024 gerealiseerd, waardoor er in het eerste halfjaar van 2025 geen kosten meer zijn. Voor de civiele techniek heeft het grootste deel van de geraamde kosten betrekking op de afronding van de civiele werkzaamheden die verband houden met de te verwachten gronduitgiften, wat is opgenomen onder woonrijp maken. Voor de post plankosten en VTU is in 2025 ongeveer de helft minder begroot (ca. €428.000). Hieronder worden geraamd de planontwikkelingskosten en de kosten voor voorbereiding en toezicht op de uitvoering. Hieronder vallen de gedetacheerde en ingehuurde medewerkers en overige plankosten. Specifiek voor deze kosten is een plankostenbegroting opgesteld tot einde looptijd.

Ook algemene kosten zoals kosten huisvesting en ondersteuning worden als onderdeel van deze post geraamd. Onder overige kosten staan enkel nog de rentekosten (ca. €450.000,-) en kosten voor fondsvorming (ca. €51.000,-). De bijdrage aan de stichting Groenfonds Midden-Delfland zal doorgaan tot einde liquidatie, evenals de begrootte rentekosten. Verdere overige kosten met betrekking tot de kosten van tijdelijk beheer, belastingen en de vergoeding van de canonderving zijn in de eerste helft van 2025 niet meer aan orde. De post mutatie onderhanden werk neemt in 2025 met 59% toegenomen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024 (ca. €18 mln.). Zolang het BHP grond ontwikkelt, worden alle opbrengsten en kosten geactiveerd als ‘onderhanden werk’. Baten Er worden in 2025 minder opbrengsten verwacht vanwege de beperkte beschikbaarheid van uitgeefbare gronden. In 2025 worden inkomsten (ca. €4,5 mln.) geraamd uit de gronduitgifte voor 1,3 ha aan een aantal bedrijven. Dit betreft kavels waar in 2024 al gesprekken mee lopen, waardoor de kavels niet meer vrij uitgeefbaar zijn.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10713704

-

Bij de post Overige opbrengsten is in 2025 geen bedrag opgenomen. Deze post betreft de opbrengst van nog niet afgeronde juridische procedure tegen TenneT. Het Bedrijvenschap heeft in het verleden een schadeclaim ingediend van €24,8 mln. In deze procedure is in 2021 een deskundigencommissie aangesteld die in de loop van 2024 de rechter zal adviseren over de hoogte van de schade. De hoogte van de schadevergoeding wordt uiteindelijk bepaald door de rechter. Dat heeft nog niet plaats gevonden. Er kan daarom nog geen inschatting worden gegeven van het te ontvangen bedrag aan schadevergoeding.

7. Rechtmatigheid Op 29 november 2023 heeft Het dagelijks bestuur van BHP besloten in te stemmen met het Controleplan Rechtmatigheid inclusief het daarin opgenomen verantwoordingspercentage van 3% en deze ter vaststelling voor te leggen aan het Algemeen bestuur. Het Algemeen Bestuur heeft op 11 december 2023 het Controleplan rechtmatigheid vastgesteld. Op basis van de verrichte werkzaamheden en de uitkomsten daarvan is de conclusie dat het Bedrijvenschap Harnaschpolder gedurende het verslagjaar rechtmatig heeft gehandeld en dat het dagelijks bestuur, tevens steunend op de uitkomsten van de controlewerkzaamheden van de accountant, in de jaarrekening kan verklaren dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. 8. Risico's en reserves BHP Aan het produceren en afzetten van bouwrijpe grond zijn financiële en beleidsmatige risico’s verbonden. De risico’s voor de grondexploitatie zijn voor rekening van het BHP. Om deze risico’s te actualiseren en beheersbaar te houden, wordt jaarlijks de grondexploitatie en risicoanalyse herzien. Volgens de tot en met 31 december 2023 geactualiseerde grondexploitatie wordt uitgegaan van een saldotekort van € 11,28 miljoen op netto contante waarde per 31 december 2023.

Met de deelnemende partijen zijn afspraken gemaakt over de verdeling van het nadelige saldo op einddatum. De gemeente Den Haag draagt 85% van het nadelig saldo en de gemeente Midden-Delfland 15%. De gemeente Den Haag heeft in de ‘voorziening negatieve plannen Harnaschpolder’ een passende voorziening getroffen om dit risico af te dekken. Het BHP onderkent de volgende negatieve risico’s van grotere omvang: De vergoedingen voor enkele onteigende eigendommen vallen hoger uit dan verwacht; In de grondexploitatie opgenomen opbrengsten worden niet gehaald en de in de grondexploitatie opgenomen gronduitgifteprijzen vallen lager uit. Risico dat de bijdrage op grond van een exploitatie-overeenkomst niet ontvangen wordt binnen de looptijd van grondexploitatie en de GR. De einddatum van de grondexploitatie per 30-06-2025 wordt niet gehaald. Dat zou met name hogere plankosten tot gevolg hebben. De marktprijscorrectie/indexering van de kosten voor civieltechnische werken en plankosten is hoger dan waarmee in de grondexploitatie is rekening gehouden. Naast negatieve risico’s zijn er ook positieve risico’s van grotere omvang: De mogelijkheid dat het te ontvangen claims hoger zijn dan waarmee vooralsnog in de grondexploitatie rekening is gehouden. Vedergaande optimalisatie in uitgeefbare m2.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10713704

9. Conclusie Op basis van bovenstaande toelichting op de jaarrekening 2023, de begrotingswijziging 2024 en de programmabegroting 2025 wordt voorgesteld om kennis te nemen van de jaarrekening 2023 en geen zienswijze kenbaar te maken met betrekking tot de begrotingswijziging 2024 en de programmabegroting 2025 en dit besluit kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van het BHP. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 23 april 2024, Besluit: I. II. III. IV.

Kennis te nemen van de jaarrekening 2023 Bedrijvenschap Harnaschpolder inclusief de toelichting controleverklaring; Geen zienswijzen kenbaar te maken met betrekking tot de begrotingswijziging 2024 Bedrijvenschap Harnaschpolder; Geen zienswijzen kenbaar te maken met betrekking tot de programmabegroting 2025 Bedrijvenschap Harnaschpolder; Dit besluit kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van het Bedrijvenschap Harnaschpolder.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 30 mei 2024. De griffier,

De voorzitter,

5/5