20240314-RIS317995 Geamendeerd voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen ​deelname decentrale overheden in Stedin​

Datum

Registratienummer

13 februari 2024

BSD/10689581 RIS317995

Geamendeerd voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen deelname decentrale overheden in Stedin Inleiding Stedin is regionaal netbeheerder voor gas en elektriciteit in Zuid-Holland, Utrecht, regio Amstelland, Kennemerland en Noordoost Friesland. Netbeheerder. Dit netwerk omvat 2,3 miljoen aansluitingen, voor zowel huishoudens als zakelijke klanten. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt conform de Elektriciteitswet 1998 in publieke handen en is momenteel in handen van het Rijk en 42 gemeentes in het verzorgingsgebied waar Stedin is aangesteld als regionaal netbeheerder. Om de versnelling van de energietransitie mogelijk te maken, de kwaliteit van het huidige netwerk te borgen en de economische groei te faciliteren dient het bestaande energienetwerk van Stedin in korte tijd uitgebreid, verslimd en verzwaard te worden. De doorlooptijd van veel investeringen bedraagt jaren en als deze investeringen niet plaats vinden stagneert het aansluiten van nieuwbouw en bronnen voor de productie van hernieuwbare energie (zonneparken en windmolens). Bovendien is een toereikende energie-infrastructuur randvoorwaarde voor het behalen van de klimaatdoelstellingen. In 2022 is voor ruim € 700 miljoen geïnvesteerd en Stedin verwacht dat de benodigde investeringen tot 2030 ten minste € 8 miljard bedragen.

Deze investeringen verdient Stedin op de lange termijn terug via de door de ACM gereguleerde tarieven. Op de korte termijn moet Stedin de investeringen voorfinancieren. Kleine investeringen kan Stedin voorfinancieren met vreemd vermogen, dat wordt aangetrokken van externe financiers zoals banken. Bij grotere investeringen kan Stedin hierbij tegen de grenzen van de huidige kredietbeoordeling aanlopen. Derhalve moet Stedin ervoor zorgen dat er voldoende eigen vermogen is, zodat zij haar solide kredietwaardigheid blijft behouden. Naar aanleiding van de verwachte benodigde investeringen betrof de kapitaalbehoefte van Stedin in eerste instantie een totaalbedrag van € 1,75 miljard tot 2030. Dankzij de participatie van het Rijk in december 2023 is deze kapitaalbehoefte afgenomen met € 1,1 miljard tot een resterende kapitaalbehoefte van in totaal € 700 miljoen. Stedin had de verwachting dat een bedrag van 300 miljoen van deze resterende kapitaalbehoefte acuut nodig zou zijn en het overige deel benodigd was op de lange termijn. Echter mag Stedin hogere tarieven in rekening brengen, als gevolg van een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven, waardoor er geen acute kapitaalbehoefte meer is. De huidige verwachting is dat de kapitaalbehoefte zich pas presenteert in de volgende reguleringsperiode (2027 -2032).

Omdat er in eerste instantie wel nog een acute kapitaalbehoefte resteerde zijn, nadat overeenstemming was bereikt tussen de AHC, het Rijk en Stedin over de toetreding, de gesprekken met potentiële nieuwe gemeentelijke en provinciale aandeelhouders binnen het verzorgingsgebied van Stedin geïntensiveerd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10689581

Gesprekken met de decentrale overheden binnen het verzorgingsgebied De AHC en Stedin zijn, los van het feit dat alle niet-aandeelhoudende gemeenten en provincies reeds waren benaderd, het gesprek over een mogelijke toetreding aangegaan met de provincies ZuidHolland, Utrecht en Zeeland en de gemeenten Utrecht en Amersfoort, als beoogde ‘Cornerstone Investors’. Zowel het Rijk, Stedin als de aandeelhouders wensen een verbreding van de aandeelhoudersgroep van Stedin, waarbij het aandeelhoudersbelang per decentrale overheid overeenkomt met de omvang van de opgave van Stedin op het grondgebied van de betreffende decentrale overheid. Dit staat ook beschreven in het ‘Kader Aandelenverdeling’ dat is vastgesteld door de AvA. Dit Kader is een onderdeel van het AHC-reglement en beschrijft per gemeente in het verzorgingsgebied van Stedin de boven- en ondergrenzen van het aandeelhoudersbelang bij een ideale koppeling tussen verzorgingsgebied en aandeelhouderschap. Tijdens de gesprekken met de Cornerstone Investors was het zowel voor het Rijk, Stedin als de aandeelhouders randvoorwaardelijk dat nieuw toetredende decentrale overheden uiterlijk 31 maart 2024 participeren in Stedin tegen dezelfde prijs als het Rijk, waarbij er ook een vergoeding van 4% per jaar (vanaf 1 januari 2023, zijnde de datum van de waardering) in rekening wordt gebracht.

Daarnaast krijgen de nieuwe toetreders geen bijzondere rechten, maar dezelfde rechten als de bestaande decentrale overheden. Op deze manier liften de nieuwe toetreders als het ware mee op de tussen AHC, het Rijk en Stedin gemaakte afspraken, wat het voordeel met zich meebrengt van een efficiënt proces en besparing van kosten. Na diverse gespreksronden hebben zowel de provincies Utrecht en Zeeland als een aantal Zeeuwse gemeenten aangegeven toe te willen treden tot Stedin als aandeelhouder. De provincie Zuid-Holland en de gemeenten Amersfoort en Utrecht hebben besloten op dit moment niet toe te treden tot Stedin, waarbij de beide gemeenten wel in gesprek willen blijven met Stedin en de AHC over mogelijke participatie in de toekomst. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat, in navolging van de provincies, andere niet aandeelhoudende gemeenten in het verzorgingsgebied ook op dit moment willen toetreden, al is de verwachting dat dit niet voor substantiële bedrag zal zijn. Gelet op voorgaande is op moment nog niet voor alle beoogde nieuw toetredende partijen duidelijk of en voor welk bedrag zij willen investeren in Stedin. De verwachting is dat de nieuw toetredende partijen voor een gezamenlijk totaalbedrag van tussen de € 20 en 25 miljoen willen participeren in Stedin.

Op basis van de overeengekomen prijs met het Rijk verwerven de nieuwe toetreders met een storting van circa € 25 miljoen, een aandelenbelang van in totaal circa 0,6% in Stedin. Voor gemeente Den Haag betekent dit een afname van het aandelenbelang in Stedin van circa 14,58% naar circa 14,49%. Rationale voor participatie van decentrale overheden binnen het verzorgingsgebied Door het wegvallen van de acute kapitaalbehoefte bij Stedin is er geen directe noodzaak voor de voornoemde overheden om een kapitaalstorting te doen. Des te meer omdat de betreffende overheden niet in de (financiële) positie verkeren een belang te verwerven dat in lijn is met de aandelenpercentages die staan opgenomen in het Kader Aandelenverdeling. In het geval van de provincies Zeeland en Utrecht zou dit om honderden miljoenen euro’s zou gaan. Desondanks willen de decentrale overheden aandeelhouder worden van Stedin om zo medeverantwoordelijkheid te willen dragen voor de (financiering van) de energietransitie.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10689581

Finale besluitvorming is formeel nog onder voorbehoud van goedkeuring door respectievelijk provinciale staten en gemeenteraden van de nieuwe toetreders en de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) van Stedin. Gelet op het belang van een toegankelijk, betrouwbaar en betaalbaar energienet en de randvoorwaardelijkheid van de energie-infrastructuur bij de realisatie van de duurzame energieambities en klimaatdoelstellingen van de samenleving, besluit het college slechts tot instemming met toetreding van decentrale overheden in Stedin nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen conform de gemeentewet (art 160 lid 1 onder d juncto artikel 169 lid 4). Overwegingen Stedin draagt bij aan het toekomstbestendig maken van de elektriciteitsinfrastructuur in Den Haag. In Den Haag zal de vraag naar elektriciteit toenemen door het gebruik van bijvoorbeeld warmtepompen en elektrisch vervoer. Aansluitingen worden hiervoor verzwaard en extra verdeelstations zijn nodig. Ook de toename van lokaal geproduceerde schone energie (bijvoorbeeld door zonnepanelen) vraagt om aanpassingen aan het elektriciteitsnet. Voor het realiseren van haar opgave op het gebied van energietransitie, de kwaliteit van het huidige netwerk en de economische groei heeft Stedin naar verwachting in de toekomst extra kapitaal nodig.

Vooropgesteld meent het college dat de gemeente nu al ruimschoots invulling geeft aan haar verantwoordelijkheid voor het netwerkbedrijf. Met 14,58% van de aandelen verschaft de gemeente een groter deel van het kapitaal dan wat verwacht mag worden gelet op de bevolkingsomvang. Ongeveer 11% van het totaal aantal inwoners in het verzorgingsgebied van Stedin is woonachtig in Den Haag. Daar komt nog eens bij dat er momenteel het Rijk en 42 gemeenten aandeelhouder in Stedin zijn, terwijl het verzorgingsgebied van Stedin 5 provincies en 94 gemeenten telt. En dat voor verdere versterking van het kapitaal eerst gekeken moet worden naar deze provincies en gemeenten en het Rijk. Met de toetreding van de decentrale overheden als aandeelhouder wordt gedeeltelijk voorzien in de resterende kapitaalbehoefte van circa € 700 miljoen voor de lange termijn. Daarnaast wordt met de toetreding ook een positief signaal afgegeven aan de decentrale overheden die nu niet toetreden, maar wel in gesprek wensen te blijven met Stedin en de AHC over mogelijke participatie in de toekomst bij een meer acute kapitaalbehoefte. Het is het aannemelijk dat zowel de nieuwe toetreders die participeren voor een gering bedrag als de decentrale overheden die in gesprek wensen te blijven bij een acute kapitaalbehoefte in de toekomst sneller bereid zijn om deze (deels) in te vullen.

Tevens wordt er met het toetreden van nieuwe aandeelhouders invulling gegeven aan de opdracht van de AvA, en de wens van gemeente Den Haag, om andere partijen dan alleen de bestaande aandeelhouders medeverantwoordelijk te maken voor de financiering van de energietransitie. Ook vereist het toekomstbestendig maken van onze energie-infrastructuur intensieve samenwerking tussen overheden en Stedin. Daarbij draagt aandeelhouderschap van de relevante decentrale overheden ook bij aan het bij elkaar brengen van de belangen van de diverse stakeholders. Het toekomstbestendig maken van de energienetten is een complexe opgave en vergt intensieve samenwerking voor goede en tijdige ruimtelijke inpassing.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10689581

Overeenkomstig de statuten hebben de bestaande aandeelhouder, waaronder Den Haag, de mogelijkheid bijkomend te investeren in Stedin om de afname van hun aandelenbelang te beperken of geheel te voorkomen (Voorkeursrecht). Uitoefening van dit voorkeursrecht betekent dat in aanvulling op de uitgifte van reguliere aandelen aan de toetredende decentrale overheden voor een totaalbedrag van naar verwachting tussen de € 20 en € 25 miljoen, extra nieuwe aandelen aan de desbetreffende aandeelhouder worden uitgegeven tegen dezelfde prijs die is overeengekomen met deze nieuwe toetreders. Het college is niet voornemens om gebruik te maken van dit voorkeursrecht, waardoor het aandelenbelang van de gemeente zal afnemen met circa 0,1%. Mogelijk zijn er andere gemeenten die wel gebruik maken van hun voorkeursrecht. In dat geval zal het aandelenbelang nog iets verder afnemen. Het bovenstaande positieve effect van de participatie van nieuwe toetreders weegt ruimschoots op tegen de afname van circa 0,1% van het aandelenbelang in Stedin van de gemeente. Daar komt bij dat een dergelijke verlagingbeperkt impact maakt op de reguliere toekomstige dividenduitkeringen die de gemeente ontvangt, waarbij op basis van de financiële prognoses het begrote dividend Stedin niet verlaagt hoeft te worden.

Daarnaast wijst een toetsing aan de hand van het Beleidskader Verbonden Partijen uit dat het publieke belang voldoende gediend blijft worden als Den Haag afziet van het nemen van een bijkomend belang. Door een kapitaalstorting van het Rijk behoudt Stedin haar rating en blijft de vennootschap kredietwaardig in een fase waarin zij meer zal gaan investeringen als gevolg van de energietransitie. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 13 februari 2024, besluit: I.

*dat vanuit het principe dat de huidige en toekomstige kapitaalbehoeften van Stedin een punt van zorg, aandacht en actie zouden moeten zijn van alle overheden binnen het verzorgingsgebied van Stedin, de gemeenteraad van Den Haag Stedin en haar AHC verzoekt om de niet aandeelhoudende decentrale overheden binnen het verzorgingsgebied tijdig en actief aan te blijven sporen om toe te treden als aandeelhouder en daarmee het kapitaalverzoek (deels) in te vullen. Daartoe zal de Gemeente Den Haag Stedin vragen om periodiek een geactualiseerd overzicht te maken wat de benodigde investeringen zijn in het gehele verzorgingsgebied van Stedin en dit ook te delen met de gemeenteraden in dat gebied;

II.

in te stemmen met het voorgenomen besluit van het college om de provincie Utrecht, de provincie Zeeland en mogelijk een aantal Utrechtse en Zeeuwse gemeenten te laten toetreden als aandeelhouder in Stedin Holding N.V. door het verkrijgen van aandelen en het storten van circa € 20-25 miljoen aan kapitaal onder de voorwaarden zoals vastgelegd in de transactiedocumentatie;

III.

in te stemmen met het voorgenomen besluit van het college om geen gebruik te maken van het voorkeursrecht om als zittende aandeelhouder aandelen bij te kopen, waardoor het aandelenbelang Stedin van de gemeente zal afnemen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10689581

*Aldus geamendeerd besloten in de openbare raadsvergadering van 14 maart 2024. De griffier,

De voorzitter,

5/5