20240215-RIS314594 Geamendeerd voorstel van het college inzake voorstel tot wijziging raadsvoorstel inzake Kwaliteitsplan Central Innovation District

Datum

Registratienummer

30 januari 2024

DSO/10439184 RIS314594

Geamendeerd voorstel tot wijziging raadsvoorstel inzake Kwaliteitsplan Central Innovation District Aanleiding en gevolgd proces Dit Kwaliteitsplan is een vervolg op de Structuurvisie CID (RIS307135) en Uitvoering Structuurvisie CID, ook wel genoemd de Comfortbrief (RIS308571), waarin is aangegeven dat de Haagse principes voor beeldkwaliteit, omgevingskwaliteit en samenhang van het CID moeten worden gewaarborgd in een overkoepelend Kwaliteitsplan. Dit Kwaliteitsplan is dus een plan voor het gehele CID gebied. Samen met de Structuurvisie CID en het Voorzieningenonderzoek CID vormt dit de basis voor de ontwikkelingen in het CID. In de ‘Comfortbrief’ is toegezegd dat het Kwaliteitsplan ter besluitvorming naar uw raad wordt gebracht. Met dit raadsvoorstel komt het college deze toezegging na. Ook is er conform de Comfortbrief een werksessie met de raadscommissie Ruimte georganiseerd om kennis te nemen van de ideeën van de raad over het Kwaliteitsplan. Deze sessie vond plaats op 21 september 2022; een beknopte weergave hiervan vindt u terug in het Participatieverslag Kwaliteitsplan CID, dat als bijlage is toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Verderop in dit raadsvoorstel leest u meer over het uitgebreide participatietraject dat is gevolgd. In de commissie Ruimte van 10 januari 2024 is toegezegd om in het Kwaliteitsplan CID wat nadrukkelijker de status van het plan te duiden.

Gezien de lange tijd tussen goedkeuring van het college op het raadvoorstel op 6 april 2023 en de beoogde behandeling in de raad op 15 februari zijn er kleine wijzigingen aangebracht in het Kwaliteitsplan en dit raadsvoorstel. Introductie Central Innovation District Den Haag staat aan de vooravond van grote gebiedsontwikkelingen in bestaand stedelijk gebied, tussen de drie grote stations. Het gebied wordt het ‘Central Innovation District’ (CID) genoemd. Het is het economische hart van Den Haag en de regio. Nu al levert het gebied werk voor bijna 80.000 mensen en telt het 30.000 studenten. Er wonen 45.000 mensen in het gebied in 23.000 woningen. De komende jaren is de verwachting dat het CID met 20.500 woningen zal groeien. Er wordt gerekend op een toevoeging van ongeveer 640.000 m2 aan nieuwe kantoren en ongeveer 254.000 m2 aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Voor het CID geldt - net als voor de stad in zijn geheel – het gebied te beschouwen als ruimte die nooit af is, maar altijd in ontwikkeling. Bij de gebiedsontwikkeling in het CID zijn er op verschillende fronten hoge ambities: architectuur, openbare ruimte, programmering en functies, bereikbaarheid, vergroening en verduurzaming. Deze hoge ambities maken dat het essentieel is om kwaliteitszorg goed te verankeren in het planvormingsproces van de gebiedsontwikkeling.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

Doel en status Het Kwaliteitsplan is een beleidsdocument dat invulling geeft aan de beoogde omgevingskwaliteit van het CID: hoe deze eruit ziet (beeldkwaliteit), hoe deze werkt (gebruikskwaliteit) en hoe toekomstbestendig deze is. Vertrekpunt voor het Kwaliteitsplan is dat het CID bestaat uit meerdere deelgebieden, elk met een eigen functiemix en ruimtelijke identiteit. Deze worden benoemd in dit Kwaliteitsplan. Voorop staat het voortbouwen op historische structuren en aanwezige waarden, zodat er een stedenbouwkundig gelaagd stadsbeeld ontstaat met een duidelijk Haags karakter. Daarbij beschrijft dit document ook de samenhang tussen de verschillende deelgebieden en de onderscheiden karakters. Op deze manier dient het Kwaliteitsplan als basis om de ruimtelijke kwaliteit in het gehele CID te borgen. Dit Kwaliteitsplan vervangt geen bestaand beleid, maar dient ter ondersteuning van de gesprekken over nieuwe initiatieven, aan de voorkant van de planvorming. Het document biedt inspiratie, geeft duidelijk aan waartoe nieuwe initiatieven zich dienen te verhouden en geeft blijk van het ambitieniveau van het CID. Het Kwaliteitsplan wordt na vaststelling per deelgebied, waar nodig, nader uitgewerkt in de producten Ontwikkelvisie, BKP, Ontwikkelstrategie en Buitenruimteplan.

Daar waar deze producten nog niet vervaardigd zijn of niet vervaardigd worden functioneert het Kwaliteitsplan als toetsing kader. Context en samenhang in de stad Het Kwaliteitsplan beschrijft de samenhang tussen de bestaande stad, tussen de deelgebieden die samen het CID vormen en de nieuwe ontwikkelingen en projecten onderling. Randvoorwaardelijk voor nieuwe ontwikkelingen in het CID is dat ze zich verhouden tot de historische context van de stad en wat er nu in de stad is (de bestaande context). Beide worden gezien als onderdeel van het karakter het CID, waarbinnen de ontwikkelingen moeten plaatsvinden. Om recht te doen aan het karakter zijn drie specifiek Haagse kernkwaliteiten gedefinieerd, die de Haagse context vormen waartoe nieuwe initiatieven zich dienen te verhouden. Daarnaast zijn er zeven kwaliteitsopgaven geformuleerd, die invulling geven aan de ambities voor de omgevingskwaliteit in het CID en die ertoe dienen om het karakter te versterken en te behouden in de toekomst. De verdichtingsopgave waarvoor de zeven kwaliteitsopgaven gelden, landt in een bestaande context en bouwt voort op de bestaande kwaliteiten en kernmerken van Den Haag, het CID en de deelgebieden binnen het CID. Gebiedspecifiek beleid (o.a.

Beeldkwaliteitsplannen, Gebiedsagenda’s en NvU’s gebied) werkt dit verder uit op gedetailleerd niveau, rekening houdend met de verhouding tussen nieuw, bestaand en de historische context. De kernkwaliteiten en kwaliteitsopgaven zijn in de volgende paragraaf verder uitgewerkt. Kernkwaliteiten en kwaliteitsopgaven Om recht te doen aan het karakter van Den Haag zijn drie specifiek Haagse kernkwaliteiten gedefinieerd. Deze kernkwaliteiten zijn uitgangspunt voor ontwikkelingen in het CID en dienen om het gebied in kwalitatieve samenhang met de stad te ontwikkelen. Dat zijn kort samengevat: I.

Eeuwige Haagse Schoonheid Nieuwe ontwikkelingen bouwen voort op de historische basis van het stedelijk gebied, de identiteit en de typisch Haagse ruimtelijke verschijningsvormen van die identiteit. Respecteer lokale context en haar (sociale) gemeenschappen. De stadplattegrond is eeuwig, gebouwen zijn adaptief en aanpasbaar in functie en gebruik. Ontwikkelingen zijn ‘schoon’: zowel in uitstraling als in impact op milieu en omgeving.

II.

Lange lijnen verbinden de stad Karakterisering van de lange lijnen, het opheffen van barrières, het leggen van nieuwe verbindingen en bijdragen aan herkenbaarheid en oriëntatie.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

III. Eigen karakters per deelgebied Dynamiek van deelgebieden op basis van ontwikkelingen is verschillend en wordt gescheiden door de sporen. Per deelgebied een eigen gebiedsprofiel op basis van cultuurhistorie om voort te kunnen bouwen op het bestaande. Om de ambities waar te maken, zijn er zijn zeven kwaliteitsopgaven geformuleerd. Dat zijn opgaven in brede zin, maar leiden allemaal - en vooral in samenhang - tot een mooi, leefbaar en toekomstbestendig CID. Dat zijn kort samengevat: 1. Verblijfskwaliteit: In het CID wordt verblijfskwaliteit centraal gesteld. Het CID wordt een gebied waar iedereen op een prettige manier (voor langere tijd) kan verblijven; zowel in publiek toegankelijke buiten- als binnenruimte, In dit centrummilieu waar verblijfskwaliteit centraal staat, past de auto zich aan en staat de voetganger op de eerste plaats. Zowel de gebouwen als de inrichting van de buitenruimte garanderen een prettig verblijf op straat. 2. Voor iedereen: Het CID is een stuk stad waar iedereen welkom is en zich welkom voelt, en dat kansen biedt aan iedereen. Ruimtelijke ingrepen in het CID worden vormgegeven samen met bewoners en andere stakeholders. CID heeft wat te bieden voor iedereen, ongeacht herkomst, opleidings- of inkomensniveau, gezondheidssituatie of leeftijd. Dit geldt voor de openbare ruimte, de woningen, de voorzieningen, het onderwijs en de vervoersmogelijkheden.

Investeringen moeten bijdragen aan kansengelijkheid, het CID is toegankelijk, gebruiksvriendelijk, veilig en gezond. 3. Mix: De ambitie van het CID is om een gedifferentieerd en hoogstedelijk gebied te laten ontstaan waar diversiteit en een hoge dichtheid mobiliteit én ruimtebeslag reduceren, waar ontmoeting, uitwisseling en cross-overs worden gefaciliteerd en zo een aantrekkelijk vestigingsklimaat ontstaat. Binnen een raamwerk van rust, reuring en ruis zorgen we voor een diversiteit met een goede functiemix en een passend voorzieningenniveau. 4. Natuurlijk!: Het CID is een duurzame, volhoudbare woon- en leefomgeving op de korte én lange termijn. Er wordt voorrang gegeven aan natuurlijke meervoudige oplossingen boven technische enkelvoudige. Ontwikkelingen hebben geen negatieve invloed op hittestress, droogte of wateroverlast, maar dragen bij aan een toekomstbestendige stad. 5. Slim verdichten: De ambitie in het CID is om de verdichting, die hoe dan ook noodzakelijk is, te gebruiken om de leef- en verblijfskwaliteit van het gebied te verhogen. Oftewel: ontwikkelingen dragen bij aan een aantrekkelijke en levendige stad door de kansen van slim verdichten te benutten. 6. Economisch topmilieu: Het CID kenmerkt zich door een breed en divers economisch profiel dat bijdraagt aan een robuuste, inclusieve en innovatieve Haagse economie.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

7.

Haal er meer uit dan erin zit: De ambitie in het CID is om opgaven slim te combineren, koppelkansen te benutten en te profiteren van alles wat er al is en wat er gebeurt in het CID. Los alle opgaven (op voorhand) op en zorg voor integrale oplossingen.

Gevolgd participatietraject Op 29 november 2021 vond het STADgesprek CID plaats: Haagse (beeld)kwaliteit in het economisch hart van de stad. Deelnemers gingen het gesprek aan over de (beeld)kwaliteitsplannen om gezamenlijk te kijken hoe de plannen verrijkt konden worden. Uit het STADgesprek kwam naar voren, dat (beeld)kwaliteit niet alleen om gebouwen gaat, maar ook om het gebruik en de beleving van de buitenruimte. Vervolgens zijn in juni 2022 door de gemeente zes verdiepende sessies georganiseerd met specifieke groepen stakeholders: ontwikkelaars, groene/buitenruimte stakeholders, Haagse campus, ontwerpers, klankbordgroep CID en bouwmeesters. Thema's die naar boven kwamen waren: Haags DNA, randvoorwaarden en proces, lange lijnen (netwerken, mobiliteit, verbinding), veiligheid, hoogbouw, groen vs. verdichting en economie, innovatie, rijksvastgoed. De opgehaalde reacties uit de sessies zijn verwerkt in een nieuwe versie van het concept Kwaliteitsplan CID, die nu ter besluitvorming voorligt. Op 13 oktober 2022 tijdens de CID dagen vond een laatste STADgesprek plaats om het participatietraject af te sluiten. Tijdens het gesprek werd het Kwaliteitsplan CID gepresenteerd en verteld hoe de reacties zijn verwerkt. Daarna konden de deelnemers hierover in verschillende deelsessies met elkaar in gesprek gaan.

Het Participatieverslag Kwaliteitsplan CID is als bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

Werkbezoek Little C Om de samenhang tussen het Kwaliteitsplan CID en de BKP’s op deelgebiedsniveau duidelijk te maken, heeft er een werkbezoek met de commissie Ruimte plaatsgevonden aan Little C te Rotterdam op 14 juni 2023. Little C is een goed voorbeeld hoe een ambitie document voor een groter gebied en de nadere uitwerking in een BKP heeft geleid tot een buurt met hoogwaardige architectuur en kwalitatieve publiek toegankelijke buitenruimten om in te verblijven. Instellen Kwaliteitsteam CID Het instellen van een zogeheten Q-team voor het CID is aangekondigd en verder uitgewerkt in een brief aan de voorzitter van de commissie Ruimte d.d. 1 december 2020 (RIS307136), als onderdeel van de versterking van het systeem voor ruimtelijke kwaliteitszorg. Dit Q-team is nog niet van start gegaan in afwachting van vastgestelde kwaliteitskaders zoals het Kwaliteitsplan CID. Het instellen van het Qteam wordt nog nader uitgewerkt in samenhang met de lopende opdracht van de kwartiermaker stadsstedenbouwer (zie ook raadsbrief Beleidsneutraal instellen adviescommissie omgevingskwaliteit, RIS 313254). Als onderdeel van deze opdracht zal de kwartiermaker ook advies geven over het ruimtelijk kwaliteitsstelsel waar de Q-teams onderdeel van zijn. Na afronding van de opdracht van de kwartiermaker stadsstedenbouwer wordt de raad hierover geïnformeerd.

Vervolg De ambities uit het Kwaliteitsplan CID worden na vaststelling in een volgende fase vertaald in verschillende beleidsdocumenten, waaronder Ontwikkelvisies, NvU’s, gebiedsuitwerkingen, Beeldkwaliteitsplannen (BKP’s) en andere beleidsdocumenten die van toepassing zijn op het CID. De BKP’s worden opgesteld voor verschillende gebieden in het CID en dienen als kader voor beoordeling van omgevingsvergunningen. Ook volgen er integrale buitenruimteplannen, die het landschappelijke raamwerk bieden voor de transformatie van een deelgebied. Als voorbeeld vindt u hieronder een schema met alle producten rondom het CID en hoe de producten zich tot elkaar verhouden. Voor een aantal deelgebieden zijn een aantal deelproducten al in een afrondende fase. Voor Laakhavens is reeds een Ontwikkelvisie vastgesteld door de raad.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 30 januari 2024, besluit: I.

Het Kwaliteitsplan Central Innovation District vast te stellen

II.

Invulling te geven aan de drie kernkwaliteiten die de Haagse context vormen en uitgangspunt zijn voor ontwikkelingen in het CID: 1. Eeuwige Haagse schoonheid 2. Lange lijnen verbinden de stad 3. Eigen karakter per deelgebied

III.

De ambities, zoals verwoord in de zeven kwaliteitsopgaven, vast te stellen: 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen 3. Mix 4. Natuurlijk! 5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu 7. Haal er meer uit dan erin zit

IV.

De rapportage over het gevolgde participatietraject vast te stellen, alsmede de wijze waarop de reacties zijn verwerkt in het Kwaliteitsplan

V.

Dat de ambities uit het Kwaliteitsplan CID na vaststelling in een volgende fase worden vertaald in Beeldkwaliteitsplannen en richting geven aan (toekomstige) ontwikkelvisies, gebiedsuitwerkingen, buitenruimteplannen en overige beleidsdocumenten die van toepassing zijn op het CID.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439184

VI.

*De voorstellen die tot doel hebben de kwaliteit van het CID te verbeteren met als middel het verlagen van de maximumsnelheid zoals omschreven in het kwaliteitsplan CID gaan altijd gepaard met maatregelen dan wel investeringen die eerst voorgelegd moeten worden aan de raad die congestie of andere neveneffecten als gevolg ervan op andere wegen tegen gaan.

VII.

*De binnenstedelijke verdichting in het gehele CID gebied trekt veel bewoners en bezoekers. In de verdere ontwikkeling van het gebied dient ook rekening gehouden te worden met de positie van de auto. De Haagse visie op automobiliteit zal hiervoor vastgesteld moeten worden.

*Aldus geamendeerd besloten in de openbare raadsvergadering van 15 februari 2024.

De griffier,

De voorzitter,

7/7