20231220-RIS316918 Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027

Datum

Registratienummer

26 oktober 2023

BSD/10631551 RIS316918

Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 Inleiding Voor u ligt de begroting van de gemeente Den Haag voor de jaren 2024-2027. Deze begroting vormt het financiële en beleidsmatige kader voor de komende jaren. Den Haag voert een solide financieel beleid. De gemeente zoekt hierbij de balans tussen voorzichtig zijn waar dat moet en extra investeren wanneer dat kan en nodig is. Daarbij dient er wel rekening mee gehouden te worden dat de financiële ruimte van de gemeente beperkt is. De structurele budgettaire ruimte is beperkt. Vanaf 2026 is er sprake van een structureel tekort omdat de hoogte van het gemeentefonds vanaf 2026 afneemt. Den Haag neemt in deze begroting geen maatregelen om dit tekort op te lossen. De gemeenten zijn nog in gesprek met het Rijk over een oplossing voor de teruggang van het gemeentefonds. Voor de begroting geldt dat structurele uitgaven met structurele inkomsten gedekt moeten worden. In de begroting 2023-2026 zijn in het kader van ‘basis op orde’ stappen gezet om hieraan te voldoen. Ook in deze begroting wordt een stap gezet door een aantal structurele knelpunten op te lossen. Gezien de beperkte beschikbare structurele middelen, kunnen op dit moment echter niet alle knelpunten structureel gedekt worden. Gezien de problematiek is het echter wel noodzakelijk om hier de komende jaren incidenteel geld voor beschikbaar te maken.

Het is noodzakelijk om in de komende jaren oog te houden voor een behoedzaam financieel beleid en voortdurend oog te houden voor de doeltreffend- en doelmatigheid van het beleid. In oktober presenteerden de coalitiepartijen het ‘Haags akkoord 2023-2026’ aan de gemeenteraad. Alle ambities uit het coalitieakkoord zijn financieel vertaald in deze Programmabegroting 2024-2027. In het coalitieakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor met name de thema’s: klimaat, natuur en dieren, duurzaamheid en bestaanszekerheid in de brede zin van het woord. Bij bestaanszekerheid gaat het niet alleen om inkomen, maar ook om de zorg voor voldoende huisvesting, een stabiele woonsituatie, gezondheid, kansengelijkheid in het onderwijs en een goede en schone leefomgeving. De intensiveringen op deze thema’s uit het coalitieakkoord dienen de komende tijd nog nader te worden uitgewerkt in concrete plannen. In dit eerste hoofdstuk van de begroting wordt inzichtelijk gemaakt welke middelen de gemeente extra beschikbaar heeft, waar deze vandaan komen en waar deze middelen aan besteed worden. De besteding van de extra middelen wordt uitgebreider toegelicht in het coalitieakkoord en de afzonderlijke programma’s in deze begroting. In dit eerste hoofdstuk wordt ook stil gestaan bij een aantal andere belangrijke financiële ontwikkelingen.

Het gaat hierbij onder andere om de inzet van de inflatiebuffer om de gevolgen van de hoge inflatie te verzachten, het cofinancieringsfonds en de begrotingsregels.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10631551

Naast de begroting voor de komende jaren biedt het college samen met deze begroting de actualisatie van het begrotingsjaar 2023 aan (bijlage 3 van het raadsvoorstel). In de actualisatie van de begroting worden alle mutaties groter dan €2,5 mln. in 2023 toegelicht. De begroting 2024-2027 en de actualisatie van 2023 dienen in samenhang te worden bezien. Leeswijzer Voor een uitgebreide toelichting op de belangrijkste keuzes en actualiteiten met betrekking tot de programmabegroting wordt u naar hoofdstuk 1 van de programmabegroting verwezen. In hoofdstuk 2 van de programmabegroting komen de inhoudelijke speerpunten en financiën per beleidsprogramma aan bod en in hoofdstuk 3 een aantal paragrafen over het weerstandsvermogen, lokale heffingen en andere relevante thema’s. In hoofdstuk 4 wordt de financiële begroting met onder meer de gemeentelijke inkomsten behandeld. Een aantal specifieke onderwerpen die onderdeel uitmaken van de programmabegroting komen in dit raadsvoorstel kort aan het licht. Dit betreffen de volgende: 1. Bijstelling begroting huidig uitvoeringsjaar 2023 2. Nieuwe, bijgestelde en vervallen reserves 3. Meerjaren Investeringsplan 2023-2027 4. Investeringskrediet onderwijshuisvesting 5. Meerjarenprognose Grondexploitaties 6. Actualisatie activiteiten 7. Actualisatie begrotingsindicatoren 8. Digitale toegankelijkheid P&C documenten 1.

Bijstelling begroting huidig uitvoeringsjaar 2023 Naast de begroting voor de komende jaren biedt het college samen met deze begroting de actualisatie van het begrotingsjaar 2023 aan. In bijlage 3 zijn de mutaties uitgesplitst per programma en voor zover deze de € 2,5 mln. overstijgen nader toegelicht. 2. Nieuwe, bijgestelde en vervallen reserves Bij de Programmabegroting 2024-2027 zijn reserves verlengd, aangepast, bijgesteld, opgeheven dan wel vrijgevallen. Daarnaast worden er nieuwe reserves ingesteld voor programma 1 gemeenteraad, parkeren en handhaven en de opgave nieuwkomers. Het volledige overzicht van alle wijzigingen met betrekking tot de reserves is opgenomen in bijlage 4. 3. Meerjaren Investeringsplan Het totaal van investeringsprojecten van de gemeentelijke begrotingsprogramma’s vormt het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Het MIP wordt jaarlijks door de raad vastgesteld als onderdeel van de besluitvorming bij de begroting. Investeringen zijn van dekking voorzien. Over de voortgang van de projecten wordt in verschillende P&C-documenten en projectrapportages gerapporteerd. Jaarlijks wijzigt het MIP naar aanleiding van het gereedkomen van projecten, bijstellingen zoals het verwerken van de uitvoeringsafwijkingen van het voorgaande begrotingsjaar en het beschikbaar stellen van budget voor nieuwe projecten.

Deze bijstellingen bestaan allereerst uit financieel neutrale wijzigingen zoals het toevoegen van een nieuwe jaarschijf voor investeringsprogramma’s die structurele dekking kennen, zoals de vervanging van civieltechnische kunstwerken en voor projecten waar baten (huren of heffingen) tegenover staan, zoals investeringen in rioleringen. Ook worden projecten in het overzicht opgenomen waar besluitvorming over heeft plaatsgevonden.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10631551

Daarnaast is sprake van financieel niet-neutrale bijstellingen met betrekking tot het MIP, zoals het toevoegen van nieuwe investeringen bij de begroting en investeringen die goedkoper of duurder worden. Actualisatie Meerjarig Investeringsplan 2023-2027 Jaarlijks vindt bij de begroting een bijstelling op het MIP plaats. Toelichtingen op de ontwikkelingen op het investeringsprogramma komen aan bod in de verschillende beleidsprogramma’s. 4. Investeringskrediet onderwijshuisvesting; Als onderdeel van de besluitvorming over het Meerjarig investeringsplan (MIP) wordt met dit raadsvoorstel gevraagd om een investeringskrediet van € 67,5 mln. onderwijshuisvestingsplan beschikbaar te stellen. Deze ruimte is hiervoor binnen de begroting gereserveerd. Dit bedrag vormt het plafond voor het (jaarlijkse) programma onderwijshuisvesting waarin investeringen aan specifieke onderwijshuisvesting worden toegewezen. Over de invulling en toekenning van de middelen vindt jaarlijks afzonderlijke besluitvorming plaats tussen de gemeente en de schoolbesturen. Doordat de daadwerkelijk uitvoering van de investeringen soms vertraagt, verschilt het bedrag hier van wat er in het MIP opgenomen wordt (meerjarig komen de bedragen per saldo wel overeen). 5.

Meerjarenprognose Grondexploitaties In de begroting 2024-2027 zijn de actuele ontwikkelingen op grondexploitaties verwerkt en wordt een actueel inzicht geschetst van de meerjarige ontwikkelingen op de grondexploitatieportefeuille en de toereikendheid van de reserve grondbedrijf om risico's op te vangen. Op dit moment is de reserve grondbedrijf toereikend om risico’s op te kunnen vangen. Een gedetailleerde onderbouwing met projectrapportages die ingaan op de ontwikkeling op begroting, bouwprogramma en risico's voor de grootste grondexploitaties wordt gegeven in de Meerjarenprognose Grondexploitaties 2023 (MPG). De MPG wordt, gelijktijdig met de begroting, vastgesteld door het college en wordt ter kennisname aangeboden aan de raad. 6. Actualisatie activiteiten De activiteit ‘064.BA Kosten civiele incasso’ (kosten voor het innen van o.a. de gemeentelijke belastingen) wordt verplaatst van programma 16 Overhead naar programma 15 Financiën. Dit sluit beter aan bij de aanwijzingen van de commissie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), die stelt dat het in de programmabegroting op te nemen overzicht Overhead is afgeleid van taakveld 040 Overhead. De activiteit ‘064.BA Kosten civiele incasso’ heeft betrekking op taakveld 64. Daar zijn ook de andere activiteiten van taakveld 64 begroot. Het is een technische wijziging die gemeentebreed budgetneutraal is.

Daarnaast zijn de activiteiten op programma 8. Zorg, Welzijn, Volksgezondheid en Jeugd geactualiseerd n.a.v. de aangepaste IV3 informatie-voorschriften vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De belangrijkste wijziging ten opzichte van 2022 is dat de taakvelden op het gebied van individuele voorzieningen WMO en Jeugdzorg zijn opgedeeld. Door deze opdeling zou het aantal activiteiten sterk stijgen (verdubbelen). Er is daarom gekozen om– indien mogelijk - activiteiten samen te voegen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10631551

7. Actualisatie begrotingsindicatoren In de begroting worden jaarlijks de door de raad vastgestelde indicatoren op basis van de actuele brongegevens geactualiseerd. Naar aanleiding van het rapport indicatoren (RIS315569) en de collegereactie (RIS 316629), worden bijstellingen voortaan expliciet en onderbouwd voorgelegd bij het raadsvoorstel programmabegroting. Bij een aantal indicatoren blijken de benodigde brongegevens niet meer beschikbaar te zijn en daarom zijn ze ook niet meer in deze begroting opgenomen. Daarnaast zijn op programma 13 drie indicatoren gewijzigd. Ook worden in de begroting 2024-2027 bij enkele indicatoren nog de begrotingswaarde van het lopende jaar 2023 bijgesteld ten opzichte van de waarde 2023 in de begroting 2023-2026. In de bijlage 5 vindt u zowel een overzicht van de vervallen indicatoren als een overzicht van de indicatoren waarvan de begrotingswaarde van het lopende jaar 2023 is geactualiseerd. 8. Digitale toegankelijkheid P&C producten Net als voorgaande jaren wordt op de portal financien.denhaag.nl de Programmabegroting 2024-2027, in een toegankelijke omgeving, digitaal gepubliceerd. Hier zijn alle P&C-producten sinds 2017 te raadplegen. Naast publicatie via de portal wordt ook nog het gedrukte boekwerk aangeboden.

Besluitvorming Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 26 oktober 2023, besluit: I.

Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves;

II.

vast te stellen de bijgestelde begroting van het huidige uitvoeringsjaar 2023 (bijlage 3);

III.

in te stemmen met het verlengen, aanpassen, bijstellen, instellen, opheffen en vrijvallen van de reserves (bijlage 4);

IV.

in te stemmen met het meerjarig investeringsplan 2023-2027 (MIP);

V.

in te stemmen met het beschikbaar stellen van een investeringskrediet van € 67,5 mln. onderwijshuisvesting als onderdeel van het meerjarig investeringsplan;

VI.

in te stemmen met het actualiseren van de in de begroting opgenomen activiteiten;

VII. in te stemmen met het actualiseren van de begrotingsindicatoren (bijlage 5);

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 20 december 2023. De griffier,

De voorzitter,

4/4