20231011-RIS313176 Voorstel van het college inzake horecacategorie fastfood

Datum

Registratienummer

5 april 2023

DSO/10484267 RIS313176

Voorstel van het college inzake Horecacategorie fastfood Inleiding In de commissiebrief Actualiseren van de horecacategorieën RIS310893 is aangekondigd dat het college het huidige model van horecacategorieën zal gaan actualiseren met daarin een afzonderlijke horecacategorie voor – kort gezegd – fastfood. Dit komt voort uit de wens van zowel het college (Uitwerkingsplan Horeca Den Haag 2021-2023 RIS308628) als de raad (motie "Terugdringen fastfood" RIS309153) om meer te kunnen sturen op het soort horecaconcept. Ongeveer de helft van de volwassen inwoners van Den Haag heeft (ernstig) overgewicht. En 1 op de 5 kinderen in Den Haag heeft overgewicht. In sommige stadsdelen (in Escamp, Laak en Centrum) is dit 1 op de 3. Uit onderzoek van LUMC campus Den Haag blijkt dat er in Den Haag veel fastfoodrestaurants in de nabijheid van scholen zijn gevestigd én dat het aantal fastfoodrestaurants in wijken met een lage sociaal economische status (zoals Laak en Escamp) hoger is dan in andere wijken. De mate van overgewicht is in deze wijken ook hoger. Vanuit volksgezondheid wordt er ingezet om de gezonde keuze de makkelijke te laten zijn. Hiervoor vragen we o.a. staatssecretaris Van Ooijen om de btw op groente en fruit af te schaffen en we vragen om juridische instrumentaria om te kunnen sturen op de voedselomgeving.

Als voorloper hierop kan een horecacategorie fastfood bijdragen aan de aanpak overgewicht. Om dit mogelijk te maken wordt aan uw raad voorgesteld het horecabeleid aan te passen. Wanneer dit is besloten kan via het bestemmings- en/of omgevingsplan nieuwe vestigingen of uitbreidingen van fastfoodzaken worden tegengegaan. Aanleiding Het kunnen sturen op horecaconcepten moet onder meer worden begrepen tegen de achtergrond van het tegengaan van de verdere groei van horecaconcepten die hoofdzakelijk zijn gericht op de verkoop van op gemaksvoeding gerichte, eenvoudige en snel bereide etenswaren, kort samengevat: fastfood. Fastfoodconcepten zijn de laatste jaren in hoeveelheid sterk toegenomen en harder gegroeid dan andere horecaconcepten. Hierdoor is in bepaalde winkelgebieden een homogeen aanbod van fastfoodhoreca ontstaan. Uit onderzoek1 blijkt dat het voor mensen lastig is om de verleidingen te weerstaan en de keuze voor gezond voedsel te maken wanneer zij in een omgeving leven waar constant, relatief goedkoop, ongezond voedsel beschikbaar is en veelvuldig reclame voor ongezond voedsel wordt gemaakt. Het college wil daarom de verdere groei van ongezond voedselaanbod tegengaan en hiermee bijdragen aan een gezonde leefomgeving, dat als één van de hoofddoelen is opgenomen in de nog in te voeren Omgevingswet.

Het zal echter onder de Omgevingswet nog steeds niet mogelijk zijn om ongezond voedselaanbod te weren. Het is wel mogelijk om op basis van ruimtelijke argumenten een onderscheid te maken tussen fastfoodzaken en niet-fastfoodzaken.

1 Voedingscentrum, ‘Invloed Fysieke Omgeving Op Eetgedrag’, accessed 9 July 2020, https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/invloed-omgeving-op-eetgedrag.aspx.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10484267

Ruimtelijke argumenten In de afdoening van de motie "Terugdringen fastfood" RIS309153 is aangegeven dat sturen op horecaconcept alleen mogelijk is als daar ruimtelijke argumenten aan ten grondslag liggen. De verkoop van ongezond voedsel is echter geen ruimtelijk argument. Fastfoodzaken kunnen wel een eigensoortige (ruimtelijke) impact hebben op de omgeving, zoals stank- geluid en afvaloverlast. Op basis hiervan is het mogelijk een aparte horecacategorie voor fastfood op te stellen. In dit kader valt onder meer te wijzen op de volgende aspecten. Stankoverlast Fastfoodhoreca kent vaak, niet altijd, een gefrituurd voedselaanbod, of in ieder geval gedeeltelijk. Dit kan meer stank(overlast) dan reguliere restaurants met zich brengen in de omgeving. Ook kan er gemiddeld meer stank ontstaan, naar buiten ontsnappen, door het (fysiek) open karakter van de fastfoodzaken, namelijk het hebben van counter en open pui, maar ook een open keuken. Geluidsoverlast Fastfoodhoreca kent doorgaans weinig tot geen zitgelegenheid en daarom wordt de etenswaar vaak in de nabijheid van de zaak geconsumeerd. Hierdoor staan over het algemeen meer mensen buiten rond en nabij een fastfoodzaak, dan in vergelijking met een regulier restaurant. Afvaloverlast Omdat er doorgaans geen zitgelegenheid is, wordt etenswaar in of in de nabijheid geconsumeerd.

Dit betekent meer afval in de omgeving dan een regulier restaurant. Het zij opgemerkt dat het doorgaans een combinatie van verschillende aspecten is waardoor fastfoodzaken een eigensoortige stempel drukken op de omgeving. Het is niet gezegd dat rond elke fastfoodzaak sprake is van stank-, geluid en/of afvaloverlast, maar door de bank genomen is de impact in ruimtelijke zin van fastfoodhoreca meer significant dan reguliere restaurants of lunchrooms. Vanwege de ruimtelijke impact staat de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van winkelgebieden met veel fastfood onder druk, of mogelijk in de toekomst. Om dit verder te voorkomen, wil de gemeente een instrument hebben om verdere groei van fastfoodhoreca tegen te gaan. Dit kan gerealiseerd worden door het opstellen van een afzonderlijke horecacategorie voor “fastfood”. Horecacategorie fastfood Voorgesteld wordt om onderstaande horecacategorie fastfood voortaan op te nemen in de bestemmingsplannen en/of het omgevingsplan als subcategorie van de bestaande horecacategorie licht. In gebieden waar uitbreiding en nieuwvestiging van fastfood ongewenst is vanwege de druk op de omgeving en de leefbaarheid kan, indien daar ruimtelijk relevante factoren voor zijn aan te wijzen, de fastfoodcategorie in het bestemmings- en/of omgevingsplan bij recht worden uitgesloten.

Nieuwe (uitbreidingen van) vestigingen van horecazaken die onder de horecacategorie fastfood vallen en een overlast gevende, ruimtelijke impact hebben worden dan in beginsel niet toegestaan. Omdat het ruimtelijk ordenen op basis van gezond of ongezond voedselaanbod niet is toegestaan, is het niet mogelijk om in de definitie van de fastfoodcategorie een onderscheid te maken tussen gezonde en ongezonde fastfood. Hier zit een kwetsbaarheid in, omdat het niet de bedoeling is van deze regeling om nieuwe horecavestigingen met gezond voedselaanbod tegen te gaan. Door het noemen van specifieke concepten in de definitie van de fastfoodcategorie wordt dit zoveel als mogelijk duidelijk gemaakt.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10484267

Definitie horecacategorie fastfood Een inrichting, gericht op het bedrijfsmatig, voor zowel gebruik ter plaatse als elders, aan de gebruiker verstrekken van vooral op gemaksvoeding gerichte, eenvoudige en snel bereide etenswaren, in combinatie met de verkoop van overwegend niet- alcoholische dranken. Hieronder worden in elk geval begrepen fastfoodrestaurants, snackbars, cafetaria’s, shoarma/grillzaken, automatieken en pizzaafhaalzaken. Hoofdwinkelstructuur Fastfood heeft zich de laatste jaren met name geconcentreerd in de winkelgebieden. De aantrekkelijkheid van een winkelgebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de diversiteit aan concepten. Een verdere toename van fastfoodzaken in een winkelgebied zorgt voor een homogeen horeca aanbod en minder keuze voor gezond voedsel. Dit willen we voorkomen door uitbreiding en nieuwvestiging van fastfood in de hoofdwinkelstructuur niet meer mogelijk te maken. De mogelijkheden voor nieuwe horecavestigingen bevinden zich voornamelijk in de winkelgebieden. Volgens het horecabeleid (RIS288643) is in de winkelgebieden binnen de hoofdwinkelstructuur transformatie naar horeca categorie licht (daghoreca) tot maximaal 30% van alle verkooppunten toegestaan. In de meeste winkelgebieden is dit maximum nog niet bereikt waardoor er ruimte is voor nieuwe horecazaken.

Het uitsluiten van nieuwe (uitbreidingen van) fastfoodzaken zal daarom het meest effectief zijn in de winkelgebieden. Toepassing • Om uitbreiding en nieuwvestiging van fastfood tegen te kunnen gaan in de winkelgebieden moet de horecabestemming worden aangepast; de fastfoodcategorie wordt binnen de toegestane bestemming uitgezonderd. Hiervoor zal een paraplubestemmingsplan worden opgesteld voor alle winkelgebieden binnen de hoofwinkelstructuur. Hiermee wordt geregeld dat in de winkelgebieden fastfood niet wordt toegestaan binnen de horeca en gemengde bestemmingen en evenmin ingeval van ondergeschikte horeca en aan de hoofdfunctie gerelateerde horeca. • Het is mogelijk om een ontwerp paraplubestemmingsplan in het tweede kwartaal van 2023 ter inzage te leggen. Initiatieven die in strijd zijn met het ontwerp kunnen dan worden tegengehouden. De vaststelling van het plan zal dan in het derde kwartaal van 2023 plaatsvinden. • Voor locaties met horecabestemming buiten de hoofdwinkelstructuur wordt bij het overzetten van de bestemmingsplannen naar het omgevingsplan per gebied bekeken of het uitsluiten van fastfood gewenst is. • Vanwege overgangsrecht en om planschade te voorkomen, worden bestaande fastfoodzaken niet weg bestemd. De uitzondering van fastfood binnen de categorie licht zal voor de panden van deze horecazaken niet gelden.

Overnames van fastfoodzaken door andere fastfoodzaken blijven mogelijk. • Aanvragen voor (uitbreidingen van) fastfoodvestigingen binnen de hoofdwinkelstructuur waar horeca niet is toegestaan en die een overlast gevende, ruimtelijke impact hebben, kunnen op basis van het beleid voortkomend uit dit besluit worden afgewezen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10484267

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 28 maart 2023, besluit: De mogelijkheden voor uitbreiding en nieuwvestiging van fastfood binnen de hoofdwinkelstructuur tegen te gaan door middel van aanpassing van het horecabeleid en daartoe fastfood als subcategorie toe te voegen aan de bestaande horecacategorie licht. Aldus verworpen in de openbare raadsvergadering van 11 oktober 2023. De griffier,

De voorzitter,

4/4