20231221-RIS316440 Geamendeerd raadsvoorstel eindrapport Enquêtecommissie Amare

Enquêtecommissie Amare

999

Retouradres Postbus 19157, 2500 CD Den Haag

Ons kenmerk

242529 Aan de gemeenteraad

RIS316440 Contactpersoon

J.L. van Oeveren Dienst

Griffie Afdeling

Griffie Telefoonnummer

3533131 Datum

8 september 2023 Onderwerp

Geamendeerd raadsvoorstel: eindrapport Enquêtecommissie

Geachte leden van de raad, De Enquêtecommissie Amare heeft het eindrapport aangeboden aan de voorzitter van de Haagse gemeenteraad. Een onderzoek van vijftien maanden is daarmee beëindigd. De Enquêtecommissie legt met dit raadsvoorstel verantwoording af aan de raad. Ook zijn de aanbevelingen in amendeerbare vorm opgenomen. Totstandkoming enquête De raad heeft op 25 maart 2021 een motie aangenomen om een voorbereidend onderzoek te doen naar de mogelijkheid tot het houden van een raadsenquête, naar aanleiding van het rekenkameronderzoek Onderwijs- en Cultuurcomplex. Op basis van een voorstel van de voorbereidingscommissie, bestaande uit de leden Vavier, Dubbelaar, Arp, Bos, De Graaf, Scheper en Pluimgraaf, heeft de raad op 5 november 2021 besloten een raadsenquête in te stellen. Het oorspronkelijke (geamendeerde) raadsbesluit is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. De voorbereidingscommissie heeft na het besluit van de raad tot het houden van een raadsenquête een Europese aanbesteding gedaan voor de ondersteuning van de Enquêtecommissie. Op basis van deze aanbesteding is Policy Research Corporation (PRC) uit Rotterdam aangewezen als het bureau dat de Enquêtecommissie ondersteunt bij het onderzoek. De commissie is van mening dat PRC het onderzoek kundig heeft ondersteund.

De gemeenteraad heeft op 21 april 2022 de Enquêtecommissie Amare ingesteld en tot leden benoemd de raadsleden Dubbelaar, Faïd, Bos, Van Esch en De Graaf. De commissie heeft de heer Dubbelaar aangewezen als voorzitter en mevrouw Faïd als plaatsvervangend voorzitter. Per 20 oktober 2022 vervangt het lid De Ridder het vertrokken raadslid De Graaf. Verrichte werkzaamheden Het is voor het eerst dat een raadsenquête is gehouden door de Haagse gemeenteraad. Dit betekent dat de Enquêtecommissie veel afwegingen heeft moeten maken in de aanpak van het onderzoek, het te verwachten tijdsbeslag, de omvang van de werkzaamheden en de planning. De raad is door middel van vijf raadsmededelingen van de commissie geïnformeerd over de voortgang

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 19517 2500 CD Den Haag

T 070 - 3533131 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

van de werkzaamheden: I. 17 mei 2022 procedurele punten en werkafspraken van de commissie II. 21 september 2022 voortgang werkzaamheden, planning III. 13 februari 2022 aankondiging openbare verhoren IV. 19 april 2023 interviews, gehouden verhoren en planning V. 5 juli 2023 aankondiging oplevering eindrapport

RIS 312269 RIS 313225 RIS 314550 RIS 315295 RIS 316121

De commissie heeft in goede harmonie gewerkt aan deze raadsenquête. Doel van alle werkzaamheden is voor de commissie geweest te komen met een openbaar eindrapport aan de raad, dat antwoord geeft op de vragen zoals die bij raadsbesluit van 5 november 2021 zijn geformuleerd in de opdracht aan de commissie. De basis voor de werkzaamheden van de commissie zijn de artikelen 155a t/m 155f van de Gemeentewet. 1. Informatieverzoeken Ten behoeve van het documentonderzoek heeft de commissie 32 informatieverzoeken ingediend bij de projectorganisatie die ten behoeve van het college als aanspreekpunt voor de commissie fungeert. De verzoeken betreffen informatie die niet eerder door het college met de raad is gedeeld. De commissie heeft een periode van onderzoek gehanteerd van 1 januari 2006 tot 1 juli 2021, de datum van oplevering van het gebouw Amare. In een aantal gevallen is nog wel informatie opgevraagd die daarna of daarvoor is verschenen, indien en voor zover die informatie betrekking heeft op de onderzoeksperiode. De projectorganisatie heeft meer dan 5.800 verschillende documenten aangeleverd. Over de nadere aspecten van informatieverzoeken (reikwijdte, omvang, inhoud) is geregeld ambtelijk overleg geweest. De commissie waardeert de onverminderd coöperatieve opstelling van de projectorganisatie. 2.

Tijdsbeslag commissie De commissie heeft in totaal 23 reguliere vergaderingen gehouden, en 48 keer in een besloten of openbare vergadering getuigen gesproken. De commissie heeft veel tijd gestoken in het lezen van stukken zoals concepten van het eindrapport. De ondersteuning vanuit de griffie vereiste ook een forse inzet. Geconcludeerd kan worden dat het uitvoeren van een enquête zinvol, belangrijk en interessant is, maar met name voor de commissieleden een groot tijdsbeslag kent, naast de reguliere werkzaamheden als raadslid. Dit klemt des te meer bij raadsleden die onderdeel zijn van een kleinere fractie. 3. Interviews en verhoren Vanaf de zomer van 2022 zijn in het kader van het onderzoek in totaal 82 interviews met betrokkenen gehouden. Deze interviews zijn uitgevoerd door medewerkers van PRC. Geïnterviewd zijn (oud-)medewerkers van binnen en buiten de gemeente, en (oud-)bestuurders en -raadsleden. In november en december 2022 heeft de commissie besloten verhoren gehouden met 22 getuigen. In februari en maart 2023 heeft de commissie openbare verhoren afgenomen met 25 getuigen. Deze openbare verhoren zijn via de website van de gemeente uitgezonden en terug te zien. Ook zijn er woordelijke verslagen van de verhoren beschikbaar in het Raadsinformatiesysteem van de gemeente. De commissie is zich ervan bewust dat hetzij een interview, hetzij een verhoor voor met name

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

(voormalig) ambtenaren spannend was. Al eerder heeft de commissie in berichten aan de raad aangegeven dat het de commissie is gegaan om waarheidsvinding en niet om één of meer personen aan te wijzen die een verwijt kan worden gemaakt. De commissie is alle betrokkenen erkentelijk voor hun bereidwillige deelname. 4. Gebruik openbare en niet openbare informatie De Enquêtecommissie heeft zoals hierboven aangegeven voor het overgrote deel informatie opgevraagd en ontvangen die niet eerder met de raad is gedeeld. Een deel van die informatie is niet openbaar. Het enquêterecht is het zwaarste instrument dat de gemeenteraad ter beschikking staat. Het heeft tot doel een onderzoek te doen naar het door het college gevoerde bestuur. Een Enquêtecommissie moet zich daarbij niet laten sturen door opgelegde geheimhouding, maar zelfstandig een afweging maken of in een specifiek geval gedeeltelijke openbaarmaking ten behoeve van het onderzoek aan de orde is. De commissie heeft zich over deze kwestie laten adviseren door een gerenommeerd hoogleraar. Het advies is bijgevoegd. De commissie heeft er in een aantal gevallen dan ook voor gekozen niet openbare informatie op te nemen in het rapport. Dit is gebeurd na een zorgvuldige afweging.

De commissie heeft daarbij gekeken naar het belang om in dit onderzoek alle betrokken aspecten van de totstandkoming van Amare en het Spuikwartier te onderzoeken en lering te trekken uit dit onderzoek en het belang van de gemeente en eventuele derden om die informatie niet te openbaren. Het belang van een volledig, verifieerbaar en transparant onderzoek heeft daarbij steeds de doorslag gegeven voor opname van de informatie in het rapport. 5. Financiën Op grond van de Gemeentewet dienen de geraamde kosten van een raadsenquête opgenomen te worden in de ontwerpbegroting. Totaal is voor deze enquête over 2022 en 2023 in totaal € 1,2 mln. aan de kant van de raad voor de commissie in de begroting opgenomen. Zoals reeds eerder in raadsmededeling IV van 19 april 2023 aan de raad is medegedeeld zullen de kosten naar verwachting voor de raad hoger uitvallen. De extra kosten zullen tussen de € 0,4 en € 0,5 mln. belopen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn geweest het hoger dan vooraf ingeschatte aantal uitgevoerde interviews en besloten en openbare verhoren, plus de zeer grote hoeveelheid informatie die ten behoeve van het onderzoek is verwerkt. Bij de programmarekening zullen de totale kosten inzichtelijk zijn gemaakt.

Gelet op het bovenstaande stelt de Enquêtecommissie Amare aan u voor: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het eindrapport van de Enquêtecommissie Amare van 8 september 2023, Besluit: I. Kennis te nemen van het eindrapport ‘Amare: Bijzonder complex’ van de Enquêtecommissie; II. De volgende aanbevelingen over te nemen: a. Expliciteer het publiek belang in toekomstige besluitvorming. Formuleer alsnog het publiek belang dat met Amare wordt beoogd en stel op basis daarvan de toekomstige bekostiging vast. Gebruik hiervoor het Model Publiek Belang (MPB). *Start onmiddellijk met een experimentele fase waarin raad en college gezamenlijk verkennen hoe het MPB vaker toegepast kan worden, met het doel om per 1 juli 2024 een gedegen

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

III. IV. V. VI.

werkwijze, inclusief criteria en procedure, voor het gebruik van dit model vast te stellen. b. Draag zorg voor een deskundige en permanente externe ondersteuning van de raad in het beoordelen van complexe vraagstukken. Maak de griffie verantwoordelijk voor betere ondersteuning van de raad. Equipeer de griffie om voor de raad de benodigde expertise in kaart te brengen en te faciliteren. c. Stel bij majeure besluitvormingsmomenten raadsleden aan als rapporteurs om met behulp van externe ondersteuning raadsvoorstellen te beoordelen. d. Creëer ruimte voor ambtelijk tegengeluid. e. Informeer de raad op een integrale wijze. Boekhoudkundige principes mogen geen belemmering zijn voor een integrale informatievoorziening aan de raad. f. Vereenvoudig de geldstromen rond de exploitatie van Amare en pas de (onder)huurcontracten aan met Stichting Amare, NDT en RO. g. Maak bij nieuwe raadsvoorstellen duidelijk hoe het voorstel zich verhoudt tot vigerende beleidskaders. h. Creëer als college en raad een cultuur waarin transparantie het uitgangspunt vormt. Verbeter de transparantie door minder geheimhouding op te leggen. i. Verzeker via contractvoorwaarden de medewerking van externe partijen aan een raadsonderzoek. j. Geef een voortgangsrapportage van de implementatie van alle genoemde aanbevelingen van deze raadsenquête.

Het college en het presidium op te dragen de respectievelijke aanbevelingen uit te voeren; De raad medio 2024 te informeren over de uitvoering van de aanbevelingen; De taken van deze Enquêtecommissie als beëindigd te beschouwen; De leden van de Enquêtecommissie Dubbelaar, Faïd, Bos, Van Esch en De Ridder met ingang van heden te ontslaan als lid van deze commissie.

*Aldus geamendeerd besloten in de raadsvergadering van 21 december 2023.

De griffier,

de voorzitter,

4/4