20231109-RIS316591 Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen Rijksdeelname Stedin

Datum

Registratienummer

19 september 2023

BSD/10606100 RIS316591

Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen Rijksdeelname Stedin Inleiding Stedin is regionaal netbeheerder voor gas en elektriciteit in Zuid-Holland, Utrecht, regio Amstelland, Kennemerland en Noordoost Friesland. Dit netwerk omvat 2,3 miljoen aansluitingen, voor zowel huishoudens als zakelijke klanten. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt conform de Elektriciteitswet 1998 in publieke handen en is momenteel in handen van 42 gemeentes in het verzorgingsgebied waar Stedin is aangesteld als regionaal netbeheerder. Om de versnelling van de energietransitie mogelijk te maken, de kwaliteit van het huidige netwerk te borgen en de economische groei te faciliteren dient het bestaande energienetwerk van Stedin in korte tijd uitgebreid, verslimd en verzwaard te worden. De doorlooptijd van veel investeringen bedraagt jaren en als deze investeringen niet plaats vinden stagneert het aansluiten van nieuwbouw en bronnen voor de productie van hernieuwbare energie (zonneparken en windmolens). Bovendien is een toereikende energie-infrastructuur randvoorwaarde voor het behalen van de klimaatdoelstellingen. In 2022 is voor ruim € 700 miljoen geïnvesteerd en Stedin verwacht dat de benodigde investeringen tot 2030 ten minste € 8 miljard bedragen. Deze investeringen verdient Stedin op de lange termijn terug via de door de ACM gereguleerde tarieven.

Op de korte termijn moet Stedin de investeringen voorfinancieren. Kleine investeringen kan Stedin voorfinancieren met vreemd vermogen, dat wordt aangetrokken van externe financiers zoals banken. Bij grotere investeringen loopt Stedin hierbij aan tegen de grenzen van de huidige kredietbeoordeling. Een verlaging van Stedins huidige A-credit rating (kredietbeoordeling) zou gevolgen kunnen hebben voor de toegang en voorwaarden op de internationale kapitaalmarkt. Indien Stedin haar solide kredietwaardigheid wil behouden, heeft zij meer eigen vermogen nodig. Het eigen vermogen van Stedin is door de huidige aandeelhouders versterkt door in 2019 een groot deel van het verkoopresultaat van Joulz diensten (€ 251 miljoen) niet uit te keren en aan de reserves van Stedin toe te voegen. Daarnaast is in 2021 voor € 200 miljoen aan preferente aandelen uitgegeven. Desondanks heeft Stedin een aanvullende kapitaalbehoefte van €1,75 miljard tot 2030. Vanuit solidariteit, het landelijk beleid rondom de energietransitie en CO2-reductie en de wettelijk aan gemeenten gegeven regie bij de energietransitie is het een logische gedachte dat het Rijk en alle nietaandeelhoudende gemeenten en provincies die in Stedins verzorgingsgebied liggen, ook kapitaal bijdragen en aandeelhouder van Stedin worden. Zij hebben immers ook baat bij een financieel robuuste netbeheerder.

Derhalve zijn, naast het Rijk, ook de niet-aandeelhoudende decentrale overheden uit het verzorgingsgebied van Stedin benaderd voor een eventuele participatie. Zo zijn de AHC en Stedin het gesprek aangegaan met de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland en de gemeenten Utrecht en Amersfoort – over een mogelijke toetreding.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10606100

Door het nu bereikte onderhandelaarsakkoord met het Rijk worden deze gesprekken geïntensiveerd met de mogelijkheid voor een eventuele storting in 2024/2025. Onderhandelingen met het Rijk In december 2022 zijn de regionale netbeheerders (Alliander, Enexis en Stedin) en vertegenwoordigers vanuit hun aandeelhouders tot afspraken gekomen met het Rijk via het Afsprakenkader Kapitaalbehoefte Regionale Netwerkbedrijven (‘‘Afsprakenkader’). Het Afsprakenkader betreft de voorwaarden waaronder een kapitaalstorting en daarmee aandeelhouderschap door het Rijk in de regionale netwerkbedrijven in de toekomst mogelijk wordt. Aan de hand van het Afsprakenkader zijn het Rijk, Stedin en Aandeelhouderscommissie (AHC) vervolgens vanaf december 2022 met elkaar in overleg getreden over een Participatieovereenkomst en de bijbehorende kapitaalstorting van € 500 mln. van het Rijk. Hierbij zijn afspraken gemaakt over de voorwaarden en condities voor Rijksdeelname, waaronder de prijs, een nieuw dividendbeleid en het wijzigen van de governance van Stedin. Vanuit de AHC, waar de gemeente deel van uit maakt, is scherp gestuurd op een goede, uitlegbare prijs en zo voorspelbaar mogelijke dividendafspraken, waarbij de insteek was dat het dividend Stedin in de begroting van de gemeentelijke aandeelhouders niet naar beneden moet worden bijgesteld.

Onderhandelingsakkoord over Rijksparticipatie Op basis van de overeengekomen prijs van € 3,7 miljard verwerft het Rijk met de storting van € 500 miljoen, een aandelenbelang van 11,9% in Stedin. De overeengekomen prijs past binnen de waarderingsrange van externe financieel adviseurs van de AHC. Voor gemeente Den Haag betekent dit een afname van het aandelenbelang in Stedin van 16,55% naar 14,58%. Daarnaast is er een nieuw dividendbeleid afgesproken waarbij er een hoog uitkeringspercentage is bij een lage winst, zodat de gemeentelijke aandeelhouders relatieve zekerheid hebben over hun dividendontvangsten. En een laag uitkeringspercentage bij hoge winst, zodat een groter deel van de winst aan de reserves kan worden toegevoegd. Dit afgesproken dividendbeleid heeft een looptijd van 10 jaar na de kapitaalstorting van het Rijk en op basis van de huidige winstprognoses van Stedin een gemiddelde pay out ratio van 28,7%. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de volgende staffels: Staffel

Winst

Uitkeringspercentage

e

€ 0 - € 20 miljoen

90%

e

€ 20 - € 100 miljoen

30%

e

Boven € 100 miljoen

18%

1 staffel 2 staffel 3 staffel

Ook krijgt het Rijk, in lijn met het Afsprakenkader, een aantal bijzondere zeggenschapsrechten. Zo treedt het Rijk toe tot de AHC en heeft zij additionele zeggenschap op het gebied van investeringen, het financieringsplan en de benoeming van een commissaris met een financieel profiel. Hierbij is van belang dat de bijzondere zeggenschapsrechten van het Rijk worden opgeschort indien haar aandelenbelang tot onder circa. 7,5% en er geen kapitaalbehoefte wordt voorzien. Tegelijkertijd hebben ook de bestaande aandeelhouders (veelal via de AHC) bepaalde extra rechten verkregen, waaronder een versterkt aanbevelingsrecht op de commissaris en consultatierechten op het Financieringsplan en het Lange Termijn Investeringsplan. Finale besluitvorming is formeel nog onder voorbehoud van goedkeuring door de Eerste en Tweede Kamer, het bestuur en de OR van Stedin en de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10606100

Gelet op de impact van een Rijksparticipatie besluit het college slechts tot instemming met Rijksparticipatie in Stedin nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen conform de gemeentewet (art 160 lid 2 juncto artikel 169). De AHC heeft in haar aanbiedingsbrief een overzicht opgenomen van alle aan de gemeenten verstrekte bijlagen. Deze bijlagen vormen gezamenlijk het complete informatiepakket. Het bevat daarmee ook voor de gemeentelijke besluitvorming minder relevante bijlagen als bijvoorbeeld een conceptcollegebesluit, een concept-raadsvoorstel en een overeenkomst tussen Stedin en het Rijk. Het college deelt met dit raadsvoorstel, in lijn met het door het AHC verstrekte advies hierover, alle bijlagen die inhoudelijk relevant zijn voor uw besluitvorming. Deze bijlagen zijn bij het raadsvoorstel gevoegd. Overwegingen Stedin draagt bij aan het toekomstbestendig maken van de elektriciteitsinfrastructuur in Den Haag. In Den Haag zal de vraag naar elektriciteit toenemen door het gebruik van bijvoorbeeld warmtepompen en elektrisch vervoer. Aansluitingen worden hiervoor verzwaard en extra verdeelstations zijn nodig. Ook de toename van lokaal geproduceerde schone energie (bijvoorbeeld door zonnepanelen) vraagt om aanpassingen aan het elektriciteitsnet.

Voor het realiseren van haar opgave op het gebied van energietransitie, de kwaliteit van het huidige netwerk en de economische groei heeft Stedin extra kapitaal nodig. Vooropgesteld meent het college dat de gemeente nu al ruimschoots invulling geeft aan haar verantwoordelijkheid voor het netwerkbedrijf. Met 16,55% van de aandelen verschaft de gemeente een groter deel van het kapitaal dan wat verwacht mag worden gelet op de bevolkingsomvang. Ongeveer 11% van het totaal aantal inwoners in het verzorgingsgebied van Stedin is woonachtig in Den Haag. Daar komt nog eens bij dat er momenteel 42 gemeenten aandeelhouder in Stedin zijn, terwijl het verzorgingsgebied van Stedin 5 provincies en 94 gemeenten telt. En dat voor versterking van het kapitaal eerst gekeken moet worden naar deze provincies en gemeenten en het Rijk. Met toetreding van het Rijk als aandeelhouder wordt het kapitaal van Stedin versterkt met € 500 mln. Daarnaast heeft de potentiële toetreding nu al een gunstig effect op de kredietbeoordeling door een zogenaamde GRE-uplift (verhoging van de kredietwaardigheid). Hetgeen volgens de berekeningen van de vennootschap de kapitaalbehoefte heeft gereduceerd met € 600 miljoen. Tevens is het aannemelijk dat in de toekomst er nog altijd een kapitaalbehoefte resteert die door het Rijk (deels) zal moeten worden ingevuld.

Overeenkomstig de statuten hebben de bestaande aandeelhouder, waaronder Den Haag, de mogelijkheid bijkomend te investeren in Stedin om de afname van hun aandelenbelang te beperken of geheel te voorkomen (Voorkeursrecht). Uitoefening van dit voorkeursrecht betekent dat in aanvulling op de uitgifte van reguliere aandelen aan het Rijk voor een totaal bedrag van € 500 miljoen, extra nieuwe aandelen aan de desbetreffende aandeelhouder worden uitgegeven tegen dezelfde prijs die is overeengekomen met het Rijk. Het college is niet voornemens om gebruik te maken van dit voorkeursrecht, waardoor het aandelenbelang van de gemeente zal afnemen met circa 2%. Mogelijk zijn er andere gemeenten die wel gebruik maken van hun voorkeursrecht. In dat geval zal het aandelenbelang nog iets verder afnemen. Het bovenstaande positieve effect van Rijksparticipatie weegt ruimschoots op tegen de afname van circa 2% van het aandelenbelang in Stedin van de gemeente. Daar komt bij dat de gemeente weliswaar geen 16,55%, maar 14,58% van de reguliere toekomstige dividenduitkeringen ontvangt, maar dat op basis van de nieuwe dividendafspraken en de financiële prognoses haar begrote dividend Stedin niet hoeft te verlagen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10606100

Daarnaast wijst een toetsing aan de hand van het Beleidskader Verbonden Partijen uit dat het publieke belang voldoende gediend blijft worden als Den Haag afziet van het nemen van een bijkomend belang. Door een kapitaalstorting van het Rijk behoudt Stedin haar rating en blijft de vennootschap kredietwaardig in een fase waarin zij meer zal gaan investeringen als gevolg van de energietransitie. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 19 september 2023, besluit: I.

geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken inzake Rijksdeelname in Stedin;

II.

in te stemmen met de toetreden van het Rijk als aandeelhouder in Stedin Holding NV onder de voorwaarden zoals vastgelegd in de transactiedocumentatie;

III.

in te stemmen met het geen gebruik maken van het voorkeursrecht waardoor het aandelenbelang Stedin van de gemeente zal afnemen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 9 november 2023. De griffier,

De voorzitter,

4/4