20230608-RIS315214 Voorstel van het college inzake Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samen bouwen aan maatschappelijk herstel

Datum

Registratienummer

18 april 2023

OCW/10472216 RIS315214

Voorstel van het college inzake Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samen bouwen aan maatschappelijk herstel Aanleiding In aanloop naar de doordecentralisatie van Beschermd Wonen van de centrumgemeenten naar de regiogemeenten, hebben de vijf gemeenten van de MOBW regio (Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar, Zoetermeer en Den Haag, verder: H5-gemeenten) in 2021 een vernieuwde Regiovisie opgesteld. In het regionale bestuurlijk overleg van september 2021, is door de destijds betrokken wethouders van de H5-gemeenten de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang 2022-2025, “Samen bouwen aan maatschappelijk herstel” (verder: de Regiovisie) akkoord bevonden. De Regiovisie is vervolgens bij de regiogemeenten de bestuurlijke besluitvormingsroute ingegaan en in alle vier de gemeenten door de colleges en raden vastgesteld. Er is voor gekozen om de besluitvorming in de regiogemeenten af te wachten, alvorens de Regiovisie in Den Haag ter besluitvorming voor te leggen. Nadat de laatste gemeente de Regiovisie had vastgesteld (februari 2022) is in Den Haag de keuze gemaakt om na de komst van een nieuw college, de besluitvorming doorgang te laten vinden. De nadruk ligt in deze visie op het beschermd wonen en de regionale beleidskeuzes die we voor de komende doordecentralisatie per 2024 maken. De maatschappelijke opvang is daarom beknopt opgenomen.

Zoals in de commissievergadering van 15 december 2022 is toegezegd, wordt er een nieuw beleidskader over de maatschappelijke opvang en dakloosheid opgesteld, mede gebaseerd op het recent uitgebrachte Nationale Actieplan Dakloosheid. De regiogemeenten worden hierbij betrokken. Landelijke achtergrond doordecentralisatie Beschermd wonen In juli 2019 zijn het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) het eens geworden over de aanpak van de doordecentralisatie Beschermd Wonen. Het doel van de doordecentralisatie is om de ondersteuning zo dichtbij mogelijk te bieden en zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de situatie van de inwoner. Rijk en gemeenten hebben afgesproken in tien jaar tijd tot een gefaseerde invoering van het objectief verdeelmodel voor beschermd wonen te komen en ook de doordecentralisatie in die tijd voor elkaar te krijgen. Dit betekent dat gemeenten in die periode geleidelijk overstappen van de huidige historische verdeling van middelen over centrumgemeenten naar een volledig objectieve verdeling van de middelen voor Beschermd wonen over alle gemeenten. Begin 2022 is de beslissing door partijen heroverwogen.

Aanleiding hiervoor was met name een kritisch advies van de Raad van State over het wetsvoorstel over invoering van het woonplaatsbeginsel. Uiteindelijk is in de zomer 2022 besloten door BZK, VWS en de VNG om de doordecentralisatie toch doorgang te laten vinden. Wel zijn extra waarborgen, zoals verplichte regionale inkoop, afgesproken. Het wetsvoorstel over het woonplaatsbeginsel is in januari 2023 aan de Tweede Kamer aangeboden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10472216

De planning is dat vanaf 2024 (mits het wetsvoorstel tijdig door de Tweede en de Eerste Kamer wordt aangenomen) een deel van de middelen, alleen voor nieuwe cliënten, voor het eerst objectief verdeeld wordt. De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor de bestaande cliënten. Het definitieve verdeelmodel moet nog worden vastgesteld door het kabinet. Dit gebeurt naar verwachting in mei 2023. In het concept verdeelmodel, dat is opgenomen in de septembercirculaire 2021, gaat de regio er financieel op vooruit; van € 68 mln in 2022 naar € 77 mln in 2032. Van die € 77 mln is € 57 mln bestemd voor de gemeente Den Haag. Over de eventuele doordecentralisatie van de maatschappelijke opvang naar alle gemeenten wordt op basis van een evaluatie over vier jaar (dit was 2026 en zal nu waarschijnlijk 2027 worden) een beslissing genomen. De VNG en VWS hebben afgesproken dat er regionale samenwerkingsafspraken moeten zijn gemaakt over de doordecentralisatie Beschermd wonen (Norm voor opdrachtgeverschap). Met deze Regiovisie wordt hieraan invulling gegeven. De Regiovisie In 2015 werd het beschermd wonen een nieuwe taak voor gemeenten. De commissie “Toekomst beschermd wonen” onder leiding van Erik Dannenberg, heeft destijds een advies uitgebracht over beschermd wonen.

Met dit rapport “Van beschermd wonen naar een beschermd thuis” schetste de commissie een toekomstbeeld van een praktijk waarin psychisch kwetsbare mensen volwaardig deel uit kunnen maken van de samenleving. Op basis van dit rapport hebben de H5 gemeenten in 2018 een visie en een bijhorend uitvoeringsplan vastgesteld: Regionale beleidsvisie 2018-2020 en het Regionaal uitvoeringsplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2020 en verder. Deze visie bepaalt ook de koers voor de komende jaren. De voorliggende Regiovisie schetst de kaders voor de komende jaren waarbinnen de taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot de zorg en ondersteuning voor cliënten in beschermende woonvoorzieningen stapsgewijs overkomen van de centrumgemeente Den Haag naar de regiogemeenten. De

visie focust op sociale inclusie en het credo “zelfstandig wonen, tenzij”. We zetten in op zelfstandig wonen omdat we geloven dat een eigen veilige woonplek essentieel is voor herstel. Met de andere gemeenten hebben we een drietal uitgangspunten benoemd die leidend zijn in de aanpak van de doordecentralisatie: 1. Continuïteit van zorg; inwoners mogen niet lijden onder systeemaanpassingen; 2. Lokaal waar het kan, regionaal waar het moet; 3. Zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. Keuzes doordecentralisatie Nieuw in de Regiovisie is uiteraard een andere rol van de regiogemeenten. Hierbij zijn de volgende keuzes gemaakt, waarbij het uitgangspunt is dat we in onze regio intensief blijven samenwerken op dit onderwerp: • de regiogemeenten beschikken zelf over de middelen die zij vanaf 2024 van het Rijk ontvangen; • de regiogemeenten organiseren hun eigen toegang en indiceren zelf; • we zetten als regio in op betere spreiding van voorzieningen; • wachtlijstbeheer voor Beschermd Wonen gebeurt door de gemeente Den Haag; • de gemeente Den Haag regelt de inkoop; • we maken als regio afspraken over de bijdrage van de regiogemeenten voor kosten die de gemeente Den Haag voor het uitvoeren van regionale taken maakt; • we maken als regio nadere afspraken over financiële solidariteit.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10472216

De afspraken zijn op hoofdlijnen in de Regiovisie opgenomen. In het komende jaar zullen er meer concrete afspraken moeten worden gemaakt. Behalve over financiële solidariteit moeten de afspraken ook gaan over: governance, verantwoording, de rol van de regio bij de inkoop/accounthouderschap, de reikwijdte van de gezamenlijke inkoop en het zorglandschap. Actualisatie cijfers Doordat Den Haag de laatste in de rij is en de vorming van een nieuw college in Den Haag even heeft geduurd, wordt de regiovisie in Den Haag een jaar later aan de gemeenteraad voorgelegd dan in de andere gemeenten. De Regiovisie is nog actueel, behalve dat inmiddels de doordecentralisatie met een jaar is uitgesteld (van 1 januari 2023 naar 1 januari 2024) en de cijfers die zijn opgenomen wat verouderd zijn. De cijfers over Beschermd wonen ontvangt u halfjaarlijks middels de halfjaarrapportgage Wmo. Hieronder is het aantal indicaties Wonen over de jaren opgenomen met een verdeling naar herkomstgemeente.

Aantal personen met een Wonen indicatie 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

1 253

278 438

1820

1765

381

1511 956

2018

2019

2020

Wonen Intensief

Wonen Plus

305

2021

687 2022

Wonen Basis

In totaal waren er in 2021 1.676 personen die zorg en ondersteuning met een indicatie “wonen” hebben ontvangen. In 2022 lijkt de dalende trend door te zetten. De reden hiervoor ligt sowieso in de overgang van Wmo naar de Wet langdurige zorg (Wlz); vanaf 1 januari 2021 is de Wlz ook opengesteld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Hierdoor valt een groot deel van de mensen die beschermd woont niet meer onder de Wmo maar onder de Wlz. Deze indicaties worden gesteld door het CIZ en betaald door het Rijk. Met de overgang in 2020 naar het MWA contract zijn ook verschillende vormen van Beschermd wonen geïntroduceerd, namelijk wonen intensief, wonen plus en wonen basis. De indicaties wonen intensief en wonen plus worden afgegeven voor mensen die gaan wonen in een beschermd of begeleid wonen setting. De indicatie wonen basis wordt (tot en met 2022) alleen gebruikt voor Housing First en Jongerenwoningen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10472216

Aantal cliënten naar gemeente van herkomst Wonen Totaal 2022 4% 1% 3% 2% 2%

Den Haag (1194) LeidschendamVoorburg (31) Rijswijk (25) Wassenaar (7) 88%

Zoetermeer (57) Buiten Regio (43)

De figuur hierboven geeft het aantal indicaties per gemeente weer. Hierbij moet een grote kanttekening gemaakt worden bij de nauwkeurigheid van de registratie. Zeker als een inwoner niet direct vanuit een regiogemeente in een beschermende woonvorm terecht komt, maar bijvoorbeeld via de maatschappelijke opvang, is de herkomstgemeente niet altijd duidelijk. De categorie onbekend is in deze figuur bij Den Haag opgeteld. Besluit Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 18 april 2023, Besluit: I. De Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, “Samen bouwen aan maatschappelijk herstel” vast te stellen. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 8 juni 2023. De griffier,

De voorzitter,

4/4