20231214-RIS316675 Voorstel van het college inzake vaststellen programma arbeidsmigratie in goede banen

Datum

Registratienummer

10 oktober 2023

DPZ/10610681 RIS316675

Voorstel van het college inzake vaststellen programma arbeidsmigratie in goede banen De gemeente Den Haag zorgt er graag voor dat arbeidsmigranten goed terechtkomen in onze stad. Dat zij zich welkom voelen en op dezelfde manier worden behandeld als ieder ander in Nederland. Niet alleen op het gebied van werk en economisch oogpunt, maar ook als het gaat om registratie, huisvesting, informatievoorziening, participatie, integratie en zorg. Dat is niet alleen belangrijk voor de arbeidsmigrant zelf, maar ook voor de naaste omgeving. Dat is wat we bedoelen met ‘Arbeidsmigratie in goede banen’. Er is meer werk dan onze eigen beroepsbevolking aankan en er zijn te weinig mensen beschikbaar om het aanbod aan laagbetaald werk uit te voeren. Dat heeft verschillende oorzaken. De belangrijkste reden voor de komst van arbeidsmigranten is de loonkloof tussen Nederland en andere Europese landen. Ook functioneren bepaalde sectoren slechts op basis van laagbetaalde arbeid. Voor burgers uit EU-lidstaten geldt vrij verkeer van personen en diensten binnen de landen die lid zijn van de Europese Unie. Burgers mogen zich vestigen en werken in andere EU-lidstaten. Door de open Europese grenzen is internationale arbeidsmobiliteit tegenwoordig een structureel gegeven.

De vraag naar werknemers zal de komende jaren alleen maar groter worden, omdat de Nederlandse beroepsbevolking sinds 2021 krimpt door vergrijzing en ontgroening. De economische waarde van arbeidsmigranten is groot. Ook de komende jaren zullen wij afhankelijk blijven van de inzet van arbeidsmigranten. We realiseren ons dat we niet zonder arbeidsmigranten kunnen, maar deze noodzaak mag nooit ten kosten gaan van goed werkgeverschap, onze fatsoensnormen en sociale standaard. Dat maakt dat beleid noodzakelijk is om te voorkomen dat mensen onder slechte omstandigheden werkzaam of woonachtig zijn en ervoor te zorgen dat de verantwoordelijkheid voor de ‘lasten’ van goedkope arbeid, niet slechts terecht komt in wijken die al kwetsbaar zijn, maar daar waar ze horen: bij uitzenders en werkgevers. Zij dragen primair de verantwoordelijkheid voor goede woon- en werkomstandigheden van hun arbeidskrachten, zeker als mensen hier tijdelijk verblijven. De grootste groep EU-arbeidsmigranten is zelfredzaam. Deze groep heeft veilige huisvesting, werkt bij een betrouwbare werkgever, maakt deel uit van de samenleving en heeft bijvoorbeeld kinderen die in Den Haag naar school en de sportvereniging gaan. Een deel van de EU-arbeidsmigranten is kwetsbaar en leeft in slechte omstandigheden. Overbewoning, overlast en uitbuiting zetten de sociale en fysieke leefbaarheid in een aantal wijken onder druk.

Dat is niet goed voor de arbeidsmigrant, niet voor wijkbewoners en ook niet voor de stad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10610681

Een deel van de EU-migranten die naar Nederland komen is niet in staat om te werken. Anderen komen voor werk, maar door hun kwetsbaarheid lukt het niet om werk te vinden of te behouden. Dit zijn migranten die in eigen land ook niet zelfredzaam waren. Zij hebben een verslaving, psychische problemen of zijn op de vlucht voor schulden of justitie. Deze groep –enkele tientallen in Den Haag – heeft feitelijk geen perspectief in Nederland. Het beeld van de EU-arbeidsmigranten is dat zij tijdelijk naar Nederland komen om te werken. Maar er zijn steeds meer EU-arbeidsmigranten die langer in Nederland blijven en zich hier uiteindelijk vestigen. Daarom moeten we niet alleen kijken naar de volwassenen, maar ook naar hun kinderen. Kinderen van arbeidsmigranten verdienen onze aandacht omdat zij niet altijd naar school gaan. Of ze gaan wel naar school, maar vertrekken na een paar maanden weer. Kinderen worden vaak opgevoed door broertjes of zusjes, omdat de ouders de hele dag werken. Ze wonen niet zelden in een woning waar meerdere volwassenen op een klein oppervlak samenleven. Er zijn scholen in Den Haag waar een groot deel van de kinderen de schoolcarrière niet doorloopt, meestal door het tijdelijk werk van hun ouders. Ook al heeft de gemeente niet direct juridische verplichtingen, we vinden preventie heel belangrijk.

Wij zijn er ons als stad van bewust dat we het hier over mensen hebben, onze mensen, onze buren, onze werknemers. Wij beogen met dit plan dat het de arbeidsmigranten goed gaat in onze stad. We doen er alles aan om ervoor te zorgen dat werkgevers, inleners, uitzenders en verhuurders doen waarvoor zij verantwoordelijk zijn. Vroegtijdig interveniëren middels informatievoorziening en voorlichting en handelen als het niet goed gaat, voorkomt verregaande escalatie. Daarom nemen we onze verantwoordelijkheid om wijken en buurten leefbaar en prettig te houden en mensen te beschermen tegen misstanden, direct vanaf de aankomst als EU-arbeidsmigrant in onze stad. We hebben de afgelopen jaren al veel opgepakt, maar het is nog niet genoeg. Samenhangende problemen moeten we in samenhang oplossen. Daarnaast is het noodzakelijk om gestructureerd samen te werken met regionale en landelijke overheden, ketenpartners, zelforganisaties, werkgevers, uitzenders en maatschappelijke organisaties. Dit plan is dan ook tot stand gekomen in samenwerking met alle relevante partijen in de stad. Doelgroep Het programma Arbeidsmigratie in goede banen, richt zich op de EU-arbeidsmigrant (en het gezin) uit Polen, Bulgarije, Hongarije, Roemenië, Griekenland. Binnen deze groep kunnen we onderscheid maken in de mate van zelfredzaamheid.

Afhankelijk hiervan zetten we dienstverlening en ondersteuning in op gebied van participatie en integratie: • voor de EU-arbeidsmigrant die zelfredzaam is; • voor de EU-arbeidsmigrant die door omstandigheden in Nederland niet meer zelfredzaam is (dakloos geraakt, baan verloren, schulden opgebouwd); • voor de EU-arbeidsmigrant die al in eigen land kwetsbaar was en persoonlijke problemen had (zoals psychische problemen, strafrechtelijke problemen, verslaving) die om zorg en ondersteuning vraagt. De aanpak voor deze doelgroep geldt vanaf het moment van binnenkomst in Den Haag tot het moment van definitieve vestiging of terugkeer naar het thuisland. We zetten in op het bieden van perspectief. De interventies die we in dit programma voorstellen kunnen ook van toepassing zijn op de groepen die we in dit programma niet specifiek benoemen, zoals arbeidsmigranten uit andere landen en de volledig zelfredzame arbeidsmigrant.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10610681

Cijfers In de BRP van Den Haag staan 39.341 EU migranten afkomstig uit Polen, Bulgarije, Roemenië, Hongarije en Griekenland ingeschreven. De grootste groep van deze migranten staat ingeschreven in Transvaal, Laak, Segbroek en Escamp (totaal 35175). Uit de cijfers kunnen wij niet destilleren of dit arbeidsmigranten, kennismigranten, studenten, kinderen of gepensioneerden zijn. Landelijk wordt ervan uitgegaan dat ca. 25% van de EU-migranten niet ingeschreven staat. We verwachten dat dat percentage in Den Haag – gezien het grote aandeel dat in de particuliere woningvoorraad woonachtig is en het daarmee eenvoudiger aan ons zicht onttrekt – fors hoger ligt. Als we dit doorrekenen naar Den Haag dan is ca. 10% van de burgers in Den Haag EU-migrant. Actielijnen Om de arbeidsmigratie in goede banen te leiden gaan we werken met 7 actielijnen. We organiseren en faciliteren een duurzame integrale gemeentelijke aanpak op gebied van: •

Informatievoorziening en voorlichting Wat we willen bereiken, is dat de EU-arbeidsmigrant op de hoogte is van de rechten, plichten en de gebruiken van de Nederlandse en Haagse samenleving. Deze informatie is makkelijk vindbaar (internet) of benaderbaar (informatiepunten mobiel en vast). De arbeidsmigrant weet waar hij moet zijn met vragen. Door direct persoonlijk contact hebben we zicht op wat er speelt bij EU-arbeidsmigranten en in de wijken waar mensen wonen.

•

Registratie Door uitgebreidere registratie in BRP - die ook zichtbaar is voor de gemeente - weten wij welke EU-arbeidsmigrant waar in Den Haag verblijft en kunnen wij enerzijds de arbeidsmigrant beter bereiken en anderzijds gerichter misstanden op gebied van huisvesting aanpakken.

•

Huisvesting De fysieke en sociale leefbaarheid in de wijken waar veel EU-arbeidsmigranten wonen is verbeterd. Overbewoning, hoge huurprijzen, onveilige woonsituaties en overlast op straat komen niet meer voor. Mensen beschikken over voldoende en fatsoenlijke woon- en leefruimte.

•

Participatie en integratie De EU-arbeidsmigranten zijn bekend met de gangbare normen en waarden van de Nederlandse samenleving en de inspanningen die van hen worden verwacht. De EUarbeidsmigrant die langere tijd in Nederland verblijft, is bekend met- en enthousiast voor deelname aan activiteiten, ontmoetingen en het leren van de taal zodat zij zelfredzamer zijn. We verbinden groepen die elkaar niet gemakkelijk tegenkomen.

•

Ondersteuning, zorg en opvang De kwetsbare EU-arbeidsmigrant is geholpen met een duurzaam perspectief Via arbeid en goede huisvesting. Of: door terugkeer naar een woonplek met ondersteuning in het land van herkomst.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10610681

•

Aanpak arbeidsmisstanden en uitbuiting EU-arbeidsmigranten werken en wonen in omstandigheden die voldoen aan de Nederlandse normen. Werkgevers of verhuurders die bewust misbruik maken van de positie van de arbeidsmigrant worden aangepakt en ontmoedigd. We zetten ons in op volledig gelijke behandeling van EU-arbeidsmigranten en Nederlandse ingezetenen. Onbetrouwbare bedrijven zijn door onze aanpak en handhaving ontmoedigd en stoppen hun activiteiten.

•

Economie Er is een goede balans tussen economische stabiliteit, ontwikkeling en de voorwaarden op gebied van werkgelegenheid, huisvesting en leefbaarheid. Dat arbeidsmigranten een belangrijk onderdeel zijn geworden van onze Nederlandse economie is al eerder benoemd. In veel productiesectoren is men voor een groot deel afhankelijk van arbeidsmigranten. Anders gezegd: zonder goedkope arbeidskrachten kunnen sommige sectoren hun producten niet leveren voor dezelfde prijs en met dezelfde kwaliteit en rendement als nu. Denk aan de arbeidskrachten in de bouw, vleesindustrie, tuinbouw, infrastructuur en distributiecentra. Zonder deze goedkope arbeidskrachten zou de levering van producten vertragen en zouden de prijzen hoger worden.

Totstandkoming van het programma Dit programma is mede gebaseerd op (wetenschappelijk) onderzoek en best practices uit het land. Het grootste aandeel is echter geleverd door vele mensen en partijen in en buiten de stad. Al deze mensen en partijen hebben de tijd genomen om in gesprek te gaan met de gemeente en hebben hun ideeën en feedback gegeven op het programma. Naast alle partijen die voorafgaand input hebben geleverd, hebben de volgende partijen ook feedback gegeven op het uiteindelijke plan: • ervaringsdeskundigen en mensen in de wijk, zoals Barka, Polka, Fairworks, Pharos, Welzijn Transvaal, Xtra Welzijn, communitybuilders, veldwerkers en de voorlichters van het mobiel informatiepunt; • medewerkers van de ambassades van Polen, Roemenië, Bulgarije, Hongarije en Griekenland; • werkgevers zoals Looye uitzendbureau en Flexibel uitzendbureau, de ABU, NBBU en FNV; • gemeente Westland, gemeente Rotterdam en VNG; • medewerkers van de ministeries SZW, BZK, VWS en de aanjager interdepartementaal project arbeidsmigranten. Tot slot We kunnen niet zonder arbeidsmigranten. Er is meer werk dan onze eigen beroepsbevolking aankan en er zijn te weinig mensen beschikbaar om het aanbod aan laagbetaald werk uit te voeren. De gemeente staat voor een menswaardig bestaan voor elke inwoner en voor leefbare wijken.

Dit programma beoogt de positie van arbeidsmigranten in onze stad fors te verbeteren. Dat is goed voor de arbeidsmigranten om wie het gaat en het is goed voor de stad als geheel.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10610681

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 10 oktober 2023, besluit: vast te stellen het programmaplan arbeidsmigratie in goede banen. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 14 december 2023. De griffier,

De voorzitter

5/5